Skip to main content

Full text of "Vatikanische Urkunden und Regesten zur Geschichte Lothringens. Gesammelt und bearb. von Heinrich Volbert Sauerland"

See other formats


1 



QUELLEN 



ZUR 



LOTHRINGISCHEN GESCHICHTE 



HERAUSGEGEBEN 

VON DER 

GESELLSCHAFT FÜR LOTHRINGISCHE GESCHICHTE 
UND ALTERTÜMSKUNDE. 



BAND I. 



DOCUMENTS 

DE 

L'HISTOIRE DE LA LORRAINE 



PUBLIES 

PAR LA 

MM D'HISTOIRE ET D'ARCHFOLOGIE LORRAINE. 



TOME PREMIER. 



YÄTIKÄNISCHE URKUNDEN UND REGESTEN 

ZUR 

GESCHICHTE LOTHRINGENS. 



GESAMMELT UND BEARBEITET 



HEINRICH VOLBERT SAUERLAND. 



ERSTE ABTEILUNG: 

VOM ANFANGE DES PONTIFIKATS BONIFAZ VIII. BIS ZUM ENDE DES 

PONTIFIKATS BENEDIKTS XII. 

(24. DEZEMBER 1294-25. APRIL 1342.) 



METZ 

VERLAG VON G. SCRIBA 

1901. 



tlOV 1 6 1973 

^^ISiry OF 10*^ 



fta I 



Seiner Excellenz 

Herrn Staatsminister Freiherrn v. Hammerstein 

in Dankbarkeit nnd Verehrung 
zugeeignet 

von der 

Gesellschaft für lothringische Geschichte 
und Altertumskunde. 



Verwert. 



Nachdem die Gesellschaft für lothringische Geschichk' und Älter- 
tumskuude schoti im Jahre 1892 den Flan gefasst hatte, Quellen zw 
lothringischen Geschichte herauszugeben, suchte sie zunächst die Mittel zu 
dieser umfangreichen Fublikation zu beschaffen. 

Zuerst stellte Herr Baron üon Gargan auf Schloss Preisch eine nam- 
hafte Summe zur Verfügung und ihm schloss sich Herr Fabrikant Huber 
in Saargemünd mit dem gleichen Betrage an. Es sei den beiden Herren 
an dieser Stelle für die hochherzige Förderung des Unternehmens der 
rerbitidlichste Hank ausgesprochen^ 

Auf Bitte des Vorstandes bewilligte sodann der Landesausschuss, 
der Bezirkstag von. Lothringen und der Gemeinderat von Metz, den An- 
trägen des Ministeriums, des Bezirkspräsidenten und des Bürgermeisters 
Folge gebend, reiche Mittel. Auch dienen hohen Körperschaften und Be- 
JüJrdcm sei der aufrichtigste und ehrerbietigste Hank gesagt. 

Es konnte nunmehr durch Berufung einer Kommission, die mit der 
Vorbereitung und Leitung des Werkes betraut wurde, die Publikation im 
Dezember 1900 in Angriff' genommen tverden. 

Zu Mitgliedern .der Kommission tuurden ernannt die Herren : 

1. Universitäts- Professor Hr. H. Bresslau, Strassburg. 

2. Direktor am Priesterseminar, Abbe Dorvaux, Metz. 

3. Oberlehrer Dr. Grimme, Metz. 

■ 4. Bezirkspräsident Freiherr von Hammerstein, Metz. 
5. Oberst a. D. Dr. Kaufmann, Queuleu. 
(). Bibliotheksdirektor Abbe Paulus, Metz. 

7. Professor Dr. Wickmann, Metz. 

8. Archivdirektor Dr. Wiegand, Strassburg. 

9. Stadtarchivar Dr. Winkelmann, Strassburg. 
10. Archivdirelctor Dr. Wolfram, Metz. 



- II 



In der ersten Sitzung der Kommission ivurde die Herausgabe fol- 
gender Werke beschlossen: 

1. Vatikanische Urkunden und Begesten zur Geschichte Deutsch- 
Lothringens. 

2. Die Chronik der Kaiser und Könige aus dem Luxembur- 
gischen Hause. 

3. Die Metzer Bischofschronik (französischer Text). 

4. Die Metzer Schöffenchronik mit Einschluss der Chronik des 
Doyen de S. Thiebault. 

5. Die Chronik des Vhillpp von VigneuUes. 
0. Die Chronik des Praillon. 

7. Die Cölestinerchronik . 

8. Die Metzer Schreinsrollen des 13. Jahrhunderts. 

9. Die Begesten der Bischöfe von Metz. 

10. Wörterbuch des deutseh-lothringischen Dialektes. 
Wenn die Kommission schon, heute in der Lage ist, den ersten 
Band des Gesamtwerkes erscheinen zu lassen, so dankt sie das dem Um- 
stände, dass die Gesellschaft für lothringische Geschichte und Altertums- 
kunde schon seit drei Jahren Herrn Dr. H. V. Sauerland mit der 
Sammlung lothringischer Urkunden und Begesten im Vatikanischen Archiv 
beauftragt hatte. 

S)ie Äemmhüen zur Verausgabe Icthringiseher 
^esehiehUquellen: 

1. A. 

S)r. XCdfram. 



>lvant=prcpcs. 



La Societe d'klstolrc et (V archeologic lorraine s'etant propose^ des 
Vannee 1892, de publier les documents relaüfs ä Vhistoire de la Lorraine, 
eile s'efforra, avant toutes choses, de reimir les fonds neeessaires pour 
Vexecutmi d'mie teile entreprise. 

M. Je haran de Gargan, au chdteau de Preisch, fut le premier ä 
mettre d la disposition de la Societe une somme importante; puis vlnt 
M. Äiiher, fahricant d Saargemiind qui, de son eote, contrihua aux frais 
de publication pour ime somme egale. Veuillent ces detix donateurs rece- 
voir ici les reniercmumts les plus sineeres pour la liheralite si genereuse, 
dont ils ont fait preuve ä cette occasion. Ä la requete du Bureau de la 
Societe, le Landesausschuss, le Gonseil general ainsl que le Comeil muni- 
cipal de la ville de Meli, donnant suite aux propos^itions du Ministere, 
du President du depatiement et du maire, allouercnt egalement ci la So- 
ciete des suhvcntlmis importantes. La Sociäe exprlme ä cos hautes corpo- 
rations et administrations ses remerclmefits les plus sineeres et les plus 
respectueux. 

Bans ces conditions il fut possihle, des, le mois de decenibre 1900, 
de proceder ä la formation d'un Comite Charge de la preparation et de 
la direction de Vamcre et cVentrexiremlre la puhlication des documents. 

Furent elus memhres du Comite MM.: 

1. le D^ H. Bresslau, professeur a Vuniversite de Strassburg; 

2. l'abhe Dorvaux, dlrecteur au Grand-Seminalre ä Met^; 

3. le I)^ Grimme, professeur d Meli", 

4. le har.on de Hammerstein, xyresldent du departement ä Metä; 

5. le ly Kaufmann, ancien colonel, ä Queuleu; 

0. Vahhe Paulus, directeiir de la hlbliotlieque ä Mets; 

7. le jy Wickmann, professeur d Metz; 

8. le D'" Wiegand, dlrecteur des arcJdves d Strassburg; 

9. le D^ Wlnhelmann, archiviste de la ville d Strassburg; 
10. le D** Wolfram, dlrecteur des archives d Mets. 



— IV - 

Lor.s de sa premiere reimion, le Comite declda la puMicaüon .suc- 
cessive des muvres suwantes: 

1. Les documents et registres concermmt Vlnstoire de la Lorraihe, 
tires des archives du Vatican. 

2. ha clironique des empereurs et rols de la maison de Lturm- 
hourg. 

3. La ehronique des eveqiies de Meiz (texte frangals). 

4. La ehronique des echevins de Metz, y cmnpris la ehronique 
du doyen de St-ThiebauU. 

:"). La ehronique de Philippe de Vigneulles. 

6. La ehronique de Fraillon. 

7. La ehronique des Celestins. 

8. Les röles du han de trefonds messin du 18^ sieele. 

9. Les registres des eveques de Metz. 

10. Un dietionnaire du dialeete allemand-lorrain. 
Si le Comite est en etat de faire parattre, des maintenant, le pre- 
mier tome de Veeuvre entiere, e'est que la Soeiete d'histoire et d'areheologie 
lorraine aoait charge, depuis trois ans, M. le ly H. V. Sauerland, de 
coUectionner aux archives du Vatican les documents et registres relatifs ä 
Vhistoire de la Lorraine. 

^e %6miU eharge de la publieaticn des deeuments eencernant 
VhUtcire de la ^crraine: 

p. d. 

S)r. ICdfram. 



EINLEITUNG. 



Der Vorstand der Gesellschaft für Lothringische Geschichte und 
Altertumskunde vereinbarte mit mir im Sommer des Jahres 1897 den 
Plan einer Sammlung von Abschriften, beziehungsweise Auszügen der 
im Vatikanischen Archiv befindlichen, auf Deutsch-Lothringen bezüg- 
lichen Urkunden und urkundlichen Notizen zum Zwecke ihrer .Ver- 
öffentlichung durch den Druck. Als zeitlicher Anfangspunkt wurdet 
zuerst der Beginn des Pontifikats Johanns XXII (7. Aug. 1316), aber 
schon bald darauf der Beginn des Pontifikats Bonifaz' VIII (24. Dec. 1294) 
bestimmt. Der Grund für jene erstere Bestimmung war der Umstand, 
dass der Druck des Inhalts der Vatikanischen Registerbände vom Be- 
ginne des Pontifikats Honorius III (18. Juli 1 216) bis zum Tode Benedikts XI 
(7. Juli 1304) bereits von französischer Seite in Angriff genommen und 
bei einigen Pontifikaten auch schon fertig gestellt war und dass auch 
die Veröffentlichung des Inhalts der Register des ersten Avignoner 
Papstes Clemens V (5. Juni 1305—20. April 1314) und der Kameral- 
notizen aus der Zeit Bonifaz' VIII, Benedikts XI und Clemens V be- 
reits von italienischen Benediktinern besorgt war. Eine eingehende 
Nachprüfung dieser Druckausgaben veranlasste indes zu einer Ab- 
änderung eben jenes ersteren Planes. 

Alle jene von französischer Seite besorgten Druckausgaben leiden 
— mit Ausnahme der von Horoy vollständig veröffentlichten Register 
Honorius' III — an zwei sehr erheblichen Mängeln. Sie bringen zu- 
nächst den Text beziehungsweise den Inhalt der Register-Urkunden 
nicht in einer chronologisch geordneten Abfolge, sondern genau in der 
Reihenfolge, worin sie sich in den Registerbänden vorfinden. So tritt 
dann sehr oft der Fall ein, dass mehrere Urkunden, welche zur selben 
Zeit, ja oft an ein- und demselben Tage für denselben Gegenstand 
oder für eng auf einander bezügliche Gegenstände erlassen und mit- 
unter sogar an ein- und dieselbe Person oder an ein- und dasselbe 



- VI - 

Institut gerichtet sind, räumlich durch Dutzende, ja Hunderte von Nummern 
und eine entsprechende Seitenzahl von einer getrennt sind, ein Umstand, 
der dem diese Ausgaben benutzenden Forscher die üebersicht und die 
Durchsicht in sehr empfindlicher Weise erschwert. Freilich ist nun 
auch mehreren von diesen Ausgaben, sobald dieselben zum Abschlüsse 
der betreffenden Pontifikate gelangt sind, ein chronologisches Ver- 
zeichnis der Urkunden angehängt ; aber es liegt auf flacher Hand, dass 
hierdurch der eben beregte Misstand nicht gehoben, sondern nur in 
etwa gemildert wird. Der zweite Mangel besteht dann darin, dass in 
denselben Ausgaben zwar die französischen Verhältnisse in ausgiebigem 
Masse berücksichtigt werden, dass dagegen die Auszüge aus Urkunden, 
welche andere Länder und unter diesen auch das deutsche Reich und 
dessen Teile betreffen, mehrfach in zu ungenauer und zu knapper 
Form geboten werden. 

An beiden gerügten Mängeln leidet in gesteigertem Grade die 
Druckausgabe der nicht nur für die allgemeine und für die italienische 
und französische, sondern auch für die deutsche Geschichte sehr 
wichtigen Registerbände des Pontifikats Ronifaz' VIII ^). Von derselben 
sind bereits vor langen Jahren das erste, zweite, dritte, fünfte und 
sechste Heft erschienen. Mitten zwischen diesen aber fehlt das vierte, 
dessen Erscheinen bereits vor einem Jahrzehnt in nahe Aussicht ge- 
stellt worden, aber bis heute nicht erfolgt ist. Seit einem Jahrzehnt 
ist dann auch überhaupt kein weiteres Heft mehr erschienen; und da 
bei Herausgabe der ebengenannten fünf Hefte bereits zweimal ein 
Wechsel der Bearbeiter eingetreten ist, so ist die Befürchtung, dass 
für die ganze Ausgabe eine dauernde Stockung eingetreten sei, nicht 
unbegründet. 

Ebendieselben beiden Mängel erscheinen dann auch in der acht 
Foliobände umfassenden Ausgabe des »Regestum Clementis V« ; ja 
diese sind mit noch zwei weiteren und äusserst misslichen Mängeln 
behaftet. Obschon mit dem siebenten Bande die Register dieses Ponti- 
fikats ihren Abschluss finden, ist dem Ganzen doch weder ein kurzes 
chronogisches Verzeichnis der darin enthaltenen Urkunden noch auch 
ein alphabetisches Orts- und Personenverzeichnis beigegeben. Und da 
nun die Menge der in den sieben Folianten enthaltenen Urkunden ge- 
waltig gross ist — es sind deren über 10000! — so befindet sich der 
Benutzer, wenn er die darin enthaltenen Angaben über irgend eine 
Person oder irgend einen Ort sucht und sammelt, in einem wahren 



') Digard, Faucon, Thomas, Les Registres de Boniface VIII. 



- VII - 

Labyrinthe. Endlich sind auch in dem letzten als Appendix bezeich- 
neten Bande die Kameralbücher der drei Pontifikate Bonifaz' VIII, 
Benedikts XI und Clemens' V in einer geradezu kläglichen und ganz 
unwissenschaftlichen Weise abgedruckt worden. 

Bei Erkenntnis dieser Sachlage habe ich es für dringend geraten 
erachtet, die Sammlung nicht mit dem Pontifikatsbeginne Johanns XXII 
sondern schon mit dem Bonifaz' VIII zu beginnen. Und nachdem mein 
dem entsprechender Vorschlag die Billigung des Vorstandes der Ge- 
sellschaft gefunden, habe ich zu Anfang Oktober 1897 mit der Samm- 
lung der im vorliegenden Bande veröffentlichten Urkundentexte und 
Urkundenregesten seit dem Pontifikatsbeginne Bonifaz' VIII begonnen 
und dieselbe im Laufe der beiden Arbeitsjahre 1897/8 und 1898/9 bis 
zum Schlüsse des Pontifikats Benedikts XII fortgeführt^). 

Als Grundsätze für die Herstellung der Sammlung sind von mir 
im Einvernehmen mit dem Vorstande der Gesellschaft folgende Regeln 
aufgestellt und bei der Arbeit eingehalten worden: 

Gesammelt sollten werden die Abschriften, beziehungsweise die 
Regesten aller im Vatikanischen Archiv zu findenden Urkunden und 
urkundlicher Notizen, welche Personen oder sonstige Rechtssubjecte 
betreffen, die sich innerhalb desjenigen Gebiets befunden haben, welches 
durch die Grenzen des heutigen Deutsch-Lothringen umschrieben wird 
und das sich im Ganzen und Grossen mit dem Gebiete des heutigen 
Metzer Bistums deckt. Doch sollten auch diejenigen Urkunden und 
urkundlichen Notizen berücksichtigt werden, welche sich auf Personen 
oder sonstige Rechtssubjekte beziehen, die in solchen Landesteilen sich 
befanden, welche nicht dem heutigem Bistume Metz angehören, wohl 
aber dem ausgedehnteren mittelalterlichen Bistum angehört haben ^j. 



1) Gleichzeitig habe ich dann auch die Fortsetzung der von Prof. Dr. Wiegand 
im Vatikanischen Archiv gesammelten und im Jahrbuch der Gesellschaft für 
lothringische Geschichte und Altertumskunde (IV S 146 ff; IV ^ 214 ff; Y\ 139 ff.) 
veröffentUchten »Vatikanischen Regesten zur Geschichte der Metzer Kirche«, 
welche vom Pontifikatsbeginne Honorius III bis zum Pontifikatsende Urbans IV 
(1216—1264) reichen, in Angriff genommen und dann als Ergebnis dieser Neben- 
arbeit »Vatikanische Regesten zur Geschichte Deutsch-Lothringens«, welche vom 
Pontifikatsende Urbans IV bis zum Pontifikatsbeginne Bonifaz' VIII reichen, im 
Jahrbuch (X, 195 ff.) veröffentlicht, so dass nunmehr mit dem Erscheinen dieses 
vorliegenden Bandes für die geschichtliche Forschung die ganze Reihe der Deutsch- 
Lothringen betreffenden Papsturkunden bis zum Tode Benedikts XII erschlossen ist. 

^) Beispielsweise Hornbach in der Rheinpfalz, Saarbrücken und St. Arnual 
im Regierungsbezirk Trier, Pierremont in Frankreich. 



~ VIII — 

Auch sollten der Sammlung einverleibt werden die Abschriften, 
beziehungsweise Regesten von Urkunden, welche lothringische Fürsten, 
Grafen und Edelherrn oder deren Famiüenglieder betreffen, insofern 
diese ja grössere oder kleinere Teile des Metzer Bistumsgebietes in 
Besitz gehabt haben. In dieser Beziehung kamen dann insbesondere 
in Betracht die Herzöge von Lothringen, die Grafen von Bar, von Saar- 
brücken, von Leiningen und von Salm, die Edelherrn von Finstingen, 
von Sierk, von Apremont und Flörchingen. Eine Ausnahme ist gemacht 
worden mit den auf die Grafen von Luxemburg bezüglichen urkund- 
lichen Stücken. Da sich nämlich ihre Politik während des im vor- 
liegenden Bande behandelten Zeitraums meist eng an die Politik des dieser 
Familie angehörigen Erzbischofs und Kurfürsten Baldewin von Trier 
anschhesst, so sind für die vorliegende Sammlung von den auf die 
Luxemburger Grafen bezüglichen Stücken nur diejenigen benutzt worden, 
in denen deren Thätigkeit in Bezug auf Lothringen, speziell auf das 
Metzer Gebiet erscheint. In gleicher Weise sind auch die Stücke be- 
handelt worden, welche die Metropoliten der Lothringischen Kirchen- 
provinz, die Trierer Erzbischöfe, betreffen. 

Die Wechselbeziehungen der drei lothringischen Bistümer Metz, 
Toul und Verdun sind im Mittelalter so mannigfach und eng, dass ich 
es für zweckmässig gehalten habe, auch wichtigere Aktenstücke, welche 
Personen oder Institute der Diöcesen Toul und Verdun betreffen, in 
die Sammlung aufzunehmen. Insbesondere ist das geschehen mit solchen 
Urkunden und urkundlichen Notizen, welche über die Bischöfe von 
Toul und Verdun Aufschlüsse bieten. Noch grössere Sorgfalt aber ist 
bei denjenigen Schriftstücken angewendet worden, welche über die 
Verfassungsverhältnisse und die communalen Bestrebungen in diesen 
beiden Bischofsstädten sowie über die Zerwürfnisse ihrer Bürgerschaften 
mit den Bischöfen als Stadtherren und den Domkapiteln als von der 
städtischen Gerichtsbarkeit und von den direkten und indirekten 
städtischen Steuern (Taille und Maltote) eximirten Korporationen 
handeln. Zwischen den drei lothringischen Bischofsstädten bestanden 
ja während des späteren Mittelalters so nahe Beziehungen und ihre 
kommunalen Verhältnisse, Bestrebungen und Schicksale waren ja so 
gleichartig oder wenigstens einander so ähnlich, dass die Verfassungs- 
geschichte von Metz ohne die der beiden Schwesterstädte gar nicht 
richtig verstanden und dargestellt werden kann. So bilden denn auch 
in der That die in die Sammlung aufgenommenen Stücke, welche die 
Stadt Toul (Nr. 774, 778 und 783) und die Stadt Verdun (Nr. 781 
und 786) betreffen, wichtige Ergänzungen zu denjenigen ziemlich 



IX — 



gleichzeitigen Stücken, welche die Stadt Metz (782 und 785) betreffen, und 
alle drei Gruppen in ihrer Gesamtheit liefern den hochinteressanten 
Nachweis, dass gegen Anfang des fünften Jahrzehntes des vierzehnten 
Jahrhunderts in allen drei Bischöfen sich gleichzeitig dieselben kom- 
munalen Bestrebungen gegenüber der bischöflichen Stadtherrschaft und 
dem Domkapitel sich geltend machen. 

Noch in einer anderen Beziehung ist der Plan über die Grenzen 
des Metzer Bistums, ja über die der Lothringer Kirchenprovinz hinaus 
erweitert worden. Schon während des XIII. Jahrhunderts und bis zum 
Tode Bonifaz' VIII erscheinen auf den Bischofsstühlen dieser Provinz 
mehrfach Männer, welche nicht durch die altkanonische Wahl des 
Domkapitels, sondern nach päpstlicher Ungiltigkeitserklärung und Nicht- 
bestätigung dieser Wahl oder nach päpstlicher Suspension des Wahl- 
rechtes des Domkapitels durch päpstliche Provision Inhaber dieser 
Bischofssitze wurden ^). Aber mit einer einzigen Ausnahme entstammen 
die Providirten der Kirchenprovinz oder deren Nachbarschaft. Seit 
dem Beginne des Avignoner Papsttums dagegen ändern sich diese 
Verhältnisse gar sehr. Die Besetzung der Lothringischen Bischofsstühle 
durch Bestätigung der von den Domkapiteln Erkorenen wird zur 
seltenen Ausnahme und die päpstliche Provision wird zur Begeh Pro- 
vidirt aber werden von den Avignoner Päpsten hier mehrfach nach- 
geborne Söhne des der päpstUchen Residenz benachbarten, mächtigen 
hohen Adels im südöstlichen Frankreich, denen Lothringens Gewohn- 
heiten und Rechte, ja auch die Sprache der deutsch redenden Be- 
völkerungsteile fremd sind. Schon in früher Jugend aus dem Füllhorne der 
päpstlichen Vollgewalt mit reichen Pfründen überschüttet, ohne an deren 
Orte Residenz zu üben, werden diese mehrfach dann noch im jugend- 
hchen Alter durch päpstliche Uebergunst zu Inhabern von Bischofsstühlen 
gemacht^). Einer von ihnen, Amedeus von Toul, der zur Zeit seiner 
Ernennung ohne jede höhere und auch niedere Weihe und nur tonsurirt 
war, hatte auch noch im Laufe der zwei nächstfolgenden Jahre keine 
Veranlassung gefunden, Dispens zum Empfange der Bischofs weihe 
einzuholen und diese zu empfangen. Dagegen finden wir ihn während 



^) Vgl. Langlois, Les Registres de Nicolas IV nr. 745 ; Registrum Clementis V 
nr. 3303. Registres d'Alexandre IVnr. 253; Jahrbucli X, 208 nr. 229 ; Vatikanische 
Urkk. und Regg. zur Gesch. Deutsch Lothr. nr. 13. Registres d'Alexandre IV nr. 
671; Jahrbuch X, 213 nr. 242 u. 222 nr. 272; Vatik. Urkk. u. Regg. nr. 25 u. 80. 
.Jahrbuch X, 208 nr. 230 u. 234 nr. 234; Vatik. Urkk. u. Regg. nr. 28 u. 66. 

2) Vgl. nr. 194, 195, 257, 291, 338, 119. 



— X 



dieser Zeit mehrfach fern von seinem Bistum in seiner südlichen Heimat 
an kriegerischen Händeln beteiligt^). Noch viel ärgeres erfahren wir 
aber über Heinrich Dauphin, einen Inhaber des Metzer Bistums. Der 
gräflichen Familie der Beherrscher des Delphinats von Vienne ent- 
sprossen, wird er seit dem neunten Jahre mit einer stets wachsenden 
Zahl fetter Kirchenpfründen ausgestattet, im zwanzigsten Jahre zum 
Bischof von Passau providirt und dann noch nicht ganz zwei Jahre 
später zum Bistum Metz versetzt. Bald darauf zum Vormund seiner 
beiden verwaisten minderjährigen Neffen und Erben des Delphinats 
ernannt, weilt er meist in seiner Heimat, verwaltet das Erbe seiner 
Neffen, führt Kriege mit den feindlichen Nachbarn und erscheint bloss 
ausnahmsweise in seinem Bistum, obschon dessen traurige Zustände 
die Anwesenheit des Bischofs und Landesfürsten dringend erheischten. 
Nachdem er zwei Jahre das Passauer Bistum und dann sechs Jahre 
das Metzer Bistum besessen, ohne irgend eine höhere oder niedere 
Weihe empfangen zu haben, verzichtete er endlich auf letzteres und 
trat in den Laienstand zurück^). Bei dieser Lage der Dinge erschien 
es mir als dem Zwecke der Sammlung entsprechend auch die in den 
Beständen des Vatikanischen Archivs zu findenden Angaben über das 
Vorleben solcher lothringischer Bischöfe in ihrer südfranzösischen Heimat, 
über ihr Erscheinen und ihre Thätigkeit in dieser während ihrer Bis- 
tumsverwaltung und über ihre verwandtschaftlichen Beziehungen mit 
in die Sammlung aufzunehmen. 

Aufgenommen sind endlich auch noch allgemeine päpstliche 
Verfügungen über Erhebungen von Zehnten und Annaten, über die 
der päpstlichen Verleihung vorbehaltenen Benefizien, über die recht- 
lichen Verhältnisse der Mendikantenorden zu den Pfarreien und dem 
Pfarrklerus u. dgl., weil erst durch sie eine ganze Reihe von Urkunden 
und urkundlichen Notizen, welche die Sammlung enthält, verständlich wird. 

Von den Beständen des Vatikanischen Archivs kamen 
für die Sammlung in erster Reihe die sogenannten Register in Be- 
tracht. Durchgeforscht und ausgenützt wurden hierfür von den so- 
genannten Rpgistra Ävinionensia oder Papierregistern die Bände 2 — 7 
und von den sogenannten Rrgistra Vatihana die Bände 47 — 129. Die 
genannten Bände der Registra Ävinionensia enthalten die Briefe des 
ersten Pontifikatsjahres Johanns XXIL Sie wurden durchgeprüft zum 



1) Vgl. nr. 337, 338, 344, 378, 379, 381, 382. 

^) Vgl. über ihn meinen Aufsatz im Jahrbuch VII, 69—168 und Vidal, Le 
pape Jean XXIL Son Intervention dans le conflit entre la Savoie et le Dauphine 
in der Revue des Questions historiques XXXV, 364—388. 



— XI — 

Zwecke der Vergleichung mit dem Inhalte der die Papstbriefe desselben 
Jahres enthaltenden Bände der Registra Vaticana, und da sich nun 
ergab, dass die ersteren keine Briefe enthalten, welche sich nicht auch 
in den letzteren vorfmden, ja dass in jenen die in diesen befindlichen, 
meist wichtigen littere secretae seii quae per cameram transierunt 
mangeln^) und dass eben jene durch missliche Lagerung vielfach be- 
schädigt und insbesondere auch in den Urkundenanfängen am oberen 
Bande, wo gewöhnlich die Urkunden beginnen und wo sie somit die 
Inscriptio (Adresse) enthalten, verstümmelt oder unlesbar geworden 
sind, so wurde für die folgenden Pontifikatsjahre Johanns XXII und 
Benedikts XII nur die Reihe der Registra Vaticana benutzt. 

Bei Ausnützung der Registerbände wurden folgende Regeln ein- 
gehalten : 

1 . Von ganz unwichtigen Urkunden wurden Regesten angefertigt. 
Nur wenn dieselben von so grosser Kürze waren, dass der 
Schriftraum des Textes nicht viel grösser als des anzufertigenden 
Regestes war, wurde der Text und zwar meistens mit Aus- 
scheidung der rein inhaltlosen Kurialphrasen gebracht. 

2. Von schon nicht mehr ganz unwichtigen Urkunden wurden 
unter Voranstellung der (gekürzten) Intitulation und Inscriptio 
die Anfangsworte der Arenga, die wesentlichen Teile der 
Narratio und der Dispositio und die Datirung gebracht. 

3. Von wichtigen Urkunden wurde unter Ausscheidung der rein 
formelhaften Phrasen der Arenga und der sogenannten Clau- 
sulae der Wortlaut wiedergegeben und diesem, wenn er 
grösseren Umfangs und somit nicht rasch übersichtlich war, 
ein kurzes Regest in Cursivlettern vorangestellt. 

Ausser den Registerbänden w^urden die Vatikanischen Kam er al- 
akten durchforscht und ausgenützt, wobei dann von der Reihe der 
Obligationes et Solutiones die Bände 1—18, von der Reihe der 
Introitus et Exitus die Bände 1—202 und von der Reihe der 
Collect oriae nur die Bände 3 und 135 in Betracht kamen. Indes 
ergab bei der angegebenen grossen Zahl der Introitus-et-Exitus-Bände 
schon die erste oberflächliche Einsicht in dieselben mit Sicherheit, dass 
die grosse Mehrzahl derselben nichts über Metzer, beziehungsweise 
lothringische Angelegenheiten enthält. Beispielsweise heferten von den 
ersten 50 Bänden nur die Nummern 5, 8, 10, 13, 14, 16, 19, 24, 33, 
38, 40, 41, 43 und 47 Angaben für unsere Sammlung. Da die über 



^) Ein gleiches ist auch bei den Registerbänden Benedikts XII der Fall. 



— XII — 

die lothringischen Bistümer handelnden, sehr umfangreichen Stücke 
der ebengenannten beiden CoUectoriae-Bände bereits vollständig von 
Kirsch (Die päpstlichen Kollektorien in Deutschland während des 
XIV. Jahrhunderts S. 33-81 und S. 107—139) veröffentlicht sind, so 
wurde von mir im Einverständnis mit dem Vorstande der Gesellschaft 
auf einen erneuten Abdruck derselben in unserer Sammlung verzichtet 
und auf dieselben nur in kurzen Regesten (nr. 328, 523 und 715) 
hingewiesen. 

Weiterhin wurden auch die im Vatikanischen Archiv aufbe- 
wahrten Instrumenta des früheren Archivs der Engelsburg 
und die dortigen sogenannten Instrumenta miscellanea, soweit 
sie den Zeitraum 1294 — 1342 betreffen, durchforscht und von ihnen 
die auf Metzer beziehungsweise lothringische Angelegenheiten bezüg- 
lichen Stücke je nach ihrer grösseren oder geringeren Bedeutung im 
Wortlaut oder in Regestenform in die Sammlung aufgenommen. 

In die im Vorstehenden behandelten, dem Vatikanischen Archive 
entnommenen Stücke ist dann endlich auch noch eine nicht unerheb- 
liche Zahl von Urkunden und urkundlichen Notizen eingereiht worden, 
die anderen Fundorten entstammen und als solche durch ein der 
Urkundennummer vorangestelltes Sternchen gekennzeichnet sind. Von 
diesen sei hier nur auf die beiden wichtigsten hingewiesen, nämlich 
auf den in einer Handschrift der Pariser Nationalbibliothek enthaltenen 
Beschluss des Metzer Domkapitels vom 23. August 1328 (Nr. 560), der 
uns die traurigen Wirkungen der schrecklichen Kriegsjahre 1324 — 1326 
auch für die wirtschaftUchen Verhältnisse des Metzer Domkapitels er- 
weist und so eine Ergänzung zu den auf diese Kriegswirren bezüglichen 
Papstbriefen bildet, und auf das in zwei Abschriften des Metzer Archivs 
überlieferte Testament des Metzer Patriziers Jean de la Court (Nr. 713), 
welches in sich schliesst die Stiftung des in manchen päpstKchen Urkunden 
erwähnten Frauenhospitals der Chapellotte, dieser grossartigsten und 
schönsten Schöpfung bürgerlicher und echt christlicher Humanität in 
der mittelalterhchen Metzer Geschichte. 

Schliesslich sei noch bemerkt, dass das der Sammlung angefügte 
alphabetische Verzeichnis der Orts- und Personen- 
namen, da dessen Anfertigung am hiesigen Orte mir wegen der hier 
mangelnden Hilfsmittel unmöglich war, im Auftrage des Vorstandes der 
Gesellschaft von Herrn Oberlehrer Dr. Grimme angefertigt worden ist. 

Rom, am 24. April 1901. 

Heinrich Velbert Sauerland. 



Abkürzungen. 



a. = anno. 

ap. S. P. = apud Sanctum Petrum. 

areps. = archiepiscopus. 

Avin. =^ Avinione. 

August. = Augustini. 

B. = Beatus. 

ßened. = Benedicti. 

bo. me. = bone memorie. 

Brom. = Brom, Bullarium Traiectense. 

Card. = cardinalis. 

der. = clericus. 

Colon. = Coloniensis. 

d. = dominus. 

Digard. = Digard, Faucon et Thomas, 

Les Registres de Boniface VIII. 
dioc. = diocesis. 
eccl. ;= ecclesia. 
fe. re. = felicis recordationis. 
Jahrbuch = Jahrbuch der Gesellschaft 

für Lothringische Geschichte und 

Altertumskunde, 
ine. =: incarnatio. 
ind. = indictio. 

Intr. et Exit. = Introitus et Exitus. 
Kirsch. = Kirsch, Die päpstlichen Kollek- 

torien in Deutschland während des 

XIV. Jahrhunderts. 



kl. =: kalendas. 

1. ^= über. 

litt. = litterae. 

1. com. = litterae communes. 

1. cur. = litterae curiae. 

1. secr. = litterae secretae. 

Leod. = Leodiensis. 

Met. = Metensis. 

Obl.et Sol. = Obligationes et Solutiones. 

ord. = ordinis. 

p. n. a. = pontificatus nostri anno. 

Reg. = Registra Vaticana. 

Reg. Av. = Registra Avinionensia. 

Reg. Vat. = Registra Vaticana. 

Rg. Gl. V. = Regestum Clementis V. 

Riezler. = Riezler, Vatikanische Akten 
zur deutschen Geschichte in der Zeit 
Kaiser Ludwigs des Baiern. 

S. -= Sanctus. 

SS. = Sancti. 

S. F. = Sanct Peter. 

s. e. d. = secundum estimationem decime. 

s. t. d. = secundum taxationem decime. 

Traiect. = Traiectensis. 

Trever. = Treverensis. 

Tüll. = Tullensis. 

Virdun. = Virdunensis. 



1. — 1295 Mai 5. Lateran. 

Bonifatius VIII dignitates personatus prebendas aliaque beneficia 
ecclesiastica cum cura vel sine eura, que apud sedem apostolicam infra 
Linum mensem a data presentium computandum in futurum vacaverint, 
reservat provisioni sedis apostolice. 

Pia sollicitudinis studio . . . Dat. Laterani III nonas maii a. primo. 
Arch. Vat. lieg. 47 litt, curie f. 211^ nr. 181; Bigard, Faucon et 
Thomas, Les Registres de Boniface Vlll, nr. 881 ; Potthast, Eeg. 24089. 

*!8. — 1295 Juli 6. Anagni. 

Bonifatius VIII, peteniibus dbhate et conventu monasterii S. Martini 
Glanderiensis, concedit monachis eiusdem monasterii facultatem petendi 
recipiendi et retinendi hereditates. 

Bonifacius episcopus servus servorum dei dilectis filiis abbati et 
conventui Sancti Martini Glanderiensis ordinis Sancti Benedicti Metensis 
diocesis salutem et apostolicam benedictionem. 

Devotionis vestre precibus inclinati, auctoritate presentium vobis 
indulgemus, ut bona mobilia et immobilia, que liberas personas fratrum 
ad monasterium vestram mundi relicta vanitate convolantium et pro- 
fessionem facientium in eodem iure successionis vel alio iusto titulo, si 
remansissent in seculo, contigissent et ipsi eas transferre in alios libere 
potuissent, rebus feodalibus dumtaxat exceptis, petere recipere ac 
retinere libere valeatis sine iuris preiudicio alicui. Nulli ergo omnino 
hominum liceat hanc paginam nostre concessionis infringere vel ei ausu 
temerario contraire Si quis autem hoc attemptare presumpserit, indig- 
nationem omnipotentis dei et Beatorum Petri et Pauli apostolorum eins 
se noverit incursurum. Datum Anagnie II nonas iulii pontificatus nostri 
a. primo. 

Metz, Bezirks - Archiv. H 1028, p. 8. (Cartular. Glandariense 
sc. XVII—XVITI); Regest, im Jahrbuch der Gesellschaft für lothr. 
Gesch. u. Altertumskunde, Bd. I, 209, nr. 109. 

3. — 1295 Juli 15. Anagni. 

Bonifatius VIII^ petente Francisco Juvenalis Manetti, conßrmat 
compositionem inter FranciscHm et Bouchardum episcopum Metensem factam 
de dehito ah episcopo solvendo constituitque Francisco tres executores, qui 
episcopum suh excommunicationis pena compellant ad debitum statutis termi- 
nis solvendum. 

1 



^ 2 - 

Bonifatius VIII Francisco Juvenalis Manetti militi civi Romano. 

Ea que iuditio . . . Exhibita siquidem nobis tua petitio continebat, 
quod dudum orta inter venerabilem fratrem nostrum B. episcopum 
Metensem et te super quadam quantitate marcharum sterlingorum, in 
qua eundem episcopum et ecclesiara tibi teneri ex causa mutui asserebas, 
materia questionis, tandem dictus episcopus recognoscens se et ecclesiam 
Metensem ex causa predicta tibi in quingentis triginta et una marchis 
sterlingorum teneri . . . promisit suo et successorum suorum et ipsius 
ecclesie nomine tibi ... de huiusmodi quingentis triginta et una marchis 
satisfacere integre in tribus festivitatibus resurrectionis dominice suc- 
cessivis. — Papa, petente ecdem Francisco, confirmat compositionem 
inter prefatos episcopum et Franciscum in urhe Velletri die 18. maii 
proxime elapsi factam presentihus pluribus testibus, quorum in numero 
sunt hoc loco commemorandi magister Benedictus de Guardin canonicus 
Tullensis et Ubertus de BellavaUe canonicus Mctensis. — Dat. Anagnie 
idus iulii a. primo. 

In e. m. S. Pauli et S. Gregorii de Urbe monasteriorum abbatibus 
ac priori S. Johannis Lateranensis. 

Significavit nobis . . . Franciscus Juvenalis Manetti miles civis Roma- 
nus, quod dudum etc. ut supra .... Quocirca discretioni vestre . . . man- 
damus, quatinus . . . promissiones huiusmodi faciatis . . . firmiter observari. 
Nos enim, ut dictus episcopus . . . efficacior habeatur, in ipsum, nisi 
dicto civi in eisdem singulis terminis de pecunia, ut premittitur, satis- 
fecerit memorata, exnunc prout extunc excommunicationis sententiam 
ferimus et a Metensi ecclesia perpetuo sententiahter amovemus; vo- 
lentes, ut eundem episcopum, si eum contigerit huiusmodi sententiam 
incurrere, excommunicatum et amotum a dicta ecclesia publice nun- 
cietis et ab aliis nunciari faciatis. . . . Si vero prefatum episcopum ante 
solutiones huiusmodi cedere vel decedere aut in aliam ecclesiam trans- 
ferri forte contigerit, nos successores ipsius excommunicationis et pri- 
vationis sententias incurrere volumus ipso facto, si moniti in audientia 
publica infra terminum competentem . . . dicto civi de dicta summa 
pecunie satisfacere non curant. Datum ut supra. 
Beg.47 f. 115' nr. 511; Diyard 510. 

4. — 1295 September 4. Anagni. 

Bonifatius VIII Bouchardo episcopo Metensi petenti concedit, ut 
abbatia Gorsiensis uniatur mensae episcopali Metensi. 
[Bonifatius VIII] Bouchardo episcopo Metensi. 



— 8 -^ 

Venerabilem Metensem ecclesiam . . . Abolim siquidem ante pro- 
motionis nostre primordia et post etiam frequenti et fide digna rela- 
tione didicimus, quod memorata ecclesia per nonnullos ipsius episcopos 
predecessores tuos . . . tantis et tarn gravibus oppressa dinoscitur one- 
ribus debitorum, quod, nisi sibi per einsdem sedis clementiam . . . 
oportuni et celeri (!) adhibitione remedii succurratur, verendum oceurrit, 
ne facultates illius quantumlibet fortassis exhuberes nefanda et execra- 
bilis vorago absorbeat usurarum. . . . Cum itaque monasterium Gorziense 
ord. S. Bened. Metens. dioc. eidem Metensi ecclesie immediate subiectum 
sit ad presens abbatis regimine destitutum et propter malitiam seu 
desidiam vel incuriam abbatum et monachorum, qui fuerunt hactenus 
in eodem, in spiritualibus et temporalibus quam plurimum deformatum 
et multiplici noscatur dilapidatione collapsum, alienatis quam plurimis 
et distractis non sine multe temeritatis audacia bonis, iuribus et 
possessionibus monasterii supradicti, que a nonnullis partium iilarum 
nobüibus et potentibus detinentur, nee speretur, quod per monachos 
in monasterio ipso degentes huiusmodi alienatorum et distractorum 
recuperatio possit in posterum provenire, nos . . . cum per tuam et 
tuorum potentiam, prout speratur et creditur, plene recuperari valeant 
alienata huiusmodi et distracta dictumque monasterium ad statum re- 
duci prosperum et felicem, predictum monasterium Gorziense cum Om- 
nibus bonis, iuribus . . . mense episcopali eiusdem Metensis ecclesie, 
qaamdiu vixeris, . . concediraus, volentes omnino, quod etiam post 
mortem tuam huiusmodi nostra concessio teneat et plenum robur ob- 
tineat firmitatis, donec super hoc per apostolicam sedem aliud conti- 
gerit ordinari. Volumus autem, quod in monasterio ipso consuetus 
monachorum et aliarum personarum numerus iugiter habeatur, regu- 
laris observantia vigeat, divini cultus exercitium non tepescat, continua 
et laudabilis hospitalitas observetur. Et cum in dicto monasterio prior 
instituendus extiterit, per te ac per successores tuos aliquis ex ipsius 
monasterii monachis, si inibi reperiatur ydoneus, alioquin undecumqae 
consimiUs ad huiusmodi officium exercendum preficiatur eidem mo- 
nasterio in priorem, cui ceteri monachi iuxta regulam B. Benedicti 
obediant et Intendant. Ordinamus insuper et omnino volumus, ut de- 
bita et consueta stipendia tam pro victu et vestitu quam aliis ne- 
cessariis priori monachis et personis eisdem de proventibus et redditi- 
bus ipsius monasterii, prout observatum est hactenus, integre ministren- 
tur; residuum vero dictorum proventuum et reddituum in solucionem 
dictorum debitorum ac mense predicte substentationem totaliter conver- 
tatur; quodque tu et successores tui, qui pro tempore fuerint, pre- 

1* 



— 4 — 

dicta concessione durante, ad recuperationem bonorum possessionura 
et iurium monasterii supradicti, que taliter alienata et distracta fore 
noscuntur, diligenter et soUicite intendatis. NuUi ergo etc. nostre con- 
cessionis et ordinationis infringere etc. Datum Anagnie II nonas 
septembris a. primo. 

Beg. 47, f. 77, nr. 345; Digard 354. 

5. -- 1295 September 22. Änagni. 

Bonifatius VIII S. Paulini Treverensis et Yvodiensis ecclesiarum 
decanos ac Clericum de Pisis canonicum eccl. Bemensis deputat executores 
ad introducendum PhiUpptmi Trisman in possessionem canonicatus et 
prehende eccl. Metemis. 

[Bonifatius VIII] S. Pauli Treverensis et Yvodiensis Treverensis 
dioc. ecclesiarum decanis ac Glerico de Pisis canonico Remensi capellano 
nostro. 

Petitio . . Philippi nati quondam Godefridi dicti Trisman de 
Luchemberch canonici ecclesie Metensis nobis exhibita continebat, quod 
olim ad audientiam felicis recordationis Nicolai pape IUI predecessoris 
nostri perlato, quod . . decanus et capitulum dicte ecclesie propriis 
commodis inhiantes temeritate propria statuerant ac iuramento firma- 
verant, quod aliquo ipsorum contradicente nemini prebendam de 
novo ibidem adepto^) cotidiane distributiones ministrari valerent 
quodque nullus prebende sue fructus perciperet, nisi prius essent ei 
distributiones huiusmodi per deputatos super hoc ab ipsis capitulo 
ministrate, et quod huiusmodi occasione statuti aliquibus de ipsis capi- 
tulo se opponentibus provisionibus quam plurium factis sibi auctoritate 
apostolica in ipsa ecclesia de canonicatibus et prebendis iidem decanus 
et capitulum fructus earundem prebendarum per non modicum tem- 
poris spatium perceperant et tunc etiam percipiebant denegantes coti- 
dianas distributiones talibus ministrare; propter quod per executores 
super hoc eis a sede apostoHea deputatos in eosdem decanum et capi- 
tulum et eorum singulos necnon et predictam Metensem ecclesiam di- 
verse fuerant excommunicationis, suspensionis et interdicti sententie 
promulgate; quodque propter hoc predicta ecclesia defectum non mo- 
dicum substinuerat in divinis cum a longo tempore frequentius 
ibi hac de causa cessatum^) a divinis, fuisset, . , {Sequitur idem 
fere te.ctus ac constituticmis a Nicoiao IV date d. 3 septembris a. 1291; 
conf. Langlois, Les Heg. de Nicolas JF, nr. 5964.) . . . dummodo nuUi 

^) adepta ms. 
^) cassatum ms. 



— 5 — 

alii de iure sint debite, conferentur, prout in litteris dicti prede- 
cessoris inde confectis plenius dicitur contineri. Sane dudum memo- 
ratus predecessor ante cassationem huiusmodi statuti a predictis 
capitulo ac Constitutionen! et inhibitionem per ipsum predecessorem, 
iit premittitur, factas canonicatum et prebendam dicte ecclesie apud 
sedem apostolicam tunc vacantes per promotionem et consecrationem 
venerabilis fratris nostri Aleronis episcopi Torcellani, cui de ipsis alias 
per mortem quondam Octaviani de Anagnia ecclesie predicte canonici 
apud eandem sedem vacantibus predecessor ipse duxerat providendum, 
cum plenitudine iuris canonici ac omnibus iuribus et pertinenciis suis 
predicto Philippo auctoritate apostolica contulit et providit de illis, 
certis sibi super hoc executoribus per suas certi tenoris litteras depu- 
tatis, ac . . decanus et maior et sanior pars capituli eiusdem ecclesie 
collationem et provisionem huiusmodi approbantes eündem Philippum 
ad dictam prebendam receperunt in dicta ecclesia in canonicum et in 
fratrem. Verum Johannes dictus de Aixe primo (!) provisioni et re- 
ceptioni huiusmodi contradixit in vocem appellationis frivole prorum- 
pendo et post non modicum tempus elapsum Johanne diclo Colon, 
Petro preposito S. Salvatoris et Ferrico de Charmes canonicis ecclesie 
prelibate super hoc contradicentibus ac appellationi dicti Johannis de 
Ayse adherentibus, ut dicebant, et demum in vocem appellationis fri- 
vole prorumpentibus, memorati decanus et capitulum dicto Philippo in 
eadem ecclesia personaliter residere parato, qui etiam per longum 
temporis spatium, postquam ei^) sie fuit de dictis canonicatu et pre- 
benda provisum, in eadem ecclesia fecit residentiam personalem, coti- 
dianas distributiones, que sibi ratione dicte prebende debentur, ac fructus 
eiusdem prebende indebite denegarunt et denegant exhibere. Quare 
dictus Philippus nobis humiliter supplicavit, ut providere sibi super hoc 
de oportuno remedio dignaremur. Quocirca discretioni vestre sub pena 
excommunicationis, quam eo ipso vos incurrere volumus, si preceptum 
nostrum super hoc neglexeritis adimplere, . . . mandamus, quatinus . . . 
prefatam cassationem inhibitionem et constitutionem dicti predecessoris 
et alia in litteris prefatis contenta facientes circa dictum Philippum 
firmiter observari, decanum et capitulum ac Johannem dictum de Aixe, 
Johannem Colon, Petrum et Ferricum predictos ex parte nostra dili- 
gent[ius] monere curetis, ut infra octo dierum spacium post monicionem 
vestram ab huiusmodi contradictione et molestatione predicti Philipp! 
desistentes omnino, predictam prebendam ipsum vel procuratorem suum 



eis ms. 



— 6 — 

eius nomine libere et quiete possidere permittant dictique decanus et 
capitulum eidem Philippe tarn cotidianas distributiones sibi debitas 
quam etiam fructus et proventus ipsius prebende . . . ministrent vel 
faciant ministrari et de subtractis a tempore predicte provisionis sibi 
facte . . . eidem Philippo vel procuratori suo . . . plenariam satisfactio- 
nem impendant . . . Si vero decanus et capitulum, Johannes dictus de 
Aixe, Johannes Colon, Petrus et Ferricus predicti contra nominatum 
Philippum iustam ^) oppositionis causam credant forsitan se habere, 
ipsos ex parte nostra peremptorie citare curetis, ut infra duorum men- 
sium spatium post citationem huiusmodi Johannes de Aixe, Johannes 
Colon, Petrus et Ferricus predicti personaliter, decanus autem et 
capitulum prefati per procuratorem ydoneum cum omnibus actis iuri- 
bus et munimentis suis causam huiusmodi contingentibus apostolico se 
conspectui representent, facturi et recepturi super hiis, quod iusticia 
suadebit. Diem vero etc. ttsqiw intimetis. Ceterum si decanus et 
capitulum, Johannes de Aixe, Johannes Colon, Petrus et Ferricus pre- 
fati, sano usi consilio ab huiusmodi . . . contradictione . . . omnino 
destiterint . . . universas interdicti, suspensionis et excommunicationis 
sententias . . . relaxetis ac dispensetis cum eis super irregularitate, si 
quam eisdem ligati sententiis divina officia celebrando vel se ipsis 
officiis imiscendo, non tamen in contemptum clavium, exinde contraxerint, 
iniuncta eis propter hoc penitentia salutari. Datum Anagnie X kl. 
octobris a. primo. 

Beg. 47, f. 126, nr. 563; Bigard 563. 

6. — 1J295 Odoher 21. Rom S. P. 

Bonifa tius VIII Bouchardo episcopo Metensi indulget, ut, cum ad 
loca ecclesiastico supposita interdicto eum declinare contigerit, ibidem 
facere celebrari et audire divina officia cum familiaribus suis domesticis 
possit, clausis ianuis, non pulsatis campanis, voce submissa, excommuni- 
catis et interdictis exclusis, dummodo is vel iidem familiäres causam 
non dederint interdicto vel id non contingat eidem vel eis specialiter 
interdici. 

Per sincere devotionis merita . . . Dat. Rome ap. S. P. XII kl. 
novembris a. primo. 

Beg. 47, f. 121, nr. 529; Bigard 529. 

7. — 1295 Odoher 21. Harn S. F. 

Bonifatius VIII eidem [Bouchardo »piscopo Metensi] per triennium 
indulget, ut nullus delegatus vel subdelegatus ab eo, executor vel etiam 

') iuxtam ms. 



— 7 — 

conservalor sedis apostolice vel legatorum eius in Bouchardi personam 
exüommunicationis suspensionis vel interdicti sententias promulgare 
aut interdicere eidem ingressum ecclesie valeat absque special! mandato 
sedis eiusdem faciente plenam et expressam de hac indulgentia eius- 
demque nomine et ipsius Metensis ecclesie mentionem. 

Magne devotionis affectus . . . Dat. ut supra (= Rome ap. S. P. 
XII kl. novembris a. primo). 

lieg. 47, f. 121\ nr. 530; Bigard 530. 

8. — 1295 Odoher 21. Born S. P. 

Bonifatius VIII eidem [Bouchardo episcopo Metensi] supplicanti 
concedit facultatem concedendi tabellionatus officium duabus personis, 
quas ad illud post diligentem examinationem ydoneas esse repererit, 
prius ab eis iuramento iuxta formam presentibus annotatam recepto. 

Ex parte tua . . . Dat. ut supra (= Rome ap. S. P. XII kl. no- 
vembris a. primo). 

Beg. 47, f. 121\ nr. 531; Digard 531. 

9. — 1295 Odoher 21. Rom S. P. 

Bonifatius VIII abbatibus monasteriorum et prioribus prioratuum 
civitatis et diocesis Metensis ecclesie Metensi subiectis indulget, ut ad 
solutionem debitorum predecessorum suorum non teneantur, nisi ea 
auctoritate apostolica vel de consensu conventuum seu personarum mo- 
nasteriorum et prioratuum eorundem ac ordinarii loci aut in utilitatem 
ipsorum monasteriorum et prioratuum conversa fuisse legitime proba- 
verint creditores. 

Inderapnitati vestre . . . Dat. Rome ap. S. P. XII kl. novembris 

a. primo. 

Beg. 47, f. 125, nr. 559^; Digard 559. 

10. — 1295 Odoher 24. Rom S. P. 

Bonifatius VIII episcopo Metensi mandat, quatinm corpus Theohaldi 
Li Maires civis Metensis usurarii in cimiterio Predicatorum Met. sepuUmn 
exhumari et proctd ah ecclesiastica sepultura iadari faciat atque Ferricum 
de Spinalo, priorem Predicatorum, et Alhertutn de Sancti Petri Monte, 
guardianum Mitiorum, qui executores testamenti a Theohaldo conditi eundem 
in dido cimiterio sepeliverunt, pena canonica castiget. 

[Bonifatius VIII ] episcopo Metensi. 

Olim felicis recordationis Gregorius papa X predecessor noster 
in generali concilio Lugdunensi duxit inter alia statuendum, quod, quam- 
quam usurarii manifesti de usuris, quas receperant, satisfieri expressa 



— 8 — 

quantitate vel indifficte mandaverint in eorum ultima voluntate, nichilo- 
minus tarnen eis sepultura ecclesiastica denegetur, donec de usuris ipsis 
fuerit, prout patiuntur facultates eorum, plenarie satisfactum . . . Verum, 
sicut accepimus, quondam Theobaldus dictus Limaires civis Metensis, 
qui usuras publice, dum viveret, exercebat, in extremis positus quoddam 
condidisse dicitur testamentum, et illis, quibus facienda erat restitutio 
usurarum, quas ipse extorserat, et qui erant in civitate Metensi pre- 
sentes, de usuris ipsis satisfactione debita non impensa nee prestita 
ydonea cautione iuxta huius constitutionis prefati predecessoris tenorem, 
debitum nature persolvit et nichilominus in eodem testamento expressit, 
quod in ipso testamento nee legatus sedis apostolice neque cardinalis 
nee etiam summus pontifex aliquam potestatem haberent. Ferricus 
quoque de Spinallo prior Predicatorum et Albertus de Sancti Petri Monte 
guardianus Minorum fratrum ordinum Metenjses] non solum Interesse 
huiusmodi testamento, verum etiam illud, quod secundum constitutionem 
ipsam est irritum ipso iure, exequendum suscipere et corpus dicti civis 
apud locum dictorum Predicatorum sollenniter ecclesiastice sepulture 
tradere presumpserunt, contra eandem constitutionem temere venientes. 
Nos igitur . . . fraternitati tue . . . mandamus, quatinus, si est ita, 
predictum corpus exhumari facias et procul ab ecclesiastica sepultura 
iactari, dictosque priorem et guardianum pro tante ipsorum temeritatis 
excessu auctoritate nostra pena canonica castigare procures, contra- 
dictores etc. usque compescendo . . . Quodsi forte iidem prior et guar- 
dianus in hoc pertinaces sive inobedientes extiterint, ipsos ex parte 
nostra . . . citare procures, ut infra competentem terminum a te pre- 
figendum eisdem personaliter apostolico se conspectui representent, pro 
meritis recepturi. Diem vero citationis et formam et quicquid exinde 
duxeris faciendum, nobis per tuas litteras harum seriem continentes 
studeas fideliter intimare. Datum Rome ap. S. P. Villi kl. novembris 
a. primo. 

Beg. 47, f. 115, nr. 508; Digard 508. 

11. — 1J^95 October 28. Bmi S. P. 

Bonifatius VIII Bouchardo episcopo Metensi. 

Cum, sicut in nostra proposuisti presentia constitutus, tam pro 
tuis necessariis quam pro ecclesie Metensis negotiis apud sedem aposto- 
licam expediendis utiliter te subire oporteat magna onera expensarum, 
nobis humiliter supplicasti, ut usque ad summam mille et sexcentorum 
florenorum auri mutuum contrahendi sub modis et formis infrascriptis, 
sine quibus creditores te putas invenire non posse, tibi largiri licentiam 



— 9 ~ 

dignaremur. Nos igitiir de tua etc. ut in forma usqtte in fimm. Dat. 
Rome apud S. Petrum V kl. novembris a. primo. 
Reg. 47, f. 104, nr. 447; Bigard 447his. 

12. — 1295 November S. Born S. P. 

Bonifatius VIII magistris Clerico de Pisis Remensis et Nicolino de 
Camilla Ambranensis capellanis nostris ac Jacobo de Labro Reatine 
canonicis ecclesiarum. 

Exponente pridem nobis . . . Bouchardo episcopo Metensi, quod 
. . . eum subire oportebat magna onera expensarum, ac siipplicante, 
ut usque ad summam mille sexcentorum florenorum auri mutuum 
contrahendi etc. usque auxilio et exeeptionibus eisdem a Basdutio 
Bindi mutuante pro se ac Andrea de Canisanis, Baldo et Nerio Radulfi, 
Datutio Andree, Audomaro et Jacobo Johannis, Guerra Tingi et Bocca- 
tino Paganelli et ceteris eorum sociis de societate Cajüsianorum civibus 
et mercatoribus Florentinis pro necessariis etc. usque in finem, prout 
est in forma superius posita concessa . . archiepiscopo Patracemi capi- 
tulo 492. Datum Rome ap. S. P. III nonas novembris a. primo. 
Beg. 47, f. 114, nr. 502; Bigard 502. 

13. — 1296 Februar 3. Rom S. P. 
Bonifatius VIII Johanni episcopo Tullensi. 

Debitum offitii . . . Cum . . . Portuensis et Ostiensis episcopi nomine 
. . . Conradi olim episcopi Tullensis, a quo habebant ad hoc sufficiens et 
speciale mandatum, libere in nostris manibus renunciaverint regimini 
Tullensis ecclesie . . . nos attendentes, quod ecclesia Traiectensis, cui 
preeras, multis gravabatur iniuriis circumstantium tyrannide super- 
borum teque pro ipsius ecclesie Traiectensis defensione iurium graves 
opportebat subire labores, et volentes tam quieti tue quam predicte 
ecclesie Tullensis commodo providere, te ... ad dictam ecclesiam Tul- 
lensem transferimus .... Dat. Rome ap. S. P. III non. februarii a. secundo. 

In eundem modum decano et capitulo TuU. eccl. . . . clero civi- 
tatis et dioc. Tüll. . . . populo civitatis et dioc. Tüll. . . . universis 
vasallis eccl. Tüll. . . . archiepiscopo Treverensi. . . . 

Beg. 48, f. 17, nr. 73; Digard 957; Brom 416. 

14. ~ 1296 Februar 3. Rom S. P. 

Bonifatius VIII A[dolfo] regi Romanorum nunciat, quod Johannem 
episcopum ab ecclesia Traiectensi transtulit ad ecclesiam TuUensem 
vacantem per renunciationem Conradi olim episcopi Tullensis, qui in 



— 10 — 

pape manibus reniinciavit per Portuensem et Ostiensem episcopos 

habentes ad hoc sufficiens et speciale mandatum ab eodem Gonrado. 

Debitum officii nostri . . . Dat. Rome ap. S. P. III nonas februarii 
a. secundo. 

Beg. 48, f. 20, nr. 86; Blganl 969. 

15. — 1296 Februar 4. Born S. P. 

Bonifatius VIII ecclesie Traiectensi vacanti per translationem 
Johannis episcopi ad eccl. Tullensem providet de persona Wilhelmi 
prepositi ecclesie Lovaniensis Leod. dioc. eumque praeficit in eccl. 
Traiectensis episcopum et pastorem. 

Onerosa pastoralis officii . . . Dat. Rome ap. S. P. II nonas 
februarii a. secundo. 

In e. m. archiepiscopo Colon. 

Sequitur f. 5^. hec nota marginalis: 

In eundem modum scribitur sibi tanquam episcopo consecrato. 
Onerosa etc. usque in spiritualibus et temporalibus committentes, tibique 
per venerabilem fratrem nostrum Matheum Portuensem episcopum 
fecimus munus consecrationis impendi et non solum etc. usque in fmem. 
Dat. Rome ap. S. P. IUI kl. marcii a. secundo. 

Beg. 48, f. 5, nr. 22; Bigard 903. 

16. — 1396 Februar 27. Rom S. P. 

Conf. nr. 15. 

17. — 1296 März 27. Born S. P. 

Bonifatius VIII fratri Conrado ordinis Minorum, qui resignavit epis- 
copatum Tullensem, reservat pensionem annuam ducentaruni librarum 
Turonensium parvorum. 

[Bonifatius VIII] fratri Conrado quondam episcopo Tullensi. 

Intellecto dudum, quod tu longa supportatione pontificalis sarcine 
fatigatus ac denique affectus tedio et multiplici labore confractus, ut 
secularium vitares strepitum agendorum ac circa observantiam ordinis 
fratrum Minorura, quem fuisti professus, iuxta votum tui animi com- 
modius vacare valeres, imminenti tibi oneri cedere cupiebas, Ulis, quos 
ad hoc procuratores duxeras statuendos, cedendi concessimus a nobis 
licentiam tuo nomine postulatam. Et admissa cessione . . . te a vin- 
culo, quo Tullensi tenebaris ecclesie, . . . duximus . . . absolvendum 
ac demum . . . Johannem tunc episcopum Traiectensem ... ad eandem 
Tullensem ecclesiam transferentes . , . ipsum predicte Tullensi ecclesie 



— 11 — 

in episcopum preficimus et pastorem .... tuis supplicationibus incli- 
iiati, decreviinus tibi fore pro substentatione tua de bonis ad episcopum 
Tullensem . . . spectantibus in ducentis libris Turonensium parvorum 
infra quindenam commemorationis omnium Sanctorum tibi vel tuo 
procuratori tuo nomine annis singulis, quoad vixeris, persolvendis 
pensionis nomine providendum .... Dat. Rome ap. S. P. VI kl. aprilis 
a. secundo. 

In e. m. . . . Johanni episcopo TuUensi . . . Metensi et Basi- 
liensi episcopis ... 

Beg. 48, f. 84\ nr. 362; Digard 1251. 

18. — 1296 April 5. Rom S. P. 

Bonifatius VIII episcopo Metensi mandat, quatinus Ajdolfum] regem 
Romanorum efficaciter inducat, ne contra Philippum regem Francorum 
\in favorem Eduardi regis Anglorum] ad novitates noxias vel processus 
hostiles seu bellicos actus procedat. 

Profundis meditationibus laboriosisque . . . Dat. nonas aprilis 
[a. secundo]. 

Beg. 48, litt, curie f. 165, nr. 25 ; Bigard 1580. 

19. U296 April 22. Rom S. P. 

Bonifdtius VIII capituh Tüllen^ mandat, quatinus Conrado quondam 
episcopo TuUensi restituant bona ablata vel eorum valorem usque ad sum- 
mam mille librarum Turonensium parvorum. 

[Bom'fatius VIII] decano, archidiacono et capitulo TuUensi. 

Petitionem .... Conrad! quondam Tullensis episcopi accepimus 
continentem, quod vos audita cessione ipsius episcopi . . . equos boves 
aliaque animalia nee non bladam vinum fenum suppellectilia et res 
alias, que fuerant ipsius episcopi et tunc temporis possidebat, cepistis 
seu capi fecistis necnon pensiones debita seu redditus et proventus, 
que sibi in annis preteritis debebantur, aliaque bona ad eum ad ele- 
mosinas pauperum et alios pios usus et presertim ad consumationem 
monasterii de Alespach ordinis S. Cläre Basiliensis diocesis, quod ipse 
fundaverat, deputata, saisivistis et arrestastis seu saisiri et arrestari 
fecistis eaque omnia sibi capta saisita et arestata detinetis, pretendentes, 
quod ipsa velitis futuro episcopo conservare. Quare dictus Conradus 
nobis humiliter supplicavit .... Nos autem . . . universitatem vestram 
rogamus et hortamur . . . mandantes, quatinus bona omnia per vos 
capta seu ablata saisita vel arestata, ut predicitur, et detenta predicto 
Conrado vel eius procuratori . . . infra unius mensis spatium a receptione 



— 12 - 

presentium restituere et assignare curetis, ita tarnen quod huiusmodi 
restitutio facienda summam mille librarum parvorum Turonensium non 
excedat. Si qua vero consumpta fuerint de premissis seu quorum 
restitutio fieri non valeret, vos verum valorem eorum infra predictam 
summam Conrado episcopo restitu[a]tis eidem. Alioquin . . . Metensi 
et Basiliensi episcopis ac . . . scolastico ecclesie Basiliensis, de 
quorum conscientia ea, que infra predictam summam fuerint, ut premit- 
titur, restituta, in elemosinis pauperum et aliis piis usibus et presertim 
in consumatione et utilitate monasterii supradicti necnon et pro compe- 
tenti remuneratione illorum, qui dicto Conrado episcopo serviverunt 
sive sint consanguinei sive alii, iuxta servitii meritum et dispositionem 
ipsius Gonradi episcopi volumus erogari, damus per alias nostras lit- 
teras in mandatis, ut ipsi vos ... ad id compella[n]t . . . Dat. Rome 
ap. S. P. X kl. maii a. secundo. 

In e. m. Metensi et Basiliensi episcopis ac . . . scolastico ecclesie 
Basiliensis . , . 

Beg. 48, f. 85, nr. 363; Bigard 1251. 

20. — 1296 Mai IL Rom S. P. 

Bonifaiim VIII prioribus de S. Chrysoforo in Alta et de S. Arnulf o 
de Crispeyo ac decano eccl. S. Mellonis de Pontisera mandat, quatinus 
decem rectores ecclesiarum civitatis et diocesis Verdunensis, qui cotitra 
Jacobum episcopum rebellaverunt seque cum civibus Virdunensibus contra 
eundem colligaverunt, citent, ut infra duos menses coram papa appareant 
ad iudicium. 

[Bonifatius VIII] de S. Chrysoforo in Alta et de S. Arnulfo de 
Cryspeyo prioribus ac decano ecclesie S. Mellonis de Pontisera Belva- 
censis Silvanectensis et Rothomagensis diocesium. 

Venerabilis frater noster Jacobus Virdunensis episcopus nostro 
nuper apostolatui patefecit, quod Ancelinus de Sancto Victore, Jacobus 
de Genecourt, qui se gerit pro rectore seu vicario S. Salvatoris, Nicho- 
laus de Guseyo, Nicolaus de Marcheuils, Stephanus de Donichan, 
Santinus de Laines, Nicolaus de S. Andrea, Warnerus de Resecourt, 
Hugo de S. Amantio et Petrus dictus Papars de Bertaucourt, civitatis 
et diocesis Virdunensis ecclesiarum rectores, dantes ab olim in com- 
motionibus pedes suos seque non sine ordinis clericalis obprobrio et 
gravi suarum dispendio animarum ad actus nepharios pronaque opera 
dampnabiliter convertentes, in tantam prerumperunt(!) temeritatis auda- 
ciam . . . quod contra eum rebellionis et inobedientie spiritum assump- 
serunt ... et mala malis adicere non verentes, se Virdunensibus 



— 13 — 

civibus ipsius episcopi et ecclesie sue persecutoribus manifestis per 
pactiones et confederaciones illicitas et colligationes nepharias colligarunt. 
Et licet memoratus episcopus in rectores eosdem propter huiusmodi 
eorum excessus excommunicationis sententiam exigente iiisticia duxerit 
promulgandum, ipsi tarnen . . . non solum ab eisdem excessibus resilire 
non curant, sed eos potius nefandis ausibus augmentare conantur .... 
Super qiübus memoratus episcopus per apostolicam sedem oportunum 

applicari remedium suppliciter imploravit Mandamus, quatinus 

vos vel duo aut unus vestrum per vos vel per alium seu alios pre- 
dictos rectores in civitate Virdunensi vel locis aliis, de quibus ad eorum 
noticiam verisimiliter huiusmodi possit pervenire citacio, ex parte 
nostra peremptorie citare curetis, ut infra duos menses post citacionem 
nostram immediate sequentes sub excommunicationis et amissionis 
omnium beneficiorum suorum ecclesiasticorum penis . . . compareant 
personaliter coram nobis, super premissis satisfacturi plenarie et recep- 
turi pro meritis, vel suam in hoc, si poterunt, innocentiam ostensuri. 
. . . Dat. Rome ap. S. P. V idus maii anno secundo. 
Beg. 48, f. 48\ nr. 205; Digard 1091. 

21. — 1296 Mai 13. Born S. P. 

Bonifatius VIII eisdem tribiis {cf. nr. 20.) mandat, quatinus lohannem 
prepositum Montisfalconis archidiaconum de Ärgonna, qui favit civibus 
Virdunensibus contra lacobum episcopum rebellantibus, citent, ut infra 
duos menses coram papa appareat ad iudicium. 

[Bonifatius VIIIj eisdem. 

Constitutus in presentia noster . . . lacobus episcopus Virdunensis 
monstravit, quod lohannes prepositus ecclesie Montisfalconis archidia- 
conus de Argona in ecclesia Virdunensi ad depressionem bonorum et 
iurium episcopi et Virdunensis ecclesie predictorum vehementer aspirans 
. . . procuravit consuluit et consensit, quod in civitate Virdunens 
de novo et illicite ac de facto ad civium eins instantiam nonnuUi iusti- 
ciarii, quos vulgus iuratos nominal, preter iamdicti consensum episcopi, 
ad quem dumtaxat iuratorum ipsorum asseritur pertinere creatio, crea- 
rentur et iurisdictionem inibi exercerent in non modicum predictorum 
episcopi et ecclesie preiudicium et gravamen. Sacerdotes etiam infra 
sui archidiaconatus limites consistentes ad rebeUionem et inobedientiam 
episcopi et ecclesie predictorum induxit eosque in illis favet ac retinet 
et tuetur inductos . . . Super quibus idem episcopus suppliciter petiit 
per apostolice sedis circumspectam prudentiam provideri .... Man- 
damus, quatinus . . . predictum archidiaconum in civitate Virdunensi 
predicta citare curetis, ut infra duos menses post citationem vestram 



^ 14 — 

. . . compareat personaliter coram nobis . . . Dat. ut supra (= Rome 
ap. S. P. XV kal. iunii a. secundo). 

Beg. 48 c., 207, f. 49; Bigard 1093. 

22. — 1J296 Mai 18. Rom 8. P. 

Bonifatius VIII eisdem tribus (cf. nr. .20.) mandat, quaünus Thomam 
primicerinm Virdunensem, ocmpatorem et raptorem bonorum episcopi Vir- 
dunensis, quem papa suspendit a temporalium et spiritualium executione, 
citent, ut infra duos menses appareat coram papa ad iudicium. 

[Bonifatius VIII] eisdem. 

Querela gravis . . . lacobi episcopi Virdunensis continebat, quod 
Thomas primicerius Virdunensis ecclesie fmibus propriis non contentus 
sueque potencie confisus viribus . . . episcopatum Virdunensem per 
incendia et rapinas ac alias etiam multipliciter dampnifieare presumpsit 
... et contra homagium eidem episcopo prestitum temere veniens, 
ipsius iurisdictionem episcopi graviter hactenus perturbavit et turbare 
multimode non desistit ; redditus etiam et proventus episcopatus eiusdem 
olim, dum predicta ecclesia duabus vicibus viduitatis incommoda tole- 
raret, temere occupavit eosque detinet taliter occupatos ac ipsos eidem 
episcopo restituere, ut tenetur, vel sibi de illis racionem debitam reddere 
contradicens, eos ad se pertinere minus veraciter asserendo .... Quod- 
dam insuper castrum, quod Hathonis castrum vulgariter nuncupatur, 
dudum prodicionaliter capiens illudque aliquamdiu captum tenens, bona 
eiusdem episcopi in ipso inventa magnamque piscium quantitatem, qui 
in stagno prope castrum consistente predictum . . . existebant, quorum 
valor quingentarum librarum Turonensium parvorum summam excedere 
noscebatur, non sine multa temeritate rapuit et de illis disposuit pro 
sue libito voluntatis aliaque plura et gravia contra prefatos episcopum 
et ecclesiam diversis temporibus committendo .... Quare pro parte 
ipsius episcopi a nobis cum instantia petebatur, ut providere sibi et eidem 
ecclesie super hiis . . . dignaremur Nolentes itaque . . . mandamus, 
quatinus vos vel duo aut unus vestrum . . . primicerium, quem ex nunc 
a temporalium et spiritualium executione suspendimus, in civitate Vir- 
dunensi vel in loco eidem civitati vicino . . . citare curetis, ut infra 
duos menses post citationem nostram immediate sequentes compareat 
personaliter coram nobis super premissis etc. . . . Dat. Rome ap. S. P. 
XV kl. iunii a. secundo. 

Reg. 48 c. 206 f. 48^; Bigard 1092. 

23. — 1296 Mai 18. Rom 8. P. 

Bonifatius VIII iisdem tribus {cf. nr. 20) mandat., quatinus quos- 
dam cives Virdunenses nominatim expressos, qui contra lacobum episcopum 



— 15 — 

rehellaverunf, citent, id infra duos menses coram papa appareant ad 
iudicium. 

[Bonifatius VIII] . . de S. Christof oro in Halata et de S. Arnulfo 
de Crispeyo prioribus ac decano ecclesie S. Mellonis de Pontisera Silva- 
nectensis Belvacensis et Rothomagensis diocesium. 

Oblata nobis . . lacobi Virdimensis episcopi peticio continebat, 
quod, licet ad eum ex concessione imperatorum regum et aliorum 
catholicorum principum facta iam dudiim ecclesie Virdunensi in civitate 
Virdunensi pertineat omnino iurisdictio temporalis et iusticiarios, qui 
vulgariter iurati vocantur, in civitate ipsa creare facere seu constituere 
spectet tantummodo, nuUam omnino in civitate predicta eligendi iudicem 
vel officialem aliquem seu scabinum sive infligendi corporalem vel tem- 
poralem penam alicui absque auctoritate et licentia episcopi supradicti 
cives habeant potestatera, prefati tamen cives non absque conspirationis 
nota contra eundem episcopum attemptare ad occupationem bonorum 
et iurium ipsius episcopi et ecclesie supradicte ausu nephario aspirantes 
et contra fidelitatis eidem episcopi prestitum venientes temere iuramen- 
tum, facere seu creare de novo huiusmodi iusticiarios in civitate pre- 
dicta, eiusdem episcopi super hoc auctoritate non habita nee obtenta 
Kcentia, presumpserunt, magnas pecuniarum summas a iusticiariis ibi- 
dem per iam dictum episcopum constitutis et eorum sociis per violen- 
tiam extorquendo. Quam ob rem nonnulli ex eis, huiusmodi ducti 
formidine, de civitate recesserunt eadem, quidam vero ad cathedralem 
et nonnuUas alias predicte civitatis ecclesias confugerunt. Dictique 
cives, ne inde quomodolibet pateret egressus, circa ipsas ecclesias 
non modicam armatorum multitudinem posuerunt, nullatenus permittentes, 
ut eis victualia preberentur, cuiusdam capelle ipsius ecclesie cathedralis, 
in qua veluti tutele presidio se prefati fugientes incluserant, foribus cum 
lignis seu fustibus ürmiter obseratis. Sicque illi metu mortis et victua- 
lium subtractione compulsi prefatis civibus maximam propterea, quia 
iusticiarii ab eo episcopo positi fuerant, summam pecunie persolverunt. 
Et cum prelibatus episcopus propter premissa contra cives processisset 
eosdem et ad ipsos cum suis litteris processus huiusmodi continentibus 
quosdam clericos destinasset, iidem cives in quendam clericorum suorum 
manibus violenter iniectis sibi per violentiam predictas litteras auferentes, 
ausu nephario dilaniarunt easdem ac predictum clericum et etiam no- 
tarium quendam curie ipsius ad locum, ad quem fures ceterique male- 
lici duci solent, non sine multa ignominia multoque opprobrio pertraxe- 
runt. Quidam alium clericum tum in prefata cathedrali ecclesia consti- 
tutum per vim et metum, que in constantem virum cadere poterant, 



— 16 — 

eompellendo ad tradendum eisdem quasdam alias ipsius episcopi litteras 
sub eius custodia consistentes, quas similiter dictorum civium dilaniare 
temeritas non expavit, apertius comminando, quod, si quisquam ad civi- 
tatem predictam se personaliter conferre presurapserit ad mandatum 
aliquod ipsius episcopi inibi faciendum, ei vel dire necis periculum vel 
gravis periculum mutilacionis inferrent. Cumque memoratus episcopus 
propter huiusmodi notorios et horrendos civium predictorum excessus 
in nonnuUos eorum excommunicationis sentenciam promulgasset ac 
civitatem eandem supposuisset ecclesiastico interdicto et quamplures 
sacerdotes sibi subiectos ad quendam locum, qui civitatis predicte vicus 
sive suburbium reputatur, ad publicandum ibidem interdictum huiusmodi 
destinasset, cives ipsi flamma furoris accensi, cum armatorum et alio- 
rum multitudine copiosa contra sacerdotes procedentes eosdem ac in 
ipsos subito irruentes, quamplures ex eis ad civitatem predictam turpiter 
ducere non fuerunt veriti ac trahere violenter eos invitos, in quadam 
domo tamdiu retinentes inclusos, donec ab eis exegerunt corporaliter 
iuramentum, quod nullum omnino ipsius mandatum exequerentur epis- 
copi contra eos. Statuerunt etiam dicti cives non sine scrupulo heretice 
pravitatis, si hec veritate nitantur, quod ad prefatum episcopum vel 
eius curiam nullus predicte civitatis incola sive civis accedere quomo- 
dolibet attemptaret, nee iisdem permitteretur episcopo aliqua victualia 
de prefata exhibere civitate, quodque si laicus civitatis eiusdem cum 
clerico fortassis ad verbera deveniret, clericus ipse impune posset 
occidi, et silaicus alius illos in vicem rixantes inspiciens laicum contra 
clericum non iuvaret, penam gravem incurreret super hoc specia- 
liter ordinatam. Prefati quoque cives quamplures clericos de civitate 
oriundos eadem bannire de ipsa seu expellere presumpserunt, bona 
predictorum civium, qui, sicut premittitur, de civitate affugerunt et 
recesserunt eadem, venaUa exponentes, clericos et laicos civitatis 
eiusdem ad emptionem eorum nichilominus eompellendo. Et cum pre- 
fatus episcopus tunc in sua diocesi constitutus, dictorum civium teme- 
rarios Impetus seu motus iUicitos reformidans, eos per probos viros 
rehgiosos et etiam seculares benigne requiri fecisset, si ad ecclesiam 
suam tute posset ac sine dubitacione redire ibique moram coijtrahere 
ad pontificale officium exercendum, cives ipsi nullum sibi responsum 
ad hoc sufficiens reddiderunt, preconceptam nequitiam inde apertius 
exprimentes. Quendam insuper in potestatem civitatis eiusdem in 
ipsorum episcopi et ecclesie grave preiudicium et iacturam creare de 
facto seu constituere attemptarunt, ac alia gravia et enormia non facile 
numeranda contra eosdem episcopum et ecclesiam ac libertatem eccle- 



- 17 - 

asticam eommisorunt ha(;teniis et committere non verentur, que detliil 
ofTeiidiint et üdeliiiin aniinas scandalizant. Super quibus prefatus epia- 
copus oportunum per apostolicam circumspectam prudentiam adhibere 
remedium humiliter imploravit. Quia igitur tantos et tarn graves tanique 
abhominabiles et enormes civium predictorum excessiis nolumus, sicuti 
nee debenuis, urgente eonscientia (juomodolibet tolerare, dignitati vestre 
per apostoliea scripta sub [)ena excommunicationis, ((uani ipso facto 
vos incurrere volumus, si mandatis in hae parte nostris non caraveri- 
tis elVicaciter obedire, districte precipiendo mandamus, quatinus vos vel 
(liio aut unus vestrum per vos vel per alium seu alios predictos cives 
seil universitatem civitatis predicte per syndicum vel procuratorem 
vdoneum ad hoc specialiter constitutum ; Martinuni vero Dueserey, Ja- 
cobum dictum Poujoyse, Ottinum Lepetit, Fetrum Arrions, Ottinum 
(^)uernarure, Colinum de Sans, Golinum Tuiilart, Jacobum Licapre, 
Jenninum Blampie, Jacobum Chapon, Nicolaum Solinet, Fetrum Lafolle, 
Oliverium de monte S. Victorii, Johannem Oliverii, Jacobum dictum 
Sigart, Wauteretum dictum Faquet, Roland Wautereti, CoUinum dictum 
Killart, Jenninum Robetet, Colardum Belier, Jacobum Autopiere, 
Jenninum Tuiilart, Warnerum Faturel, Blesum dictum Guelier, Thiricum 
de Estein, Henricum de Jeniche, Ottinum Ledovre et Collesonem dictum 
Lecot, cives Virdunenses, qui plurimum in premissis culpabiles asseruntur, 
ut personaliter infra duos menses post citacionem nostram apostolico 
se conspectui representent, super premissis satisfacturi plenarie ac alias 
pro meritis recepturi vel suam ostensuri, si poterunt, innocentiam 
in hae parle, ex parte nostra in civitate ipsa Virdunensi vel in alio 
loco eidem civitati vicino, de quo ad eorum noticiam verisimiliter possit 
huiusmodi pervenire citacio, peremptorie citare curaretis. Nos enim 
exnunc prout extunc in quemlibet predictorum nominatim expressorum 
civium, qui huiusmodi vestre citacioni contumaciter parere contemp- 
serint, excommunicationis et interdicti sentencias promulgamus. Illos 
vero, qui propter predicta vel eorum aliquod excommunicationis sen- 
tenciam latam a canone forsitan incurrerunt, excommunicatos usque 
ad satisfactionem in genere publice nuncietis et facialis etiam nunciari. 
Postquam autem huiusmodi citaciones facte fuerint, inhibeatis civibus 
et universitati iam dictis, ne causa et Ute pendentibus in preiudicium 
litis dicti episcopi et iuris eiusdem aliquam faveant novitatem. Diem 
vero citacionis et formam et quicquid inde feceritis, nobis remissis pre- 
sentibus lideliter intimare curetis. Dat. Rome ap. S. F. XV kl. iunii 
a. secundo. 

Eeg. 48, f. 85^, nr. 364; Diyanl 1253. 

o 



— 18 — 

ä4. — 1296 August 29. Änagni. 

Bonifatius VIII providet monasterio S. Vitoni Virdunemi vacanti 
per Johannis Lardeinoix mortem^ quam subsecuta est discors electio, de 
persona Philippi prioris de Corhineyo. 

[Bonifatius VIII] dilecto filio Philippe abbati monasterii S. Vitoni 
Virdunensis. 

Pastoralis officii debitum . . . Sane dudum monasterio S. Vittoni 
Virdunensi ordinis S. Benedicti pastoris solatio destituto per mortem 
quondam Johannis dicti Lardeinoix ipsius monasterii abbatis, dilecli 
lilii prior et conventus eiusdem monasterii ... in huiusmodi electionis 
negotio per viam scruptinii procedentes, tres scrutatores, videlicet 
Johannen! dictum Faucons thesaurarium, Johannem de Octanges can- 
torem et Terricum dictum Bqna - anima, dicti monasterii monachos, 
assumpserunt ... et tandem compertum extitit, quod undecim ex mo- 
nachis monasterii supradicti, qui omnes erant viginti unus numero, 
consenserunt in fratrem Gobertum eiusdem monasterii elemosinarium, 
octo in fratrem Guillelmum cellerarium monachum sepedicti monasterii 
dirigentibus vota sua ac ipsis Goberto et Guillelmo in dicto seruptinio 
nolentibus aliquem nominare. Porro negotio electionum huiusmodi per 
appellationes varias ante et post hinc inde ab electorum partibus in- 
teriectas ad sedem apostolicam devoluto, prefatus Guillelmus electioni 
de se facte consentiens, et forma constitutionis felicis recordationis 
Nicolai pape tertii . . . diligenter servata, personaliter ad dictam sedem 
accessit, apud quam ius electionis prosequens de se facte coram . , . 
G. episcopo Sabinensi, quem in causa huiusmodi partibus dedimus 
auditorem, tandem diem clausit extremum. Dictus vero Gobertus pre- 
dictarum appellationum interiectarum per partem adversam non inscius, 
spreta forma constitutionis prefate, spretis etiam citationibus factis 
personaliter de eodem, prout exigebat ipsius cause natura, per prefa- 
tum episcopum, contumaciter comparere contemnens, se procuravit de 
facto auctoritate . . . Bjoemundi] archiepiscopi Treverensis loci metro- 
politani in prefate sedis contemptum in abbatem dicti monasterii con- 
firmari. Dictus vero G. episcopus Sabinensis electionem de dicto 
Goberto factam et confirmationem de predicta electione secutam et 
quecumque ex eis vel ob ea quavis auctoritate processerant, cassavit 
per diffinitivam sententiarn iiisticia exigente. Nos vero prefatam sen- 
tentiam coniirmantes et soUicita meditatione pensantes, quam sit ob- 
nusta (!) dispendiis ecclesiarum prolixa vacatio . . . [in] te tunc prio- 
rem de Gorbeneye Remensis diocesis . . . direximus nostre considerationis 




— 19 — 

obtutum. Onapropter . . . te ipsi monasterio preficimus in abbatein . . . 
Dat. Anagnie IUI kl. septembris a. secundo. 

In e. m. priori et conventui monasterii S. Vittoni Virdunensis. 
Dat. ut Hupra. 

Reg. 48, f. 118, nr. 504; Digard 1394. 

25. — 1297 März 11. Rom S. P. 

Bonifalius VIll Jolianni de Asperomonte electo Virdunensi. 

Dum pii patris . . . Olim siquidem ecclesia Virdunensi per obi- 
tum bone memorie Jacobi episcopi Virdunensis, qui, dum Anagnie 
Romana curia resideret, apud civitatem Ferentinatem diem clausit 
extremum. pastoris solatio destituta, nos provisionem faciendam ea 
vice ipsi ecelesie de prelato nobis et apostolice sedi specialiter duximus 
reservandam, decernentes extunc irritum et inane, si secus super hoc 
scienter vel ignoranter contingeret attemptari ; et demum ... ad te 
prepositum ecelesie Montisfalconis Remensis diocesis . . . direximus 
nostre considerationis obtuitus teque de fratrum nostrorum consilio et 
apostolice plenitudine potestatis preficimus eidem ecelesie in episco- 
pum et pastorem, .... Dat. Rome ap. S. F. V idus marcii a. secundo. 

In e. m. decano et capitulo ecelesie Vird. . . . clero civitatis et 
dioc. Vird. . . . universis vassallis eccl. Vird. . . . populo civitatis et 
dioc. Vird. . . . A[dolfo] regi Romanorum illustri . . . 
Reg. 48, f. 214\ nr. 88; Digard 1743. 

26. — 1297 Mars 16. Rmn S. P. 

Bonifatius VIII magistro Johanni Giletti obtentu eius meritorum 
et consideratione Adolü regis Romanorum pro eodem clerico et fami- 
liari suo apostolice sedis gratiam implorantis confert ecelesie Metensis 
canonicatum et prebendam nuUi alii de iure debitam, si qua in ecclesia 
ipsa vacat ad presens. Si vero nuUa talis prebenda nunc vacat in ecclesia 
supradicta, proximo in eadem vacaturam conferendam eidem, cum va- 
caverit, et nichilominus personatum seu dignitatem yel officium, si quis 
aut si qua vel si quod nulli alii et iure debitus vel debita seu debitum 
in ecclesia ipsa vacat ad presens vel cum primo vacaverit, eidem re- 
servat — non obstante quod in Treverensi canonicatum prebendam et 
cantoriam obtinet. 

Apostolice sedis benignitas . . . Dat. Rome ap. S. P. XVII kl. aprilis 
a. tertio. 

In e. m. ßrchiepiscopo et decano S. Symeonis Treverensis et Ni- 
coiao de Yporegia canonico Leodiensis ecclesiarum. 

Reg. 48, f. 226\ nr. 140; Bigard 1795. 

2* 



- 20 - 

27. — 1297 März 18. Born S. P. 

Bonifatius VIII cum Nicoiao rectore ecclesie de Marnei ^) Metensis 
dioc. et clerico Francisci S. Marie in Cosmedin diaconi cardinalis dis- 
pensat, ut fructus predicte ecclesie, qiios per plurimos annos perce- 
perat nondum in sacerdotio constitutus, legitime retinere et in futurum 
percipere valeat, dummodo infra annum in presbiterum promoveatnr. 

Gonsuevit apostolica sedes . . . Dat. Rome ap. S. P. XV kl. aprilis 

Reg. 49, f. 232, nr. 160; Bigard 1821. 

28. — 1297 April 24. Bnm S. P. 

■Bonifatius VIII providet ecclesiae Metensi vannnti per Bucharäi 
ejmcopi mortem, quam secuta est electio discors, de persona Gerardi archi- 
diaconi Brnhantie. 

[Bonifatius VIII] dilecto filio Gerardo electo Metensi. 

In supreme dignitatis sj)ecula . . . Sane dudum Metensi ecclesia 
per obitum bone memorie Buchardi Metensis episcopi pastoris regimine 
destituta, dilecti iilii decanus et capitulum eiusdem ecclesie ... die 
ad eligendum pretixa insimul convenerunt et post diversos tractatus 
super hoc ab eis habitos, qui non habuerunt effectum, deliberaveruul 
per viam scrutinii procedere ad provisionem faciendam eidem ecclesie 
de pastore. Sicque nonnulli ex eis Theobaldum de Barro^j ipsius 
ecclesie canonicum elegerunt, aliqui vero venerabilem fratrem nostrum 
Ferricum Aurelianensem episcopum in episcopum Metensem postula- 
verunt. Huius autem electionis et postulationis negotio per appella- 
tionem ad sedem apostolicam devoluto ipsoque negotio exposito coram 
nobis, dictus Theobaldus sponte et libere in nostris manibus resignavit 
omne ins, si quod sibi ex prefata electione fuerat acquisitum. Nosque 
huiusmodi resignatione recepta, predictam postulationem non duximus 
admittendam. . . . Igitur . . . in te archidiaconum Brabantie in ecclesia 
(-ameracensi . . . direximus oculos nostre mentis. Quapropter . . . te 
predicte Metensi ecclesie prelicimus in episcopum et pastorem . . , 
Dat. Rome ap. S. P. VIII kl. maii a. tercio. 

In e. m. . . . decano et capitulo . . . archiepiscopo Treverensi . . . 
populo civitatis et diocesis Metensis . . . universis vassallis ecclesie Me- 
tensis . . . regi Romanorum illustri . . . 

lieg. 48, f. 231^, nr. 165; Digard 1820; Meurisse, Hist. des Ecesques 
de Meli, p. 485; Gallia Christiana XIII. Instrum., jj. 412; Potthast 
24508.' 



^) Infra textum legitur una vice: Mernei. 

-) Theobaldus die 13 murtii a. 1303 confirmatur episcopus Leodiensi'<. 



— 21 — 

3». — 1297 Juli 8. Orvieto. 

Bonifutius VIII Theolxdäo ^), gernuino comitis Barri, in subdiaco- 
iKdus ordine constituto, qui parrocJmlem ecclesiam de Pagavahan ab 
Edmirdo rege Änglorum sibi einsdem regis Clerico cöllatam ultra annum 
tenuerat, quin fuerit ad ordines superiores promotus, eandem ecclesiam 
confert; omnem infamie et inhabilitatis maculam ex ista retentione con- 
tractam abdlet et indnlget, ut cum eadem ecclesia plures alias canonicatiis 
et prebendas licite retinere possit. 

[Bonifatius VIII] eidem (= Theobaldo germano comitis Barri 
diicis). 

Nobililas generis . . . Sane peticio tua nuper exhibita continebat, 
quod olim post generale eoncilium Lugdimense novissime celebratum, 
archiepiscopali tunc sede fiantiiarensi vacante, . . . E|duardus| rex 
Anglie illustris, qui tempore vacationis eiusdem «edis ratioiie regalium, 
que tunc tenet, beneficia ecelesiastica vacantia ad collationem archi- 
episcopi Cantuariensis spectantia de consuetudine confert, parrochialem 
ecclesiam de Pagavahan Cantuariensis diocesis tunc vacantem, ad 
collationem ipsius arcbiepiscopi pertinentem tibi in subdiaconatus ordine 
constituto contulit tunc absenti et alium pro te de ipsa ecclesia inves- 
tivit et fecit in eins corporalem possessionem induci ; tuque credens de 
ratione ipsius ecclesie ad susceptionem superiorum ordinum iuxta 
constitutionem in |)refato concilio super hoc editam non teneri, pro 
eo quod dicebatur fore diclo regi ab apostolica sede indultum, quod 
clerici eiusdem regis, cuius clericus existebas, beneficia curam ani- 
marum habentia obtinentes predictos ordines suscipere minime tene- 
rentur, te non fecisti ad ipsos ordines promoveri triennio iam elapso, 
sicque dicta ecclesia post annum a temi)ore collationis tibi de illa facta 
per memoralum regem de iure creditur vacavisse. Sed tu nichilominus 
ecclesiam retinuisti et adhuc retines supradictam, fructus percipiens ex 
eadem. Quare cupiens conscientie statuique tuo consulere a nobis 
suppliciter petiisti . . . Nos igitur . . . predictam ecclesiam cum Om- 
nibus iuribus et pertinentiis suis apostolica tibi auctoritate de novo con- 
ferimus et providenms de illa ac . . . Petrum S. Marie nove diaconum 
cardinalem tuo nomine de ipsa per nostrum anulum presentialiter in- 
vestinuis .... Omnem insuper maculam . . . abolemus, tibi eadem 
auctoritate nichilominus indulgentes, ut eandem ecclesiam possis cum 
canonicatibus et prebendis, quos in Parisiensi Remensi Lingonensi 
Leodiensi Belvacensi Trecensi Virdunensi et TuUensi ecclesiis obtines, 



^) JJe Theobaldo cf. ni: :J8, 



— 22 — 

necnon et canonicatibus et prebendis Metensis et Cenomanensis eccle- 
siarum, super quibus inter te et quosdam alios causa vertitur, post- 
quam eos adeptus fueris, licite retinere quodque usque ad quinqueniiium 
superiores ordines suscipere ac in eadem ecclesia personaliter residere 
minime tenearis . . . Dat. ap. Urbem veterem VIII idus iulii a. tercio. 

Beg. 48, f. 262 \ nr. 288 ; Bigard 194S. 

30. — 1397 Juli 10. Orvieto. 

Bonifatius VIII Phyflippo] abbati monasterii S. Vitoni Virdunensis 
ord. S. Benedicti. 

Ad regimen universalis . . . Vacante siquidem duduni nionaslerio 
S. Vitoni Virdunensis ord. S. Benedicti per obitum quondam Johannis 
. . . licet in eo per conventum dicti monasterii due fuerint electiones 
per viam scrutinii in discordia celebrate, una videlicet de Goberto 
elemosinario et altera de Guillermo cellerario . . huiusmodi tarnen 
negotio per appellationes hinc inde interpositas ad sedem apostolicam 
devoluto ac predicto Guillermo cellerario apud sedem predictam . . . 
decedente dictique Goberti elemosinarii electione . . . cassata, nos 
ad provisionem ipsius monasterii . . . intendentes, tandem ad te 
priorem de Corbeneyo dicti ordinis Laudunensis diocesis . . . nostre 
direximus considerationis intuitum teque licet absentem . . . eidem 
monasterio prelicimus ^) in abbatem . . . Dat. ap. Urbem veterem 
VI idus iulii a. tercio. 

Reg. 48, f. 253, nr. 250; Digard 1905. 

31. — 1J297 Juli 18. Orvieto. 

Bonifatius VIII Theobaldo germano comitis Barri ducis confert 
ecclesie Eboracensis canonicatum prebendam et thesaurariam et pro- 
videt de illis eumque per suum anulum presentialiter investit de eisdem 
vacantibus per privationem Petri de Columpna quondam S. Eustachii 
diaconi cardinalis. 

Veros litterarum scientia preditos . . . Dat. ap. Urbem veterem 
XV kl. augusti a. tercio. 

Reg. 48, f. 262\ nr. 287; Bigard 1942. 

32. — U397 August 18. Orvieto. 

Bonifatius VIII conventui monasterii Gor^iensis, ciiius unionem cum 
cpiscopatu Metensi miper revocavit, dummodo idem monasterium duo milia 
marcarum argenti, quibus episcopus et ecclesia Metensis quihusdum 

') prefecimus corrigendum, sicut imtet ex textu sequenti. 



— 23 — 

mercatorihns Bomanis tenetur, eisdcm creditorilms solvent, concedit facul- 
tatem contrahendi mutuum usquc ad quantitatem mille cenhim quinquaginta 
marcarum argenti. 

[Bonifatius VIII | priori et conventui monasterii Gorziensis ord. S. 
Benedicti Metensis dioc. 

Nu})er ex parte vestra fuit nobis huiiiiliter suppliciatum, ut, cum 
monasterium vestrum abbatis regimine destitutum bone memorie 
B|ouchardo| episcopo ac episcopatui Metensi certis ex causis, presertim 
pro importabili debitorum onere, in quibus idem episcopus et Metensis 
ecclesia nonnullis creditoribus tenebantur, per nostras . . . litteras 
concessum extiterit; nosque nnper eoncessionem huuismodi, ex qua 
vobis et eideni inonasterio dicebatis grave detrimentum et importabile 
dispendium imminere, niandavimus revocari, dummodo vos duo millia 
marcliarum argenti, in quibus episcopus et ecclesia predicla quibusdam 
mercatoribus Romanis tenebantur, eisdem mercatoribus solveretis, con- 
trahendi mutuum usque ad (juantitatem mille centum quinciuaginta 
marcharum argenti pro dictis duobus milibus marcliarum dictis merca- 
toribus persolvendis sub modis et forniis infrascriptis, sine quibus vos 
putabatis invenire non posse, largiri vobis licentiam dignaremur. Nos 
igitur etc. ut in forma usque contrahendi mutuum propter hoc per 
vos vel procuratorem vestrum . . . usque ad . predictam summam 
. . . concedimus facultatem. Volumus insuper et concedimus, iuxta 
([uod postulastis a nobis, quod vos et successores vestri necnon abbates 
qui pro tempore fuerint ipsius monasterii, in quem (!) ibi, antequam 
dictis creditoribus satisliat, creari contigerit, creditoribus ipsis huius- 
modi pecuniam de bonis dicti monasterii solvere nee dampna de. 
Hsqur in finem. Dat. ap. Urbem veterem XV kl. septembris a. tercio. 
lieg. 48, f. 275, nr. 343; Bigard 1997. 

33. — 1297 August 18. Orvieto. 

Bonifatius VIII deputai tres executores, qui unionem monasterii 
Gorziensis cum episcopatu Metensi, si monasterium ipsum summam duorum 
milium marcarum argenti creditoribus episcopi solverit in duohis terminis 
statutis, auctoritate apostdlica revocent concedantque conventui facultatem 
eligendi ahhatem. 

[Bonifatius VIII] episcopo Cameracensi et archipresbitero ecclesie 
S. Eustachii de Urbe ac Onuffrio dicto Pape de Trebis, canonico Trecensi. 

OHm ex certis causis . . . monasterium Gorciense . . . . B. Me- 
tensi episcopo ac episcopatui Metensi et mense ipsius ... et succes- 
soribus suis . . . duximus concedendum . . . Nuper autem ex parte 



— 24 — 

. . . prioris ot convcntus monasterii supradicti nobis fuit himiiliter 
supplicatum, ut cum in Romana curia solvere sint parate duo milia 
marcharum argenti Symbaldo Judicis, Francisco Juvenalis et Angelo 
Cathelino et aliis quibusdam civibus et mercatoribus Romanis, quibus 
Metensis ecclesia est in quantitate huiusmodi obligata, octingentas vide- 
licet et quinquaginta marchas infra X dies a data presentium compu- 
landos, residuas vere mille GL marchas videlicet inde ad festum 
resurrectionis dominice proxime venturum, in eadem curia, ubicumque 
fuerit, revocare concessionem huiusmodi, ex qua, ut dicebant, eis et 
dicto monasterio grave detrimentum et importabile dispendium immine- 
bat, de benignitate apostolica dignaremur. Nos igitur . . . discretioni 
vestre . . . mandamus, quatinus eisdem priore et conventu huiusmodi 
Solutionen!, quam offerunt, facientibus in terminis et loco supradictis . . . 
concessionem predictam per nos factam . . . j^enitus revocantes, pre- 
dictos priorem et conventum ac monasterium ipsum reducatis et repo- 
natis in eo statu, in quo tempore concessionis huiusmodi existebant. 
concedendo eisdem priori et conventui . . plenariam facultatem ehgendi 
abbatem . . . ipsosque ac monasterium prehbatum denuncietis epis- 
eopo, qui esset pro tempore, vel ecclesie Metensi occasione dicte con- 
cessionis in ahquo non teneri. . . . Si vero ipsi prior et conventus in 
huiusmodi solutione ... forsan deficerent , concessionem predictam 
in suo volumus robore permanere, donec super hoc aUud per sedem 
predictam contingeret ordinari. Dat. ap. Urbem veterem XV kl. sep- 
tembris a. tertio. 

Reg. 4ts, f. 275, nr. 343; Histoire (jenerale de Metz, t. III, Preuves, 
2J. 264 ; Digard 1998. 

*34. — 1J297 November 27. Rom S. P. 

Bonifatius VIII monasterio S. Cläre Metensi confirmat omnes liber- 
tates et immunitates a predecessoribus suis concessas nee non liber- 
tates et exemptiones secularium exactionum a regibus principibus et 
aliis eisdem indultas. 

Cum a nobis petitur. . . Dat. Rome ap. S. P. V kl. decembris 
a. tercio. 

Metz. Bez.-Arch. (Abt. Cheltenham). Or. mb. c. sig. pend. del. — Ad 
sinistram siib plica: M. de Adr. — In dorm: 0. Bosket. 

J55. — 1,298 Januar 8. 

Die VIU dicti mensis ianuarii. 



— 25 — 

Episcopiis Virdimensis promisit solvere pro communi servilio do- 
mini pape et XV cardinalium i^n flor. auri infra natale doiiiini proxiine 
venturum absque duobus consuetis servitiis familiarium eorimdem. 

In marg. deootro: Solvit. 

Obl et Sol 1 (313) f. 7. 

36. — 1J298 Januar 17. Moni S. P. 

Bonifatiiis VIII Johanni episcopo Virdunensi concedit, ut possit 
contrahere mutuum usque ad summam trium milium flor. auri. 

Cum sicut in nostra . . . Dat. Rome ap. S. P. XVI kl. febr. a. tercio. 
Reff. 48, f. 352, nr. 567; Digard 2242. 

37. — 129ti Januar 21. Rom S. P. 

Bonifatius VIII venerabili fratri Johanni episcopo Virdunensi. 
Tua nobis fraternitas intimavit, quod nonnulli clerici et laici tuarum 
civitatis et diocesis pro violenta manuum iniectione in clericos et 
personas ecclesiasticas excomniunicationis sententiam incurrerunt, 
quorum quidam clericorum et personarum iuris ignari vel facti im- 
memores susceperunt ordines et divina celebrarunt oflicia sie ligati. 
. . , Tibi concedimus, ut omnes tales . . . absolvas et iniungas eis, 
quod de iure fuerit iniungendum, proviso quod passis iniuriam facias 
satisüeri eompetenter, et si aliquorum fuerit gravis et enormis excessus, 
eos mittas ad sedem apostolicam absolvendos. Cum illis autem ex eisdem 
clericis, qui iuris ignari et facti immemores absolucionis benelicio non 
obtento susceperunt ordines et divina officia celebrarunt, iniuncta 
eis . . . penitencia . . . liceat tibi . . . dispensare. Si tarnen prefati 
clerici excommunicati scienter non tamen in contemptum clavium talia 
presumpserunt, eis per biennium ab ordinis executione suspensis et 
imposita illis penitentia salutari, eos postmodum, si fuerint bone con- 
versacionis et vite, ad graciam dispensacionis admittas. Dat. Rome 
ap. S. P. XII kl. februarii a. tercio. 

Beg. 48, f. 355, nr. 584; Digard 2249. 

38. — U298 Januar 20. Bom 8. P. 

Bonifatius VIII Thomae primicerio Virdunensi, quem ab executione 
spiritualium et temporalium suspenderat et citaverat, ut coram se ad iudi- 
dum cmnpareret^), suspensionem relaxat permittifque, ut ad propria re- 
vertatur relicto apud sedem apostolica/in procuratore, qui ibi in iudicio 
querentibus de Thoma respondere valeat. 

1) Cf.nr.22. 



— 26 — 

[Bonifatius VIII] dilecto filio Thome primicerio et archidiacono 
Virdiinensi. 

Sincera devocio quam . . . Habet siquidem exposite nobis tue peti- 
cionis assercio, quod dudum nobis Nicoiao, qui pro ecclesie de Mancourt 
Virdunensis dioc. rectore se gerere dicitur, suggerente, quod te ad suppli- 
cationem bone memorie Jacobi episcopi Verdunensis, dum adhuc viveret, 
occasioue quorundam excessuum, quos in episcopatu Virdunensi dice- 
baris antea commisisse, ad nostram presenciam per nostras sub certa 
forma mandaveramus litteras presencialiter evocari, te nichilominus 
extunc ex certis causis, que nos merito ad hoc inducere poterant, ab 
execucione spiritualium et temporalium suspendentes, et quod tu post 
premissa huiusmodi exequi non desistens, quam pluribus amicis et de- 
votis eiusdem episcopi, etiam post eins obitum dampnis non jmo|- 
dicis irrogatis, prefatum Nicolauin, pro eo quod devotus et obediens 
episcopo fuerat, non solum prefata ecclesia de Moncourt sed nonnuUis 
aliis bonis suis |)Ost suspensionem huiusmodi ac etiam post appellacio- 
nem ipsius . . . nequiter spoliaras, sibi nichiloiipinus graviter commi- 
nando quod eum perimi vel mutilari faceres, si ad manus tuas illum 
contingeret pervenire. Nos talia sub dissimulacione transire nolentes 
te . . . citari niandavimus, ut infra certum tempus . . . te personaliter 
nostro conspectui presentares . . . Tu vero . . . oniissis ((uibuslibet, 
quibus tunc eras occupatus, negotiis, pro eo potissime quod Herricus 
frater et Henricus nepos tui, ut asseris, occasione discordie inter . . . 
Phylippum Francie et E. Anglie reges . . . suscitate in vinc^ulis deti- 
nentur, ad nostram presenciam accessisti nobis humiliter supplicando, 
ut, cum tibi ob eiusdem discordie ac aliarum eciam racionabilium 
causarum instanciam valde dampnosum et dispendiosum existere di- 
noscatur, et specialiter ob detencioriem fratris et nepotis ipsorum, cum 
eorum terras hostium suorum nequicia occupare vel invadere moliatur, 
providere tibi super hiis . . . dignaremur. Nos itaque . . . huiusmodi 
citacionem et suspensionem tuam . . . remittimus et etiam relaxamus, 
tibique, quod relicto apud sedem apostolicam tuo procuratore ydoneo, 
qui eidem Nicoiao vel aliis de te querentibus ... in iudicio respondere 
valeat, libere possis ad propria . . . remeare . . indulgemus . . . Dat. 
Rome ap. S. P. XIII kl. februaris a. tercio. 

Reg. 48, f. 356, nr. 590: Bigard 2255. 

*39. — 1298 Juni 15. Rmn S. P. 

Bonifacius episcopus servus servoruni dei dilecto lilio abbati 
monasterii Sancti Arnulphi Metensis salutem et apostolicam bene- 



— 27 — 

dictionem. Dilectomm filiomm abbatis et conventus monasterii de 
Villario Cisterciensis ordinis Metensis diocesis precibiis inclinati, pre- 
sentimn tibi auctoritate mandamus, quatinus ea, que de bonis ipsius 
monasterii alienata inveneris illicite vel distracta, ad ius et proprieta- 
tem eiusdem monasterii studeas legitime revocare, contradictores per 
censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo. Testes 
autem, qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, 
censura appellatione cessante compellas veritati testimonium perhibere. 
Dat. Rome ap. S. P. XVII kl. iulii a. qtiarto. 

Metz. Bez.-Ärch. H. 1715 (apograph. sc. XVII ex.); Regest im Jahr- 
buch der Gesellschaft für lothringische Gesch. u. Altertumskunde I p. 210 
nr. 111. 

40. — 1298 Juli 5. Bmn S. P. 

Bonifatius VIII Theobaldo de Gonencuria canonico Virdunensi 
confert eonsideracione Henrici comitis Barensis pro eo clerico et fa- 
miliari suo supplicantis dignitatem seu personatum cum vel sine cura, 
si quis vel si qua in predicta ecclesia vaeat ad presens vel proximo 
vacaturum — non obstante quod in S Martini de Barro decanatum 
in eadem Virdunensi et in Mqtacastro Tulensis diocesis canonicatus et 
prebendas obtinet. 

Quia venustate morum . . . Dat. Rome ap. S. P. III nonas iulii 
a. quarto. 

In e. m. abbati S. Michaelis Vird. dioc. et archidiacono ac cancel- 
lario Virdun. 

Beg. 49, f. 77\ nr. 322; Digard 2714. 

41. — 1398 Jidi 12. Born S. F. 
Bonifatius VIII nobili viro comiti Barensi. 

Devotionis tue precibus benignum impertientes assensum habendi 

altare portatile . . . ac faciendi tibi et familiaribus tuis super illud, 

ubicumque fueris, . . . missarum sollempnia celebrari, auctoritate tibi 

presentium indulgemus . . . Dat. Rome ap. S. P. IUI idus iulii a. quarto. 

Beg. 49, f. 88, nr. 364; Digard 2757. 

42. — 1298 Juli 19. Born S. P. 

Bonifatius VIII Reginaldo de Barro ducis germano Henrici comi- 
tis Barensis pro eo gratiam apostolicam implorantis confert ecclesie 
Bisuntine canonicatum et prebendam ad presens vacantem seu proximo 
vacaturam reservatque dignitatem vel personatum seu officium cum 



— 28 — 

cura vel sine ciira ad presens vacantem vel proximo vacaturiim — 
non obstante quod archidiaconatiim in Bursella in Cameracensi ae in 
eadem Cameracensi Reniensi Belvacensi Laudimensi ac in maiori et 
B. Marie Magdalene Virdunensi ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet. 
Viros litterarum seientia preditos . . . Dat. Rome ap. S. P. XIIII 
kl. augusti a. quarto. 

Beg. 49, f. 78, nr. 323; Bigard 2715. 

43. — 1298 October M. 

Die XXIIII mensis octobris eiusdem anni de communi servitio 
"d llor. auri facto per . . episcopum Virdunensem collegio XV cardina- 
lium, qui superius in sua promissione continentur, habiiit quilibet per 
manus dictoruni raercatorum Clarentinorum CXXXUI flor. et tercium 
auri, servicium vero familiarium non solvit modo. 
Sol et div. JA (601) f. 15. 

4.4. — 1298 November 1. 

Item de CXXXIII ilor. et tercio auri solutis per episcopum Vir- 
dunensem fainiliaribus XV cardinalium, qui in sua promissione conti- 
nentur, habuit quelibet familia per manus dictorum mercatoruni VIII flor. 
et XLVIII ß.eiX^. Corton. [In festo omnium .sanctorum.] 

Sol. et div. 1 A (001) f. 15\ 

*45. — 1298 November 24. Bieti. 

Bonifatius episcopus servus servorum dei dilectis filiis . . abbat i 
et conventni monasterii Sancti Vincentii Metensis ordinis Sancti Bene- 
dicti salutem et apostolicam benedictionem. C-um, sicut ex parte 
vestra fuit propositum coram nobis, vos et pi-edecessores vestri, qui 
fuerunt pro tempore, quibusdam privilegiis et indulgentiis a prede- 
cessoribus nostris Romanis pontificibus monasterio vestro concessis 
propter simplicitatem et iuris ignorantiam usi non fueritis temporibus 
retroactis, nos vestris supplicationibus inclinati. monasterii eiusdem in- 
dempnitati volentes imposterum precavere, utendi de cetero eisdem 
l)rivilegiis et indulgentiis, duinmodo eis non sit per prescriptionem vel 
alias legitime derogatum, auctoritate vobis presentium concedimus fa- 
culatem. NuUi ergo oumino . . . Dat. Beate VIII kl. decembris p. n. 
a. quarto. 

Mets. Bez.-Arch. H. 1921. Or. mh. c. sig. pend. del. Ad sinistram suh 
plicu: G. Aquileg. ; ad dextram in plica: P. Beat. — Hegest im Jahrbuch 
d. Gesellsch. für lothr. Gesch. u. Altertumskunde I, p. 210 nr. 112. 



— 29 — 

46. — 1298 Decemher 6. Rieti. 

Bonifatius VIIl cum nobili viro Henrico de Soliaco Aurelianensis 
diocesis et Helisabeth nata Ferri ducis Lothoringie et marchionis dis- 
pensat, vit non obstante quarto eonsanguinitatis gradu matrimonium 
valeant eontrahere. 

Etsi coniimctio copule . . . Dat. Reate Villi idus decembris a. quarto. 
Beg. 49, f. 112, ni: 44G; Bigard 2840. 

47. — 1299 Januar 19. Lateran. 

Bonifatius VIII Guidoni de Haynonia archidiacono et canonico 
Leodiensi. 

Benigne sunt tibi . . . Sane petitio tua nobis exhibita conti- 
nebat, quod tu olim custodiam et archidiaconatum Leodiensis ecclesie 
ne(3non ipsius ac Metensis et Traiectensis ecclesiarum canonicalus et 
prebendas recepisti et eos insimul aliquamdiu detinuisti absque dis- 
pensatione apostolica et fructus percepisti etiam ex eisdem. Quare 
a nobis humiliter petivisti, cum predictam custodiam in manibus . , . 
Johannis tituli SS. Marcellini et Petri presbiteri cardinalis de mandato 
nostro libere resignaris, in premissis circa statum tuum et quamlibet 
maculam sive notam, que proinde tibi posset impingi, apostolice pro- 
visionis beneficium adhiberi. Nos igitur . . . tibi, quod archidiaconatum 
et canonicatus et prebendas et fructus ex eis et ex eadem custodia 
medio tempore perceptos, quos tibi donamus, . . . possis licite reti- 
nere . ., indulgemus . . . ac nichilominus omnem maculam sive infa- 
miam . . . abolemus . . ., ita quod occasione receptionis retentionis et 
perceptionis huiusmodi nulluni unquam tibi possit preiudicium lieri , . ., 
quin ad omnes actus legitimes et honores et quamlibet dignitatem episco- 
palem vel archiepiscopalem libere possis assumi, si alias ad huiusmodi 
dignitatem te canonice contigerit evocari. . . . Dat. Laterani XIUI 
kl. februarii a. quarto. 

Beg. 49, f. 120\ nr. 475; Dirjard 2896; Brom 433. 

48. — • 1299 Januar 19. Lateran. 

Bonifatius VIII Herrico nato comitis Haynonie canonico Me- 
tensi. Ex parte tua fuit propositum coram nobis, quod tu dudum 
adhuc minor duodecim annorum Condatensis et Montensis Cameracensis 
diocesis ecclesiarum preposituras et Metensis et Cameracensis eccle- 
siarum canonicatus et prebendas recepisti et eos insimul aliquamdiu 
absque dispensacione apostolica tenuisti et fructus percepisti etiam ex 
eisdem. Quare a nobis humiliter postulasti, cum predictas preposi- 
turas, sicut asseris, libere resignaris, in premissis circa statum tuum et 



— 30 - 

quamlibet maculam sive notam, qiie proinde tibi posset impingi, apos- 

tolice provisionis beneficium adhiberi. Nos igitur . . . tibi, quod ad 

restitutionem dictomm fructuum taliter pereeptorum, quos tibi dona- 

mus . . . mimime tenearis illosque possis licite retinere . . indulgemus, 

oinnem maculam sive infamiam . . . abolentes . . ., ita quod occasione 

receptionis redemptioriis et perceptionis huiusmodi nullum umquam tibi 

possit preiudieium fieri . . . Dat. ut supra (= Laterani XIIII kl. februarii 

a. quarto). 

Reg. 49, f. 120\ nr. 476; Digard 2870* 

49. — 1299 Januar 19. Lateran. 

Bonifatius VIII Henrico nato comitis Haynonie confert custodiam 
ecclesie Leodiensis vacantem per liberam resignationem Guidonis de 
Haynonia, necnon et prebendam cum canoiiicatu non sacerdotalem 
vacantem ad presens vel proximo vacaturam, non ob.stante quod in 
Mertensi ecclesia canonicatum et prebendam obtinet et litigat de pre- 
benda et canonicatu Cameracensis ecclesie. 

Generis claritate conspicuus. . . Dat. Laterani XIIII kl. februarii 
a. quarto. 

Heg. 49, f. 122, nr. 479 ■ Digard 2873. 

50. — 1299 Februar 3. Lateran. 

Bonifatius VIII episcopo TuUensi mandat, ut fratrem Philippum 
de Metis canonicum et vestiarium monasterii S. Petri de Monte ad 
Romanam ecclesiam nuUo medio pertinentis ord. S. Augustini Metensis 
dioc, quem conventus post obitum Jacobi abbatis elegit in eiusdem suc- 
cessorem, cum idem conventus asseruisset, electum propter paupertatem 
monasterii commode non posse pro confirmatione electionis obtinenda 
adire apostolicam sedem, aut inquisitione solita facta confirmet aut, si 
de eo provideri non possit dicto monasterio, impellat priorem et conven- 
tum ad novam electionem canonice faciendam; alioquin ipse provideat 
monasterio de persona idonea vel de monasterio vel aliunde assumenda. 

Ex parte dilectorum .... Dat. Laterani III non. febr. a. quinto. 
Beg. 49, f. 148, nr. 43; Digard 2931. 

* 51. — 1299 April 5. Lateran. 

Bonifatius episcopus servus servorum dei dilecto filio Johanni 
de Eix canonico Metensi salutem etapostolicam benedictionem. 

Sub religionis habitu. , . Cum itaque dilecte in Christo tilie . . abba- 
tissa et conventus monasterii Beate Marie ad moniales Metensis ordinis 
Sancti Benedict!, sicut ipse nobis insinuare curarunt, a nonnullis . . . 



— 31 — 

multiplices patiaiitur iniiirias et iacturas, nos . . , discretioni tue . . . 
mandamus, quatinus dictis abbatisse et conventui efficacis presidio de- 
fensionis assistens non permittas eas contra indulta privilegiorum sedis 
apostolice ab aliquibus indebite molestari, molestatores huiusmodi per 
censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, attentius 
provisurus, ne de hiis, super quibus lis est forte iam mota, et que 
cause cognitionem exigunt, et que indulta huiusmodi non contingunt, 

te aliquatenus introinittas nee re^) osve superiores pre- 

latos excommunicationis vel suspensionis aut in universitatem aliquam 
interdicti sententias promulgare presumas. Nos enira, si secus pre- 
sumpseris, tarn presentes litteras quam etiam processum, quem per te 
illarum auctoritate haberi contigerit, omnino carere viribus et nullius 
fore decernimus firniitatis. Huiusmodi ergo mandatum nostrum sie 
prudenter et fideliter exequaris, quod eins ßnes quomodolibet non 
excedas, presentibus post triennium rainime valituris. Datum Lateran! 
nonas aprilis a. quinto. 

Mets. Be.i.-Arch. Ste-Marie. Or. mh. c. sig. pend. del. Ad simMram suh 
plica : C. S er ; ad dexteram in plica : P. Rett. 

53. — 1J399 April 6. Lateran. 

Bonifatius VIII providet monasterio Gorgiensi ord. S. Benedicü Me- 
trnsis diocesis de persona Petri abbaUs Lucensls eiusdem ord. Bisun- 
tine diocesis. 

[Bonifatius VIII] dilecto tilio Petro abbati monasterii Gorgiensis 
ord. S. Benedicti Metensis dioc. . 

Pastoralis officii debitum . . . Dudum siquidem ex certis ra- 
cionabilibus causis, que nos . . . induxerunt, et specialiter propter 
gravia et intollerabilia debitorum onera, quibus tunc Metensis ecclesia 
premebatur, monasterium Gorgiense ord. S. Benedicti Met. dioc. cum 
bonis iuribus et pertinenciis ac prioratibus suis omnibus bona me- 
morie Bucardo episcopo et episcopatui Metensi ac eiusdem mense, 
quoad viveret, in exonerationem debitorum huiusmodi duximus con- 
cedendum, Cumque postmodum ex parte . . . prioris et conventus 
eiusdem monasterii nobis fuisset humiliter supplicatum, ut, cum 
ipsi parati existerent pro Metensi ecclesia supradicta quamdam sol- 
vere summam pecunie nonnullis Romanis mercatoribus , quibus in 
dicta summa eadem ecclesia tenebatur, revocare concessionem huius- 
modi, ex qua, prout ipsorum fatebatur assertio, eis dictoque monasterio 
detrimentum non modicum et importabile dispendium imminebat, de 

') Lacima. 



- 32 — 

apostolice dignitatis dementia [providere] dignaremur, nos certis exe- 
cutoribus per nostras sub certa forma dedimus litteras in mandatis, 
ut . . . priore ac conventu predictis huiusmodi solutionem prestantibus 
certis ad hoc terminis .constitutis concessionem eandem auctoritate 
nostra penitus revocantes, priorem conventum et monasterium supra- 
dictos in emn statum, in quo dicte concessionis tempore existebant, 
reducere ac reponere non differrent, concedendo predictis priori et 
conventui plenam et liberam facultatem eligendi sibi abbatem in mo- 
nasterio memorato, sub cuius obediencia permanerent, ac eos et mo- 
nasterium ipsum Metensi denunciarent episcopo, qui esset pro tempore, 
vel Mettensi ecclesie memorate occasione prefate concessionis in aliquo 
non teneri. Porro priore et conventu predictis solutionem in terminis 
ipsis prestantibus prelibatam eisque per hoc et eodem monasterio in 
eum statum, in quo predicte concessionis tempore fuerant, plene htte-. 
rarum ipsarum auctoritate reductis, ex parte ipsorum nobis denuo 
extitit supplicatum, ut, cum ipsi diligenter considerent et solerter atten- 
dant prefatum ipsorum monasterium per te tunc abbatem monasterii 
Lucensis sedi apostolice immediate subiecti dicti ordinis Bisuntine 
diocesis posse salubriter et utiliter reformari, providere ipsis et eidem 
monasterio Gorgiensi de persona tua . . . curaremus. Nos autem . . . 
te ad Gorgiense monasterium transferimus . . . Datum Laterani VIll 
idus aprilis a. quinto. 

In e. m. priori et conventui monasterii Gorgiensis . . . universis 
vasallis monasterii Gorgiensis ... 

Beg. 49, f. 156, nr. 85; Digard 2973. 

53. — 1299 April 7. Lateran. 

Bonifatius VIII Petro abbati et conventui monasterii Gorgiensis 
ord. S. Benedicti Metensis dioc. nunciat, quod ipsis petentibus concessit 
Jacobo de Belignevilla canonico ecclesie de Mota TuUensis dioc. procu- 
ratori eorundem in Bomana curia Ucentiam contrahendi tam pro eorum 
necessariis quam pro ipsius monasterii Gorgiensis negotiis apud sedem 
apostolicam expediendis mutuum usque ad summam duorum milium 
florenorum auri. 

Ex parte vestra . . . Dat. Laterani VII idus aprilis a. quinto. 
Beg. 49, f. 156\ nr. 86. Digard 2974. 

54. — 1300 Februar 19. Lateran. 

Bonifatius VIII ad sedandam discordiam inter prelatos et rectores 
seu sacerdotes ac clericos parrochialium ecclesiarum per diversas 



-- 33 — 

mundi provincias constitutos ex parte una et Predicatorum ac Mino- 
rum orditmm fratres ex altera exortum statuit, ut dictorum ordi- 
num fratres in ecclesiis et locis eorum ac in plateis communibus 
libere valeant clero et populo pr^dicare, hora illa dumtaxat excepta^ 
in qua locorum prelati predicare voluerint vel coram se facere solen* 
niter predicare ; in studiis generalibus, ubi sermones ad elerum ex more 
üeri solent, diebus illis, quibus predicari solenniter consuevit, etiam ad 
funera mortuorum et in festis specialibus seu particularibus eorundem 
fratruni possint iidem libere predicare, nisi forte illa hora, qua soleret 
ad elerum in predictis proponi locis seu studiis verbum dei, episcopus 
vel prelatus superior elerum ad se generaliter convocaret aut ex aliqua 
ratione vel causa urgente elerum ipsum duceret congregandum ; in 
ecclesiis vero parrochialibus fratres nullatenus audeant predicare, nisi 
a parrochialibus sacerdotibus invitati vel ex mandato episcopi seu pre- 
lati superioris; in singulis civitatibus et diocesibus superiores fratrum 
se conferant ad presentiam prelatorum eorundem petituri, ut fratres, 
qui ad hoc electi et idonei fuerint, in eorum civitatibus et diocesibus 
confessiones subditorum suorum confitere volentium audire libere va- 
leant. Fratres in ecclesiis et locis suis liberam habeant sepulturam, 
videlicet ut omnes ad eam recipere valeant, qui sepeliri elegerint in 
locis et ecclesiis memoratis. Verum ne parrochiales ecclesie ac ipso- 
rum curati etc. debitis et necessariis beneficiis defraudentur, statuit, ut 
fratres ordinum predictorum de obventionibus omnibus, immo de datis 
vel qualitercumque donatis in morte seu mortis articulo aut in in- 
firmitate quartam partem parrochialibus sacerdotibus largiri integre 
teneantur. 

Super cathedram preminentie. . . Dat. Laterani XII kl. marcii 

a. sexto. 

Beg. 49, f. 280, nr. 40. 

55. — 1300 März 12. Lateran. 

Bonifatius VIII Ludovico nato Ademarii de Pictavia comitis Va- 
lentinensis canonico Lugdunensi capellano Francisci S. Marie in Cos- 
medin diaconi cardinalis pro eo petentis reservat decanatum ecclesie 
Aniciensis, non obstante quod in Lugdunensi et Vivariensi ecclesiis ca- 
nonicatus et prebendas obtinet et ab episcopo Vivariensi octuaginta libra- 
rum Viennensium percipit annuam pensionem aut quod patitur in ordi- 
nibus et etate defectum , licet iam vigesimum etatis annum exegerit. 

Apostolice sedis benignitas Dat. Laterani IUI idus marcii a. sexto. 

Beg. 49, f. 287, nr. 58. 



__ 34 — 

56. — 1300 August 25. Sgurgola. 

Bonifatius VIII archidiacono Narbonensis primicerio Metensis et 
archipresbitero de Colle Vulterane dioc. ecclesiarum mandat, quatinus, 
quando et quociens expedire viderint, Willermum episcopum Traiecten- 
sem, qui mutiio recepit ab Octaviano quondam Octaviani Calabocconis 
et Johanne Pauli Astalli civibus et mercatoribus Romanis tria milia 
florenorum auri boni et puri, moneant, ut eisdem mercatoribus vel uni 
eorum aut ipsorum procuratori in statutis et conventis loco et termino 
plenariam satisfactionem impendat. 

Exponente nobis pridem. . . Dat. Sculcule VIII kl. septembris 
a. sexto. 

Eeg. 49, f. 318, nr. 220; Brom 438. 

57. — ISOO August 25. Sgurgola. 

Bonifatius VIII eisdem archidiacono Narbonensis primicerio Me- 
tensis et archipresbitero de Colle Vulterane dioc. ecclesiarum mandat, 
quatinus, quando et quociens expedire viderint, Willermum episcopum 
Traiectensem, qui mutuo recepit a Matheo Ciceronis et Johanne Pauli 
Astalli et Francesco Caffarelh civibus et mercatoribus Romanis duo 
milia florenorum boni et puri auri, moneant, ut eisdem mercatoribus 
vel uni eorum aut ipsorum procuratori in statutis et conventis loco et 
termino plenariam satisfactionem impendat. 

Exponente nobis pridem. . . Dat. ut supra (= Sculcule VIII kl. 
septembris a. sexto). 

Reg. 49, f. 318, nr. 220; Brom 439. 

58. — 1301 Januar 17. Lateran.. 

Bonifatius VIII . . . S. Arnulfi Metensis et de S. Michaele Virdu- 
nensis abbatibus ac archidiacono de Riveflo in eccl. Tullensi, petente 
Theobaldo de Barro fiho comitis H[enrici] Barri-Ducis, qui iam obtinet 
in eccl. Eboracensi thesaurariam ac in eadem et in Parisiensi Remensi 
Trecensi Bellovacensi Tullensi Virdunensi Leodiensi et Lincolniensi 
ecclesiis canonicatus et prebendas et expeetat ecclesiam parrochialem 
de Pagueham, de quo nuper a papa ei est provisum, mandat quatinus 
a Theobaldo predicto et Ludovico de Houmbourc clerico, quos post 
obitum Nicolai de Ganoy seu de Querceto canonici ecclesie Metensis 
capitulum eccl. Metensis in discordia elegerat in eins suecessorem, re- 
signationem recipiat eaque recepta assignent Theobaldo canonicatum 
et prebendam per obitum predicti Nicolai vacantem et provideant 



- 35 - 

Ludovico de alio canonicatu et prebenda vacante ad presens seil 
proxime vacalura in eadem eccl. Metensi. 

Meruit dilectus filius . . . Dat. Laterani XVI kl. februarii a. sexto. 

Beg. 49, f. 3G7\ nr. 404. 

59. — ISOl Juni 11. Änagni. 

Bonifatiiis VIII Reginaldo fratri Henrici comitis Barensis confert 
ecclesie Meteusis primiceriatum vacantem per liberam resignationeiii 
Jacobi de Sabello, qui per J. Tusculanum episcopum apud sedem 
apostolicam resignavit in manibus J. tituli SS. Marcellini et Petri pres- 
biteri cardinalis — non obstante quod Reginaldus in Bisuntina archi- 
diaconatum necnon et in ea et in Metensi Remensi Belvacensi et in 
maiori et S. Marie Magdalene Virdunensis ecclesiis canonicatus et pre- 
bendas obtinet. Insuper cum eodem dispensat, ut primiceriatum una 
cum archidiaconatu canonicatibus et prebendis predictis possit licite 
retinere, proviso quod hi debitis obsequiis non fraudentur et anima- 
rum cura in eis, quibus illa imminet, nullatenus negligatur\). 

Viros nobilitate preclaros. . . Dat. Anagnie III idus iunii a. septimo. 
In e. m. de S. Michaele Virdun. dioc. et S. Mansueti Tullensis 
monasteriorum abbatibus et Gentili de GoUealto canonico Lingonensi. 
Beg. 50, f. 33\ nr. 140. 

60. — ISOl September 3. Änagni. 

Bonifatius VIII Lugdunensi Viennensi Bisuntinensi Tarantasiensi 
Ebredunensi Aquensi et Arelatensi archiepiscopis et eorum suffraganeis 
ac Metensi Virdunensi TuUensi Leodiensi et Cameracensi episcopis 
et electis abbatibus prioribus etc. etc. nunciat, quod ad edomandos 
ecclesie rebelles decimam omnium reddituum predictarum provinciarum 
et diocesium, ea parte Cameracensis diocesis, que est in regno Francie 
constituta, dumtaxat excepta, triennalem a festo nativitatis B. Johannis 
Baptiste proxime preterito incipientem imposuit. {Quae decimae erant 
concessas Carolo comiti Andegavensi nato Phüippi regis Francie, capitano 
generali Bomanae ecclesiae, destinato ad gerendum bellum contra Arrago- 
nenses Siciliam insulam occupantes.) 

Immoderata temporis moderni. . . Dat. Anagnie III nonas sep- 
tembris a. septimo. 

In e. m. dilecto filio . . archidiacono Gandensi in ecclesia Torna- 
censi coUectori decime in Metensi Virdunensi Tullensi Leodiensi et 
Cameracensi civitatibus et diocesibus atque provinciis, ea parte ipsius 



1) Cf. Concil. lAUjdiin. II, c. 18. 

3* 



— S6 — 

Cameracensis diocesis, que est in regno Francie constituta, excepta, pro 
oneribus etc. Cum te nuper in Metensi . . . coUectorera decime etc. 
Dat. ut supra (= Anagnie VI idus septembris a. septimo). 
Beg. 50, f. 125 et 126 \ nr. 72. 

61. — 1801 Septemhcr 8. Anagni. 

Bonifatius VIII archidiacono Gandensi coUectori decime in Me- 
tensi Virdunensi Tullensi etc. civitatibus et dioeesibus. 
Cf. nr. 60 et 62. 

63. — 1301 September 29. Anagni. 

Bonifatius VIII JoJiamii de Calona arcJndiacono Gandensi, col- 
lidori decimae, dat instructionem de taxanda et exigenda decima. 

Bonifatius episcopus servus servorum dei. Dilecto filio archidiacono 
Gandensi in ecclesia Tornacensi coUectori decime pro oneribus et ne- 
cessitatibus ecclesie Romane per nos nuper imposite in Metensi Virdu- 
nensi Tullensi Leodiensi ac Cameracensi civitatibus et dioeesibus atque 
provinciis, excepta tamen ea parte ipsius Cameracensis diocesis, que 
est in regno Francie constituta, deputato, salutem etc. 

Cum nuper in Metensi Virdunensi Tullensi Leodiensi ac Camera- 
censi civitatibus et dioeesibus atque provinciis, excepta tamen ea ipsius 
Cameracensis diocesis parte, que est in regno Francie constituta, et in 
nonnullis aliis locis et partibus decimam omnium ecclesiasticorum reddituum 
et proventuum trium annorum numerandorum a festo nativitatis B. Johan- 
nis Baptiste proxime preterito duxerimus imponendam teque in predictis 
Metensi Virdunensi Tullensi Leodiensi et Cameracensi civitatibus et dio- 
eesibus excepta predicta parte ipsius Cameracensis diocesis deputaverimus 
ipsius decime collectorem, ecce declarationes quasdam, quas in ipsius 
negotio decime volumus et precipimus observari, fecimus ad instructio- 
nem tuam presentibus annotari, que tales sunt: 

De redditibus et proventibus leprosarum domorum dei et hospi- 
talium pauperum, qui in usus leprosorum inlirmorum et pauperum con- 
vertuntur, decima non solvetur. Moniales etiam alieque reguläres per- 
sone, quarum redditus et proventus ecclesiastici adeo sunt tenues et 
exiles, quod de illis sustentari non possunt, sed pro habenda vite 
sue sustentatione necesse habeant publice mendicare et helemosinas 
publice petere, dictam decimam non persolvent, Seculares quoque 
clerici, quorum ecclesiastici redditus et proventus annui summam 
Septem librarum Turonensium parvorum ^) non excedunt, eandem deci- 

') suprascriptwn : florenorum auri. 



— 37 — 

mam non prestabimt. Si vero una persona plura habeal beneücia, 
quoriim nulluni per se aceeptum dictam summam septem librarum 
parvorum Turonensium ^) annuatim attingat, simul tarnen coUecta in 
annuis proventibus summam raemoratam excedant, quotquot vel quan- 
tumcumque modica fuerit, de omnibus et singulis decima persolvetur. 
Sed non solvetur de pitanciis monachorum. Similiter de ipsis, que 
a Christi fidelibus relinquuntur ecclesiis, ut ex eis perpetui emantur 
redditus. Item de enceniis prelatis et aliis personis ecclesiasticis libe- 
raliter factis decima non solvetur. 

Solventium decimam electioni seu arbitrio committatur, utrum 
ipsam velint solvere per totum tempus, quo durabit decima, pro rata 
proventuum, quos singulis annis dicti temporis ipsas percipere conti- 
gerit, an per ipsum totum tempus pro rata communis extimacionis 
proventuum eorundem; sed una via electa, non licebit alicui variare 
ad aliam recurrendo. Et fiat et redigatur per collectores in scriptis 
electio huiusmodi expresse in prima solutione decime supradicte; 
alioquin iuxta extimacionem communem per totum tempus solvere 
tenebuntur. Declaramus autem, quod si hü, qui elegerint solvere de- 
cimam pro rata, quam perceperint annuatim, vendant proventus bene- 
ficiorum suorum, que personalem residentiam non requirunt, solvant 
decimam pro solo precio, quod recipient de eisdem, dum[modo]^) 
circa hoc in fraudem decime nichil omnino agatur. Sed ecclesiastica 
persona, que in ecclesia sua vel beneficio, quod personalem residen- 
ciam requirit, non residet, sed facit in eodem per firmarium vel vica- 
rium deserviri, deputando ipsi vicario vel firmario certam suorum 
proventuum portionem, non deducet partem vicarii seu firmarii, sed 
de universis ipsius ecclesie vel beneficii proventibus decimam exhibebit. 
• Declaramus etiam, quod de silvis seu nemoribus, que non con- 
sueverunt vendere, nichil solvetur, nisi forte aliquid de illis venditum 
fuerit durante decima, et tunc extimabitur, quantum valere debeat 
annui redditus pars vendita secundum assissiam, que consuevit fieri de 
nemoribus in partibus illis, in quibus nemus venditum situm fuerit, et 
de sola extimacione decima persolvetur, et nisi de eo, quod percipere- 
tur de dictis silvis seu nemoribus, que vendi non consueverunt nee 
forte vendentur durante decima, ex venditione pascuagii seu herbagii 
aut alterius consimilis proventus eorundem nemorum et silvarum. Et 
si non vendantur huiusmodi pascuagia seu herbagia et similia, non 
solvetur decima de hiis; ita tamen quod in fraudem decime nil circa 

^) suprascriptum : florenorum auri. 
^) suprascriptum: tarnen. 



— 38 — 

hoc attemptetiir. Idemque de pascuagiis et herbagiis et consimilibus 
obventionibus silvarum ceduarum volumus observari. De stagnis et pisca- 
riis, si venduntur de precio, decima sie solvetur, videlicet ut liat collatio 
de numerö annorum, quibus ante venditionem ultimam vendita non 
fuerimt, ad qiiantitatem pretii ex ipsa venditione ultima recepti, ut 
pretio diviso in partes secnndum annorum numerum durante decima 
solvetur decima ipsa de tot partibus precii ex ipsa venditione recepti, 
quot fuerunt anni predicti, ut, si forte sunt quinque anni elapsi, ex 
quo fuerat stngnum venditum et nunc vendatur pro centum libris, fiant 
de precio quinque partes, et pro tribus annis, quibus durabit decima, 
solvetur ipsa decima de tribus partibus precii tantum, videlicet de 
sexaginta libris; et sie multiplicabuntur et minuentur partes precii, 
prout plures vel pauciores fuerint dicti anni. De venationibus autem 
et piscariis fluminum et lacuum, si vendantur, et silvis seduis (siel) 
idem quod de stagnis fiet. De piscibus stagnorum vel bestiis garenna- 
rum, quas pro usu vel esu suo capi et sie consumi vel sine fraude 
donari contigerit, decima non solvetur. 

Et quia nonnuUi obtinent a monasteriis et ecclesiis prioratus 
grangias domos redditus pensiones et census, in solvenda de eis de- 
cima credimus distinguendum, videlicet an talia in beneficium habeantur 
an ex contractu an ex mera gracia et an pro mercede laboris vel 
obsequii. Et quidem obtinentes talia in beneficium et etiam ex mera 
gracia, sive hoc sit concessum per sedem apostolicam sive per ipso- 
rum monasteriorum vel ecclesiarum personas, de illorum proventibus 
solvent decimam. Cum autem obtinentur taha ex contractu, puta ad 
pensionem vel firmam annuam, in qua non est facta gratia obtinenti, 
sed in hoc uterque contrahentium studuit conditionem suam facere me- 
liorem, perceptores pensionis vel firme de ipsa pensione vel iirma de- 
cimam exhibebunt. Si autem quis ante vel post concessionem huius- 
modi decime ad vitam propriam emit proventus prioratus vel aliorum pre- 
dictorum pro aliqua pecunia, ita quod in hoc ei scienter gratia non est facta, 
considerabitur, quantum extimacione communi valeant annui reditus 
prioratus grangie domus terrarum seu reddituum huiusmodi, et secnn- 
dum hoc ab iUis, quorum est horum proprietas, qui inde precium pro 
futuro tempore receperunt, per tres annos decima exigetur. Si autem 
in hiis gratia facta sit obtinentibus, quia scienter pro minori precio 
quam valeant sunt taha vendita vel locata, ipsi obtinentes et non mo- 
nasterium vel ecclesia de illo, in quo gratia facta est ipsis, et de re- 
hquo ilh, quorum est proprietas, decimam exibebunt. Si autem per- 
sonis aliquibus pro iusta mercede vel remuneratione laboris vel obse- 



— 39 — 

quii prestiti vel prestandi talia concessa sunt, hü, quorum est illonim 
proprietas, in decimacione proventimm suoriim etiam horum proventus 
merito numerabunt et de Ulis sicut de aliis, quos pro certis suis utili- 
tatibus expendunt, decimam exhibebunt. Quod si hec per illos, qui ea 
obtinent, rite in alios sint translata — quia res transit cum onere suo 
— etiam circa illos, que prediximus, servabuntur nee deducentur ex- 
pense, que pro monachis, qui in talibus prioratibus grangiis seu domi- 
bus in beneficium sive ex mera gratia concessis ex pacto teneri debent, 
fieri dinoscuntur. Expense autem illorum monachorum vel personarum, 
qui teneri debent ex pacto in prioratibus grangiis seu domibus ad 
iustam firmam seu pensionem concessis, sive determinate fuerint sive 
non, extimabuntur extimatione communi, et talem extimacionem mo- 
nasterium vel ecclesia, cuius est illorum proprietas, cum suis proventi- 
bus decimabit. 

Prelati de procurationibus, quas in victualibus percipiunt, decimam 
non persolvent, sed qui eas prestant, huiusmodi victualia in decima- 
tione suorum proventuum et reddituum numerabunt et solvent decimam 
de eisdem. De illis autem procurationibus, quas prelati in pecunia 
numerata rite percipiunt ab antiquo et quas perciperent, etiamsi non 
visitarent, decimam prestare tenentur. Prelatus autem, qui procura- 
tionem, quam sine visitatione de iure potuit percipere in pecunia nume- 
rata, remittit, quia remittit, quod sibi debetur et de quo solvisset 
decimam, si recepisset illud, tenetur ex tali procuratione decimam 
exibere. Si vero procurationem , quam tantum in victualibus licet 
percipi, fortasse remittit, persona ecclesiastica, cui remissio facta est, 
huiusmodi victualia cum aliis suis proventibus, cum solvet decimam, 
extimabit, cum etiam si non esset remissa, hoc facere teneretur. 

In solvendo decimam supradictam sole expense necessarie, que 
fiunt in re, ex qua fructus percipiuntur, arando et colendo ac colligendo 
fructus, sine quibus non possunt ipsi fructus percipi, deducentur. Ex- 
pense autem, que liunt in castrorum custodibus, cum sint extra rem, 
vel etiam in edificiis construendis vel conservandis, nullathenus dedu- 
centur, sicut nee ille, que pro villis tuhendis fierent in guerris seu 
etiam cavalcatis. 

De hiis quoque, que consistunt in iurisdictione et mero imperio, 
regalibus atque similibus, solvetur decima, deductis moderatis salariis, 
que ante concessionem decime consueverunt persolvi iudicibus ofliciali- 
bus consimilibusque personis, sine quibus iurisdictio et cetera similia 
nequeunt exerceri, ita tamen quod in fraudem decime nichil circa hoc 
aUquatenus attemptetur. Sed expense officialium iudicum et consimi- 



— 40 — 

lium personarum facte in vestibus sive victualibus minime deducentur, 
sicut nee alle expense similes facte circa aliam familiam prelatorum. 

Ratione autem eris alieni, quo persona persolvens decimam obli- 
gata consistit, nichil de decima minuetur, etiam si certe res ecclesia- 
stice propter hoc a quoquam fuerint obligate. 

De furnis et molendinis decima prestabitur. Solvetur autem de- 
cima de oblationibus, sive fmnt pro benedictione nubentium sive pro 
exequiis mortuorum, necnon de proventibus sigülorum prelatorum et 
de emendis, que ab excommunicatis recipiuntur. De legatis quoque 
sibi et aliis personis ecclesiasticis non personarum sed ecclesiarum vel 
officiorum ratione relictis decima persolvetur. 

Pro decima supradicta non exigetur pecunia nisi illa, que com- 
müniter curret de mandato domini terre, cuius est moneta, in locis, in 
quibus consistent fructus et redditus, unde decima persolvetur, nee 
aliqui pecuniam cambire cogentur eandem. 

Sed si ex probabilibus seu verisimilibus presumptionibus appa- 
ruerit aliquem pensatis eius proventibus minus debito notabiliter de 
decima persolvisse, ita quod super hoc merito suspectus debeat repu- 
tari, ex officio nostro per viros ydoneos a nobis deputandos faciemus 
inquiri ab illis, qui super hoc scire valeant veritatem, videlicet de eon- 
silio diocesani episcopi vel alicuius deputandi ab ipso, si sit eius sub- 
ditus, et non aliter, si episcopus ipse vel deputatus ab eo commode 
possit haberi. Et tunc demum et non prius ille, cuius proventus 
fuerint taliter extimati, pro eo quod minus solverat, etiam nominatim 
excommunicabitur, si eius contumacia exegerit et visum fuerit expedire. 

Episcopi autem et abbates cetereque eeclesiastice persone honora- 
biles non suspecte proprie conscientie relinquentur, ita quod sufficiat 
quoad tales excommunicationis sententia, que in nullo modo solventes 
vel scienter adhibentes fraudem vel malitiam circa ipsius decime so- 
lutionem generaliter proferetur. Super hiis autem fiet compulsio per 
censuram ecclesiasticam, prout nobis et illi, cui hoc duximus com- 
mittendum, visum fuerit expedire. Proferetur autem, si expediens 
visum fuerit, exeommunicatio generaliter vel specialiter in eos, qui contra 
solutionem decime vel suorum extimationem proventuum, cum fuerit 
facienda, fraudem vel maliciam scienter duxerint adhibendam. 

Fiet autem solucio decime non in ipsis rebus, que pereipiuntur 
de proventibus, sed in pecunia numerata. Solvetur autem decima illis 
personis, quas ad hoc contigerit deputari. 

Rector parrochialis ecclesie, qui urgente necessitate eure ecclesie 
sue, puta quia ipse residendo personaliter in eadem per se non sufficit 



— 41 — 

ipsi eure propter miütitudinem parrochianorum vel diffiisionem par- 
rochie sue, sed necesse habet iinum vel duos seil plures capellanos et 
eis preter victum salarium constituere, salarium huiusmodi poterit in 
decime solucione deducere; sed racione victus capellanorum ipsorum 
aliquid non deducet. 

Quod si in diversis civitatibus seu diocesibus diversa beneficia 
obtineat quis, de unoquoque beneficio in civitate vel diocesi, in qua 
illud fuerit, decima persolvetur. 

De helemosinis vero seu oblationibus datis ad opus fabrice, maxime 
de hiis oblationibus, que in civitatibus et aliquibus castris et locis in 
certis festivitatibus in candelis et aliis consueverunt dari et offerri ad 
opus fabrice deputatis, decima non solvetur. Similiter nee de illis 
oblationibus, que colliguntur interdum per laycos, qui coUectores con- 
sorciales dicuntur, et interdum per clericos, et que ad opus consorcii 
offeruntur, ut inde luminaria in ecclesia cruces et calices fiant et 
repparentur, et etiam ut ex illis pauperibus subveniatur et sepeliantur 
Corpora pauperum deffunctorum, Prelati autem clerici exules, cuius- 
cumque condicionis aut dignitatis existant, de suis proventibus eccle- 
siasticis decimam exibebunt. 

nie quoque expense, que fiunt pro fossatis et alias etiam pro 
terris bonifficandis, ut uberiores fructus producant, et ille, que fiunt in 
conservandis et repparandis edificiis molendinorum domorum seu apo- 
thecarum et similium, ex quibus fructus et pensiones percipiuntur et, 
nisi reparentur, fructus ex eis percipi non valerent, de decima huius- 
modi minime deducentur, nee etiam ille, que fiunt pro custodia Castro- 
rum, quamvis fiant in hoc maiores solito. Insuper de oblationibus 
minutissimis, quas pereipiunt ecclesiastice persone racione ecclesiarum 
suarum pro sepulturis et dandis penitenciis, decima persolvetur. Et 
quia non occurrit nobis, quin cothidiane distribuciones proventus eccle- 
siastici sint, de distributionibus, que dantur in horis canonicis presen- 
tibus, debere solvi decimam declaramus. Uli quoque, qui deputati 
fuerint ad coUectionem decime, cum eis, qui debent solvere decimam, 
et de aliqua certa summa solvenda pro decima nequeant convenire. 

De fructibus arborum et ortorum, si vendantur, solvetur decima; 
de hiis autem, que consumentur usu vel esu, decima non solvetur. 
Similiter de fructibus gregum seu animalium, si sint ecclesiarum, per- 
solvetur decima deductis expensis necessariis, que fiunt pro custodia; 
si vero sint personarum, decima non solvetur. 

Tu ergo in hiis solum deum et iusticiam pre oculis habens, ex pre- 
dictis declarationibus in decidendis huiusmodi dubitationibus, que per te le- 



— 42 - 

viter decidi poterimt, informacionem accipias. Super maioribus vero deci- 
sionem apostolici oraculi expetas et expectes. Volumus quoque ac presen- 
tium tibi aiictoritate mandamiis, ut in unamquamque ecclesiasticam perso- 
nam depiitatarum tibi partium, cuiuscumque ordinis condicionis vel dignitatis 
existat, que decimam ipsam nullo modo vel non integre scienter aut non se- 
cundum verum valorem fructuum suorum perceptorum sive non in terminis 
constitutis exhibuerint seu in illorum exhibitione maliciam commiserint 
sive fraudem, excommunicationis sentenciam auctoritate nostra promulges 
et etiam in singulos, qui impedimentum prestiterint directe vel indi- 
recte publice vel occulte, quominus decime predicte solvatur subsidium, 
[omnes et singulos, qui huiusmodi sentencias latas incurrunt vel per 
te faciendas incurrerunt] ^) per te et alios singulis diebus dominicis et 
festivis pulsatis campanis et candelis accensis usque ad satisfactionem 
condignam excommunicatos publice nuncies et facias ab omnibus arcius 
evitari, agravaturus alias manus tuas contra ipsos, prout proterviam 
et contumaciam exigere videris eorundem. Quodsi satisfacere forte 
decreverint, post plenam et integram satisfactionem ab huiusmodi ex- 
communicationibus iuxta ecclesie formam absolvas eosdem et dispenses 
cum eis super irregularitate, si taliter ligati non abstinuerunt a divi- 
nis. Proviso attentius, quod contra huiusmodi decimam non solventes 
nullatenus invocetur sine speciah mandato apostolice sedis brachium 
seculare; quodque ad vasa sacra paramenta caUces cruces et hbros 
aliaque bona mobilia ad cultum deputata divinum vel ad privilegia 
ecclesiarum monasteriorum aliorumque locorum ecclesiasticorum decime 
ipsius occasione manus nullatenus extendatur. Dat. Anagnie III kl. 
octobris pontificatus nostri anno septimo. 

{Transsumptum in Innocintii VI litteras: Ad futuram rei memo- 
riam. Tenorem quarundam litterarum. . . Dat. Avinione XI kl. februarii 
pontificatus nostri anno septimo.) 

Anh. Vat. Collectoriarum t. 35D A continens Begestum bullarum ca- 
meralium Glementis VII. 1380—84 fol. 26—30K 

63. — 1302 Februar 13. Lateran. 

Bonifatius VIII Reginaldo de Barro preposito ecclesie S. Marie 
Magdalene Virdunensis. 

Nobilitas generis vite ac morum honestas. . . Sane petitio tua 
nobis exhibita continebat, quod olim prepositura ecclesie S. Marie 
Magdalene Virdunensis per mortem quondam Guillermi de Asperomonte 
. . . vacante, . . decanus et capitulum ipsius ecclesie . . . attendentes, 



^) Vocabulis, que a nobis uncis inclma sunt, subducta est in ms, linea. 



— 43 — 

quod per te bona et iura ecclesie predicte poterant iitiliter defensari, 
te in eiusdem ecclesie prepositum concorditer postularimt, te pro eo 
eligere dubitantes, quod archidiaconatum Bisuntine et primiceriatum 
Metensis ecclesiarum, licet ex dispensatione apostolica, obtinebas, quos 
adhuc nosceris obtinere. Tuque postulationi huiusmodi consensisti sab 
spe dispensationis . . . obtinende. Quare tu ac memorati decanus et 
capitulum nobis humiliter supplicarunt, . . . Nos itaque . . . postulatio- 
nem benigne admittimus supradictam ac eandem preposituram . , . 
tibi conferimus et providemus de illa . . . tecum . . . dispensantes, ut 
preposituram ipsam una cum primiceriatu archidiaconatu canonicati- 
bus et prebendis . . . possis licite retinere . . . Dat. Laterani idas 
februarii a. octavo. 

In e. m. de S. Michaele Virdunensis diocesis et S. Mansueti 
Tullensis monasteriorum abbatibus ac decano ecclesie S. Urbani Tre- 
censis. 

Reg. 50, f. 130, nr. 10. 

*64. — 1303 Mars 20. Lateran. 

Bonifatins VIII, commotus querelis a dero parochiali Metensi de 
fratrihiis ordinum Predicatorum et Minorum Metensibtis proJatis, mandat 
ahhatihiis S. Vinceniii et S. SympJioriani et cancellario ecclesie Metensis, 
quatinus priarem Predicatorum et guardianmn Minorum citent, ut ipsi 
cum binis fratrihiis infra tres menses coram papa appareant ad iudicium. 

Bonifatius episcopus servus servorum dei dilectis filiis Sancti 
Vincentii et Sancti Symphoriani extra muros monasteriorum . , abba- 
tibus ac . . cancellario ecclesie Metensis salutem et apostolicam bene- 
dictionem. Suam ad nos dilecti filii . . archipresbiter rectores pres- 
biteri et curati parrochialium ecclesiarum Metensium gravem querimo- 
niam destinarunt, quod fratres Predicatores et Minores civitatis Me- 
tensis suis iuribus non contenti se ipsos in pluribus iniuriosos exhi- 
bent et tarn eis quam eorum ecclesiis super diversis articulis graves 
inferunt lesiones. Nos enim dudum auctoritate apostolica duximus 
statuendum, ut eorundem ordinum fratres in ecclesiis et locis suis 
ubilibet constitutis liberam, ut sequitur, habeant sepulturam, videlicet 
quod omnes ad eam recipere valeant, qui sepeliri elegerint in locis 
et ecclesiis memoratis. Et ne ') parrochiales ecclesie ac ipsarum curati 
sive rectores, qui ministrare habent ecclesiastica sacramenta quibusve 
noscitur de iure competere predicare seu proponere verbum dei con- 
fessiones audire fidelium, debitis et necessariis beneficiis defraudentur, 

*) Verum ne^Beg. 



_ 44 — 

cum operariis mercedis exhibicio debeatur, eadem auctoritate duximus 
ordinandum, ut fratres ordinum predictorum de obventionibus omnibus 
tarn funeralibus quam quibuscunque et quomodocunqiie relictis in- 
distincte vel distincte ad quoscunque certos vel determinatos usus, de 
quibus etiam quarta seu canonica porcio dari vel exigi non consuevisset 
vel non deberet de iure, necnon et datis seu qualitercumque donatis 
in morte seu mortis articulo aut in infirmitate donantis vel dantis, de 
qua decederet quomodocumque directe vel indirecte fratribus ipsis vel 
aliis pro eisdem, quartam partem quam apostoliea auctoritate taxavi- 
mus et etiam limitavimus, parrochialibus sacerdotibus vel ecclesiarum 
rectoribus seu curatis largiri integre tenerentur, facturi et curaturi, 
quod nee alii vel aliis, a quibus quarta huiusmodi minime deberetur, 
ad ipsorum fratrum utilitatem vel commodum huiusmodi relicta fierent 
aut in eos taliter data vel donata procederent, seu quod in morte vel 
ab infirmis huiusmodi dandum vel donandum fratribus ipsis existeret, 
in eorundem dantium vel donantium sanitate sibi dari vel donari pro- 
curarent, in quibus per ipsos vitandis eorum volumus conscientias 
onerare, ut si per fratres ipsos dolo vel fraude quicquam in hac parte 
agi fortasse contingeret preter id, quod eos propterea dictis . . archi- 
presbitero rectoribus sacerdotibus et curatis teneri voluimus, etiam 
districta ratio in extremi iudicii requireretur examine ab eisdem^), 
Ipsi vero fratres Metenses dictorum ordinum contra statutum et ordi- 
nacionem huiusmodi temere venientes quartam predictam prefatis . . 
archipresbitero rectoribus presbiteris et curatis exhibere indebite 
contradicunt, asserentes se statutum et ordinacionem predictam non 
aliter servaturos, nisi secundum quod decretum fuerit in eorum capi- 
tulo generali. Et ut fraudem faciant statuto et ordinacioni predictis, 
procurant, quod parrochiani dictarum ecclesiarum testamenta condentes 
extremam voluntatem ipsorum dispositioni aliquorum de fratribus ipsis 
relinquunt, ut de voluntate ipsa ordinent, prout voluerint, et disponant. 
Et inducunt dicti fratres parrochianos eosdem per verba indirecta ad 
eligendum apud eorum ecclesias sepulturam, parrochianis ipsis, quod 
plures in eis misse quam in dictis parrochialibus ecclesiis decantantur 
quodque ibi suorum progenitorum corpora requiescunt et alia similia 
suggerendo. Procurant etiam ipsi fratres, quod executoribus testamento- 
rum parrochianorum eorundem aliquis de ipsis fratribus consiliarius de- 
putetur, sine cuius consilio et voluntate executores ipsi quicquam dis- 
ponere nequeant, ut sie tandem bona ipsorum executorum disposicioni 
commissa perveniant ad eosdem. Suadent preterea dicti fratres parro- 

^) Cf. Bonif. VIII bulla d. d. Iß ianuar. 1302 in Bullar. Francisc. t. IVnr. 221. 



— 45 — 

chianis eisdem, ne prefatis . . arehipresbitero rectoribus presbiteris 
et curatis sua conliteantur peccata neve ipsis conferanl elemosinas 
vel oblaciones, asserendo quod iidem parrochiani non tenentur nisi in 
certis anni festivitatibus in ecclesiis ipsis offerre nee . . arehipresbitero 
rectoribus presbiteris et curatis eisdem nisi semel in anno tantummodo 
condteri. Eosdem etiam parrochianos recipiunt dicti fratres teniere 
ad divina et eis ministrant ecclesiastica sacramenta ; et alia plura com- 
mittere dicuntur fratres predicti Metenses, que in eorum salutis et fame 
dispendium, dictorum . . archipresbiteri rectorum presbiterorum et cura- 
torum et ecclesiarum suarum preiudicium redundare noscuntur. Super 
quibus Omnibus . . archipresbiter rectores presbiteri et curati predicti 
ad nostram providenciam recurrentes, nobis hamiliter supplicarunt, ut, 
cum ipsis valde grave et periculosum existat super hiis cum eisdem 
fratribus in illis partibus ligitare, exhiberi ipsis apud sedem apostoli- 
cam iusticie plenitudinem faceremus. Volentes itaque, quod . . archi- 
presbiter rectores presbiteri et curati predicti plenam super hiis iusti- 
ciam consequantur, ac propterea causam huiusmodi, que inter . . 
archipresbiterum rectores presbiteros et curatos eosdem ex parte una 
dictosque fratres Metenses eorundem ordinum ex altera super premissis 
et ea quomodolibet contingentibus vertitur vel verti speratur, apud 
sedem retinentes eandem, in ea dilectum filium nostrum J. tituli Sancto- 
rum Marcellini et Petri presbiterum cardinalem deputavimus speciaHter 
auditorem. Quocirca discretioni vestre per apostolica scripta manda- 
mus, quatinus vos vel duo aut unus vestrum per vos vel alium seu 
alios . . priorem Predicatorum et . . gardianum Minorum fratrum 
Metensium predictorum ac eorundem fratrum conventus ex parte nostra 
peremptorie citare curetis, ut predicti scihcet . . prior et . . gardianus 
uterque ipsorum cum duobus fratribus sui conventus habentibus ab 
aliis eorundem conventuum mandatum sufficiens infra trium mensium 
spacium post citationem huiusmodi nostro se conspectui personaliter 
representent, prefatis . . arehipresbitero rectoribus presbiteris et curatis 
super hiis de iusticia responsuri ac facturi et recepturi super premissis 
quod iusticia suadebit. Diem vero huiusmodi citacionis et formam et 
quicquid inde duxeritis faciendum, nobis per vestras litteras harum 
seriem continentes üdeliter intimare curetis. Datum Laterani XIII 
kl. aprilis pontificatus nostri a. octavo. 

MeU. Bez.-Arch. Dominikaner. Iranss. d. d. 1302 Mai 14; Heg. 50, f. 172, nr. 90. 

*65. — 130J2 Juli 21. Änagnl 

Petrus de Laude, in Emiana curia procurator causarum, Nicoiao 
rectori ecclesiae S. Hilarii Metensis promittit se serviturum clero parochiali 



- 46 - 

ih officio Metensi procurationis litiganü cumpriore Predicatorum et guardiano 
Minorum Metensium in curia Romana pro salario viginti florenm'iim aiiri. 

In nomine domini amen. Anno nativitatis eiusdem millesimo 
trecentesimo secundo indictione XV"" die vicesirao primo mensis iulii 
pontificatus domini Bonifacii pape octavi anno octavo. In presencia mei 
notarii et testium subscriptorurn ad hoc specialiter vocatoram et roga- 
tomm discretus vir magister Petrus de Laude in Romana curia procurator 
causarum promisit et convenit domino Nicoiao presbitero rectori ecclesie 
Sancti Ylarii ad lapsus Metensi procuratori . . archipresbiteri et pres- 
biterorum, rectorum et curatorum parrochialium ecclesiarum Metensium 
servire in officio procurationis eisdem archipresbitero presbiteris rec- 
toribus et curatis in causa seu causis, quas habent cum priore fratrum 
Predicatorum et guardiano fratrum Minorum et conventibus ordinum 
eorundem domorum et locorum Metensium, super quibus causis seu 
causa ipsi prior guardianus et conventus per litteras apostolicas ad 
comparendum in Romana curia sunt citati, prout in litteris citationis 
eiusdem continetur, et etiam prestare dictis archipresbitero presbiteris 
rectoribus et curatis patrocinium procurationis in causa seu causis pre- 
dictis pro pretio et salario viginti quinque florenorum boni et puri auri 
usque ad finem cause, secundum quod dominus Andreas de Orto de 
Mediolano in Romana curia advocatus promisit servire eisdem archi- 
presbitero presbiteris rectoribus et curatis in causa predicta in officio 
advocationis. De quibus quidem viginti quinque florenis idem magister 
Petrus fuit confessus et recognovit se recepisse et habuisse a dicto 
domino Nicoiao dante et solvente procuratorio nomine predictorum 
archipresbiteri presbiterorum curatorum et rectorum duodecim florenos 
boni et puri auri pro parte videlicet salarii supradicti. De quibus quidem 
duodecim florenis auri idem magister Petrus se bene contentum et 
pacatum vocavit et tenuit exceptioni non habitorum et non receptorum 
duodecim florenorum predictorum expresse renuncians ac faciens eidem 
domino Nicoiao stipulanti et recipienti procuratorio nomine quo supra 
de predictis duodecim florenis auri finem quitationem et refutationem 
plenariam ac pactum de ulterius non petendo. Actum Anagnie in 
hospicio dicti magistri Petri presentibus magistro Arnulpho de Sancto 
Nabore in Romana curia procuratore et Sanibono canonico Tergestino 
testibus ad hoc vocatis et rogatis. 

Et ego Matheus de Pontecurvo publicus apostolica et imperiali 
autoritate notarius omnibus predictis interfui eaque scripsi et in publicam 
formam redegi meoque signo consueto signavi rogatus. 

Or. mb. c. signo notarii. Metz, Bez.-Arcli. Dominikaner. 



— 47 — 

06. — 1302 September 19. Anagni. 

Bonifatiiis VIII lyrovidet ecclesiae Metensi vacanti per dbitmn Geraldi 
episcopi de persona Reginaldi primicerii Metensis. 

[Bonifatius VIII] dilecto filio Reginaldo electo Metensi. 

Circa statiim venerabilis Metensis ecclesie, que multe nobilitatis 
titulis multeque poUet insigniis dignitatis, paterne considerationis intuitum 
extendentes et considerantes attentius, quod ipsa tamquam filia bene- 
dictionis et gratie a longis retrotemporibus erga Romanam ecelesiam 
rnatrem suara devotionis sinceritate resplenduit et spiritualis reverentie 
zelum gessit, dignum et rationi consonura fore cognovimus, ut cum ipsa 
nubilo viduitatis obducitur et presidio carere conspicitur defensoris, ad 
eins provisionem celerem torpore cuiuslibet profugato desidie proceda- 
mus, ut dispendiis et incommodis plurimis, que solet ecclesiis viduatis inge- 
rere vacationis prolixitas, evitatis pacifici status ubertate tripudiet pros- 
peris fulciatur eventibus et votivis successibus gratuletur. Olim siquidem 
prefata Metensi ecclesia per bone memorie Geraldi Metensis episcopi 
obitum pastoris solatio destituta, nos vacatione huius eiusdem ecclesie 
fide dignis relatibus intellecta gereutes erga predictam ecelesiam spe- 
cialis dilectionis affectum ipsamque favore precipuo confoventes et 
propterea intendentes sollicite sibi de persona iuxta suorum indigentiam 
meritorum, que tanto congrueret honori et oneri providere, provisionem 
ipsius ecclesie dispositioni et Ordination! apostolice sedis et nostre ea 
vice auctoritate apostolica duximus reservandam, decernentes irritum 
et inane, si quid de dicta ecclesia contra huius reservationis nostre 
tenorem scienter vel ignoranter per quoscumque quavis auctoritate 
contingeret attemptari. Postmodum vero dilecti filii . . decanus et ca- 
pitulum eiusdem Metensis ecclesie huius nostre, prout asseritur, reser- 
vationis et decreti interpositionis ignari, certa die ad eligendum 
prefixa, vocatis et presentibus omnibus, qui voluerunt debuerunt et 
potuerunt comode Interesse, pro futuri substitutione pastoris convenientes 
in unum et invocata spiritus sancti gratia, ut est moris, in huius elec- 
tionis negotio, per viam scrutinii procedentes, te ipsius ecclesie primi- 
cerium et canonicum in suum et ipsius ecclesie episcopum et pastorem 
unanimiter et concorditer elegerunt, et deinde electioni huius[modi] so- 
lenniter, prout ius exigit, publicate, cum ea tibi presentata fuisset, con- 
sensum tuum infra tempus a iure statutum ad ipsorum decani et ca- 
pituli multam instantiam impendere curavisti. Tuque postmodum ac 
decanus et capitulum supradicti ob ingentis devotionis affectum et 
fidei pure constantiam, quos erga nos et prefatam Romanam ecelesiam 
habere noscimini, per dilectum fihum Pontium canonicum et custodem 



- 48 ~ 

ipsius ecclesie et Nicolaum de Papazurris de Urbe canonicum et pre- 
positum beate Marie Rotunde in eadem Metensi ecclesia propter hoc 
ad nos specialiter destinatos predictam electiouem et habitum in ipsa 
processum ad nostram noticiam perduxistis. Nos autem super huius- 
[modi] electionis negotio cum fratribus nostris collationem habere cura- 
vimus dilegentem et tandem electionem ipsam utpote post et contra 
i'eservationem et decretum nostram predictam de facto presumptam et 
quicquid secutum fore dinoscitur ex eadem iusticia cassavimus exi- 
gente, et demum ad personam tuam multe utique nobihtatis tituUs in- 
signitam, litterarum scientia preditam, morum honestate conspicuam et 
aliis virtutum tituHs decoratam benigne considerationis aciem exteh- 
dentes, attendentes quoque tantam concordiam tantamque unanimitatem 
in hac parte decani et capituU predictorum ac nolentes predictam Me- 
lensem ecelesiam diutine vacationis dispendia sustinere, te, sicut pre- 
dicitur, primicerium et canonicum ipsius Metensis ecclesie de predicto- 
rum fratrum consilio et apostolice plenitudine potestatis predicte 
Metensi ecclesie in episcopum preficimus et pastorem, curam et ad- 
ministrationem ipsius tibi in spiritualibus et temporalibus committentes, 
firma concepta fiducia, quod dirigente domino actus tuos predicte 
ecclesie per tuam circumspectam prudentiam et ministerium studiosum 
prosperitatis multiplicis votiva proveniant incrementa. Reverenter igi- 
tur iugum domini suscipe ac suavi eins oneri humiliter colla submitte, 
ipsius ecclesie solUcite curam gerens, gregem dominicum in ea tibi 
commissum doctrina verbi et operis informando, ita quod per tue di- 
ligentie Studium prelibata ecclesia uberibus proficere comodis et 
augmentis consurgere valeat affectatis. Dat. Anagnie XIII kl. octobris 
a. octavo. 

In eundem modum . . . decano et capitulo . . . clero civitatis et 
diocesis . . . populo civitatis et diocesis . . . universis vasallis . . . 
archiepiscopo Trevirensi. Circa statum etc. usque incrementa. Quo- 
circa f. t. rogamus, monemus et hortamur ac per apostolica tibi scripta 
mandantes, quatinus eundem electum tuum suffraganeum et ecelesiam 
sibi commissam habens pro nostre et apostolice sedis reverentia pro- 
pensius commendatos ipsumque electum suscipiens in visceribus cari- 
tatis, ei circa recuperationem et conservationem iurium ipsius Metensis 
ecclesie et alia, que ad eum et ecclesie Metensis predicte profectum 
pertinent, assistere studeas, prout fuerit oportunum, ita quod ex hoc 
devotionem tuam possimus non immerito dignis in domino laudibus 
commendare. Dat. ut supra. 

Beg. 50, f. 221, nr. 261. 



— 49 — 

67. — 1302 Becemher 28. Lateran. 

Bonifatius VIII Haynaldo eledo Metensi largitur licentiam con- 
trahendi mutuum usque ad summam odo milium florenorüm auri. 

[Bonifatius VIII ] dilecto filio Raynaldo electo Metensi. 

Cum, sicut in nostra proposuisti presentia constitutus tarn pro 
tuis necessariis quam pro ecclesie Metensis negotiis apud sedem aposto- 
licam expediendis utiliter te subire oporteat magna onera expensarum, 
nobis humiliter supplicasti, ut usque ad summam octo milium florenorüm 
auri mutuum contrahendi sub modis et formis infrascriptis, sine quibus 
creditores te putas invenire non posse, largiri tibi licentiam dignaremur. 
Nos igitur de tua tam in hiis quam in aliis circa tua et ipsius ecclesie 
negotia utiliter promovenda et expedienda circumspe(;tione ac diligentia 
confidentes et nolentes, quod propter ipsarum expensarum defectum 
indigentiam patiaris, vel quod eadem negotia inexpedita remanere con- 
tingat, tuis supplicationibus inclinati, dis|cretioniJ tue contrahendi mutuum 
propter hoc usque ad predictam summam octo milium florenorüm auri 
nomine tuo et ipsius ecclesie ac te ipsum et successores tuos et pre- 
dictam ecclesiam ac tua et eorundem bona mo|bilia| et immo[bilia| 
presentia et futura usque ad summam huiusmodi propterea creditoribns 
obligandi usuris omnino cessantibus et ren. etc. ut in forma. Dat. La- 
terani V kl. ianuarii a. VIII. 

Beg. 50, f. 247, nr. 361. 

08. — 1303 Januar 25. Lateran. 

Bonifatius VIII ahhatem monasterii S. Mansudi extra muros Tidlenses 
ac archidiaconum maioris ecdesiae Tullensis et decanum ecclesiae S. Gengulphi 
Tullensis deputat conservatores et iudices, qui ttieantur clerum parocJäalem 
Metensem ah iniuriis eidem contra Bonifacii constitutionem a fratrihm Pre- 
dicatoribus et Mhwrihus Metensibus illatis. 

[Bonifatius VIII] dilectis filiis . . abbati monasterii Sancti Mansueti 
extra muros Tüllen ses ac archidiacono maioris et decano Sancti Gan- 
gulphi Tullensiura ecclesiarum. 

Cupientes olim discordiam que inter prelatos et rectores seu sacer- 
dotes et clericos parrochialium ecclesiarum per diversas mundi provincias 
constitutos ex parte una et Predicatorum ac Minorum ordinum fratres 
ex altera super predicationibus lidelium populis faciendis, audiendis 
eorum confessionibus, penitenciis iniungendis eisdem et tumulandis de- 
functorum corporibus, qui eligebant apud fratrum ipsorum loca vel eccle- 
sias sepulturam, graviter invaluerat, prorsus evellere ac omnimode submo- 
vere nullis unquam futuris temporibus suscitandam, quandam super hiis 

4 



— 50 — 

constitutionem edidimus, in qua iibi qiiando et quomodo liceat eisdem 
fratribus predicare, huiiisraodi confessiones audire, penitentias iniungere, 
([ualiter etiam'ipsi fratres liberam habeaiit sepiiltaram et de quarta ob- 
ventionuin per eos eisdem parrochialibus sacerdotibus et ecclesiarum 
rectoribus seu curatis integraliter exhibenda expresse et plenarie conti- 
netur'). Verum sicut rectores seu curati presbiteri et clerici parrochia- 
lium ecclesiarum Metensis civitatis et diocesis gravi nobis conquestione 
monstrarunt, |quod| fratres ipsi earundem civitatis et diocesis licet 
Constitutionen! eandem, in quantum pro eis est, velint districtius ob- 
servari, in quantvmi tarnen est pro rectoribus curatis presbiteris et 
clericis antedictis, multipliciter illam infringere moliuntur, quartam pre- 
dictam eis exhibere pro sue voluntatis libito denegando, predicando 
in dictis parrochialibus ecclesiis, invitis rectoribus presbiteris curatis 
et clericis supradictis et in aliis multis articulis, quos longum esset 
enarrare per singula, contra constitutionem eandem, in ipsorum rec- 
torum presbiterorum curatorum et clericorum grave preiudicium ve- 
niendo, diversis per eosdem fratres, ut fraudem faciant constitutioni 
predicte, malitiis, cavillationibus et astutiis exquisitis. Nos autem ipsorum 
rectorum curatorum presbiterorum et clericorum earundem civitatis 
et diocesis supplicationibus inclinati, attendentes, quod parum est iura 
eorum |tueri|^), nisi qui ea tuetur existat, ac volentes constitutionem 
predictam irrefragabiliter observari dictisque rectoribus curatis pres- 
biteris et clericis earundem civitatis et diocesis de illo providere re- 
medio, per quod ipsi unus et in futurum contra fratres eosdem circa 
ea, que in dicta continentur constitutione, iusticie plenitudinem asse- 
(juantur, discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quatinus 
vos vel duo aut urius vestrum per vos vel alium seu alios eisdem rec- 
toribus curatis presbiteris et clericis dictarum civitatis et diocesis 
efficacis defensionis presidio assistentes et facientes constitutionem ean- 
dem, quoad omnia eins capitula, prout iacet, firmiter observari, non 
permittatis contra tenorem ipsius memoratos rectores curatos pres- 
biteros et clericos civitatis et diocesis predictarum vel eorum aliquem 
ab eisdem fratribus molestari vel eis ab ipsis gravamina vel iniurias 
irrogari, facturi predictis rectoribus etc. de illatis eis iniuriis et gra- 
vaminibus ac subtractis ex quarta predicta contra tenorem dicte consti- 
tutionis per eosdem fratres debitam satisfactionem impendi ac exliibi- 
turi eis tam super bis (juam super omnibus constitutionem eandem 



^) Cf. constitutio data d. 16 ianuarii 1302 : »Inter Sollicitudines« ... D. A. 
Rossi, Bullarium Franciscanum t. IV, p. 537, nr. 221 et supra nr. 54, 64, 65. 
*) miiplendum videtur. 



— 51 — 

tangentibus in illis, qiie iudicialem requiriint indaginein, per viam iudicii, 
in aliis vero, prout (pialitas ipsorum exegerit, iustitie eomplementum, 
ita quod officium, potestas et iurisdictio vestra capto contra aliquos uno 
negotio, quoad omnes et omnia negotia, etiani non cepta, perpetuata 
inconcusse et integraliter habeantur, molestatores et iniuriatores huius- 
modi necnon contradictores quoslibet et rebelles, quandocumque et 
quotienscumqiie expedierit, per censuram ecclesiasticam appellatione 
postposita compescendo, non obstantibus tarn de duabus dietis in eon- 
oilio generali quam nostris, quarum prima cavetur, ne quis certis ex- 
ceptis casibus extra suam civitatem et diocesim, secunda vero, ne reus 
alterius diocesis ultra unam dietam a finibus eiusdem diocesis ad iu- 
dicium evocetur, et aliis quibuscumque constitutionibus . . . Dat. La- 
terani VIII kl. februarii a. nono. 
Beg. 50, f. 300, nr. 6. 

69. — 1303 Januar 26. 

Die XXVI. 

Raynaldus electus et confirmatus in episcopum Metensem ^) pro- 

misit pro communi servitio domini pape et collegii XVII cardinalium 

VF' flor. auri et dno consueta servitia pro familiaribus eorundem, 

solvendos ad oetavam diem ante festum nativitatis domini proxime 

venturum. 

Obl. et Sol. 1 (SIS) f. 19\ 

70. — 1303 Januar 27. Lateran. 

Bonifatius VIII Reginaldo electo Metensi concedit, quod possit 
hac vice in singulis ecclesiis collegiatis et conventualibus Metensis civi- 
tatis et diocesis providere de singulis personis idoneis, cathedrali ecclesia 
Metensi dumtaxat excepta. 

Personam tuam erga nos . . . Dat. Laterani VI kl. februarii 

a. nono. 

Beg. 50, f. 302\ nr. 13. 

71. - 1303 Januar 27. Lateran. 

Bonifatius VIII Reginaldo electo Metensi concedit facultatem ah- 
solvendi laicos et clericos diocesis Mete^tsis, qui iuris canonici ignari pro 
violenta in clericos vel personas ecclesiasticas iniectione manuum ac aliis 
diversis causis incurrerunt excommunicationem vel irregularitatem. 

[Bonifatius VIII] eidem [Reginaldo electo Metensi]. 

Tua nobis discretio intimavit, quod nonnulli derlei et laici tuarum 
civitatis et diocesis pro violenta manuum iniectione in clericos et per- 

') Beg. Morens[em]. 

4* 



— 52 — 

sonas ecclesiasticas ac aliis diversis causis excommunicationis senten- 
tiam incurrerunt, quorum quidam clericorura et personarum iuris ignari 
vel facti immemores ordines susceperunt et divina celebrarunt officia 
sie ligati. Quare super hiis eorum provideri saluti a nobis humiliter 
postulasti. De tua ita circumspectione plenam in domino fiduciam ob- 
tinentes, presentium tibi auctoritate concedimus, ut hac vice ab huius- 
Irnodij excommunicationis sententia iuxta formam ecclesie vice nostra 
omnes tales absolvas et iniungas eis, quod de iure fuerit iniungendum, 
proviso quod passis iniuriam facias satisfieri competenter. Cum illis 
autem ex eisdem clericis, qui iuris ignari et immemores facti absolu- 
tionis beneficio non obtento susceperunt ordines et divina officia cele- 
brarunt, iniuncta eis pro modo culpe penitencia competenti eaque 
peracta, liceat tibi de misericordia, que superexaltat iudicium, hac 
vice, prout eorum saluti expedire videris, dispensare. Si vero prefati 
clerici excommunicati scienter, non tamen in contemptum clavium 
talia presumpserint, eis ad biennium ab ordinis executione suspensis 
et imposita illis et peracta ab eis penitentia salutari, eos postmodum, 
si fuerint bone conversationis et vite, ad gratiam dispensationis admit- 
tas. Dat. ut supra (== Laterani VI kl. febr. a. nono). 

Reg. 50, f. 203, nr. 14. 

72. — 1303 Januar 27. Lateran. 

Bonifatius VIII Reginaldo electo Metensi concedit, quod possit 
concedere duabus personis, quas idoneas repererit, officium tabelliona- 
tus prescribitque iuramenti formam ab iis prestandi. 

Ex parte tua . . . Dat. ut supra (=; Laterani VI kl. febr. a. 9j. 

Beg. 50, f. 203, nr. 15. 

73. — 1303 Januar 30. Lateran. 

Bonifatius VIII Reginaldo electo Metensi concedit, ut a quocunque 
maluerit episcopo possit in presbiterum promoveri et niunus consecrationis 
recipere. 

Bonifatius episcopus servus servorum dei dilecto filio Reginaldo 
electo Metensi salutem et apostolicam benedictionem. 

Pridem Metensi ecclesia pastoris solatio destituta, nos gereutes ad 
ecclesiam ipsam specialis dilectionis affectum et tandem ad personam tuam 
tunc in subdiaconatus ordine constitutam paterne considerationis intuitum 
dirigentes, te canonicum et primicerium ipsius Metensis ecclesie de 
r|ratrum| n|ostrorum| c[onsilio] et apostolice plenitudine potestatis eidem 
Metensi ecclesie prefecimus in episcopum et pastorem, curam et ad- 



— 53 — 

ministrationem ipsius tibi in spiritualibus et temporalibus committentes, 

prout in nostris litteris super hoc confectis plenius et seriosius contine- 

tur. Cum autem per venerabilem fratrem nostrura Theodericum epis- 

copum Civitatis-Papalis te apud sedem apostolicam constitutum feceri- 

raus postmodum ad diaconatus ordinem promoveri, nos volentes te 

speciali prosequi gratia et favore tuisque laboribus et sumptibus par- 

cere intendentes, tibi presentium auctoritate concedimus, ut a quo- 

cumque malueris catholico episcopo gratiam et communionem sedis 

apostolice habente possis te facere statutis a iure temporibus in presbi- 

terum promoveri et quod, postquam ad sacerdotium rite promotus 

extiteris, prefatus seu quivis alius talis episcopus a te super hoc humi- 

liter requisitus, associatus sibi duobus vel tribus aliis huius|modi] episco- 

pis tibi consecrationis munus vice nostra valeat impertiri, recepturus 

a te postmodum nostro et ecclesie Romane nomine fidelitatis solite 

iuramentum iuxta formam, quam tibi sub buUa nostra tradi manda- 

mus inckisam, per te eidem episcopo assignandam ac transmissurus 

nobis per eius proprium nuncium formam iuramenti, quod te prestare 

contigerit, de verbo ad verbum per tuas patentes litteras tuo sigillo 

signatas. Per hoc autem Treverensi ecclesie, cui prefata Metensis 

ecclesia metropolitlco iure subesse dinoscitur, nolumus aUquod in poste- 

rum preiudicium generari. Dat. Laterani III kl. februarii pont. nostri 

a. nono. 

Reg. 50, f. 299, nr. 1. 

74. — 1303 Februar 9. Lateran. 

Bonifatius VIII Reginaldo electo Metensi petenti concedit facul- 
tatem recipiendi et faciendi recipi duas personas idoneas hac vice in 
canonicos et prebendatos in ecclesia Metensi. 

Sincere devotionis affectus ... Dat. Laterani V idus februarii 
a. nono. 

Heg. 50, f. 306, nr. 29. 

75. — 1303 Märs 13, Lateran. 

Bonifatius VIII canßrmat electimiem Theobaldi (de Bar) canonici 
Leodiensis in episcopum Leodiensem. 

[Bonifatius VIII] Theobaldo electo Leodiensi. 

Celestis dispositione consilii . . . Pridem siquidem Leodiensi ec- 
clesia per obitum bone memorie Adulti Leodiensis episcopi pastoris 
solatio destituta, licet . . Willermus archidiaconus de Atrebato in dicta 
ecclesia per . . Arnoldum . . prepositum . . decanum et capitulum eiusdem 
ecclesie in episcopum Leodiensem per viam compromissi fuisset electus, 
eodem tamen archidiacono nolente electioni huiusmodi consentire, dicti 



— 54 — 

. . . memoratis preposito et Willermo necnon . . Willermo de Juliaco, 

Theoderico de Home ^) archidiaconis et Goddefrido de Frontanis canonico 

dicte ecclesie providendi ea vice dicte ecclesie de pastore concesserunt 

unanimiter potestatem . . . dictique compromissarii huiusmodi compro- 

misso recepto recedentes in partem . . . in te canonicum nunc eleetum 

Leodiensem subdiaconum tunc in citramontanis partibus in itinere re- 

deundi de Romana curia constitutum direxerunt unanimiter vota sua, 

ac dictus magister Goddefridus de voluntate et mandato dictorum 

collegarum suorum ibidem presentium . . . te in episcopum Leodiensem 

elegit, electionem huiusmodi coram dictis decano et capitulo solenniter 

publicando, (juam dicti decanus et capitulum concorditer acceptarunt, 

tuque electioni predicte de te facte consenciens ad eandem curiam 

rediisti ac negotia dicte tue electionis coram nobis et fratribus nostris 

exposito, servatis in hiis omnibus statutis a iure temporibus, nobis 

humiliter supplicasti, ut eandem tuam electionem conürmare . . . digna- 

remur. Nos autem electionem eandem per . . Theod. civitatis papalis^) 

episcopum et . . . Robertum tituli S. Pudentiane presbiterum ac Fran- 

ciscum S. Lucie in Silice diaconum cardinales examinari fecimus dili- 

genter, et quia prefatam electionem invenimus de te, persona utique 

ydonea canonice celebratam, eam . . . confirmamus teque ipsi ecclesie pre- 

ficimus in episcopum et pastorem . . . Dat. Laterani III idus martii a. nono. 

In e. m. . . . preposito decano et capitulo Leod. . . . clero civitatis 

et dioc. Leod. . . . populo civitatis et dioc. Leod. . . . populo civitatis 

et dioc. Leod. . , . universis vasallis ecclesie Leod. . . . archiepiscopo 

Coloniensi ... 

Reg. 50, f. 309, nr. 39. 

76. — 1303 April 3. Lateran. 

Bonifatius VIII Theobaldo electo Leodiensi. 

Cum, sicut in nostra proposuisti presentia constitutus, tam pro 
tuis necessariis quam pro ecclesie Leodiensis negotiis apud sedem aposto- 
licam expediendis te subire oporteat magna onera expensarum, nobis 
humiliter supplicasti, ut usque ad summam sex miUum florenorum auri 
mutuum contrahendi sub modis et formis infrascriptis, sine quibus cre- 
ditores te putas invenire non posse, tibi largiri licentiam dignaremur. 
Nos igitur . . . Dat. Laterani III nonas aprilis a. nono. 

In. e. m. eidem usque ad summam quatuor milium florenorum 
auri. Dat. Laterani nonas aprilis a. nono. 
Beg. 50, f. 310, «r. 40. 

^) Chrr. fortas)<e Hörne. 
-') i, e. PaJestrma. 



— 55 — 

77. — 1303 April 2ö. Lateran. 

Bonifatius VIII .... abbati monasterii S. Pauli extra muros Urbis 
et archidiacono castri Radulphi in ecclesia Bituricensi ac Jacobo de 
Cancellariis de Urbe canonico Laudunensi. 

Exponente pridem nobis . . . Theobaldo episcopo timc electo Leo- 
diensi, quod . . . ipsum subire oportebat magna onera expensarum, ac 
supplicante, iit usque ad summam quatuor milium florenorum auri 
mutuum contrahendi . . . largiri sibi licentiam dignaremur, . . . Nos de 
expresso consensu prefati episcopi supplicantis eorundem creditorum 
(sc. Jacobi Nicolai Muti, Pauli de Rizia et Mathei Ciceronis civium 
et mercatorum Romanorum) indempnitatibus precavere volentes, dis- 
cretioni vestre . . . mandamus, quatinus ... in infrascriptis quando et 
quociens expedire videritis procedentes, predictum episcopum moneatis, 
ut eisdem creditoribus aut ipsorum procuratori ... in statutis et con- 
ventis loco et tempore de dictis quantitatibus florenorum . . . plenam 
satisfactionem impendat Alioquin etc. usque in finem. Dat. Laterani VII 
kl. maii a. nono. 

Reg. 50, f. 318, nr. 75. 

78. — 1303 April {Mai?) 27. 

Die XX VII eiusdem mensis. 

Episcopus Leodiensis promisit pro communi servitio domini pape 
et collegii XVII cardinalium VII" CG flor. auri et duo consueta servitia 
pro familiaribus eorundem in Romana curia ad octavam diem ante 
festum purificationis Beate Virginis.^) 

In margine dextro est additum: Solvit. 
Obl. et Sol. 1 {313) f. 20. 

7». — 1303 Mai 23. Anagni. 

Bonifatius VIII episcopo Tullensi et magistris Ünufrio de Trebis 
decano Meldensis ac Guidotto de Mediolano archidiacono Pergamensis 
ecclesiarum capellanis nostris. 

Exponente pridem nobis . . . Theobaldo episcopo tunc electo Leo- 
diensi quod . . . ipsum subire oportebat magna onera expensarum, ac 
supplicante, ut usque ad summam sex milium florenorum auri mutuum 
contrahendi sub modis et formis infrascriptis, sine (juibus creditores 
se putabat invenire non posse, largiri sibi licentiam dignaremur, 
nos . . . dicto episcopo tunc electo contrahendi mutuum . . . usque ad 



V l>e hac oblifjaUone cf. relata ah 'Johanne Hocsem apud C/iajycacillc II, p. 343. 



— 56 — 

predictam sutnmam sex müium florenornm . . . a dilectis filiis Boecacino 
Paganelli et Manetto Ricchi civibus et mercatoribus Florentinis de so- 
cietate Canigianorum . . . Nos de expresso consensu prefati episcopi 
supplicantis eorimdem mercatoruni indempnitatibus precavere volentes, 
discretioni vestre . . . mandamus, quatinus ... in infrascriptis, quando 
et quociens expedire videritis, predictiim episcopum moneatis, ut eisdem 
mercatoribus aut ipsorum procuratori . . . statutis et conventis loco et 
tempore de dicta quantitate quatuor milium quingentoriim et viginti 
quinque florenorum auri pleiiam satisfactionem im])endat. Dat. Anagnie X 
kl. iunii a. nono. 

Eeg. 50, f. 327, nr. 106. 

80. — 1303 Juli 8. Anagni. 

Bonifatius VIII providet ecclesie Virdimensi vacanti per ohitum 
Johannis episcopi de persona Thomae primicerii Virdunensis. 
[Bonifatius VIII ] Tiiome electo Virdunensi. 

Superni dispositione consilii . . . Dudum siquidein Virdunensi ecclesia 
per obitum bone memorie Johannis episcopi Virdunensis pastoris destituta 
solatio, tu primicerius et canonicus ac dilecti lilii . . decanus et capitulum 
ipsius ecclesie . . . post tractatus diversos et varios inter vos super hoc 
habitos, quorum efTectus non extitit subsecutus, in huiusmodi electionis 
negotio per viam scrutinii i)rocedere elegistis, et tandem votis vestris 
in diversos divisis, due electiones, una videlicet de te, reliqua 
vero de Waltero de Fremorevilla, ecclesie prefate canonicis fuerunt 
in ecclesia ipsa in discordia celebrate. Tu vero presentata tibi elec- 
tione huiusmodi de te facta consensum tuum et omne ius, si quod 
tibi quesitum fuerat seu queri poterat ex eadem, per tuas patentes 
litteras et dilectos filios raagistrum Johannem de Escantia et Raynerum 
de Vallevillari ecclesie prefate canonicos propter hoc ad nos specialiter 
destinatos in voluntate ac dispositione nostra totaliter ponere curavisti. 
(^umque huiusmodi electionum negotium fuisset per appellationem ad 
sedem apostolicam legitime devolutum et idem Walterus propter hoc 
ad sedem ipsam presentialiter accessisset et apud eam aliquamdiu pro- 
cessum fuisset in negotio memorato, demum prefatus Walterus in nostra 
presentia constitutus omne ius, si quod sibi ex prefata electione facta 
de ipso forsitan competebat seu competere poterat, sponte et libere 
in nostris manibus resignavit. Nos autem . . . te . . . eidem ecclesie in 
episcopum preficimus et pastorem. . . . Datum Anagnie VIII idus iulii 
a. nono. 



- 57 — 

In eundem modum . . decano et capitulo eccl. Vird. . . . clero 
civitatis et diocesis . . . vasallis . . . populo civitatis et dioeesis . . . archi- 
episcopo Treverensi . . . Alberto regi Romanoruin. . . Dat. nt supra. 
Beg. 50, f. 340—341, nr. 144. 

*81. — 1303 Sept. 18. Metjs. 

Bertrannm archipresbiter Metensis suo et ecclesiae suae necnon pln- 
rium curatorum Metensium nomine frmtra postulat ah Johanne Galioti 
priore Prcdicatomm Metensium quartam partem de quihusdam funerali- 
bus relidis legatis seu datis et donatis secundum Bonifacii VIII consti- 
tutionem predidis presbiteris debitam. 

In nomine domini nostri Jhesu Christi amen. Per hoc presens 
publicum instrumentum pateat universis, quod anno incarnacionis eius- 
dem M GCG tercio indictione priraä XVIII* die mensis septembris 
circa horam diei terciam pontiiicatus domini Bonifacii pape VIII anno 
nono in presencia mei publici notarii et testium subscriptorum ad hoc 
vocatorum specialiter et rogatorum personaliter |)ropter hoc constituti 
viri discreti domini Bertrannus archipresbiter Sanctorum Victoris, Synion 
Ferrucii, Gonrardus Jacobi, Theobaldus Viti, Thomas Crucis, Nicolaus 
Gengulphi et Widricus Maximini ecclesiarum parrochialium Metensium 
presbiteri rectores et curati, predictus , . archipresbiter suo et ecclesie 
sue ac predictorum consociorum suorum rectorum et curatorum Me- 
tensium prenominatorum et eorum ecclesiarum nomine, mandato etiam 
speciali eorum et pro ipsis : Quartam partem de quibusdam funerali- 
bus legatis etiam et relictis seu datis et donatis et obventionibus tarn 
particularibus quam aliis infrascriptis contentis in quadam cedula, quam 
idem archipresbiter in manu sua tenebat, perceptis, ut dicebat, a reli- 
giosis viris . . priore fratribus et conventu communiter et divisim 
fratrum Predicatorum Metensium, a religioso viro et honesto fratre 
Johanne Galioti priore fratrum Predicatorum Metensium predictorum 
suo et conventus sui Metensis nomine secundum novellam constitutio- 
nem a sanctissimo patre nostro domino Bonifacio divina providencia 
papa VIII super hoc editam, peciit cum instancia sibi reddi et sibi 
nomine quo supra satisfieri integrahter de eisdem. Et primo de decem 
libris Metensibus legatis relictis datis et donatis pro domina Poncia 
uxore quondam Theobaldi dicti lou maiour de parrochia Sancti Victoris 
fratri Johanni dicti Blancheron, quinque solidos Metenses cuilibet fratri 
dicti conventus, triginta libris pro missis celebrandis. Item et de le- 
gatis et relictis fratri Johanni de Atrio de ordine et conventu dictorum 
fratrum Predicatorum Metensium. Item et de sexaginta solidis pro pi- 



— 58 — 

tancia pro domina Loreta de la Paillole qiiondam de parrochia Sancti 
Ferrucii et decem solidis fratri Willermo, fratribus Marco, Symoni dicto 
Fakeneil, Johanni Roberti, Arnoldo de Curia ac Willermo Lowy, eoriim 
cuilibet quinque solidis Metensibus et viginti solidis ad distribuendum 
pauperibus fratribus conventus supradieti ac viginti solidis pro pi- 
tancia relictis et datis pro domina Ponceta Fakeneil. Item et de qua- 
draginta solidis Metensibus fratri Johanni dicto Blancheron a domino 
Albrico quondam presbitero de parrochia Sancti .lacobi. Item et de cen- 
tum solidis Metensibus fratri Theoderico de Ponte a Sarieta sorore 
quondam Johannis Alberonni de parrochia quondam Sancte Crucis. item 
et de legatis relictis datis seu donatis quibuscumque tarn singulis fratri- 
bus quam conventui communiter vel divisim tam in panno serico, cera 
quam aliis funeralibus et obventionibus pro domina Ydeta dicta la 
Ghalongelle usque ad summam ducentarum hbrarum Metensium. Item 
et de quindecim libris Metensibus pro Coleta de Novoiant de parrochia 
quondam Sancte Crucis fratri Johanni Galioti pro persona sua in testa- 
mento dicte Co[lete] ac centum solidis Metensibus ex testamento Colete 
memorate, decem solidis Metensibus pro pitancia et de specialiter le- 
gatis ab uxore quondam Oliveri dicti lou Habrions fratribus Johanni 
Blancheron et Johanni Lamberti de conventu predicto. Item et de 
quadraginta solidis Metensibus pro pitancia predicto conventui a do- 
mina Agnete quondam uxore domini Remigii de parrochia Sancte Crucis 
antedicta. Item de viginti solidis Metensibus pro speciah legato fratri 
Johanni Blancheron ex parte la Migomarde de parrochia sancti Gen- 
gulphi, ac de viginti solidis Metensibus conventui predicto ex parte 
Ermangele Valdose de Marley et de quadraginta solidis Metensibus 
fratri Johanni Blancheron supradicto. Item de viginti solidis Metensi- 
bus pro Odilieta dicta Bresden de parrochia Sancti Maximini confessori 
Odihete predicte. Ac de sex denariis Metensibus distributis singuhs 
cuilibet fratrum de conventu predicto et de viginti libris Metensibus 
pro Coleta dicta Noiron predicto conventui ac de viginti libris Me- 
tensibus fratri Johanni Galioti pro persona sua legatis et relictis datis 
et ^donatis ab ipsa Coleta supradicta. Que premissa omnia et singula 
tam dicti . . archipresbiter quam presbiteri suo et ecclesiarum suarura 
predictaruui nomine erant docere et probare parati, ut dicebant, si 
necesse esset, loco et tempore competentibus et se offerebant proba- 
turos. Ad que dictus . . prior tergum suum et aures avertens noluit 
respondere nee copiam premissorum voluit recipere, licet a me notario 
publico infrascripto sibi ibidem offerretur. Acta ^unt hec in curia 
reverendi patris domini Metensis episcopi, presentibus religiosis viris 



— 59 — 

dominis Balduyno dei paciencia abbate et Johanne diclo Teste monacho 
monasterii Vincentii Metensis testibus ad hoc vocatis et rogatis. Anno 
die mense indictione loco hora et pontificatu supradictis. 

Et ego Othinnus Stephani dictus de Bioncort Met. dioc. clericus, 
publicus . . . notarius . . . presens interfui etc. 

Metz. Bez.-Arch. (Dominikaner) Or. mb. c. signo notarii. 

82. — 1303 November 6. Lateran. 

Benedietiis XI Leoni Francisci de filiis Ursi confert ecclesie Me- 
tensis archidiaconatum et prebendam vacantes per promotionein Re- 
naldi ad eeclesiam Metensem, quorum coUatio ex Bonifacii VIII consti- 
tutione sedi apostoHce est reservata — non obstante quod idem in 
Suessionensi et de S. Audomaro Morinensis diocesis ecclesiis canoni- 
catus et prebendas obtinet et super prebenda Ferrariensis ecclesie, 
cuius est canonicus, litigat. 

Sincere devotionis affectus. . . Dat. Laterani VIII idus novembris 

a. primo. 

Beg. 51, f. 13, nr. 43; Grandjean 43. 

88. — 1303 November 6. Lateran. 

Benedictus XI negotium discordiae ortae inier clerum parochialem et 
fratres Prnedicatoriim et Minorum ordinum in civitate Metensi ad examen 
apostolicum revocat. 

Dilectis filiis . . abbati monasterii S. Mansueti extra muros Tul- 
lenses et . . archidiacono maioris ac . . decano S. Gengulfi Tullensis 
ecclesiarum. Dudum felicis recordationis Bonifatius papa VIII prede- 
cessor noster cupiens discordiam, que inter prelatos et rectores seu 
sacerdotes et clericos parrochialium ecclesiarum ex una parte et Pre- 
dicatorum et Minorum ordinum fratres ex altera super predicationibus 
tidelium populis faciendis, audiendis eorum confessionibus, penitentiis 
iniungendis eisdem et tumulandis defunctorum corporibus, qui eligunt 
apud fratrum ipsorum loca vel ecclesias sepulturam, prorsus evellere, 
quamdam super his Constitutionen! edidit, in qua, ubi quando et quo- 
modo liceat eisdem fratribus predicare, huiusmodi eonfessiones audire, 
penitentias iniungere, qualiter etiam ipsi fratres liberam habeant se- 
pulturam, et de quarta obventionum per eos eisdem parochialibus 
sacerdotibus et ecclesiarum rectoribus seu curatis integraliter exhibenda 
plenius continetur. 

Nuper vero ex parte dilectorum liliorum . . prioris et fratrum 
Predicatorum ac . . guardiani fratrum Minorum Metensium fuit expositum 



— 60 — 

coram nobis, quod, cum idem predecessor super observatione dicte 
constitutionis ad instantia m rectoruiii seu curatoruni presbiterorum et 
clericorum parrochialium ecclesiarum Metensis civitatis et diocesis 
suas vobis certi tenoris litteras direxisset, vos eisdem priori et guar- 
diano et fratribus Metensibus plura gravamina contra iustitiam in- 
tulistis, propter que ex parte ipsorum ad sedem fuit apostolicam 
appellatum. 

Verum vos appellationi noii deferentes huiusmodi, vices vestras 
in hac parte dilectis filiis JofTrido cancellario Johanni cercatori et ma- 
gistro Petro de Vinea canonico ecclesie (Metensis?) commisistis, qui 
talis commissionis prelextu priorem guardianum et fratres Metenses 
predictos multipliciter contra iusticiam aggravantes appellatione pre- 
dicta contempta diversas in eos excommunicationem et interdicti sen- 
tentias pro eorum voluntatis libito promulgarunt. 

Cum autem super hiis omnibus ex parte dictorum prioris guar- 
diani et fratrum Metensium ad nos habitus sit recursus, nos quieti 
parcium providere ac obviare scandalis, que premissorum occasione 
dicuntur in illis partibus exoriri, salubriter intendentes ac propterea 
potestatem vobis in eisdem litteris traditam lotumque negotium ad 
examen apostolicum revocantes, discretioni vestre per apostolica scripta 
mandamus, quatinus super hiis ulterius per vos vel alium seu alios 
procedere nuUatenus presumatis, quin potius eisdem subdelegatis vestris 
inhibere curetis, ne se de hiis quomodolibet intromittant. 

Nos enim nichilominus exnunc irritum decernimus et inane, si 
secus super hoc a quoquam contigerit attemptari. Omnes vero sen- 
tentias latas et processus habitos super hiis per vos vel subdelegatos 
eosdem omnemque ipsorum sententiarum et processuum eifectum sus- 
pendimus usque ad apostolice sedis benepiacitum voluntatis. Dat. Late- 
ran! VIII idus novembris a. primo. 

Befj. 51, f. 7, nr. 21; Grandjean 21; Potthast 25293. 

84. — 1S03 November ]3. Lateran. 

Benedictus XI episcopo TuUensi. 

Cum felicis recordationis Bonifatius papa Vlll . . . nuper Virdu- 
nensi ecclesie vacante de . . Thoma electo Virdunensi . . . duxerit pro- 
videndum . . . nos . . . volentes eandem ecclesiam a dispendiis et pe- 
riculis, que propter ipsius electi absentiam, si electus ipse ad apostolicam 
sedem accederet pro consecrationis munere obtinendo, posset incurrere, 
preservare, fraternitati tue . . . mandamus, quatinus eundem electum, 
qui fore asseritur in diaconatus ordine constitutus, ad sacerdotalem ordi- 



-ei- 
nem promovere procures ac postmodum ascitis et in hoc tibi assistentibus 
duobus vel tribus episcopis illarum partium . . . munus ei consecrationis 
impendas . . . Dat. Laterani XV kl. decembris a. primo. 
Reg. 51, f. 12, nr. 38; Grandjean 38. 

85. — 7505 November J21. Lateran. 

Benedictus XI abbatisse et conventui monasterii de CrecaP) ord. 
S. Benedicti Met. dioc. petentibus conlirmat incorporationem ecclesie 
parrochialis de Wilre, in qua monasterium ius patronatus habuerat, 
factam a Johanne episcopo et a Boucardo et Gerardo eius successoribus 
approbatam, reservata tamen de ilHus ecclesie redditibus pro vicario 
in ea servituro perpetuo congrua portione, ex qua is valeat commode 
sustentari et onera ecclesie incurabentia supportare. 

Reiigionis vestre meretur . . . Dat. Laterani XI kl. decembris 

a. primo. 

Beg. 51, f. 20, nr. 74; Grandjean 74. 

86. — 1304 Januar 9. Lateran. 

Benedictus XI episcopo Atrebatensi et Nicoiao de Papazuris pre- 
posito S. Marie Rotunde Metensis et Jacobo de Sabello archidiacono 
Bruxellensi Cameracensis diocesis mandat, quatinus Guidoni episcopo 
Traiectensi iniungant, ut infra duorum mensium spacium tarn de mille 
quingentis üorenis, quos Guillermus Guidonis predecessor mutuo ac- 
ceperat ab Octaviano Callibocono ciye et mercatore Romano, quam de 
dampnis et expensis dicto mercatori vel eius procuratori satisfaciat. 
Alioquin eundem Guidonem peremptorie citare curent, ut infra trium 
mensium spatium predictos duos immediate sequentium compareat per- 
sonaliter coram papa, dicto mercatori super hiis de iusticia responsurus 
ac facturus et recepturus super hiis, quod iustitia suadebit. Diem vero 
huiusmodi citationis et formam et quicquid inde duxerint faciendum, 
ipsi pape per litteras fideliter intimare curent. 

Significavit nobis dilectus . . . Dat. Laterani IUI nonas ianuarii 

a. primo. 

Beg. 51, f. 35\ nr. 142; Grandjean 153 ; Brom 458. 

87. — 1304 Januar 13. Lateran. 

Benedictus XI decano S. Theobaldi prope muros Metenses et archi- 
diacono ac cancellario maioris Metensis ecclesiarum. 

Ex parte . . Radulfi olim prioris prioratus de Flavigneio Tullensis dio- 
cesis ad monasterium S. Vitoni Virdunensis ord. S. Benedicti immediate 

1) Kraufthal. 



— 62 — 

spectantis fuit propositum coram nobis, quod . . abbas ipsiiis monasterii 
nuper eundem Radulfum ab administratione dicti prioratus, quam diu lauda- 
biliter gessit, ut . . . episcopi Virdunensis in hac parte placeret, ut dicitur, 
vohmtati, qui adversus . . . primicerium Metensem fratrem ipsius Raudulfi 
ea occasione rancorem concepit, quod idem primicerius olim Virdunensis 
electus electionis sue causam contra dictum episcopum extitit rationa- 
biliter prosecutus, removit pro sue libito voluntatis. Nos igitur . . . eidem 
abbati nostris damus litteris in mandatis, ut si est ita, prefatum Ra- 
dulfum sine more dispendio ad administrationem restituat supradictam 
. . . Quocirca discretioni vestre . . . mandamus, quatinus si dictus abbas 
mandatum nostrum in hac parte neglexerit adimplere, extunc vos . , . 
prefatum Radulfum auctoritate nostra ad administrationem restituatis 
supradictam . . . Dat. Laterani idus ianuarii a. primo. 

Reg. 51, f. 89\ nr. 380; Grandjean 431. 

88. — 1304 Januar 13. Lateran. 

Benedictus XI archidiacono Gandensi in ecclesia Tornacensi collec- 
tori decime pro oneribus et necessitatibus ecclesie Romane per Boni- 
fatium VIII dudum imposite in Metensi Virdunensi Tullensi Leodiensi 
et Cameracensi civitatibus et diocesibus, ea parte, que est in regno 
Francie constituta, dumtaxat excepta, deputato mandat, quatinus totam 
pecuniam, quam de ipsa decima ad eins manus vel ab eodem deputa- 
torum provenire contigerit, neenon pecuniam ex eadem decima iam 
collectam, que aliis mercatoribus de mandato Bonifatii VIII nondum 
fuerat assignata, Lapo et Oliverio de Circulis ac Bonacurso Bonincontri 
civibus et mercatoribus Florentinis de societate Circulorum caraere 
apostolice mercatoribus, vel ipsorum procuratori ad hoc specialiter de- 
putato assignet integrahter. 

Dum feUcis recordacionis . . . Dat. ut supra (= Laterani idibus 
ianuarii a. primo). 

Beg. 51, f. 39\ nr. 165 ; Grandjean 181. 

89. — 1304 Januar 13 — März 26. Lateran. 

Benedictus XI Johanni de Chalona preposito Ariensi Morinensis 
diocesis, collectori decime dudum a Bonifacio VIII imposite pro oneribus 
et necessitatibus ecclesie Romane per triennium imposite in Metensi 
Virdunensi Tullensi Leodiensi et Cameracensi civitatibus et diocesibus 
prolongat hoc officium eique mandat, ut pecuniam iam collectam occa- 
sione huiusmodi vel in antea colligendam Oliverio Lippo et Nardo de 
Circulis et Bonacurso Bonincontri civibus et mercatoribus Florentinis 



— 68 — 

de societate Girculorum cainere apostoliee mercatoribus integraliter 
assigfnet necnon per subcollectores siios faciat assignari. 

Cum felicis recordationis . . . Dat. Laterani a. primo. 
Beg. 51, f. 108, nr. 456; Grandjean 534. 

90. — 1304 Fehruar 3. Lateran. 

Henedictiis XI Petro de Treva confert ecclesie Metensis canonica- 
tura et prebendam, que de iure nuUi alii debetur, si in ecclesia ipsa vacat 
ad presens vel cum vacaverit, et de illis providet eidemque reservat 
in eadem ecclesia dignitatem vel personatum seu officium cum cura 
vel sine cura — non obstante quod archidiaconatum Salinensem in 
ecclesia Bisuntina ac in eadem et in V^lrdunensi ecclesiis canonicatus 
et prebendas obtinet. 

Dignum et congruum . . . Dat. Laterani III nonas februarii a. primo. 
Eeg. 51, f. 80\ nr. 339; Ch-andjean 380. 

91. — 1304. Februar 4. {MeU?) 

Reginaläus de Barro ejjiscopus Metensis abhati Claravallensi per- 
lidttit, ut in dmno ordinis Cisterciensium sita in vico Metensi Ghapelerne 
possit ponere loco monacJiorum moniales inclusas. 

Universis et singulis presentes litteras inspecturis Reginaldus de 
Barro dei gratia Metensis episcopus salutem in domino sempiternam. 
Que geruntur in tempore, ne labantur cum tempore, necesse est ea 
litterarum testimonio perennari. Noverit igitur universitas vestra, quod 
nos |religionis et divini cultus augmentum affectantes ad requestam 
reverendi in Christo patrisP) religiosi viri dei patientia abbatis mo- 
iiasterii Clarevallis Cisterciensis ordinis consensimus et consentimus ac 
auctoritatem prebemus per presentes, quod idem abbas et eins suc- 
cessores, qui fuerint pro tempore, possint et valeant libere in domo, 
quam habeant in civitate Metensi in vico vulgariter dicto Chapelierrue, 
in qua habitant monachi dicti Cisterciensis ordinis, ponere moniales 
eiusdem Cisterciensis ordinis loco monachorum predictorum, inclusas 
tamen, ad faciendum conventum ibidem et ad tenendum ordinem Cis- 
terciensem predictum, dummodo dicte moniales non mendicent, quodque 
eedem moniales in dicto loco constitute vel incluse nobis nostrisque 
successoribus tanquam earum ordinariis obedientiam tenentur et reve- 
rentiam exhibere, sedis nichilominus apostoliee et nostro successorumque 
nostrorum ac ecclesie nostre Metensis predicte in omnibus iure salvo. In 
cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus duximus appendendum. 



') Uncis indusa addita sunt in margine reg. 



k 



— 64 

Datum anno domini millesimo trecentesimo tertio feria tertia post puri- 
ficationem Beate Marie virginis. 

Beg. 56, f. 110, nr. 530. {Transsumptum in Clem. V. litterü d. d. 
1 iulii a. 1309.) Reg. Gl. V nr. 4246. 

92. — 1304 Februar 5. Lateran. 

Benedictus XI Thome electo Virdunensi indulget, ut in omnes no- 
torios et manifestes iniuriatores invasores aut detentores bonorum et 
iurium ecclesie Virdunensis in locis sue iurisdictioni ordinarie subiectis 
consistentes, si ab ipso canoniee moniti debitam satisfactionem impen- 
dere non curaverint, possif libere censuram ecclesiasticam exercere 
necnon excommunicationis suspensionis et interdicti sententias, post- 
quam super hiis satisfecerint, relaxare. 

Sincere caHtatis affectus . . . Dat. Laterani nonas februarii a. prinio. 

Heg. 51, f. 102\ nr. 434; Ghrandjean 499. 

93. — 1304 Februar 5. Lateran. 

Benedictus XI eidem [Thome electo VirdunensiJ concedit petenti fa- 
cultatem nonnullos clericos et personas ecclesiasticas, qui personatus 
et dignitates ecclesias et beneficia ecclesiastica cum cura vel sine cura 
in civitate et diocesi Virdunensi obtinentes debitam residentiam in eis 
facere et se promoveri ad ordines indebite pretermittunt, quamquam 
eorum cum integritate percipiant proventus, compellendi ad hoc per 
subtractionem dictorum proventuum. 

Intimasti nobis quod . . . Dat. ut supra (= Laterani nonas februarii 
a. primo). 

Reg. 51. f. 102\ nr. 435b; Grandjean 500. • 

94. — 1304 Februar 7. 
Die VII* mensis februarii. 

Episcopus Virdunensis promisit et obtulit per procuratores suos pro 
communi servitio domini pape et collegii XVIII cardinalium IIII'^' llor. 
et V consueta servitia pro familiaribus eorundem. 

Ln marg. dextro: Solvit. 

Obl. et Sol. 1 (313) f. 23. 

95. — 1304 Februar 12. 

De M. flor. auri solutis de parte servicii . . episcopi Virdunensis 
coUegio XVIII cardinalium, qui in sua promissione continentur, habuit 



— 65 — 

(]iiilibet per diclos inercatores {Ciarentinos) LV flor. XX sol. et IUI ^ 
pro vis., servicium vero famiiie debet solvere in. alia solütiorle. 
Obl. et Sol. {Divisiones) t. 1 A, f. 42^. 

96. — 1304: Februar 17. Lateran. 

Benedtdus XI constituit iura fratrum Fredicatorum et Minorum 
ex una parte necnon cleri parrochialium ecclesiarum ex altera super pre- 
dicationibiis faciendis confessionihus audiendis et corporibus defunctorum 
tumulandis revocatque Bonifaiii VIII constitutionem super eadem repro- 
mulgatam, que incipit: „Super cathedram". 

[Benedictus XI] ad perpetuam rei memoriam. Inter cunctas solli- 
citudines . . . Sane dudum bone niemorie Bonifacius papa VIII . . . quan- 
dam specialem inter prelatos rectores seu sacerdotes et clericos par- 
rochialium ecclesiarum ex parte una et Fredicatorum ac Minorum 
ordinum fratres ex altera super faciendarum predicationum, audienda- 
rum confessionum per eosdem fratres ac de eis relictis et de funera- 
libus canonice portionis articulis constitutionem edidit, certum hiis mo- 
dum imponens. Sed pro quam intendebat quiete, turbatio nata est, pro 
concordia sunt subsecuta dissidia . . . Ideo . . . novitatem removentes 
per eandem constitutionem inductam statuimus . . . ut ipsorum ordinum 
fratres, qui ad hoc deputati fuerint in ecclesiis et locis eorum, que in 
presentiarum habent et in posterum obtinebunt, ac in plateis commu- 
nibus seu publicis hbere absque diocesanorum et aliorum prelatorum 
petita licentia valeant clero et populo predicare. . . Caveant tamen 
omnino, ne hora, in qua diocesani predicti predicarent vel coram se 
facerent predicari, predicentiidem fratres. Putamus etenimdignum, utmaiori 
minor et superiori inferior deferat in hac parte, nisi forsan aliud circa 
hoc facerent de voluntate diocesanorum ipsorum aut in studiis generali- 
bus diebus iUis dumtaxat, quibus sermones ad clerum üeri solent et 
solenniter predicari, sive mortuorum funeribus vel eorundem fratrum 
festis specialibus seu peculiaribus, quia hiis casibus cum diocesanis 
in predicatione concurrere poterunt, predicarent. Ubi vero iidem dio- 
cesani convocarent generaliter ad se clerum aut ahqua ratione vel 
urgente causa illum ducerent congregandum, ea hora in studiis memo- 
ratis diebus sepe dicti fratres ab huiusmodi predicatione cessabunt. In 
ecclesiis autem parrochialibus fratres ipsi invitis earum rectoribus seu 
sacerdotibus nisi iussi a superioribus eorundem non audeant predi- 
care . . . Electi igitur ab eisdem fratribus ad audiendas confessiones 
et penitentias iniungendas libera auctoritate apostolica absque diocesa- 
norum licentia vel aliorum prelatorum inferiorum exemptorum et non 

5 



^ 66 — 

exemptorum, quibus subsunt, qui ad confitendum accedunt, audiant eis 
peccata sua, confitere volentes — non religiosos, qui secundum statuta 
suorum ordinum propriis prelatis confiteri debent, [et] ab eis, ne con- 
fiteantur aliis, prohibentur — absolvant ipsisque penitentias salutares 
iniungant. . . Excommunicationis vero vel alias sententias per prelatos 
latas contra hoc vel in eins fraudem denunciamus irritas et inanes . . . 
Sed sacerdotes ipsi taliter confessis et absolutis astricti sint ministrare 
eucharistie et extreme unctionis etiam sacramentum. Super confessione 
autem facta fratribus memoratis, cum hie de confitentis solius preiudicio, 
si falsum dicat, agatur, in iudicio anime seu penitentiali foro stabitur 
simplici verbo illius, qui sacramenta petit predicta et dicit dictis fratri- 
bus se confessum. Duos tamen casus excipimus, si sacerdos asserat 
eum excommunicatum aut notorie peccatorem. Sed videat, ne id dicat 
mendaciter aut in dolum vel fraudem, quia, si hoc egerit, a delicto 
tali, nisi plene satisfecerit, preterquam in morte absolvi nequeat neque 
de illo ad penitentiam aliter admittatur. Ut autem diocesanis honor 
debitus reservetur, precipimus, ut provinciales priores Predicatorum et 
ministri Minorum ordinum prefatorum per se vel alios verbo vel scripto 
eis significent, se fratres ad huiusmodi confessionum audiendarum et 
penitentiarum iniungendarum officium elegisse, et non nominando aut 
coram ipsis sistendo eos nee illorum numerum exprimendo petant hu- 
militer a diocesanis eisdem, quod iidem electi fratres de ipsorum bene- 
placito et licentia dictum possint in eorum civitatibus et diocesibus 
infra eis determinatos fmes officium exercere. Quodsi denegent vel 
intra triduum non concedant, extunc iidem fratres nichilominus aucto- 
ritate eadem huiusmodi officium exequantur. Datam vero licentiam 
per diocesanorum mortem nolumus terminari. Per hoc autem non in- 
tendimus, quod sepedicti fratres, qui ad hoc eliguntur officium exer- 
cendum, plus habeant in audiendis confessionibus et penitentiis iniun- 
gendis, quam parrochiales sacerdotes noscuntur habere: sicque de 
casibus episcopis et superioribus, quos inferius annotamus, ac sedi 
apostolice reservatis se nullatenus intromittant . . . Decernimus, ut 
magister et minister generalis ac priores et ministri provinciales Pre- 
dicatorum et Minorum ordinum prefatorum vel eorum vicarii de dis- 
cretorum consilio ad tam salubre officium fratres divina scientia doctos 
discretione vigentes vita probatos et expertos moribus . . . eligant . . . 
Ceterum licet, sicut predicitur, de necessitate non sit iterum eadem con- 
fiteri peccata, tamen quia propter erubescentiam, que magna est peni- 
tentie pars, ut eorumdem peccatorum iterentur confessionem, reputa- 
mus salubre, districte iniungimus, ut fratres ipsi confitentes attente 



I 



^ 67 - 

moneant et in suis predicationibus exhortentur, quod suis sacerdotibus 
saltem semel confiteantur in anno, asserendo id ad animarum profectum 
procul dubio pertinere. Porro ut circa sepulturam apud loca eorun- 
dem fratrum eligentium sepeliri et portionem canonicam de relictis 
eisdem fratribus minime detrahendam nequeat imposterum dubitari, 
iubemus, ut corpora defunctorum, qui apud eos elegerunt dum vive- 
rent sepulturam, processionaliter cum cruce turibulo et aqua bene- 
dicta cantando seu legendo officium mortuorum vel psalmos et alienas 
ingrediendo parrochias possint assumere et ad suas deferre ecclesias 
tumulanda. De quibuscumque vero relictis prefatis fratribus in com- 
muni vel singulis in ultimis decedentium voluntatibus, sive apud eos 
sepeliendi sint sive alibi, riulla per parrochiales sacerdotes morientium, 
a qua fratres ipsos liberos esse volumus, canonica portio et multo 
minus per episcopos episcopalis quarta, cum eis tamquam exempti 
non subsint, nee etiam debita iure parrochie, si forsitan cathedralis de- 
functorum esset parrochialis ecclesia, detrahatur. De funeralibus autera 
medietatem, si comode divisionem recipiant, alias eiusdem medietatis 
extimationem solvant parrochiali ecclesie et sacerdotibus antedictis; de 
candelis autem, quas fratres portant, portio non petatur. Moneant 
autem iidem fratres et pro posse inducant confitentes sibi, ut de pro- 
priis bonis suis parrochialibus ecclesiis earumque sacerdotibus compe- 
tenter relinquant et que eis debent, parrochialia iura reddant . . . Hec 
autem dicta constitutione, que incipit: Super cathedram, quam penitus 
revocamus, aliisque quibuscumque constitutionibus . . . nequaquam 
obstantibus inviolabiliter observari sancimus . . . Dat. Laterani XIII 
kl. martii a. primo. 

Beg. 59, f. 210\ nr. 67; Gran^'ean 1170; Potthast 25370. 

97. — 1304 April 6. 

De mille florenis auri solutis pro complemento servicii . . episcopi 
Virdunensis coUegio XVIII cardinaliüm qui in sua promissione continen- 
tur, habuit quilibet per dictos mercatores LV flor. et XX sol. et IUI den. 
provis. Et pro familia VI flor. VI sol. et III den. provis. 
OM. et Sol. (Divis.) t. 1 A, f. 43\ 

98. — 1304 April 16. Viterio. 

Benedictus XI decano ecclesie S. Theobaldi Metensis (necnon 
multis aliis in e. m.) mandat, ut abbati et conventui monasterii S. Antonii, 
ord. S. Augustini Viennensis diocesis, efficaciter assistat neque eosdem 
ab aliquibus iniuriis affici vel alias iniuste molestari permittat. 

Ad compescendos conatus . . . Dat. Viterbii XVI kl. maii a. primo. 

Beg. 51, f. 185\ nr. 815; Grandjean 1024. 

5* 



— 68 — 

99. — 1304 Juni 20. 

De M V flor. solutis de parte servicii . . episcopi Metensis col- 
legio XVII cardinalium, qui in sua promissione continentur, habent qui- 
libet per dictos meröatores LXXXVIII flor. auri XIIII sol. et III den. Corton. 
OU. et Sol. (Divis.) t. 1 A, f. 44. 

100. — 1305 Februar 15. Perugia {apostolica sede vacante). 
Johannes eleclus Spoletamis, sedis apostolice camerarius, Johanni de 

Calona preposito Ariensi, colledori decime triennalis in Leodiensi Camera- 
censi Metensi Tiälensi et Virdunensi diocesihus testatur, quas sunimas 
pecuniaruni receperit, quasque ille per mercatöres camere apostolice 
assignaverit et quas adhuc eidcm camere deheat. 

Omnibus presentes litteras inspecturis Johannes Spoletanus electus 
apostolice sedis camerarius salutem in domino. Universitati vestre 
tenore presentium innotescat, quod venerabilis vir dominus Johannes 
de Calona prepositus ecclesie Ariensis Morinensis diocesis, olim archi- 
diaconus Gandensis in ecclesia Tornacensi, per felicis recordationis do- 
minum Bonifacium papam VIII coUector decime per ipsum dominum 
papam dudum imposite pro necessitatibus ecclesie Romane ad trien- 
nium in Leodiensi Cameracensi Metensi Tullensi et Virdunensi civita- 
tibus et diocesibus deputatus et subsequenter per felicis memorie do- 
minum Benedictum papam XI prefati domini Bonifacii successorem ad 
collectionem huius decime confirmatus, nuper coram nobis et clericis 
ac mercatoribus camere dicte sedis de pecunia ipsius decime per ip- 
sum dominum prepositum seu per alios de ipsius mandato collecta in 
predictis episcopatibus seu per ipsum vel de eins mandato certis mer- 
catoribus seu personis aliis ecclesie Romane nomine assignata dili- 
gentem et fidelem, ut infra sequitur, posuit rationem. Recepit enim 
prefatus coUector in civitate et diocesi Leodiensi pro primo et secundo 
termino primi anni impositionis decime memorate, ut per publica in- 
strumenta patet, Omnibus monetis ad florenos auri secundum verum 
valorem ipsarum reductis, prout de huiusmodi valore plene constat per 
ipsa publica instrumenta, XIIII™ VII ^ flor. auri et unum turonensem 
grossum de argento. Item recepit in predictis civitate et diocesi Leo- 
diensi pro primo et secundo termino secundi anni, omnibus monetis ad 
florenos auri reductis, XIIII"' III '^ LXVIIII flor. auri sol. V et den. V turo- 
nensium parvorum. Item recepit prefatus coUector in eisdem civitate 
et diocesi Leodiensi pro primo et secundo termino tercii anni, omnibus 
monetis ad florenos auri reductis, XI™ XVIII flor. auri V tur. grossos 
et dimidium de argento. Recepit autem supradictus coUector in civi- 
tate et diocesi Tullensi pro primo et secundo termino primi anni et 



— 69 — 

pro primo et secundo termino secundi anni impositionis eiusdem de- 
cime, Omnibus monetis ad florenos auri reductis secimdum certum 
valorem ipsarum, iit de ipso valore et numero constat per publica in- 
strumenta, V™ VII'' LXXVI flor. auri sol. tres et den. IUI nantesiorura. Item 
r[ecepit] in eisdem civitate et diocesi TuUensi pro primo termino tercii 
anni, omnibus monetis ad florenos auri reductis, M IUI'' LXVIII flor. 
auri; de ultimo vero termino tercii anni in eisdem civitate et diocesi 
Tullensi non est aliquid computatum. Recepit insuper idem coUector in 
civitate et diocesi Metensi pro tribus annis impositionis eiusdem decime, 
omnibus monetis ad florenos auri reductis, IUI™ Villi *^ XXXIIII flor. auri 
et tres partes unius floreni auri. Preterea recepit memoratus collector 
in civitate et diocesi Virdunensi ^) pro secundo termino primi anni et 
primo et secundo termino secundi anni, omnibus monetis ad florenos 
auri reductis, II "^ VIII ^ XXXVII flor. auri sol. III et den. V tur. dupli- 
cium. De primo vero termino primi anni et duobus terminis tercii 
anni in eisdem civitate et diocesi Virdunensi non est aliquid compu- 
tatum. Recepit etiam sepedictus collector in civitate [et] diocesi Ca- 
meracensi pro primo et secundo termino primi anni, omnibus monetis 
ad turonenses grossos de argento reductis, VII '^ XLV libras sol. unum 
et den. VII turon. gross. Item recepit in eisdem civitate et diocesi 
Cameracensi pro primo et secundo termino secundi anni, omnibus mo- 
netis ad turonenses grossos de argento reductis, VI*^ XXXII libras 
sol. VII et den. IUI tur. gross, de argento. Item recepit in dictis civitate 
et diocesi Cameracensi pro primo et secundo termino tercii anni im- 
positionis dicte decime, omnibus monetis ad florenos auri " reductis, 
Xm yc XXI flor. auri sol. XX et den. VI parisiensium parvorum. Et sie 
manifeste apparet, quod in universo prefatus coflector recepit in dictis 
V episcopatibus , ut supra continetur per partes, LXV'" VI'^ XXVI 
flor. auri et M III '^ LXXVII libras sol. VIII et den. VI turonensium 
grossorum de argento, aliis in suo esse remanentibus, de quibus non 
est reddita ratio per eundem. 

Assignavit autem dictus collector de pecunia collecta in civitate 
et diocesi TuUensi, ut patet per publica instrumenta, mercatoribus de 
societate Spinorum pro primo et secundo primi anni, omnibus monetis 
ad florenos auri reductis, ut de valore ipsarum monetarum plene 
constat per publicum instrumentum, II"^VIFXXVIIII flor. auri. Item assigna- 
vit dicte societati Spinorum. ut patet per publica instrumenta, de pecunia 
collecta in dictis civitate et diocesi Tullensi pro primo et secundo ter- 



'} Eodunensi Beg, 



— 70 — 

mino secundi anni, omni moneta ad florenos auri reducta, II'" VII '^ 
LXXXVI flor. auri sol. VII et den. X turonensium duplicium. Assignavit 
etiam memoratus collector mercatoribus de societate Circulorum de 
decima collecta in civitate et diocesi TuUensi pro primo termino tercii 
anni, ut patet per unum publicum instrumentum, omnibus monetis ad 
florenos auri reductis, M IUP LXVIII flor. auri. Assignavit enim 
supradictus collector mercatoribus de societate Spinorum de decima 
collecta in civitate et diocesi Leodiensi pro primo termino primi anni, 
Omnibus monetis ad florenos auri reductis, ut patet per publicum in- 
strumentum, VI*" VIII '^ XXVIIII flor. auri. Item assignavit iisdem 
mercatoribus de societate Spinorum de eadem decima collecta in dictis 
civitate et diocesi Leodiensi pro secundo termino primi anni, ut patet 
per publicum instrumentum, omnibus monetis ad florenos auri reductis, 
Vim vi<= LXXIIII flor. auri et VIII tur. grossos de argento. Item 
assignavit eisdem mercatoribus de societate Spinorum pro primo ter- 
mino secundi anni de decima collecta in predictis civitate et diocesi 
Leodiensi, omnibus monetis ad florenos auri reductis, ut patet per 
publicum instrumentum, VI"* Villi "^ LXXVI flor. auri et medium turo- 
nensem grossum de argento. Item assignavit predictis mercatoribus 
de societate Spinorum pro secundo termino secundi anni de decima 
dictarum civitatis et diocesis Leodiensis, omnibus monetis ad florenos 
auri reductis, ut patet per duo publica instrumenta, VI"» G LVIIII flor. 
auri minus XX den. tur. parvorum. Item assignavit supradictus collector 
prefatis mercatoribus de societate Circulorum pro primo termino tercii 
anni de decima civitatis et diocesis Leodiensis, omnibus monetis ad 
florenos auri reductis, ut patet per publica documenta, IUI'" VI'' XLII 
flor. auri et duos turonenses grossos de argento. Item assignavit 
supradictus collector prefatis mercatoribus de societate Circulorum pro 
secundo termino tercii anni de decima civitatis et diocesis Leodiensis, 
omnibus monetis ad florenos auri reductis, ut patet per publicum in- 
strumentum, V" LXXIII flor. auri et I tur. grossum de argento. 

Assignavit etiam prefatus coflector de decima civitatis et diocesis 
Cameracensis pro primo et secundo termino primi anni [et] primo et 
secundo termino secundi anni mercatoribus de societate Spinorum, 
omnibus monetis ad turonenses grossos de argento reductis, ut patet 
per quatuor publica instrumenta, M 111° LIII libras sol. III et den. III tur. 
gross, de argento et IX den. parisiensium parvorum. Item assignavit pre- 
dictus coUector de decima predictarum civitatis et diocesis Cameracensis 
pro primo et secundo termino tercii anni mercatoribus de societate 
Circulorum, omnibus monetis ad florenos auri reductis, ut patet per 



— 71 — 

duo publica instrumenta, IX'" IUI" XXVIII flor. auri. Item assignavit pre- 
dictus collector de decima collecta in civitate et diocesi Metensi mercatoribus 
de societate Spinorum, omnibus monetis ad florenos auri reductis, ut patet 
per tria publica instrumenta, M V° LXII flor. et dimidium auri. Item 
assignavit dictus collector de eadem decima civitatis et diocesis Me- 
tensis mercatoribus de societate Circulorum, omnibus monetis ad flore- 
nos auri reductis, ut patet per unum publicum instrumentum, VIII ° 
LXXV flor. auri. De decima vero civitatis et diocesis Virdunensis, ut 
patet per tria publica instrumenta, memoratus collector assignavit 
mercatoribus de societate Spinorum pro secundo termino primi anni 
|et] primo et secundo termino secundi anni, omnibus monetis ad flore- 
nos auri reductis, 11"" V^ XVIII flor. auri et IX sol. tur. parvorum. Mer- 
catores vero de societate Circulorum nichil receperunt de decima civi- 
tatis et diocesis Virdunensis. Et sie manifeste apparet, quod predictus 
collector assignavit nomine Romane ecclesie tam mercatoribus de 
societate Spinorum quam mercatoribus de societate Circulorum prefate 
Romane ecclesie nomine recipientibus de dicta decima predictorum 
quinque episcopatuum in universo, ut per predictas partes apparet, et 
reductis etiam monetis, ut per instrumenta publica assignata camere 
plene patet, LVII"" VII« XXI flor. auri et M III '^ LIII libras sol. III 
et den. VI tur. gross, de argento et IX den. parisiensium parvorum. 

Item ostendit se expendisse predictus collector, ut patet per 
publica scripta, circa coUectionem decime supradicte pro^) se nunciis 
scripturis equis et aliis necessariis ad coUectionem ipsam spectantibus 
pro tribus annis integris C XLV libras sol. XVII et den. VII tur.''gross. 
de argento, qui valent ad diversos valores II "^ VII '^ LXXXVI flor. et 
dimidium auri. Subcollectores vero in Leodiensi civitate et diocesi 
constituti, ut patet per publica instrumenta, expenderunt pro tribus 
annis integris circa coUectionem ipsam omnibus monetis][ad florenos 
auri reductis VIII •= V flor. auri et VI tur. gross, de argento. Subcollec- 
tores autem in Tuflensi civitate et diocesi constituti expenderunt, ut 
patet per publica instrumenta, pro duobus annis, quia tercio nichfl est 
computatum, pro coHectione huius decime, omnibus monetis ad florenos 
auri reductis, II"^ LXI flor. et dimidium auri. Subcoflectores in Metensi 
civitate et diocesi constituti expenderunt circa officium collectionis, ut patet 
per publica instrumenta, II "^ VI flor. et dimidium auri et IUI sol. tur. par- 
vorum. Subcollectores autem in Virdunensi civitate et diocesi constituti 
expenderunt pro tribus terminis, ut patet per publica scripta, circa offlcium 

^) per Beg. 



— 72 — 

collectionis decime supradicte, omnibus monetis ad florenos auri reductis, 
11'^ LXXVI flor. auri sol. VIII et den. VI tur. duplicium. Subcollectores vero 
in Cameracensi civitate et diocesi constituti, ut patet per publica 
scripta, expenderunt pro tribus annis integris circa officium collec- 
tionis^ -huius decime, omnibus monetis ad florenos auri reductis, 
VIII*^ VIII flor. auri sol. VII et den. VI tur. parvorum. Et sie apparet, 
(juod predicti subcoflectores in Leodiensi Cameracensi Metensi Tullensi 
et Virdunensi civitatibus et diocesibus constituti expenderunt in uni- 
verso omnibus monetis ad florenos auri reductis, ut supra per partes 
apparet, II™ III^ LVIII flor. et dimidium auri. Quibus additis expensis 
factis per dominum prepositum supradictum, qüe sunt II™ VII *^ LXXXVI 
flor. cum dimidio auri, apparet liquido, quod coflector et subcollec- 
tores prefati expenderunt in universo V™ C XLV flor. auri. Additis 
quoque predictis expensis prefatis quantitatibus assignatis societatibus 
Spinorum et Circulorum, que sunt LVII™ VII '^ XXI flor. auri et 
M^^ III "^ LIII libre sol. III et den. VI tur. gross, et Villi den. parisiensium 
parvorum, constat aperte, quod quantitates assignate et expense pre- 
dicte sunt in universo LXII™ VHP LXVI flor. et M^« lll'^ L libre sol. 
III et den. VI turon. gross, de argento et IX den. parisiensium parvorum. 
Quibus reductis de LXV™ VP XXVI flor. auri et M^« 111'= LXXVII 
libris sol. VIII et den. XI tur. gross., quos dictus collector recepit, ut supra 
per partes apparet, restat, quod dictus collector tenetur camere de 
presenti computo in II'" VII '^ LX flor. auri et XXIIII libris VI sol. den. I 
cum dimidio tur. gross, de argento; de quibus quantitatibus sie restan- 
tibus IIF flor. auri pro expensis, quas fecit dictus dominus prepositus 
veniendo ad curiam ad ponendum computum de predictis ac morando 
et redeundo, sibi duximus concedendos. Alios vero florenos restantes 
jjm iiiic LX et tur. grossos residuos promisit dictus dominus pre- 
positus ad mandatum apostolicum et nostrum persolvere cum effectu. 
Nos igitur dicti domini prepositi volentes indempnitatibus precavere 
presenti scripto recognovimus et fatemur de predictis quantitatibus fore 
camere sedis apostolice per ipsum prepositum, ut supra continetur, 
integraliter satisfactum, de quibus omnibus prefatum dominum pre- 
positum predicte camere nomine absolvimus totaliter et quictamus, 
mandato futuri summi pontificis et errore calculi pro parte qualibet 
semper salvis. In quorum omnium testimonium et munimen presentes 
litteras fieri fecimus et sigüli nostri munimine roborari. Dat. Perusii 
anno domini M° GCG° V, indictione tercia, die XV mensis februarii, 
apostolica sede vacante. 

Obl et, Sol. t. 2 (314), f. 140—142; B. Cl. V Äppend. I, p. 350. 



— 73 — 

101. — 1305 Juli 2. Perugia. 

Coram notario et testibiis Nellus Andree de societate Clarentino- 
rum de Pistorio mercatorum camere domini pape pro se et sociis et 
societate predicta confitetur et recognoscit se recepisse et apud se ha- 
bere a Nicola Philippi de societate Circulorum de Florentia predicte 
camere mercatorum dante et solvente vice et nomine domini pape et 
S. Romane ecclesie de voluntate et mandato Johannis electi Spoletani 
et domini pape camerarii 3333 flor. auri et terciam partem unius flo- 
reni de smnma 21386 florenorum auri et trium turonensium argen ti, 
quos socii societatis Circulorum predicte receperunt diversis temporibus 
et pluribus partitis et monetis a Johanne de Calona preposito Ariensi 
coUectore decime ad terminum imposite per Bonifacium VIII deputato 
per ipsum ad huiusmodi ministerium exequendum in Cameracensi 
Leodiensi Metensi Virdunensi et TuUensi civitatibus et diocesibus primi 
et secundi termini tertii anni impositionis eiusdem. 

In nomine domini Amen. Anno a nativitate eiusdem millesimo 
trecentesimo quinto, indictione tercia, die secunda iulii . . . Actum Perusii 
in camera ubi morabatur Johannes camerarius supradictus .... 

0hl. et Sol. t. 2 (314), f. 13?'; R. Gl V Append. I, p. 347. 

102. — 1305 Juli 2. Perugia. 

Andreas domini Gualterote de societate Bardorum de Florentia 
mercatorum camere domini pape et Romane ecclesie pro se et sociis 
societatis predicte confitetur et recognoscit se recepisse et habuisse ac 
penes se habere a Nicoiao Philippi de societate Circulorum de Flo- 
rentia predicte camere mercatorum dante et solvente vice et nomine 
domini pape et S. Romane ecclesie de mandato et voluntate Johannis 
electi Spoletani et domini pape camerarii 3333 floren. auri et terciam 
partem unius floreni de summa 21386 floren. auri et trium turonen- 
sium argenti, quos socii societatis Circulorum predicte habuerunt et 
receperunt diversis tempgribus et in pluribus partitis et monetis a 
Johanne de Calona preposito Ariensi collectore decime ad triennium 
imposite per Bonifacium VIII deputato per ipsum ad huiusmodi mi- 
nisterium exequendum in Cameracensi Leodiensi Metensi Virdunensi 
et Tullensi civitatibus et diocesibus primi et secundi termini tercii anni 
impositionis eiusdem .... , 

Anno indictione die loco et testibus suprascriptis ... 

Obl. et Sol. t. 2 (314), f. 138; B. Ql. V Append. I, p. 348. 



— 74 — 

103. — 1305 Octoher 2. Apuä monasterium monialium de Bruliam. 
Clemens V abbat! monasterii de Yranzu Pampilonensis diocesis 

ac magistro Symoni de Marvilla thesaurario Metensis capellano »nostro« 
et decano Tutelanensis Tirasonensis diocesis ecclesiarum tamquam exe- 
cutoribus mandat, quatinus Othoe Martini conferant archidiaconatum 
de Eginart in eccl. Pampilonensi vacantem per obitum Michaelis Lupi. 
Litterarum scientia, nobilitas generis . . . Dat. apud monasterium 
monialium de Pruliano VI nonas octobris [a. primo]. 
Eeg. 52, f. P; B. Gl. V nr. 5. 

104. — 1305 November 16. Lyon. 

Clemens V Othoni electo Tullensi et preposito eccl. Valentinensis 
ac Hugoni de Bisverton canonico Parisiensi mandat, ut Petrum de 
Sabaudia, cui eadem die contulit ecclesie Saresbiriensis canonicatum 
cum prebenda ad tempus vacante vel proxime vacatura, inducant in 
possessionem. 

Digne illos ad . . . Dat. Lugduni XVI kl. decembris a. primo. 

Beg. 52, f. 20; B. GL V nr. 117. 

105. — 1306 Januar 12. Lyon. 

Clemens V magistro Symoni de Marvilla canonico Leodiensi capel- 
lano »nostro« consideratione Petri episcopi Sabinensis pro eo capellano 
et familiari suo supplicantis reservat eccl. Leodiensis personatum seu 
dignitatem vel officium, non obstante quod in Metensi thesaurariam et 
in ipsa et Leodiensi ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet. 

Bonis virtutum adiutis . . . Dat. Lugduni II idus ianuarii 
[a. primo]. 

Beg. 52, f. 106^; B. Gl. V nr. 611. 

106. — 1306 Januar 22. Lym. 

Clemens V confirmat electioneni Reniigii canonici pitancerii monasterii 
S. Petri de Monte in abbatem eiusdem monaskrii. 

[Clemens V] Remigio abbati monasterii S. Petri de Monte ad Ro- 
manam [ecclesiam] nuUo medio pertinentis ord. S. Augustini Metensis dio- 
cesis, Suscepti cura regiminis. . . Sane monasterio S. Petri de Monte . . . 
per mortem quondam Philippi . . . regimine destituto, dilecti filii con- 
ventus eiusdem monasterii . . . quatuor ex eis, videlicet Walterum 
suppriorem, Martinum de Amella, Petrum de Dompaire et Jacobum 
Cantarelli canonicos dicti monasterii ad scrutandum primitus vota sua 



— 75 - 

et aliorum canonicorum eiusdem monasterii concorditer assurapserunt. 
Qui huiusmodi potestate recepta secedentes in partem ac votis primo 
seorsum, postmodum omnium aliorum . . . secreto et sigillatim dili- 
gentius perscrutatis et in seriptis redactis , votis trium dumtaxat 
exceptis volentium tunc exprimere vota sua mox in communi, scruti- 
nium huiusmodi publicarunt et compertum extitit, quod decem et novem 
ex dictis capitulo, qui in universo viginti et septem extiterant, in te 
canonicum pitancerium, tres vero in . . Johannem priorem monasterii 
supradicti direxerant vota sua, et collatione habita numeri ad nume- 
rum, zeli ad zelum, meriti ad meritum secundum formam consilii 
generalis frater Bartholomeus cantor monasterii supradicti nomine suo 
et omnium aliorum in te consentientium, longe maiorem et saniorem 
partem dictorum conventus facientium de ipsorum mandato te, ac 
frater Martinus de Amella canonicus eiusdem monasterii dictum priorem 
nomine suo et aliorum, qui in priorem ipsum consenserant, in abba- 
tem elegerunt . . tuque ad instantiam in te consentientium infra tempus 
a iure statutum electioni huiusmodi consensisti et demum dictus prior 
renuens electioni de se facte . . . consentire, huiusmodi tue electioni 
sua sponte consensit, et pro ipsius electionis prosecutione negotii ad 
apostolicam sedem te conferens tam tu per te ipsum quam iidem 
conventus per eorum certos procuratores . . . presentato nobis dicte 
electionis decreto a nobis infra tempus debitum suppliciter postulastis, 
ut confirmare electionem huiusmodi dignaremur. Nos igitur electionem 
eandem tuamque personam per . . . Petrum episcopum Sabinensem 
et . . . Johannem tituli SS. Marcellini et Petri presbiterum ac Guiller- 
mum S. Nicolai in Carcere Tulliano diaconum cardinales examinari 
fecimus diligenter et facta nobis ab eisdem cardinalibus super hoc re- 
latione fideli, quia eandem electionem invenimus . . . canonice celebra- 
tam, ipsam . . . confirmantes, te dicto monasterio in abbatem pre- 
fecimus et pastorem .... Dat. Lugduni XI kl. februarii [a. primo]. 
In e. m. conventui eiusdem monasterii. . . 

Heg. 52, f. 56; B. Gl. V nr. 326. 

lOT. — 1306 Januar 27. Lym. 

Clemens V priori S. Laurentii et decano ac Guillelmo de Belliaco 
canonico ecclesie Aurelianensis mandat, quatinus magistris Johanni 
Vinstinga utriusque iuris, Michaeli Mancondit et Stephano de Morneio 
legum professoribus Metensis Rothomagensis et Bituricensis diocesium, 
qui ad ampliandum graciis Aurelianense Studium, ubi legendi et do- 



— 76 — 

cendi in legibus exercent laiidabiliter magisterium, nuper ad curiam 
accesserant impetraturi privilegia pro universis doctoribus et scolaribus 
dicti studii, de iustis et moderatis expensis tarn factis videlicet quam 
eciam faciendis per eos in veniendo morando et redeundo a baqual- 
lariis et scolaribus predicto studio immorantibus satisfactionem congruam 
exhiberi faciant. 

Fide puri, devotione sinceri . . . Dat. Lugduni VI kl. februarii 
[a. prirao|. 

Beg. 52, f. 63; B. Gl. V nr. 359. 

108. — 1306 Februar 23. 
Die XXIIl februarii. 

Eisdem anno indictione corani eisdem dominis et loco (sc. in 
ecelesia Lugdunensi constitutus coram . . . Johanne tit. SS. Marcellini 
et Petri collegii et Arnaldo tit. S. Marcelli presbiteris cardinalibus do- 
mini pape camerariis) venerabilis pater dominus Otto episcopus Tul- 
lensis promisit pro communi servitio camere et collegii mille et 
V C flor. auri et V servitia consueta familiarium persolvere, hinc ad 
festum nativitatis domini proxime nunc venturum et iuravit ut in 
forma, alioquin infra duos menses. F*resentibus testibus magistro Petro 
de Montichello, Petro de Genazano, Odone de Sermineto et Johanne 
de S. Flore. 

In marg. sinistro: Servitium episcopi TuUensis in Lotoringia s, in 
Alamania. 

In marg. dextro: XXV. card. 

OU. et Sol t. 2 (314), f. 6^; B. Gl. V Append. I, nr. 13. 

109. — 1306 Februar 27. Äpud S. Ciricum prope Lugdunum. 
Clemens V . . priori S. Laurentii et preposito S. Andree Gratiano- 

politane ac Aynardo de Clavasione canonico Viennensis ecclesiarum. 

Clemens V . . Henrico Dalphini nato . . . Himberti Dalphini Vien- 
nensis canonico Rothomagensi. 

Dum conditiones et merita. . . Cum propter hoc tum etiam con- 
sideratione . . . Johannis Dalphini comitis Vapincensis pro te fratre 
suo . . . supplicantis canonicatum ecclesie Rothomagensis . . . tibi 
conferimus et de illo etiam providemus, prebendam vero integram nec- 
non personatum et dignitatem . . . si qui simul vel divisim in ecelesia 
ipsa vacant ad presens vel cum vacaverint . . . tibi . . . reservamus 
. . . non obstantibus de certo canonicorum numero et quibuslibet aliis 
ipsius ecclesie statutis . . . aut quod in maiori et S. Justi Lugdunensis 



— 77 — 

Viennensi C[l]aromontensi et Romanensi Viennensis diocesis ecclesiis 
canonicatus nosceris obtinere. . . Dat. apud S. Ciricum prope Lugdu- 
num III kl. marcii [a. primo]. 

Beg. 52, f. 140; B. GL V nr. 827. 

HO. — 1306 Februar 28. Apud 8. Ciricum prope Lugdunum. 

Executores sunt sicut in prima littera Dalphini^). 

Clemens V Henrico Dalphini nato Himberti Dalphini Viennensis con- 
sideratione Johannis Dalphini comitis Vapincensis pro eo fratre siio 
supplicantis confert canonicatum ecclesie Cameracensis, prebendam vero 
integram necnon personatum et dignitatem, si qui simul vel divisim in 
ecclesia ipsa vacant ad presens vel cum vacaverint, eidem reservat, 
non obstantibus de certo canonicorum numero et quibuslibet aliis ipsius 
ecclesie statutis aut quod in maiori et S. Justi Lugdunensis Viennensi 
Glaromontensi et Romanensi Viennensis dioc. ecclesiis canonicatus ob- 
tinet seu quod eidem nuper a sede apostolica de canonicatu Rothoma- 
gensis ecclesie provisum est. 

Dum conditiones et merita. . . Dat. apud S. Ciricum prope Lug- 
dunum II kl. marcii [a. primo]. 

Beg. 52, f. 140'; B. Ol. V nr. 828. 

111. — 1306 Februar 28. Apud 8. Ciricum prope Lugdunum. 
Executores ut supra^). 

I Clemens V] Eidem Henrico canonico Lugdunensi ut supra. 

Clemens V Henrico Dalphini obtentu Johannis comitis Vapincensis 
pro eo fratre suo supplicantis reservat prioratum cum cura vel sine 
cura ad dispositionem abbatis et conventus monasterii S. Ruphi Va- 
lentinensis ord. S. Augustini pertinens — non obstantibus etc. ut supra 
nr. 109. 

Dum conditiones et merita . . . Dat. apud S. Ciricum prope Lug- 
dunum II kl. marcii [a. primo]. 

Beg. 52, f. 140'; B. Gl. V nr. 829. 

112. — 1306 Februar 28. Apud 8. Ciricum prope Lugdunum. 
Clemens V Amadeo nato Amedei comitis Gebennensis confert 

canonicatum ecclesie Lingonensis cum prebenda ad presens vacante 
vel proxime vacatura, non obstante quod in Lugdunensi et Gebennensi 
ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet. 

1) Cf. nr. 109. 



— 78 — 

Dum tui nobilitatem generis . . . Dat. ap. S. Ciricum prope Lug- 
dunum II kl. marcii a. primo. 

Eodem die idem eidem concedit, ut ei liceat recipere duo bene- 
ficia, etiamsi dignitates vel personatus existant, preter obtenta. 

Dum nobilitatem generis . . . 

Beg. 52, f. 158^; B. C7. V nr. 941 et 942. 

118« — 1306 März 6. Äpud S. Ciricum prope Lugdunum. 

Clemens V Guillelmo de Claromonte canonico Metensi considera- 
cione Amadei comitis Sabaudie pro eo supplicantis indulget, ut residens in 
eccl. Viennensi, in qua canonicatum et prebendam obtinet, possit usque 
ad quinquennium fructus prebende, quam obtinet in eccl. Metensi, cuius 
existit canonicus, integre percipere, cotidianis distributionibus dumtaxat 
exceptis. 

Tue devotionis merita . . . Dat. ap. S. Ciricum prope Lugdunum II 
nonas martii. 

Beg. 52, f. 156^; B. Cl. V nr. 929. 

114. — 1306 März 16. Bourhon. 

Ärnäldus presbiter cardinalis et sedis apostolice camerarius notum 
facit, quod Johannes de Calona prepositus Äriensis, colledor decime trien- 
nalis in Leod. Camerac. Met. Tüll, et Virdun. diocesihus, assignavit camere 
4638 florenos auri et 80 lidras turonensium parvorum quodque se expen- 
disse in eo officio confessus est de grossis antiquis 59 libras 12 solidos et 
6 turonenses atque 630 flor. auri. 

Arnaldus etc. (:= S. Romane Eccl. presbiter cardinalis et domini 
pape camerarius) omnibus presentes litteras inspecturis salutem in do- 
mino. Universität! vestre tenore presentium innotescat, quod discretus 
vir dominus Johannes de Calona prepositus Äriensis per felicis recor- 
dationis dominum Bonifatium papam VIII""' collector decime per ipsum 
dominum ad triennium tunc pro necessitatibus ecclesie Romane impo- 
site in Leodiensi Cameracensi Metensi Tullensi et Virdunensi civi- 
tatibus et diocesibus deputatus et subsequenter per sancte memorie 
dominum Benedictum papam XI prefati domini Bonifacii successorem 
ad collectionem huius decime confirmatus nuper coram nobis, clericis 
et mercatoribus camere comparuit et de quibusdam arreragiis sive de 
aliquibus residuis dicte decime, in quibus idem prepositus tenebatur, 
assignavit nobis domini nostri et ecclesie Romane nomine recipientibus 
IIIl"^ VI^^ XXXVIII flor. auri et LXXX libras grossorum turonensium 



— 79 — 

novorum de argento. Preterea ostendit se expendisse per partes pre- 
fatus prepositus circa collectionem ipsam de grossis antiquis LVIIII 
libras XII sol. et VI turonenses. Item in florenis VI° XXX flor. auri. 
Nos itaque dicti prepositi volentes indempnitatibus precavere presenti 
scripto recognoscimus et fatemur iiobis fore de predictis quantitatibus 
quo supra nomine integraliter satisfactum, de quibus quantitatibus atque 
summis memoratum prepositum domini nostri atque ecclesie Romane 
nomine absolvimus et quictamus. Dat. apud Burbon[um] die XVI mensis 
marcii, anno videlicet a nat. domini M° CCCVI*°, indictione quarta, 
pont. domini Clementis pape V a. primo. 

In margine: Quictatio de quibusdam areragiis decime Leodien, 
collecte per prepositum Ariensem. 
Sol et Obl t. 2 (314), f. 98. 

115. — 1306 April 14. Apud monasterium Grandimontense. 

Clemens V Johanni nato Hermanni de Prigneyo confert eccl. Virdun. 
canonicatum et prebendam vacantes per obitum Guillermi de Argen- 
torio, quos papa a die obitus eiusdem sue reservaverat dispositioni — 
non obstante quod Johannes preposituram et prebendam S. Nicholai de 
Monasterio et archipresbiteratum de Gorzia Metensis dioc. ecclesiarum 
obtinet. 

Dum conditiones et merita . . . Dat. ap. monasterium Grandi- 
montense XVIII kl. maii [a. primo]. 

In e. m. . . magistro Onufrio de Trebis decano Meldensis ca- 
pellano nostro et Johanni de S. Paulo archidiacono de Vico et eantori 
Metensis ecclesiarum. 

Eeg. 52, f. 166; E. Cl V nr. 988. 

*116. — 1306 Mai 19. Bordeaux. 

Clemens V, petentibus abbatissa et conventu monasterii de Novo- 
monasterio ordinis S. Benedicti Metensis diocesis, sub sua protectione 
recipit eorum personas et monasterium eiusque possessiones confirmat. 
Cum a nobis petitur. . . Dat. Burdegalis XIIII kl. iunii a. primo. 

Kremer, Genealogische Geschichte des Ärdennischen Geschlechts II, 
396 nr. CXXIII. 

117. — 1306 Juli ^7. Bordeaux. 

Arnaldus (S. Romane Ecclesie presbiter cardinalis et domini pape 
camerarius) testatur, quod Johannes de Calona prepositus Ariensis per 
memorie Bonifacium VIII collector decime per eundem papam ad 



— 80 — 

triennium tunc pro necessitatibus Romane ecclesie imposite in Leodiensi 
Cameracensi Metensi TuUensi et Virdunensi civitatibus et diocesibus 
deputatus et subsequenter per Benedictum XI ad coUectionem huius- 
modi decime confirmatus nuper per Andream capellanum et familiärem 
suum coram ipso Arnaldo et clericis ac mercatoribus camere comparuit et 
de residuis dicte decime per dictmn capellanmn 446 flor. auri assignavit. 
Preterea idem prepositus circa coUectionem dictorum residuorum osten- 
dit per capellanum predictum se expendisse per partes 56 flor. auri. 
Qua de causa Arnoldus dictum prepositum absolvit et quittat. 

Universität! vestre .... Dat. Burdegalis die XXVII iulii a. d. 
M° CCC" VP°, ind. quarta, p. Clem. V a. primo. 

Obl et Sol 2 (314), f. 76. B. Gl. V Append. p. 277 nr. 294. 

118. — 1306 August 16. Bordeaux. 

Clemens V magistro Symoni de Marvilla canonico Virdunensi ca- 
pellano suo consideratione Petri episcopi Sabinensis, cuius auditor iste erat, 
confert canonicatum eccl. Virdun. cum prebenda vacante vel vacatura 
eique reservat in eadem ecclesia personatum vel officium, non obstante 
quod thesaurariam canonicatus et prebendas eccl. Met. et Leod. obtinet. 

Dum litterarum scientiam . . . Dat. Burdegalis XVII kl. septembris 
a. primo. 

In e. m. archidiacono Santonensi et decano S. Salvatoris Met. ac 
thesaurario TuU. ecclesiarum mandat etc. 

Beg. 53, f. 33^; B. GL V nr. 1257. 

119. — 1306 August 27. Bordeaux. 

Clemens V ecclesie Vivariensi vacanti per ohitum Aldeberti episcopi 
preficit in episcopum Ludovicum {de Pictavia) in vicesimo sepiimo etatis 
anno constitutum et characterem tantummodo clericalem habentem canoni- 
cum Vivariensem, quem capitulum eiusdem ecclesie postulavit. 

[Clemens V] . . Ludovico electo Vivariensi. 

Qum (!) quantis sit onusta dispendiis . . . ecclesiarum vacatio diu- 
turna. . . . Nuper siquidem ecclesia Vivariensi per obitum bone memorie 
Aldeberti episcopi Vivariensis solatio pastoris destituta, . . capitulum . . . 
deliberantes ad id per viam procedere compromissi in [sex canonicos] 
super hoc compromittere curaverunt, concessa ipsis providendi ea vice 
dicte ecclesie de pastore de ipsius ecclesie gremio infra certi temporis 
spacium unanimiter potestatem . . . Dicti vero compromissarii . . . 
ad te tandem ipsorum concanonicum . . . vota sua nee immerito 
concorditer direxerunt. Licet enim patiaris defectum in ordinibus et 



- gl -^ 

etate ^), utpote qui in vicesimo septimo tue etatis anno vel circa 
illam existis et caracterern habes tantummodo clericalem, alias tarnen 
sie es generis nobilitate preclarus, morum gravitate conspicuus, littera- 
rum scientia preditus, in spiritualibus providus et temporalibus cir- 
cumspectus, vcrisimiliter creditur et speratur, eidem ecclesie statum 
per tue vigilantie Studium et cooperationis ministerium posse ab 
oppressionibus relevari, preservari a noxiis et ad salubria promoveri. 
Quibus non indigne ad considerationem adductis, predictus Guillermus 
de Montelauro unus de compromissariis antedictis de mandato et vo- 
voluntate dictorum coUegarum suorum ibi presentium . . . [te] in Vi- 
variensem episeopum postulavit ac postulacionem huiusmodi . . . publi- 
cavit. Tu vero postulationi predicte . . . non consentiens nee dissentiens 
sed statum tuum circa hoc divine et apostolice sedi et nostre dispositioni 
submittens, te personaliter ad sedem eandem una cum duobus ex 
huiusmodi postulantibus . . . super hoc transmissis ab eisdem capitulo 

contulisti Nos postulationem eandem tueque persone merita 

per . . Nicolaum episeopum Ostiensem et . . . Berengarum tit. SS. Nerei 
et Achillei presbiterum et Raymundum S, Marie Nove diaconum cardi- 
nales examinari fecimus diligenter, et quia illam invenimus . . . cano- 
nice celebratam, eam de consilio predictorum episcopi et cardinalium ac 
aliorum fratrum admittimus teque defectu non obstante predicto pre- 
ficimus eidem ecclesie in episeopum et pastorem . . . Dat. Burdegalis VI 
kl. septembris [a. primo]. 

Beg. 53, f. 5, nr. 2; B. OL V nr. 1154. 

120. — 1306 Odober 25. Bordeaux. 

Clemens V testatur Symoni Guidi et Johanni MafFei ac Ronseniori 
Jacobi sociis et mercatoribus de societate Spinorum de Florencia, quod 
inter alia solverunt »ecclesie Romane nomine usque ad kalendas sep- 
tembris anni 1306 in prosecutione collectionis decime per Ronifa- 
tium VIII imposite et per archidiaconum Gandensem Tornac. dioc. 
coUecte in Leodiensi Cameracensi Metensi Tullensi et Virdunensi civi- 
tatibus et diocesibus pro duobus annis mille trecentos florenos auri«, 
et quod receperunt et habuerunt »ecclesie Romane nomine de decima 
olim per Ronifacium VIII imposita in Cameracensi Leodiensi Metensi 
Virdunensi et Tullensi civitatibus et diocesibus per supradictum archi- 
diaconum Gandensem collecta pro duobus annis sexaginta milia sex- 
centos quadraginta unum florenos auri«. 

') etatem Heg. 



— 82 — 

Nuper de mandato nostro. . . Dat. Burdegalis VIII kl. novembris 

a. primo. 

Beg. 53, f. 2; E. Q. V nr. 1152. 

121. — 1306 November 11. Aä Pessacum prope Buräegalas. 

Clemens V Othonem episcopum tunc Tullensem transfert ad eccle- 
siam Basiliensem vacantem per translationem Petri episcopi ad eccle- 
siam Maguntinam. 

Angit nos cura . . . Dat. ad Pessacum prope Burdegalas III 
idus^) novembris a. primo. 

Beg. 53, f. 63'; B. Gl. V nr. 1415. 

123. — 1306 November 13. Bordeaux. 

Clemens V Guidoni episcopo Tullensi. 

Dum attente consideramus . . . Vacante siquidem nuper ecclesia 
Tullensi per translationem 0. tunc Tullensis nunc Basiliensis episcopi 
. . . nos . , . ad te tunc abbatem monasterii de Belloloco Cluniacensis 
ordinis Virdunensis diocesis . . . convertimus aciem mentis nostre . . . 
de persona tua . . . prefate Tullensi ecclesie duximus providendum, 
preficiendo te illi ... in episcopum et pastorem . . . Dat. Burdegalis 
idus novembris a. primo. 

In e. m. capitulo . . . clero civitatis et diocesis . . . populo civit. 
et dioc. . . . universis vassallis . . . Alberto regi Romanorum. . . 
Beg. 53, f. 23'; B. Gl. V nr. 1213. 

123. — 1307 April 8. 

Die VIII mensis aprilis. 

Otho episcopus Basiliensis promisit pro communi servitio domini 
pape et collegii XXII cardinalium gratia sue translationis per procura- 
torem suum ad hoc specialiter constitutum 11° marchas argenti, com- 
putata marcha pro V florenis auri, et V'servitia consueta familiarium 
solvere in Romana curia infra festum omnium sanctorum proxime ven- 
turum. 

In margine dextro: Solvit. 

Eodem die idem episcopus per dictum procuratorem suum recognovit 
obligationem per eum factam de M V^ flor. pro communi servitio dic- 
torum dominorum et etiam de V servitiis familiarium ante translationem 
suam, dum esset Tullensis episcopus, et dictam obligationem acceptavit et 

') nonas Beg. — Sic corrigendum videtur, cum Petri translatio facta sit IUI 
idus novembris. Cf. B. Gl. V nr. 1211. 



— 83 — 

approbavit, cui volenti et petenti prorogatum terminum ^) ad solvenduni 
et implendum dictam Obligationen! contentam usque ad festum beati 
Johannis Batiste proxime venturum. 
In margine dextro: Solvit. 

Sol. et 0hl. 1 (313), f. 33. B. Cl V Append. p. 211 nr. 33 n. 1. 

124. — 1S07 Juni S. Foitiers. 

Clemens V Odoni electo TuUensi concedit faeultatem contrahendi 
mutuum usque ad suramam quinque milium librarum Holandensium pro 
negotiis ecclesie Tullensis apud sedem apostolicam expediendis. 

Cum sicut ex parte tua . . . Dat. Pictavis III nonas iunii a. secundo. 
Beg. 54, f. 100; B. Cl V nr. 1524. 

125. — 1307 Juni 24. Lugnsiaci prope Pictavis. 

Clemens V Philippo Coleto dicto Bouron confert parrochialem de 
Dunocastro Remensis dioc. vacantem ex eo, quod Johannes eiusdem 
rector per suum procuratorem Herbertum de Hamella Met. dioc. eam 
in manibus Petri eleeti Palentini libere resignavit, non obstante quod 
Philippus patitur defectum ordinum et etatis. 

Probitatis tue merita . . . Dat. Lugusiaci prope Pictavis VIII 
kl. iulii a. secundo. 

Beg. 54, f. 80, nr. 405; B. Cl. V nr. 1900. 

126. — 1307 Juli 11. Foitiers. 

Clemens V Nicoiao Philippi de Bonsignori Lambertuccii sociis et 
mercatoribus de societate Circulorum de Florentia inter alia testatur, 
quod de decima quondam per Bonifacium VIII in Cameracensi Leodiensi 
Metensi Virdunensi et Tullensi civitatibus et diocesibus imposita et per 
Johannem prepositum Ariensem pro tercio anno collecta receperunt 
ipsi et ipsorum societas ecclesie Romane nomine ultra illud, quod positum 
erat in racione camere, undecim milia trecentos septuaginta sex flo- 
renos auri. 

Nuper de mandato nostro . . . Dat. Pictavis V idus iulii a. secundo. 
Beg. 54, f. 150, nr. 25; B. Cl. V nr. 2271. 

127. — 1307 Becember 1. Foitiers. 

Clemens V . . Odoni de Columpna electo Tullensi. 
Paterne caritatis affectus . . . Cum itaque, sicut ex parte tua fuit 
expositum coram nobis, nonnulli tibi tuisque officialibus et ecclesie 

1) sie in cod. 

6* 



— 84 - 

predicte super iuribus et iurisdictione spirituali et temporali ad eccle- 
siam ipsam spectantibus presumant irrogare tibique ac officialibus ipsis 
in spiritualibus et temporalibus obedire et ad que tenentur tibi et 
ecclesie predictis respondere recusent, nos . . . discretioni tue exer- 
cendi auctoritate nostra per te vel alium seu alios censuram eccle- 
siasticam in omnes et singulos iniuriatores . . . sive clerici sive laici 
singulares, collegia seu universitates, cuiuscumque conditionis aut Status 
extiterint . . . tibi concedimus . . facultatem; presentibus post trien- 
nium etc. Dat. Pictavis kl. decembris a. tertio. 
Beg. 55, f. 20, nr. 100; B. Cl. V nr. 2409. 

las. — 1308 Februar 1. Poitiers. 

Clemens V Oddoni de Columpna electo Tullensi concedit facultatem, 
[ut] valeat reconciliare, quociens fuerit oportunum, ecclesias et cimi- 
teria civitatis et diocesis Tullensis, cum contingat ea per effusionem 
sanguinis et seminis violari, per aliquem sacerdotem ydoneum, aqua 
prius per aliquem episcopum, ut moris est, benedicta. 

Exigentibus tue devotionis . . . Dat. Pictavis kl. februarii a. tertio. 
Beg. 55, f. 22, nr. 112; B. Cl. V nr. 2421. 

139. — 1308 Februar 25 [Mets]. In ecclesia parochiali S. Ey- 
larii ad lapsus. 

JRedores ecclesiarum parocMalium archipresbiteratus Metensis dant 
quatuor ex ipsis potestatem constituendi ipsorum nomine procuratores 
seu procuratorem tarn in Bomana curia quam alibi coram iudicibus, 
executoribus etc. 

In nomine domini amen. Noverint universi presens publicum 
instrumentum inspecturi, quod anno incarnacionis eiusdem M° CCG" 
septimo, indictione sexta, quinta die mensis februarii exeuntis hora diei 
quasi tercia pontificatus sanctissimi in Christo patris ac domini Cle- 
mentis divina Providentia pape V anno tercio in ecclesia parochiali 
sancti Hylarii ad lapsus Metensi in presencia mei publici notarii et 
testium infrascriptorum ad hoc specialiter vocatorum et rogatorum 
personaliter propter hoc constituti, discreti viri domini Gerardus Sanc- 
torum Juliani, Gerardus Hylarii maioris, Conrardus Jacobi, Symon 
Symplicii, Albertus Martini in curtis, Nicolaus Gengolphi, Bertrannus ad 
Novum Monasterium, Theobaldus Viti, Nicolaus Hylarii minoris predicti, 
Johannes Eukarii, Widricus Maximini, Hennekinus Stephani laniati, 
Goebertus Marselli, Martinus Livarii, Jacobus Medardi, Milo Georgii, 
Laurencius beate Marie ad martires, Arnoldus Amancii in suburbio 



— 85 — 

sancti Clementis, Jacobus Benign! et Theobaldus Eusebii in suburbio 
sancti Arnulphi extra muros Metenses ecclesiarum parochialium Me- 
tensium presbiteri rectores et curati de archipresbiteratu Metensi suo 
et ecclesiarum suarum predictarum nomine et pro ipsis tam commu- 
niter quam divisim omnem potestatem, quam habent de iure vel de 
facto in constituendo procuratore, uno vel conpluribus, tam in sancta 
curia Romana quam alibi, ubicunque terrarum et locorum, coram universis 
iudicibus executoribus delegatis subdelegatis ordinariis extraordinariis 
conservatoribus et arbitris ac aliis quibuscunque auctoritate quacumque 
fungentibus suo et ecclesiarum suarum predictarum nomine et pro ipsis, in 
discretos viros dominos Bertrannum Sanctorum Victoris archipresbiterum, 
Symonem Ferrucii, Jacobum Segolene et Thomam Crucis ecclesiarum par- 
rochialium Metensium presbiteros rectores et curatos eorum socios de 
archipresbiteratu Metensi supradicto totaliter transtulerunt. Dantes et con- 
cedentes prefati presbiteri parrochiales omnes et singuli predictis . . archi- 
presbitero Sanctorum Ferrucii Segolene et Crucis ecclesiarum rectoribus 
supradictis potestatem et mandatum speciale constituendi et creandi 
ordinandi et faciendi procuratorem seu procuratores, quoscunque seu 
qualescunque voluerint, tam in curia Romana quam extra coram iudi- 
cibus seu auditoribus quibuscunque dandi attribuendi et concedendi 
eisdera procuratoribus uni vel pluribus tantam et talem, quantam seu 
qualem voluerint attribuere -et concedere, potestatem et mandatum et 
specialiter in illis, que mandatum exigunt speciale, prout sibi eorum 
societati et collegio ac ecclesiis supradictis videbitur in omnibus et per 
omnia expedire, predictos procuratorem seu procuratores sie ab ipsis 
constitutum vel constitutos, quandocunque sibi placuerit et visum fuerit 
expedire, revocandi, ipsos iterum vel alium seu alios re^tituendi, fa- 
ciendi ac etiam ordinandi, promittentes, quicquid per dictos consti- 
tuentes in premissis et singulis premissorum actum gestum et dictum 
fuerit, ratum et firmum haberi sub ypotecha et obligatione omnium 
bonorum suorum iudicatum sblvi et iudicio sisti in omnibus clausulis 
oportunis. Acta sunt hec presentibus discretis viris dominis Nicoiao 
Sanctorum Ferrucii, Francisco Symplicii presbiteris mercennariis, Johanne 
Eukarii, Theoderico Victoris et Hanrico Crucis ecclesiarum predictarum 
clericis matriculariis testibus ad hoc vocatis et rogatis, anno die mense 
indictione loco hora et pontificatu supradictis. 

Signum notarii. Et ego Othinus Stephani dictus de Bioncort 
clericus Metensis, publicus auctoritate imperiali ac sacrosancte urbis 

t Romane prefate notarius etc. 
' — 



— 86 — 

ISO. — 1308 Februar 27. Poitiers. 

Clemens V Petro de Aixe^) obtentu Henrici comitis Lucemburgensis 
pro illo clerico et familiari suo supplicantis confert ecclesie Metensis 
canonicatum et prebendam, quos Balduinus electus Treverensis olim 
canonicus Metensis hactenus obtinuit — non obstante quod Petrus ca- 
pellaniam S. Michaelis in Luccemburgh et ecclesiam de Keyle curarn 
animarum habentes Trever. dioc. insimul hactenns per quinquennium, 
insistendo servitiis dicti comitis absque dispensatione apostolica retiniiit 
et adhuc retinet, fructus percipiendo ex eisdem. Quos eidem remittit 
aboletque infamiam atque inhabilitatem ab ipso huiusmodi occasione 
in se contractas. Tarnen canonicatum et prebendam ecclesie Metensis 
assecutus, dimittat ecclesiam de Keyle. 

Merita probitatis, de quibus . . , Dat. Pictavis 1111 kl. martii 
a. tertio. 

In e. m. abbati monasterii Villariensis Met. et S. Servatii Traject. 
Leod. dioc. ac S. Bartholomei Leod. decanis ecclesiarum. 
Beg. 55, f. 43, nr. 233; B. Gl. V. nr. 3547. 

13.1. — 1308 Februar 28. (Poitiers.) 

Universis . . . Bertrandus etc. 

Quictatio facta pro eodem (Ottone) episcopo Basiliensi pro servitio 
ecclesie Tullensis de L flor. auri pro camera et de CXX pro quatuor 
servitiis familiarium solutis per predictum fratrem Nicolaum ordinis 
Predicatorum ; et dispensatum fuit cum eodem die penultimo februarii 
anno et pontificatu ut supra. 

*Obl et Sol. 2 (314), f. 84'- B. Gl V Äppend. p. 285, nr. 339. 

133. — 1308 März 30. Poitiers. 

Clemens V Balduino archiepiscopo- Treverensi. 

Nuper canonicatu et prebenda, quos tue provisionis tempore in 
Metensi ecclesia obtinebas . . . vacantibus . . . nos . . . Henrici 
comitis Luccemburgensis fratris tui supplicationibus inclinati, de ipsis 
canonicatu et prebenda . . . Petro de Lucceburg clerico et familiari 
comitis . . . duximus providendum . . . Verum ex certis ac rationabili- 
bus causis . . . collationem . . . penitus revocavimus et . . . tibi . . . 



Pctms nescio an sit frater Johannis de Aix, qui d. 1. iunü 1315 apparet 
canonicus et circator ecd. Metensis. Bibl. Nat. Baris, Golledion Lorraine nr. 077. 
(locum. nr. 12. 



— 87 — 

conferendi hac vice . . . canonicatum et prebendam eosdem . . . per- 
sone ydonee ac inducendi personam eandem in corporalem possessionem 
. . concedimus . . facultatem. Dat. Pictavis HI kl. aprilis a. tertio. 
Reg. 55, f. 88\ nr. 462; B. GL V nr. 2805. 

133. — 1308 Mär^ 30. Poitiers. 

Clemens V Baldewino archiepiscopo Treverensi indiilget, ut usque 
ad triennium ecclesias monasteria ceteraque loca et personas ecclesiasti- 
cas civitatis et diocesis ac provincie Treverensis, in quibus per eum 
fuerit de consiietudine vel de iure visitare et procurationes ratione 
visitationis huiusmodi ei debitas recipere, per aliquam personam ydoneam 
visitare ac debitas procurationibus, tamen moderatas, in pecunia niime- 
rata valeat exigere et recipere. 

Grandia tue devotionis , . . Dat. Pictavis III kl. aprilis a. tertio. 

Beg.55, f. 85, nr.448; E. Gl.Vnr.2786; Transsumptum: Hist. generale 
de Metz, III, Preuves 296; cf. infra nr. 134, 141 et 144. 

134. — 1308 März 30. Poitiers. 

Clemens V abbates Lucelburgensem et Epternacensem ac magistrum 
Arnoldum de Morlans canonicum Ilardensem deputat executores seu 
iudices super negotio visitationis, quod eadem die concessit Balduino 
archiepiscopo Treverensi, in civitate diocesi et provincia Treverensi 
faciende. 

Grandia devotionis studia . . . Dat. Pictavis III kl. aprilis a. tertio. 
Transsumpt. in nr. 141. 

135. — 1308 April 29. Metz. 

Universus clerus urbis Metensis notum facit, quod constituit duos 
procuratores, qui moneant Renaldum episcopum Metensem, quod idem 
a pluribus specialiter enumeratis iniuriis et gravaminibus deinceps 
abstineat eaque corrigat atque emendet. 

Universis presentes litteras . . . Cum propter viarum . . . Actum 
et datum a. domini M CCC octavo feria secunda ante festum inven- 
tionis S. Crucis. 

Hist. generale de Metz, III, Preuves 290. 

*1S6. — 1308 Juli 1. 

Lucelburgensis et Epternacensis abbates, executores ab apostolica 
sede super negotio visitationis Balduino archiepiscopo concessae {cf. nr. 133 



d 134), promulgant litteras a demente V super eodem negotio d. 30 
m. martii sibi destinatas (nr. 134). 

Transsumpt. in nr. 141. 

♦IST. — 1308 Juli 23. Poitiers. 

Clemens episcopus servus servorum dei, dilecto filio . . abbat! 
monasterii Sancti Martini prope Metim salutem et apostolicam bene- 
dictionem. 

Conquesti sunt nobis abbas et conventus monasterii Sancti Vin- 
centii Metensis ordinis Sancti Benedicti, quod Theobaldus dictus Li 
Gronaix miles et Johannes dictus Xobairt cives Metenses super certis 
debitis possessionibus et rebus aliis iniuriantur eisdem. Ideoque dis- 
cretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus partibus convo- 
catis audias causam et appellatione remota debito tine decidas, faciens, 
quod decreveris, per censuram ecclesiasticam firmiter observari. Testes 
autem, qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, 
censura simili appellatione cessante compellas veritati testimonium 
perhibere. Dat. Pictavis X kl. augusti p. n. a. tertio, 

Metz. Bes.-Arch. H. 1921. Or. mb. c. sig. pend. del; ad dextram in plica : 
Pro Dino Jac. Pascal; Begest im Jahrbuch I, p. 210, nr. 115. 

138. — 1308 Juli 25. Poitiers. 

Clemens V Jacobo de Ponte obtentu Petri episcopi Penestrini 
confert prioratum de Layo ord. S. Benedicti Tüll. dioc. ad collationem 
abbatis monasterii S. Arnulfi Metensis pertinentem vacantem per amo- 
tionem fratris Andree, dispensatque cum Jacobo, ut locum in monasterio 
S. Andree de Sureda ord. S. Benedicti Elnensis dioc, cuius est mo- 
nachus, simul retinere valeat. 

Zelus tue religionis . . . Dat. Pictavis VIII kl augusti a. tertio. 
B. 55, f. 120\ nr. 611; B. a. nr. V 2970. 

139. — 1308 September 30. Trier. 

Balduynus archiepiscopus Treverensis magistro Humberto de Bella- 
valle ac Ludovico de Grangia canonicis ecclesie Metensis necnon 
magistro Hanrico Bouchardi de Lucembourch familiari clerico suo 
comittit negotium visitationis in civitate et dyocesi Melensi, concessum 
sibi indulto Cleraentis V d. d. 30. martii, cuius indulti tenorem de verbo 
ad verbum transsumit {cf. nr. 133). 



— 89 — 

Noveritis nos litteras . . . Datum in palatio nostro Treverensi 
a. millesimo trecentesimo octavo feria secunda ante festum B. Remigii 
in capite octobris. 

Histoire generale de Metz, III, Preuves, 296. 

*140. — 1308 Odober 5. Mete. 

Magister Hubertus de Bellavalle ac Lodoycus de Grangia cano- 
nici eccl. Metensis, visitatores a Balduino archiepiscopo Treverensi 
deputati una cum magistro Hanrico Bouchardi de Lucembourch, clerico 
familiari Balduini, promulgant congregato clero civitatis Metensis in 
ecclesia Metensi litteras abbatum Lucelburgensis et Epternacensis 
super negotio visitationis (nr. 137), quibus inserte sunt littere Cle- 
mentis V super eodem negotio («r. 134) necnon litterae Balduini 
supradictis tribus visitatoribus directae {nr. MO), atque annunciant 
se processuros esse die 29 mensis octobris ad Visitationen! monasterii 
Gorziensis. 

Datum a. d. M CGC octavo, sabbato post festum S. Remigii. 
M. St.-A., carton 108, Hasse 1. 2 or. mb. c. 3 sig. pend. del. 

141. — 1308 November 7. Apud Laureum Montem Burdega- 
lensis diocesis. 

Clemens V Virdunensi et Cathalaunensi episcopis mandat, quatinus 
inquirant et sibi renuncient, quantum domus monialium ord'mis Cisterciensis 
in urbe Metensi eiusque annui redditus valebant tempore, quo eadem a 
Bochardo quondam episcopo Metensi concessum est monasterio Claraval- 
lensi, quantumque valent ad presens. 

[Clemens V] Virdunensi et Cathalaunensi episcopis. 

Ex parte . . . abbatis et conventus monasterii Clarevallis Cister- 
ciensis ordinis Lingonensis diocesis fuit expositum coram nobis, quod 
cum olim quidam fratres de penitencia Jhesu Christi, quorum ordo in 
novissimo generali concilio Lugdunensi cassatus extitit, domum. quam 
in civitate Metensi tunc temporis obtinebant, totaliter dimisissent, ad 
predictum Cisterciensem ordinem, prout eis licebat iuxta constitutionem 
in eodem concilio editam, transeundo, bone memorie Bochardus episco- 
pus Metensis . . . predictam domum cum omnibus iuribus et perti- 
nentiis suis prefatis abbati et conventui . . . liberaliter contulit ab 
ipsis abbate et conventu perpetuo possidendam ^) ac postmodum . . . 
Raynaldus episcopus . . . coUationem huiusmodi ratam habens et gra- 
tam, dictis . . . concessit, ut in dicta domu moniales dicti Cisterciensis 



1) Cf. Jahrbuch VI (1894), p. 168, nr. 1. 



— 90 — 

ordinis instituerent et etiam ordinarent ^). Sicque dicti abbas et con- 
ventus . . . decens collegium monialium eiusdem Cisterciensis ordinis 
ordinarunt, eis sub clausura perpetua domino servientibus de bonis 
dicti monasterii Clarevallis pro sua sustentatione sufficientes redditus 
assignando. Quare dicti abbas et conventus nobis humiliter supplica- 
runt, ut [cum] predicta domus tempore, quo dicti fratres eam . . , 
dimiserunt, non nisi quinque solidos Metenses cum duobus caponibus in 
redditibns perciperet annuatim ac alias esset, sicut adhuc est, in duo- 
decim libris et sex solidis parvorum turonensium annui census hospi- 
tali B. Nicolai et quibusdam civibus Metensibus obligata et etiam 
ruinosa, confirmare, quod super hiis factum est, non obstante predicta 
constitutione, per quam domus seu loci predictorum fratrum dispositioni 
sedis apostolice reservantur in terre sancte subsidium vel pauperum 
seu alios pios usus per locorum ordinarios vel eos, quibus sedes ipsa 
commiserit, convertenda, de benignitate solita dignaremur. Nos igitur 
volentes de valore predicte domus et eius reddituum scire plenius veri- 
tatem ... mandamus, quatinus ... ad prefatam domum personaliter 
accedentes . . . inquiratis, quantum dicta domus et eius annui redditus 
tempore collationis . . . valebant et nunc valent . . . ac nobis, quod 
super hiis omnibus inveneritis, per vestras litteras harum seriem conti- 
nentes sub vestris sigillis inclusum sine more dispendio fideliter inti- 
metis. . . . Datum apud Laureum montem Burdegalensis diocesis VII 
idus novembris a. tertio. 

Beg. 55, f. 199, nr. 1004; E. Gl. V nr. 3390. 

142. — 1309 April 5. Anignon. 

Clemens V abbati monasterii S. SympJioriani et decano S. Thcobdldi 
ac archipresbitero eccl. S. Victoris Met. mandat, quatinus primicerium 
decanum et capitulum eccl. Md. ac Johannem Ändree clericum Metensem 
citenf, ut infra utium mensem per se vel procuratorem seu procuratores 
coram papa compareant ad discutiendam litem inter eos et Johannem vi- 
carium ecclesie S. Stephani Laniati Met. exortam. 

[Clemens V] abbati monasterii S. Symphoriani et decano S. Theo- 
baldi extra muros Metenses ac archipresbitero S. Victoris Metensium 
ecclesiarum. 

Exposuit nobis Johannes presbiter rector seu perpetuus vicarius 
S. Stephani Laniati Metensis, quod . . primicerius . . decanus et capi- 

Cf. nr. 93. 



— 91 — 

tulum ecclesie Metensis asserentes, quod eis a sede apostolica *) indultum 
exislit, ut [in] manifestes occupatores bonorum ad ecclesiam ipsam cano- 
nicos capellanos et elericos ipsius ecclesie communiter vel divisim 
spectantium ac notorios malefactores suos et ipsorum capellanorum et 
clericorum necnon hominum et vassallorum, nisi ab eis canonice moniti 
occupata huiiismodi restituant et de damnis illatis satisfecerint . . . 
possint excommunicationis siispensionis et interdicti sententias promul- 
gare, et pretendentes mendaciter, quod idem Johannes erat manifestus 
et notorius invasor iniuriator et occupator bonorum ad ipsos et eccle- 
siam Metensem spectantium et quod duas partes oblationum et reddi- 
tuum prefate ecclesie S. Stephani, quam ad se et prefatam ecclesiam 
Metensem spectare asserunt, occupaverat, dictum Johannem pretextu 
indulti huiusmodi monuerunt et moneri fecerunt, ut infra octo dies 
post monitionem huiusmodi dictas duas partes oblationum et reddituum 
eisdem priraicerio decano et capitulo seu Johanni Andree clerico Me- 
tensi integraliter restituere procuraret ipsosque permitteret illorum paci- 
fica possessione gaudere ac nichilominus de dampnis per eum huiusmodi 
occasione illatis eisdem usque ad summam decem solidorum Metensium sa- 
tisfaceret competenter, in eum nichilominus excommunicationis sententiam 
promulgando et mandando eum excommunicatum publice nunciari. Propter 
quod dictus presbiter ... ad sedem apostiUcam appellavit. Postmodum 
vero, cum dictus Johannes Andree falso asserens, quod idem presbiter 
manus iniecerat in eum . . . violentas, ipsum furem etiam nominando, 
dictum presbiterum super hoc coram cantore ecclesie Metensis aucto- 
ritate litterarum sedis apostoUce fecisset ad iudicium evocari, idem 
cantor ipsum reputans, cum non esset, pro sue voluntatis libito contu- 
macem, eum moneri fecit, ut infra octo dierum spatium huiusmodi suam 
contumaciam purgare curaret, alioquin mandabat eum excommunicatum 
publice nunciari, sicque dictus presbiter sentiens ex hiis se indebite 
gravari, ex causis legitimis ab eodem cantore ad sedem predictam 
vocem appellationis emisit. Quare dictus presbiter nobis humiliter 
supplicavit, ut, cum ipse propter potentiam predictorum adversariorurri 
verisimiliter non credat in partibus ipsis super premissis posse consequi 
iusticie complementum , exhiberi sibi super hiis apud dictam sedem 
complementum iusticie faceremus. Cum autem nos causas appellatio- 
num huiusmodi et negotiorum principalium, etiam si de sui natura non 
sint apud sedem prefatam tractande, et ^) ipsarum dilecto filio magistro 
Gregorio de Placentia archipresbitero plebis de Monte SiUcis Paduane 

1) seil a Nicoiao d. 13 iunii 1920. Beg. 45 f, 3P nr. 210. 

^) SeqiiituT parva lacuna, videtur supplendum decisionem vel discussionem. 



— 92 — 

diocesis capellano nostro ac nostri palatii auditori causarutn commise- 
rimus simul et divisim audiendas et fine debito terminandas, discretioni 
vestre . . . mandamus, quatinus vos vel duo aut imus vestrum per 
vos vel per alium seu alios supradictos primicerium decaniim et capi- 
tulum ac Johannem Andree ex parte nostra peremptorie citare curetis, 
ut infra imum mensem post citationem nostram cum omnibus actis 
iuribus et munimentis suis huiusmodi causas contingentibus per se vel 
procuratorem seu procuratores ydoneos coram nobis vel auditore pre- 
dicto comparere procurent, facturi et recepturi super premissis, quod 
iusticia suadebit, diem vero huius citationis et formam et quicquid 
super hiis duxeritis faciendum, nobis per vestras litteras harum seriem 
continentes fideliter intimetis. Dat. Avinione nonas aprilis a. quarto. 
lieg. 56, f. 52, nr. 268; B. Gl. V nr. 3926. 

*143. — 1309 Mai 12. Avkjnon. 

Clemens V abbati monastcrii de Novo-monasterio et decano ecdeslae de 
Hoyo ac guardiano fratrum Minorum de Hoyo mandat, quatinus discutiant 
lüem inter monacJios Gorsienses et visitatores a Balduino archiepiscopo 
Treverensi deputatos ^). 

Clemens episcopus servus servorum dei dilectis filiis . . abbati 
monasterii de Novo-monasterio et . . decano ecclesie ac guirdiano 
fratrum Minorum de Hoyo Leodiensis diocesis salutem et apostolicam 
benedictionem. Sua nobis dilecti filii fratres Adam prior claustralis 
monasterii Gorziensis ordinis sancti Benedicti, Adam de Warengevilla 
et Therricus de Portu, Johannes de Amella, Nicolaus de Wasnou et 
LudovicLis de Petrecen prioratuum priores ad dictum monasterium 
immediate spectantium, Metensis Tullensis Virdunensis Cathalaunensis 
et Wormaciensis dyocesium, Thomas prepositus, Breardus camerarius, 
Joffridus custos, GarciUus cantor, Matheus cellararius, Johannes dictus 
li Alemans, Johannes de Pennis, Liebaudus dictus Ferrans, Harmannus 
de Pargney, Rolinus Danamont, Richardus de Amella, Ludovycus de 
Gondeleinvilla, Lyetardus de Warnesperch, Ludovicus Xaudes, Baudetus 
de Stanno, Garcilius de Ernavilla, Symon de Jaulans, Jacobus de Gorzia, 
Theobaldus de Nommeney, Symon dictus Myriins, Ferricus de Ven- 
deriis, Liebaudus Farinelz, Johannes li Bourgons, Warnerus de Waville, 
Nicolaus dictus de Petrecen, Johannes dictus Hennekins et Bertrandus 
de VignoUis presbiteri; Haymo Bourgondus, Fulco de Bellomonte, 
Johannes de Avoncourt et Nicolaus de Moncleir dyaconi; Gerardus 

>) Cf. superius nr. 133, 134, 137, 140, 141. 



— 93 — 

de Rambuecourt et Henricus Pikerne subdyaconi monachi predicti mo- 
nasterii petitione raonstrarunt, quod magister Humbertus de Bellavalle 
et LudovicLis de Grangia canonici Metenses asserentes, quod nos vene- 
rabili fratri nostro Balduyno archiepiscopo Treverensi duximus aucto- 
ritate apostolica indulgendum, ut ipse inde ad triennium ecclesias 
monasteria et alia loca ac personas ecclesiastica civitatis et diocesis 
ac provincie Treverensis, in quibus ab eodem archiepiscopo de consue- 
tudine vel de iure foret visitationis officium impendendum, posset libere 
per aliquam seu aliquas personas ydoneas, quam vel quas ad hoc 
duceret assumendas, quociens tempus visitationis ingrueret, huiusmodi 
visitationis officium adimplere ac a personis visitatis procurationes dicto 
archiepiscopo debitas in pecunia numerata recipere moderatas; et quod 
idem archiepiscopus eos ad huiusmodi visitationis officium exercendum 
in civitate et dyocesi Metensi, que sunt de predicta provincia, una 
cum magistro Henrico de Lucembourch canonico ecclesie sancti Symeonis 
Treverensis, et quod ipsi et quilibet eorum ad hoc procedere possent, 
duxerit assuraendos; ac pretendentes, quod quondam Walterus tunc 
abbas dicti monasterii, dum viveret, ad monasterium ipsum canonicum 
non haberet ingressum et quod absque confirmatione ahqua se ingesserat 
administrationi monasterii supradicti, pretextu dictarum Ktterarum 
et assumptionis huiusmodi prefato abbati adhuc viventi ac prioribus 
et monachis supradictis mandarunt, ut certa die se in dicto monasterio 
presentarent ipsos ad visitationem et correctionem, quas in dicto mo- 
nasterio et personis ipsius facere intendebant efficaciter admissuri ac 
huiusmodi eorum visitationi et correctioni humihter parituri. Ex parte 
vero ipsius abbatis suo prioris claustrahs et ahorum priorum ac mo- 
nachorum et conversorum dicti monasterii sibique adherentium et 
adherere volentium in hac parte nomine fuit coram eisdem canonicis 
propositum, quod cum dictum monasterium, extra quod iidem abbas 
prior claustrahs et supradicti monachi et conversi propter metum uni- 
versitatis civitatis Metensis, prope quam monasterium ipsum consistit, 
qui cadere poterat in constantem, exulare cogebantur, esset eis locus 
non tutus ad illud sine personarum et rerum suarum periculo, propter 
metum predictum accedere non valebant; propter quod ab eisdem ca- 
nonicis humiliter petierunt, ut eis alium locum tutum assignare cura- 
rent. Et quia iidem canonici eos super hoc audire recusantes eis 
alium locum propinquiorem dicte civitatis, qui eis propter causam pre- 
missam tutus non erat, contra iusticiam assignarunt aliumque eis 
denegarunt assignare securum, requisiti dictus abbas suo prioris clau- 
strahs etc. nomine ad sedem apostolicam appellavit ; ac dictus magister 



- U - 

Humbertus huiusmodi appellatione contempta in dictum abbatera priorem 
claustralem etc. et conversos supradictos excommunicationis sententiam 
promulgavit et dictum monasterium ecclesiastico supposuit interdicto; 
propter quod ex parte dicti abbatis nomine quo supra ad dictam sedem 
iterato extitit appellatum. Cum autem dictus abbas viam sit universe 
carnis ingressus ac predicti prior claustralis et alii priores monachi et 
conversi appellationem huiusmodi prosequi sint parati, discretioni vestre 
de utriusque partis procuratorum assensu per apostolica scripta man- 
damus, quatinus apud Hoyum vocatis, qui fuerint evocandi, et auditis 
hinc inde propositis, quod canonicum fuerit, appellatione postposita, 
statuatis facientes, quod decreveritis auctoritate nostra firmiter obser- 
vari, Testes autem, qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore 
subtraxerint, per censuram ecclesiasticam appellatione cessante com- 
pellatis veritati testimonium perhibere. Non obstante . . . Datum Avi- 
nione IUI idus maii pont. n. anno quarto. 

M. St.-A. Gart. 108, Hasse 2. Transsumjpt. in instr. d. d. 2 sept. a. 1309. 

144. — 1309 Mai 23. Avignon. 

Clemens V Tirrio nato quondam Petri de S. Quintino obtentu 
Guidonis Ferrerii militis senescalli ducatus Aquitanie pro illo consan- 
guineo suo supplicantis confert ecclesie Metensis canonicatum cum 
prebenda ad presens vacante vel proxime vacatura, non obstante 
quod idem in eccl. S. Eufraudi de Abbatisvilla Morinensis diocesis canoni- 
catum et prebendam obtinet. 

Probitatis tua laudabilia merita . . . Dat. Avinione X. kl. iunii 
a. quarto. 

Bg. 56, /. 92, nr. 428; B. Cl. V nr. 4142. 

145. — 1309 Juni 1. Avignon. 

Clemens V ahhati et conventui Claravallensi conßrmat concessionem 
dofnus Metensis, qtie fuit olim fratrum de penitentia Jhesu Christi, a 
Bochardo quondam episcopo Metensi monasterio Claravallensi et postea a 
Rayndldo eiusdem successore monialibus Claravallensihiis factam. {cf. nr. 142.) 

[Clemens V] dilectis filiis abbati et conventui monasterii Clare- 
vallis Cisterciensis ordinis Lingonensis diocesis. Religionis vestre me- 
retur honestas, ut, que pie deposcitis, vobis favorabiliter concedamus. 
Petitio siquidem vestra nobis exhibita continebat, quod bone memorie 
Bochardus episcopus Metensis ecclesiam locum domum et officinas 
cum iuribus et pertinenciis suis, quos olim fratres de penitencia Jhesu 



— 95 — 

Christi habuerunt in civitate Metensi, ab ipsis fratribus ad vestrum 
monasterium convolantibus derelictos vobis et monasterio vestro pre- 
dicto pro cultu divino inibi augmentando concessit a vobis perpetuo 
possidendos ; et postmodum venerabilis frater noster Raynaldus episco- 
pus Metensis dicti Bouchardi successor concessionem huiusmodi ratam 
habens et gratam vobis licentiam prebuit moniales ibidem vestri ordinis 
includendi, prout in patentibas litteris inde confectis dictorum episco- 
porum sigillis munitis hec plenius continentur. Cum autem vos, prout 
asseritis, ibi decens coUegium seu conventum monialium dicti ordinis 
sub clausura perpetua domino famulantium duxeritis ordinandum, qui- 
bus de bonis dicti monasterii pro eorum substentatione sufficientes 
redditus assignastis, dictique locus et ecclesia tempore, quo ipsi fratres 
dereliquerant eosdem, quinque solidos Metenses cum duobus caponibus 
annui redditus dumtaxat haberent, essentque alias locus et ecclesia 
predicti, sicut et adhuc sunt, in duodecim libris et sex solidis parvo- 
rum Turonensium annui census hospitali sancti Nicolai Metensi et 
quibusdam civibus Metensibus obligati, nos vestris supplicationibus in- 
clinati, quod super hoc factum est, ratum et gratum habentes, id 
auctoritate apostolica ex certa scientia confirmamus et presentis scrip- 
ture patrocinio communimus. Tenores vero dictarum litterarum eorun- 
dem episcoporum presentibus inseri fecimus, qui tales sunt : (Sequuntur 
cJiartae Burchardi dat. 1289 Jul. 8 ^) et Reginaldi dat. 1304 Febr. 4^). 
Nulli etc. nostre confirmationis etc. Dat. Avin. kal. iun. a. 4. 

Beg. 56, f. 110, nr. 530; B. Cl. V nr. 4247. 

146. — 1309 Juni 25. Avignon. 

Clemens V Petro subdiacono rectori ecclesie de Kirkeim Me- 
tensis dioc. 

Benigno sunt illa . . . Sane petitio tua nobis exhibita continebat, 
quod tu olim in vicesimo tertio anno etatis tue et in minoribus ordini- 
bus constitutus ecclesiam de Kirkeim Metensis diocesis curam anima- 
rum habentem, alias tibi canonice coUatam recipiens, eam hucusque 
detinuisti et fructus percepisti ex eo (!), dispensatione super hoc non 
obtenta, quamvis primo anno, quo fuisti dictam ecclesiam assecutus, 
te non feceris, rite tam[en] alias statutis a iure temporibus in subdiaco- 
num promoveri. Quare pro parte tua fuit nobis humiliter suppHcatum, 
ut, cum iam vicesimum quintum huiusmodi tue etatis annum attinge- 



») Cf. Jahrbuch VI (1894), 168, nr. 1. 
^) Cf. supra nr. 91. 



— 96 — 

ris (!), et studio litterarum aliquamdiu insistens profeceris, sicut asseris, 
laudabiliter in eodem, providere tibi super hiis de oportuno dispensa- 
tionis beneficio misericorditer dignaremur. Nos itaque . . . tecum, ut 
preter ecclesiam predictam fructus perceptos ex eis (!) . . . possis 
licite retinere, . . dispensamus, deinde [in] super maculam sive infamiam 
. . . propter premissa . . . contractam in te . . . abolemus. . . Dat. 
Avinione VII kl. iulii a. quarto. 

Eeg. 56, f. 101, nr. 481; B. Gl. V nr. 4196. 

147. — 1309 Juni 26. Ävignon. 

Clemens V abbati monasterii de Aureavalle Trev. dioc. et archi- 
diacono Avallonensis Eduensis ac thesaurario Metensis ecclesiarum mandat, 
quatinus Johanni nato Hectoris de Lamoulley militis clerico Trev. diocesis, 
qui nondum est beneficium ecclesiasticum assecutus, conferant parrochia- 
lem ecclesiam de Amella Virdun. dioc. ad collationem abbatis et con- 
ventus monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. dioc. spectantem. 

Meritis dilecti filii. . . Dat. Avinione VI kl. iulii a. quarto. 
Beg. 56, f. 179, nr. 857; B. Gl. V nr. 4659. 

148. — 1309 Juli 1. Ävignon. 

Clemens V concedit universis vere penitentibus et confessis, qui 
abbati et conventui monasterii Cläre vallensis ord. Cisterciensis, Lingo- 
nensis diocesis, qui in loco, quem olim fratres de Penitencia Christi in 
civitate Metensi habuerant, collegium monialium sub clausura ordina- 
verant ibique ecclesiam construere inceperant, porrexerint ad huius 
operis consummationem manus adiutrices, centum dierum indulgencias, 
presentibus, quas per questuarios mitti prohibetur, post viginti annos 
minime valituris. 

Quoniam ut ait apostolus. . . Dat. Avin. kl. iulii a. quarto. 
Beg. 56, f. 115, nr. 554; B. Gl. V nr. 4281. 

149. — 1309 Juli 1. Ävignon. 

Clemens V Flugoni nato quondam Humberti Dalphini Viennensis 
domino Fontanitii scribit, quod commotus eiusdem et Beatricis Dalfme 
Viennensis precibus dispensat cum eodem, ut cum Maria vel Caterina 
filiabus Amedei comitis Sabaudie et quondam Marie de Brabantia 
matrimoniuni valeat contrahere, quamvis inter eos tercius consanguini- 
tatis gradus intercedat. 

Monet et excitat mentem. . . Dat. Avinione kl. iulii a. quarto. 

Beg. 56, f. 115, nr. 553; B. Gl. V nr. 4280. 



— 97 — 

150. — 1S09 August 9. Avignon. 

Clemens V nobili viro Johanni de Comarceyo comiti de Saraponte 
et nobili mulieri Mathildi uxori eius Metensis diocesis indulget, ut 
uterque sibi possit eligere aliquem discretum presbiterum in confesso- 
rem, qui auditis eorum confessionibus valeat ipsis penitenciam iniun- 
gere salutarem et de absolucionis beneficio providere, nisi forsan talia 
existerent, ut super bis foret sedes apostolica merito consulenda. 

Cum personas vestras. . . Dat. Avin. V idus augusti a. quarto. 

Eodem die idem eisdem concedit ad quinquennium facultatem 
habendi altare portatile et faciendi celebrari super eo divina officia. 

Devoeionis vestre precibus . . Dat. ut supra. 

Beg. 56, f. 188, nr. 913, 914; E. Cl. V nr. 4716, 4717. 

151. — 1309 August 9. Avignon. 

Clemens V Symoni de Marvilla capellano suo, canonico Metensi, 
indulget, ut apud apostolicam sedem moram trahens vel insistens obse- 
quiis Henrici regis Romanorum fructus prebendarum suarum, quas in 
Metensi Leodiensi et Virdunensi ecclesiis obtinet, usque ad quinquen- 
nium percipere valeat, quin personaliter residere in eisdem ecclesiis 
teneatur. 

Personas litterarum sciencia preditas. . . Dat. Avin. V idus augusti 
a. quarto. 

In e. m. abbati monasterii de Castellione Virdun. dioc. et archidiacono 
Xanctonesis ac thesaurario Yvodiensis Treverensis diocesis ecclesiarum. 
Heg. 56, f. 199, nr. 971; B. Cl. V nr. 4776. 

152. — 1309 August 9. Avignon. 

Clemens V confirmat electionem Geroldi prioris monasterii B. Marie 
Magdalene in Hildesem in capitulo generali electi in prepositum gene- 
ralem eiusdem ordinis S. Augustini in Alaraania loco Goflridi defuncti. 
Cuius electionis particeps fuerat Mehtildis de Geminoponte, Metensis 
priorissa. 

Ex suscepte servitutis officio. . . Dat. Avinione V idus augusti 
a. quarto. 

Beg. 56, f. 158\ nr. 773; B. Cl. V nr. 4536. 

153. — 1309 Octoher 31. In prioratu de GrcmseUo prope Ma- 
lausanam Vasionensis diocesis. 

Clemens V maioris et S. Gengulphi TuUensis decanis ac Alberico 
dicto Goule canonico Metensis ecclesiarum concedit facultatem ab 

7 



Arnoldo de Porta Salie, scolastico eccl. S. Salvatoris Metensis, recipiendi 
resignationem cuiusdam officii seu beneficii Stipendium vuigariter nun- 
cupati, euius annui proventus summam sexaginta librarum Turonensium 
parvorum secundum taxacionem decime non excedunt, illudque confe- 
rendi alicui persone idonee. 

Cum dilectus filius. . . Dat. in prioratu de Grausello prope Ma- 
lausanam Vasionensis dioc. II kl. novembris a. quarto. 
Reg. 56, f. 226, nr. 1078; B. Cl. V nr. 4889. 

154. — 1S09 Odober 31. In prioratu [de Grausello]. 
Clemens V abbati et conventui monasterii S. Petri de Monte ad 

Romanam ecclesiam nullo medio pertinentis confirmat incorporationem 
ecclesie seu capelle de Omesolimon^) Metensis diocesis, in qua isti ius 
patronatus obtinent; quam incorporationem episcopus Metensis de con- 
silio archidiaconi accedente postmodum Metensis capituli consensu 
fecerat, quia predictus locus ad tantam incolarum depopulacionem de- 
venerat, quod ibidem nuUus reperiretur inhabitator ac redditus adeo 
essent exiles, quod valorem viginti librarum Turonensium parvorum 
annis singulis non excederent, quodque perpetuus capellanus ibidem 
sustentari ex eis non posset nee personalem, ut deceret, facere resi- 
denciam, et quod non essent libri aut alia ecclesiastica ornamenta ad 
divina officia celebranda, et quod insuper proventus officii vestiarie 
monasterii adeo essent tenues, ut ad onus ipsius officii supportandum 
minime suppeterent. 

Sacre religionis vestre merita. . . Dat. in prioratu ut supra II 
kl. novembris a. quarto. 

Beg. 56, f. 227\ nr. 1089; B. Cl. V nr. 4900. 

155. — 1309 Becember 23. Ävignon. 

Clemens V Petro diclo BoJced, quem Rayndldus episcopus Metensis 
deposito quondam Guillermo abbate S. Arnulfi prefecerat ex iure devolutionis 
eidem monasterio in abbatem, nunciat, quod provisionem de ipso a Ray- 
naldo factam confirmat. 

[Clemens V] Petro dicto Bokeil abbati monasterii S. Arnulfi extra 
muros Metenses ord. S. Benedicti. 

De ecclesiis et monasteriis . . . Dudum siquidem ad audientiam 
. . . Raynaldi episcopi Metensis . . . deducto, quod monasterium 
S. Arnulfi extra muros Metenses ordinis S. Benedicti propter longam 



*) rel Muesolimon. 



— 99 - 

valitudinem inhabilitatem et insufficientiam quondam Guillermi tunc 
abbatis ipsius gravia et enormia dampna tarn in spiritualibus quam in 
temporalibus sustinebat, prefatus episcopus, volens super hoc ... de 
oportuno remedio providere, per . . abbatem monasterii S. Sympho- 
riani . . . Joffridum eancellarium ecclesie Metensis ac quondam ma- 
gistrum Johannem de Pennis clericum advocatum in curia Metensi, 
quos ad hoc speciaUter deputavit, fecit super statu dicti monasterii 
S. Arnulfi tarn in capite quam in membris dihgenter inquiri. Et Hcet 
pendente huiusmodi inquisitionis negotio per eundem Guillermum ex- 
titerit propter hoc certis ex causis ad sedem apostoücam appellatum, 
prefatus tarnen episcopus huiusmodi appellationi tamquam frivole mi- 
nime deferens, cum sibi per inquisitionem eandem de predictis, qua 
prius ad ipsum . . ex insinuatione famosa pervenerant, legitime consti- 
tisset, de plurium virorum religiosorum et iuris peritorum consilio 
Guillermum ab ipsius monasterii regimine iusticia suadente amovit, 
mandans ipsius monasterii monachis, ut per electionem canonicam pro- 
viderent eidem monasterio de abbate, propter que ex parte dicti Guil- 
lermi et quorumdam monachorum prefati monasterii sibi in hac parte 
adherentium ad dictam sedem extitit appellatum. Cumque postmodum 
conventus dicti monasterii infra tempus a iure statutum ad electionem 
futuri abbatis procedere non curassent ac per hoc esset monasterii 
predicti provisio ad eundem episcopum legitime devoluta, memoratus 
episcopus volens periculose vacationis dispendiis dicti monasterii ob- 
viare, de te dicti monasterii monacho monasterio memorato ordinaria 
auctoritate providit preficiendo te eidem monasterio in abbatem . . . 
Sed eodem Guillermo et nonnuUis monachis dicti monasterii sibi in 
hac parte adherehtibus ad sedem propter hoc iterum appellantibus 
antedictam teque ac dictis appellantibus monachis accedentibus ad 
eandem pro huiusmodi appellationum negotio prosequendo, tandem post 
quasdam protestationes factas ab ipsis dictus Guillermus debitum nature 
persolvit; et quia postmodum nonnuUi monachi dicti monasterii, qui 
Guillermo in hac parte adheserant supradicto, Andream de Vireyo 
sepedicti monasterii monachum in ipsius abbatem monasterii elegerunt, 
ex parte tua ad sedem antedictam extitit appellatum. Sane huiusmodi 
appellationum provisionis et electionis negotio in consistorio publico 
coram nobis et fratribus nostris proposito, nos in huiusmodi negotio 
seu causa . . . Ricardum S. Eustachii cardinalem diaconum deputavimus 
auditorem, coram quo super petitionibus tam ex parte tua quam pre- 
fati Andree datis hte in ipsius cardinalis presentia legitime contestata, 
de calumpnia et veritate dicenda prestitis iuramentis, factis positionibus 

7* 



~ 100 — 

et ad eas responsionibus subsecutis, formatis insuper et datis quibus- 
dam articulis tarn ex parte tua et dicti Andree quam ex parte quorum- 
dam monachorum, qui eidem Andree in dicto negotio adherebant, et 
nonnuUis etiam allegationibus factis, demum prefatus Andreas proprii 
corporis debilitatem attendens ac utilitatem monasterii predieti respi- 
ciens, omni iuri, si quod ei ex electione huiusmodi competebat, renun- 
ciavit ... in manibus . . . Raymundi Sancte Marie Nove diaconi 
cardinalis de mandato nostro renunciationem huiusmodi admittentis 
nobisque humiliter supplicavit, ut, cum dictum monasterium speraretur 
posse per te feliciter gubernari, confirmare provisionem huiusmodi de 
te factam . . . dignaremur. Nos itaque . . . provisionem predictam 
factam de te . . . confirmamus, , . . supplentes omnem defectum, si 
quis extiterit in eadem de apostolice plenitudine potestatis. . . . Dat. 
Avinione X kl. ianuarii a. quinto. 

In e. m. priori et conventui monasterii S. Arnulfi . . . 

In e. m. Raynaldo episcopo Metensi . . . 

In e. m. dilectis filiis magistro scabino et iusticiariis civitatis Me- 
tensis. Ad fovendum in visceribus. . . Dudum siquidem ad audientiam 
. . . Raynaldi episcopi Metensis etc. ut supra proximo usque : potesta- 
tis. Dilectionem vestram rogamus et hortamur attentius, quatinus 
eundem abbatem suumque monasterium supradictum habentes . . . 
propensius commendata, eidem abbati in manitenendis recuperandis 
et conservandis bonis et iuribus dicti monasterii sie vos exhibeatis 
favorabiles et benignos et in cunctis eius oportunitatibus gratiosos, quod 
idem abbas favore vestro suffultus predieti monasterii sibi commissi 
regimen possit salubriter exercere . . . Dat. ut supra. 

Beg. 57, f. 34\ nr. 96; B. Gl. V nr. 5209. 

156. — 1310 Februar 1. Ävignon. 

[Clemens V] Petro abbati monasterii S. Arnulphi prope muros 
Metenses ordinis S. Benedicti. 

Cum sicut in nostra proposuisti presentia constitutus tam pro 
tuis necessariis quam pro monasterii tui S. Arnulphi negotiis apud 
sedem apostolicam expediendis utiliter te subire oporteat magna onera 
expensarum, nobis humiliter supplicasti, ut usque ad summam trium 
milium florenorum auri mutuum contrahendi sub modis etc. ut supra 
in prima forma -per totum mutatis nominibus et summa trium milium 
florenorum usque. Dat. Avinione kl. februarii a. quinto. 

Beg. 57, f. 5, nr. 17; B. Cl. V. 



— 101 — 

157. — 1310 Februar J28. Amgnon. 

Clemens V deputat tres executores, qui Petrum abbatem monasterii 
S. Ärnulfi moncant atque cogant, ut certis mercatoribtis Florentims de so- 
cietate Canigianorum, a qulbus Petrus sunimam trium milium floremrum auri 
mutuo accepit, statuta tempore et loco persdlvat pecuniam predictam. 

[Clemens V] Gualterio de Ranonvilla decano S. Gengulphi Tul- 
lensis et archipresbitero de Monte-Silice Padiiane diocesis ac Agolanli de 
Fistorio canonico Pistoriensis ecclesiarum. 

Cum, siciit dilectus filius . . Petrus abbas monasterii S. ArnuHi 
prope muros Metenses ordinis S. Benedicti in nostra proposuit presentia 
constitutus, tam pro suis necessariis quam pro dicti monasterii negotiis 
apud sedem apostolicam expediendis utiliter eum subire oporteret magna 
onera expensarum, nobis humiliter supplicavit, ut usque ad summam 
trium milium florenorum auri mutuum contrahendi [. . . sibi licentiam 
largiremur. Nos itaque . . . sibi contrahendi mutuum . . . concessimus 
facultatem . . .]. Cumque postmodum idem abbas . . . a dilectis filiis 
Boccacino Paganelli, Raynerio Coppi et Francisco Barducii de Cani- 
zianis sociis civibus et mercatoribus Florentinis de societate Canigiano- 
rum de Florentia . . . pro necessariis et negotiis eisdem mutuo receperit 
huiusmodi summam trium milium florenorum auri certis prefatis merca- 
toribus loco et termino persolvendam, prout in instrumento publico 
inde confecto plenius dicitur contineri, nos de expresso consensu dicti 
abbatis eorundem mercatorum indempnitatibus precavere volentes . . . 
discretioni vestre mandamus, quatinus . . . quando et quotiens expe- 
dire videritis, procedentes predictum abbatem moneatis, ut eisdem 
mercatoribus aut uni eorum vel ipsorum procuratori ... in statutis 
et conventis loco et tempore de dicta quantitate trium milium flore- 
norum auri plenam satisfactionem impendat. Alioquin suspensionis ab 
administratione temporalium et spiritualium et executione pontificalium 
interdicti et excommunicationis sententias, quas a tempore monilionis 
predicte feratis in eum, ita videlicet quod, si in statutis loco et ter- 
mino, ut premittitur, predictis non satisfecerit mercatoribus, idem abbas 
eo ipso incurrat, ipsumque tamdiu singulis diebus dominicis et festivis 
pulsatis campanis et candelis accensis excommunicatum publice nun- 
cietis et faciatis ab aliis . . . nunciare et ab omnibus artius evitari, 
donec prefatis mercatoribus de dicta quantitate dampnis expensis et 
Interesse, usuris omnino cessantibus, fuerit plenarie satisfactum. Et ni- 
chilominus idem abbas infra competentem terminum, quem ad hoc ei 
duxeritis prefigendum, ad eandem venire sedem personaliter teneatur, 
nuUo modo exinde recessurus, donec plenarie mercatoribus satis- 



— 102 — 

fecerit memoratis Quod si forte in eodem termino personaliter com- 
parere contempserit, proinde procedi possit ob contumaciam contra 
ipsum, ac si super hoc fuisset expresse ab eadem sede citatus. Si vero 
abbatem ipsum mori contigerit, antequam predictis mercatoribus, ut pre- 
mittitur, satisfaciat, et is, quem in regimine dicti monasterii substitui 
ei contigerit, infra competens tempus post substitutionem huiusmodi, 
quod ei ad hoc duxeritis statuendum, eisdem mercatoribus satisfacere 
non curarit, ipso facto similibus, quas, si satisfacere contempserit, ad- 
versus ipsum proferre curetis, sit sententiis innodatus. Simih quoque 
modo suspensus interdictus et excommunicatus usque ad satisfactionem 
plenariam per vos et alios publice nuncietur et eodem modo teneatur 
se personaliter apostolice sedis conspectui presentare, similiter inibi 
moraturus et ob contumaciam etiam puniendus. Quodsi post eiusdem 
abbatis obitum substitutionem alterius differri contingat, eos, ad quos 
administratio bonorum ad abbatem dicti monasterii spectantium de 
consuetudine vel de iure aut alio quocumque modo fuerit devoluta vel 
eis commissa, ad huiusmodi satisfactionem prestandam eisdem merca- 
toribus de fructibus redditibus et aliis obventionibus eorundem bono- 
rum futuro abbati conservandis esse volumus obligatos. Et nisi, post- 
quam susceperint administrationem eandem, infra competentem terminum 
pro facti qualitate ad hoc per vos vel per aliquem veslrum statuendum 
predictam satisfactionem impendant, huiusmodi quas propterea feratis 
in eos, sint sententiis innodati et similiter ipsi sie ligati publice nun- 
cientur et teneantur apud sedem eandem personaliter comparere, 
eodem modo inibi moraturi et ob contumaciam, si opus fuerit, pu- 
niendi. Si qui vero, quominus de fructibus redditibus et aliis obven- 
tionibus dictorum bonorum plen[arie] satisfieret mercatoribus ipsis, 
impedirent per se vel per alium seu alios quoquo modo, illos omnes 
et singulos curetis auctoritate nostra excommunicationum sententiis 
innodare et ahas procedere contra eos, prout vobis vel alicui vestrum 
videbitur oportunum. Verum si eosdem abbatem et successorem säum 
administratores et impedientes eosdem occasione huius debiti suspen- 
sionis interdicti seu excommunicationis sententiis contigerit innodari, 
postquam fuerit eisdem mercatoribus de dicta quantitate trium milium 
llorenorum dampnis expensis et interesse, ut predicitur, plenarie sa- 
tisfactum, ipsos auctoritate nostra iuxta formam ecclesie absolvatis, 
super irregularitate, si quam huiusmodi ligati sententiis celebrando 
divina vel immiscendo se illis contraxerint, dispensantes misericorditer 
cum eisdem. . . . Ceterum ne in hiis vorago locum sibi vendicet usu- 
rarum, nostre intentionis existit et volumus, quod idem abbas et suc- 



— 103 — 

cessores aut dictum monasterium vel ipsorum bona per has nostras 
litteras per cuiuspiam fraudis seu calliditatis astutiam sub quovis 
pallio seu colore verborum ad usuras aliquas obligari nullatenus va- 
leant, easdem litteras et presentes concessiones quoque recognitiones 
cautiones seu promissiones per eas vel earum auctoritate seu occasione 
factas quoad Obligationen! usurarum huiusmodi decernentes irritas et 
inanes et nullius penitus existere firmitatis, eis nichilominus quoad pre- 
missa omnia, que usurariam pravitatetn non sapiant, in suo robore 
duraturis nee usurarum pretextu maliciose aliquatenus impugn[ando]. 
Volumus insuper et apostolica auctoritate decernimus, quod a presen- 
tatione presentium etiam uni tantummodo vestrum facta plen[arie] sit 
attributa unicuique vestrum iurisdictio in premissis, quodque idem 
robur eandemque vim perpetrationis extunc iurisdictio cuiuslibet 
vestrum obtineat, quod et quam si quilibet vestrum auctoritate pre- 
sentium incepisset per citationem monitionem vel alias legitime pro- 
cedere obtineret et quasi re non integra perpetuata eadem vestrum 
cuiuslibet iurisdictio censeatur. Dat. Avinione II kl. martii a quinto. 

Beg. 57, f. 31, nr. 110; B. Cl. V nr. 5229. 

158. — 1310 Märs 8. Ävignon. 

Clemens V priori Tredicatorvm et guardiano frafrum Minorum 
Virdunensium mandat, quatinus Nicolaum episcopum Virdunemem proptcr 
nonnuUos defedus ad excrcendum pontificale ministerium inhahilem et 
ineptum citent, ut infra duos menses cor am papa compareat. 

[Clemens V] priori Predicatorum et guardiano fratrum Minorum 
ordinum Virdunen[sibus]. 

Ad nostri apostolatus auditum relacio fide digna perduxit, quod, 
licet venerabilis frater noster Nicolaus Virdunensis episcopus propter 
maculam, quam in oculorum altero ante sue promocionis tempus ad 
ecclesiam Virdunensem et eodem promotionis tempore patiebatur, sicut 
et adhuc patitur evidenter, et nonnullos alios defectus, qui fore nos- 
cuntur in ipso, ad pontificalis dignitatis ministerium exercendum red- 
datur inhabilis et ineptus, ipse tamen se gerit pro episcopo Virdunensi, 
presumens minus provide ministerium exercere huiusmodi in proprie 
salutis dispendium et scandalum plurimorum. Nos igitur scire volentes 
super hiis certitudinem veritatis, discretioni vestre mandamus, quatinus 
vos vel alter vestrum per vos vel per alium seu alios prefatum epis- 
copum ex parte nostra peremptorie citare curetis, ut infra duorum 
mensium spatium post citacionem huiusmodi personaliter apostolico se 



— 104 — 

conspectui representet, recepturus humiliter et efficaciter impleturus, 
quod ei super hoc duxerimus iniungendum, et alias servaturus plenarie, 
quod per vos in hac parte fuerit ordinatum. Diem aiitem citationis 
huiusmodi et quiequid inde duxeritis faciendum nobis per vestras 
litteras harum seriem continentes fideliter intimare curetis, non ob- 
stante indulgencia, qua fratribus ordinum vestrorum dicitur a sede 
apostolica fore concessum, quod non teneantur se de quibuscumque 
negociis, que ipsis per eiusdera sedis litteras comittuntur [intromittere], 
nisi in eis de conconcessione huiusmodi plena et expressa mencio ha- 
beatur. Dat. Avin. VIII idus marcii a. quinto. 

Reg. 57. f. 277\ nr. 24; B. Gl. V nr. 6300. 

*159. — 1310 März 21. Avignon. 

Clemens V ad perpetuam rei memoriam. 

Ex frequentibus prelatorum querelis accepimus et nos ipsi ex- 
perientia certa probavimus in minoribus constituti, quod plerumque 
religiosi, nunc patenter excusationibus fucatis et frivolis innitentes nunc 
latenter, ecclesiarum suarum ianuis perforatis aut in eis factis fenestris 
seu modis aliis exquisitis, non absque dampno cathedralium et parro- 
chialium ecclesiarum et scandalo plurimorum disrumpendo nervum 
ecclesiastice discipline, civitatum terrarum et aliorum locorum gene- 
ralia interdicta presumptione dampnabili violare presumunt. Nos igi- 
tur . . . mandamus, quatinus religiosi quicumque tarn exempti quam 
non exempti . . . cum cathedralem vel matricem loci ecclesiam illa 
viderint aut sciverint observare . . . inviolabiliter ea servent. Alioquin 
non observantes excommunicationis sententie hoc ipso Volumus subia- 
cere. . . Dat. Avinione XII kl. aprilis pont. n. a. quinto. 

Ad sinistram suh plica: X; ad dexlram in plica: B. de Brixia. 

Mets. B.-A. G. 440 or. mb. c. sig. pend.; Jahrbuch I. p. 210, nr. 115. 

160. — 1310 März 31. 

Die ultima mensis martii eiusdem anni. Petrus abbas monasterii 
S. Arnulphi Metensis promisit pro communi servitio domini pape et 
coUegii XXI cardinalium solvere in Romana curia mille 1111° flor. auri 
et V servitia consueta familiarium eorundem [medietatem videlicetj hinc 
ad festum B, Andree apostoli proxime venturum et aliam [medietatem 
c]um servitiis a die crastina ad unum annum. Presentes fuimus ego 
P. Spoletanus et P. de Badrellis et ego G. Theuron notarius. Fuimus 
rogati. 

0hl. et Sol. 1 (313), f. 43; B. Cl. V Append. 227, nr. 121 n. 3 
cf. supra nr. 157. 



— 105 — 

161. — 1310 Mai 23. Ävignon. 

Clemens V providet ecclesiae Tridentinae vacanti per obitum 
Bartholomaei episcopi Tridentini de persona Henrici tunc ab'batis mo- 
nasterii Villariensis Cisterciensis ord. Metensis dioc. 

Regimini universalis ecclesie. . . Dat. Av. X kl. iunii a. quinto. 
Eeg. 57, f. 105\ nr. 380; B. Gl V nr. 5511. 

162. — 1310 Mal 31. Ävignon. 

Clemens V Johanni de Arzilleriis electo Tullensi. 

Ad universalis ecclesie regiraen. . . Sane Tullensi ecclesia per 
liberam resignationem . . Petri Ascibilis de Setia scriptoris nostri pro- 
curatoris . . Oddonis de Golumpna olim electi TuUensis ... in mani- 
bus . . . Stephani S. Ciriaci in thermis presbiteri et Petri de Golumpna 
sancte Romane ecclesie diaconi cardinalis apud sedem apostolicam 
sponte factam . . , pastore vacante, . . nos . . . ad te canonicum 
Cathalaunensem nobilitate conspicuum . . . convertimus aciem mentis 
nostre ... de persona tua . . . predicte ecclesie providemus, prefi- 
cientes te licet absentem ipsi ecclesie. . . Dat. Av. II kl. iunii a. quinto. 

In e. m. decano et capitulo eccl. Tullensis . . . clero civitatis et 
dioc. TuU. . . . populo civitatis et dioc. TuU . . . universis vassallis eccl, 
TuU. . . . Henrico regi Romanorum illustri. . . 

Eeg. 57, f. &8, nr. 316; B. Gl. V nr. 5446. 

16J$. — 1310 Juni 15. Ävignon. 

Clemens V fratri Jacobo de Ponte Montionis, qui usque ad id 
tempus monaclius monasterii S. Andree . de Sureda Sinensis dioc. 
ad monasterium Gorziense, cum ipse de illis partibus originem traxerit, 
se transferri cupit, obtentu Raymundi S. Marie Nove diaconi cardinalis 
confert prioratum de Varengevilla ad monasterium Gorziense immediate 
spectantem ord. S. Benedicti Met. dioc. vacantem per promotionem Ade 
abbatis dicti monasterii, pridem eiusdem prioratus prioris. Mandat, ut 
eidem Jacobo recepto in monachum Gorziensem provideatur de com- 
munibus monasterii proventibus. 

Religionis zelus. . . Dat. Av. XVII kl. iulii a. quinto. 
In e. m. episcopo Metensi et archidiacono Avalonensis Eduensis 
ac P^rrico de Vodio, canonico Tullensis ecclesiarum. 

Beg. 57, f. 177, nr. 705; B. Gl. V nr. 5855. 



— 106 — 

164. — 1310 Juni 19. 

Die XIX eiusdem mensis. 

Frater Adam abbas monasterii Gorziensis Metensis dioc. promisit 
pro communi servitio domini pape et coUegii XXI cardinalium solvere 
in Romana curia a kl. iulii proxime ventu[ris] ad annum M V^ flor. 
auri et V servitia consueta. 

In mar g ine dextro: Solvit. 

Sol. et Obl. 1 (313), f. 44. 

165. — 1310 Juni 19. 

In Avinione in hospicio domini Johannis Monachi cardinalis ca- 
merarii supradicti et presentibus domino electo Spoletano magistris 
0. de Sermoneto et Johanne de Lascaxom (?) clericis camere. . . . 

Eisdem anno indictione loco et testibus, die XIX iunii. Religiosus 
vir frater Adam abbas monasterii Gorciensis Metensis diocesis pro- 
misit pro communi servitio camere et collegii M V^ flor. auri et 
V consueta servitia persolvere hinc ad kl. iulii proxime ventur[as] ad 
annum. Alioquin infra tres menses et iuravit ut in forma. 

In margine: Servitium abbatis Gorziensis in Alamania. XXI 
cardinales. 

Sol. et Obl. 2 {314), f. 18; cf. B. Gl. V, App. t. I. p. 228, nr. 128. 

166. — 1310 Juni 22. Ävignon. 

Clemens V Ade, qui in monasterio Gorziensi a monachorum maiori 
parte, mortuo Walthero abbate, in eius successorem electus erat, nunciat, 
quod post resignationem eiusdem et Jacobi a minori parte electi prefecit 
eundem Adam in dicti monasterii abbatem. 

[Clemens V] Ade abbati monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Me- 
tensis dioc. 

Dum attente consideracionis . . . Dudum siquidem monasterio 
Gorziensi ordinis S. Benedicti Metensis diocesis per obitum quondam 
Waltheri abbatis ipsius monasterii pastoris regimine destituto, . . . 
priore et conventu . . . convenientibus . . . ac in diversos dividentibus 
vota sua, una videlicet maior pars te tunc priorem prioratus de Wa- 
rengeyvilla eiusdem ordinis TuUensis diocesis, altera vero pars eiusdem 
conventus . . . Jacobum priorem prioratus de Sathanaco dicti ordinis 
Treverensis diocesis, predicti monasterii monachos, in abbatem eiusdem 
monasterii per viam scrutinii in discordia elegerunt. Porro huiusmodi 
electionum negotio per appellationes ipsarum partium ad sedem apo- 



— 107 — 

stolicam legitime devoluto ac te et eodem priore de Sathanaco propter 
hoc ad nostram presentiam accedentibus earumque electionum negotio 
in consistorio publico coram nobis et fratribus nostris proposito, nos ne- 
gotium electionum ipsarum . . . Petro de Columpna, sancte Romane 
ecclesie diacono cardinali, audiendam et referendam nobis duximus vive 
vocis oraculo comittendum. Cumque postea tu et prior de Sathanaco 
. . . tandem . . . omne ius, si quod tibi et eidem priori ex electionibus 
huiusmodi fuerat acquisitum, in manibus ... Raymundi Sancte Marie 
nove diaconi cardinahs . . . libere resignastis, nos postmodum resigna- 
tiones easdem benigne duximus acceptandas . . . Itaque . . . conside- 
rantes nobiUtatem generis ... de persona tua ipsi monasterio . . . 
duximus providendum , preficientes te in abbatem eidem monasterio 
. . . tibique postmodum fecimus per . . . Nicolaum episcopum Ostien- 
sem munus benedictionis impendi. . , . Quocirca . . . tibi . . . man- 
damus, quatinus impositum tibi onus a domino suscipiens reverenter, 
sie te in ipsius monasterii ampliandis honoribus et profectibus procu- 
randis reddas sine intermissione soUicitum . . . Dat. Avinione X kl. 
iulii a. quinto. 

In e. m. priori et conventui monasterii Gorziensis . . . universis 
vassallis monasterii Gorziensis . . 

Beg. 57, f. 91\ nr. 326; B. Cl. V 5456. 

167. — 1310 Juni 22. Ävignon. 

Clemens V duci Lotharingie et comiti Barrensi mmciat, quod mo- 
nasterio Gorziensi mortuo Waltero abhate et diuturna Ute inter Adam a 
maiori et Jacobum a minori monachorum parte eledos in curia Romana 
Jiahita, tandem^ post resignationem utriusque electi prefecii predictum Adam; 
quem cuiusque monasterium commendat duci et comiti. 

[Clemens V] nobilibus viris duci Lothoringie et comiti Barrensi. 
Ad fovendum in visceribus caritatis . . . Dudum siquidem mo- 
nasterio Gorziensi , . . (Sequiiur mutatis mutand'S textus litterarum 
eodem die Ade destinatarum usque) munus benedictionis impendi . . . 
Quocirca nobilitatem vestram rogamus et hortamur attentius, quatinus 
eundem abbatem suumque monasterium supradictum habentes com- 
mendata, eidem abbati in manutenendis recuperandis et conservandis 
bonis et iuribus dicti monasterii sie vos exhibeatis favorabiles et be- 
nignos et in cunctis eorum oportunitatibus generosos, quod idem abbas 
favore vestro sufTultus predicti monasterii sibi commissi regimen possit 
salubriter exercere. . . . Dat. Av. X kl. iulii a. quinto. 
Beg. 57, f. 103, nr. 366; B. Cl. V nr. 5497. 



— 108 — 

168. — 1310 Juni 2i. Ävignon. 

Clemens V declarat excommunicatos, omnibus beneficiis privatos 
et ad ea inhabiles Lutoldum intrusum antiepiscopum Basilienses eius- 
que assectas, inter quos etiam Johannem de Vinstingen olim officialem 
Basiliensem. 

Deus ultionum dominus . . . Dat. Avinione VIII kl. iulii a. quinto. 
Beff. 57, f. 137, nr. 519; B. GL V nr. 5655. 

169. — 1310 Juli 13. Carpentras. 

Clemens V Amedeo nato qnondam Amedei comitis Gebennensis 
consideracione Guillelmi eiusdem fratris, comitis Gebennensis confert 
ecclesie Maguntine canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel 
proxime vacatura, non obstante quod in Liigdunensi Lingonensi et Ge- 
bennensi ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet et nuper eidem 
provisum fuit de canonicatu et prebenda ecclesie Coloniensis. 

Apostolice sedis copiosa benignitas . . . Dat. Carpentorati III idus 
iulii a. quinto. 

In e. m. episcopo et priori de Thaluyre Gebennensis dioc. äc 
cantori eccl. Gebennensis. 

Beg. 57, f. 209, nr. 837; B. Gl. V nr. 5999. 

170. — 1310 August 14. 

Pro secunda septimana ipsius mensis . , . expense . . . 
Item magistro Petro de Garlex pro vadiis IX dierum V solidos et 
VIII denarios Turonensium grossorum. 

Mr. et Exil. 10,' f. 45^; B. Gl. V, Append. I, f. 137. 

171. — 1310 Äugmt 18. In prioratu de Orausello. 

Clemens V Ade abbati monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. 
dioc. concedit, ut non obstante de certo monachorum numero in mo- 
nasterio suo statuto valeat in eodem tres personas ydoneas, de quibus 
sibi videbitur, in monachos recipi facere. 

Volentes illam tibi gratiam . . . Dat. in prioratu etc. XV kl. sep- 
tembris a. quinto. 

Beg. 57, f. 217, nr. 877; B. Gl. V nr. 6043. 

172. — 1310 August 27. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Nicoiao episcopo Virdunensi nunciat, quod eius electionem 
a primicerio decano et capituto ecdisiae Virdunensis concorditer factam 



— 109 — 

necnon eiusdem confirmationem et consecrationem a Dithero metropolitano 
Treverensi factam confirmat. 

[Clemens V] Nicoiao episcopo Virdunensi. 

Clara merita tue fraternitatis. . . Sarie petitio tua nobis exhibita 
continebat, quod dudum ecclesia tua Virdunensi per obitum bone memorie 
Thome . . . pastoris regimine destituta . . . primicerius decanus et 
capitulum eiusdem . . . te in Virdunensem episcopum concorditer ele- 
gerunt. Demum vero procuratoribus eorundem primicerii decani et 
capituli ad hoc specialiter constitutis ad bone memorie Ditherii archi- 
episcopi Treverensis metropolitani tui tunc viventis presentiam acce- 
dentibus et dictam electionem petentibus ab eo cum instantia confir- 
mari, idem archiepiscopus in dicta tua ecclesia Virdunensi per suas 
litteras generale citationis proponi fecit edictum, ut, si qui huiusmodi 
electioni se vellent opponere, coram eodem archiepiscopo certo per- 
emptorio ad hoc in eisdem litteris termino constituto legitime com- 
parerent. Et quia nullus ad hoc comparuit coram ipso in termino 
supradicto, idem archiepiscopus de tuis meritis et eligentium studiis 
ac electionis forma diligentius inquisita ac persona tua ac forma elec- 
tionis ipsius examinatis sollicite electionem ipsam, quia illam de te 
persona ydonea invenit canonice celebratam, de co[nsilio] sapientum, 
non obstante macula, quam tunc patiebaris sicut adhuc pateris, in 
altero oculorum, de quo tunc videbas et etiam adhuc vides, auctoritate 
metropolitica confirmavit tibique postmodum servatis in hoc statutis a 
iure temporibus propriis manibus munus consecrationis impendit, prout 
de electione huiusmodi per decretum super hoc confectum primicerii 
decani et capituli predictorum et confirmatione ac consecratione pre- 
dictis per litteras eiusdem archiepiscopi sigillo munitas plenius dicitur 
apparere. Nos igitur tuis supplicationibus inclinati, electionem confir- 
mationem et consecrationem huiusmodi, non obstante macula supra- 
dicta, et quicquid secutum est ex eis, rata habentes et grata illa 
auctoritate apostolica ex certa scientia approbamus et etiam confirma- 
mus . . . Tecum nichilominus super eodem defectu macule . . . dis- 
pensamus. . . . 

Dat. in prioratu ut supra. VI kl. septembris a. quinto. 

Reg. 57, f. 143, nr. 530; B. Gl. V nr. 5670. 

17*5. — 1310 August 29. In prioratu de Grausello. 
Clemens V abbati monasterii S. Mansueti prope muros TuUenses 
concedit facultatem recipiendi a Jacobo de Claromonte canonico 



— 110 — 

Metensi resignacionem canonicatus et prebende, quos hie in ecclesia 

Metensi obtinet, eosque conferendi persone idonee. 

Cum dilectus filius . . Dat. in prioratu etc. IHI kl. septembris 

a. quinto. 

Reg. 57, f. 233\ nr. 940; B. Gl. V nr. 6114. 

1T4. — 1310 September 10. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Petro abbati monasterii S. Arnulphi prope muros Me- 
tenses ord. S. Bened. indulget, ut non obstantibus certo monachorum 
numero et quibuslibet aliis monasterii statutis in suo monasterio duas 
personas ydoneas in monachos recipi facere valeat. 

Devotionis tue meritis . . . Dat. in prioratu de Grausello prope 
Malausanam Vasionensis diocesis IUI idus septembris a. quinto. 
Eeg. 57, f. 162\ nr. 643; B. Gl. V nr. 5787. 

175. — 1310 September 10. In prioratu de Grausello. 
Clemens V eidem (= Petro abbati monasterii S. Arnulphi prope 

muros Metenses) dat facultatem concedendi tabeUionatus officium uni 
persone, quam post diligentem examinationem ad illud repererit ydoneam. 
Ne contractuum memoria. . . Dat. ut supra (== in prioratu de 
Grausello etc. IUI idus septembris a. quinto). 

Beg. 57, f. 162\ nr. 644; B. GL V nr. 5788. 

176. — 1310 September 26. In prioratu de Grausello. 
Clemens V Ludovico preposito ecclesie de Homburch Metensis 

diocesis concedit facultatem recipiendi hac vice ab Henrico de Gerolzeke 
canonico Virdunensi canonicatum et prebendam, quos obtinet in ecclesia 
Virdunensi, et Anselmo de Wasselneim rectore parrochialis ecclesie in 
Kirperc Metensis diocesis ecclesiam ipsam, cupientibus ex causis legi- 
timis adinvicem permutare, vel ab eorum procuratoribus huiusmodi 
liberam resignationerö canonicatus prebendeque necnon ecclesie par- 
rochialis eaque recepta conferendi canonicatum et prebendam Anselmo, 
ecclesiam vero parrochialem Henrico, non obstante quod idem Ansel- 
mus ratione dicte ecclesie, ex qua iniuste percepit et percipit fructus, 
se non fecit, prout ex constitutione Lugdunensis concilii tenebatur, infra 
annum a tempore assecutionis in presbiterum promoveri ; remittendique 
Anselmo fructus eosdem ac abolendi omnem Infamie maculam et inha- 
bilitatis notam in eo quomodolibet ex retentione ecclesie ac perceptione 
fructuum obortam. 



— 111 — 

Cum sicut accepimus . . , Dat. in prioratu ut supra VI kl. octobris 

a. quinto. 

Beg. 57, f. 234. nr. 942; B. Cl. V nr. 6117. 

177. — 1310 November 13. 

Anno domino millesimo CCC X" die XIII mensis novembris do- 
minus Johannes de Argilleriis episcopus Tullensis promisit pro com- 
muni servitio domini pape et collegii XX cardinalium II"* V^ flor. auri 
et V servitia famulis eonsueta. 

In margine dextro: descessit {quoä mutatum est alio atramento in) 

discessit. 

0hl. et Sol. 1 (313), f. 45. 

178. — 1310 November 22. Avignon. 

Clemens V Johanni de Molanx ^) capellano suo confert eccl. Me- 
tensis canonicatum, prebendam vero ac dignitatem vel personatum seu 
officium cum cura vel sine cura, ad cuiuscumque collationem vel aliam 
dispositionem pertineant communiter vel divisim, si in eadem ecclesia 
vacant ad presens vel quam primum simul vel successive vacaverint, 
eidem conferenda reservat, non obstante quod in ecclesia Tullensi 
canonicatum et prebendam ac scolastriam et in monasterio Romaricensi 
Tullensis diocesis quandam prebendam consuetam clericis secularibus 
assignari obtinet. 

Tue devotionis grata . . . Dat. Avinione X kl. decembris a. sexto. 

In e. m. S. Apri extra niuros Tullenses et S. Vincentii Metensis 
monasteriorum abbatibus ac preposito ecclesie Albiensis. 
Beg. 58, f. 75, nr. 306; B. Cl. V nr. 6697. 

179. — 1310 Decemher 12. Avignon. 

Clemens V Bernardo de Garvo confert eccl. Metensis canonica- 
tum, prebendam vero ac dignitatem seu personatum vel officium cum 
cura vel sine cura, si qua in eadem ecclesia vacant ad presens vel 
cum proxime vacaverint, eidem reservat, non obstante quod eidem de 
pluribus aliis beneficiis duxerit providendum aut quod patiatur in or- 
dinibus et etate defectum, cum in minoribus tantum ordinibus et in 
vicesimo quarto etatis sue anno sit constitutus. 

Matris ecclesie gratiosa benignitas . . . Dat. Avinione II idus de- 
cembris a. sexto. 

Beg. 58, Utt. cur. f. 274, nr. 23; B. Cl. V nr. 7489. 

*) Morlanis dioc. Lascurremis cf. Beg. nr. 5945. 



— 112 — 

180. — 1311 Februar 9. Avignon. 

Clemens V Henrico JDelfini canonico Bothomagensi cmisideratione 
Johannis Delfini fratris indulgef, ut quamvis minor etate plura heneficia 
ecdesiastica ohtenta vel oMinenda licite valeat retinere. 

[Clemens V] Henrico nato quondam Umberti Delfini Viennensis 
canonico Rothomagensi. 

Oblata nobis ex parte tua petitio continebat, quod nos . . . Ca- 
meracensis et Rothomagensis ecclesiarum canonicatus tibi . . . contu- 
limus et de illis duximus providendum, prebendas vero ac dignitates 
seu personatus, si in eisdem ecclesiis et earum qualibet simul vel di- 
visim tunc vacabant vel quam primum vacare contingeret, quos tu vel 
procurator tuus . . . infra unius mensis spacium, postquam tibi vel 
eidem procuratori de illorum vacatione. constaret, duceres acceptandos, 
conferendos tibi post acceptationem huiusmodi donationi apostolice 
duximus reservandos . . . quamvis in eisdem litteris nostris, quod tu 
minor annis existeres, prout eras et adhuc esse dinosceris, ex sola 
simplicitate facta mentio non fuisset. Cumque postmodum thesauraria 
in eadem Rothomagensi ecclesia vacavisset, per quemdam, qui post 
provisionem et reservationem huiusmodi tibi factas gratiam in eadem 
ecclesia impetravit, contra te obiectum fuisse dinoscitur, quod inhabilis 
eras utpote minor annis ad eandem thesaurariam canonice obtinendam. 
Nos igitur volentes personam tuam tue nobilitatis obtentu et consi- 
deratione. . . Johannis Delfini Viennensis pro te fratre suo . . . sup- 
plicantis favoribus prosequi gratiosis . . . decernimus, quod huiusmodi 
gratia in predictis ecclesiis tibi facta plenam absque preiudicio tamen 
illorum, qui ius in re vel ad rem habent in thesauraria vel aliis digni- 
tatibus seu personatibus in predictis ecclesiis vacaturis, obtineat ro- 
boris firmitatem, acsi de huiusmodi minori etate habita in eisdem 
litteris mentio extitisset. . . Dat. Avinione V idus februarii anno sexto. 

Reg. 58, f. 37\ nr. 14?; R. Gl. V nr. 6534. 

181. — 1311 Februar 12. Avignon. 

Clemens V Johanni electo Tullensi, de quo nuper ecclesie Tul- 
lensi tunc vacanti providit, Stephani tit. S. Ciriaci in thermis presbiteri 
cardinalis supplicationibus inclinatus, indulget, ut unus, quem voluerit, 
antistes catholicus adscitis et in hoc sibi assistentibus duobus vel tri- 
bus ahis episcopis possit ei munus consecrationis impendere. 

Exigentibus tue devocionis. . . Dat. Avin. II idus februarii a. sexto. 
Reg. 58, f. 4P, nr. 165; R. Gl V nr. 6552. 



— 113 — 

182. — 1311 März 4. Avignon. 

Clemens V Amedeo, nato quondam Amedei comitis Gebennensis, 
inclinatus precibus Guillelmi fratris eiusdem indulget, ut insistens sco- 
lasticis disciplinis fructus beneficiorum suorum possit usque ad trien- 
nium percipere nee interim ad residendum in eisdem teneatur. 

Tua et tuoriim sincera devotio. . . Dat. Avin. IUI nonas marcii 
a. sexto. 

Reg. 58, f. 53\ nr. 219; R. Cl. V nr. 6609. 

183. — 1311 Mai 1. Avignon. 

Clemens V cum Guidone nato Guidonis comitis Flandrensis et 
Margaretae natae Theobaldi ducis Lothoringie dispensat, ut non ob- 
stante tertio et quarto consanguinitatis gradu matrimonimn invicem 
contrahere valeant. 

Cum summus pontifex . . . Dat. Av. kl. maii a. sexto. 

Reg. 58, f. 94\ nr. 394; R. Cl. V nr. 6791. 

184. — 1311 September ^9. Apud S. Valerium Viennensis diocesis. 
Clemens V »venerabili fratri . . archidiacono Winctoniensi<^ con- 

cedit facultatem recipiendi tam a Symone Philippi de Florentia canonico 
Metensi canonicatus et prebende, quos in Metensi ecclesia obtinet 
quorumque fructus secundum taxationem decime centum florenorum 
auri valorem annuum non excedunt, quam ab una alia persona canoni- 
catus et prebende, quos ipsa in Aquilegiensi ecclesia obtinet . . . 
liberam etiam apud sedem apostolicam resignationem ac conferendi eos- 
dem personis ydoneis — non obstante si utraque ipsarum alia beneficia 
cum vel sine cura obtinere noscatur. 

Dilecti filii Symonis . . . Dat. ap. S. Valerium Viennensis dioc. 
HI kl. octobris a. sexto. 

Reg. 58, f. 235\ nr. 943; R. Cl. V nr. 7380. 

*185. — 1311 Decemher 18. Vienne. 

Clemens V abbatis et fratrum monasterii S. Arnulphi Metensis 
postulationibus annuens confirmat possessiones iura et privilegia eius- 
dem monasterii. 

Religiosam vitam eligentibus . . . Datum Vienne per manum 
Arnaldi tit. S. Prisce presbiteri cardinalis S. Romane ecclesie vicecan- 
cellarii XV kl. ianuarii, ind. decima, incarn. dom. a. millesimo trecen- 
tesimo undecimo p. vero domini Clementis pape V a. septimo. 

Metz. Bez.-Arch. H 5. Or. mh. cum rota et monogrammate atque sub- 
scriptionibus pape et duorum episcoporum et quatuor p)-esbiterorum et 

8 



— 114 — 

quatuor diaconorum cardinalium, filo et plumho amissis. Reg. in Jahr- 
buch I, 210, nr. 116. 

186. — 1313 Januar 18. Vienne. 

Clemens V Henrico nato quondam Imberti Delphini Viennensis 
confert archidiaeonatum ecclesie Wigornensis vacantem per obitum 
Francisci S. Lucie in silice diaconi cardinalis nuper in Urbe defuncti, 
non obstantibus beneficiis cum cura vel sine cura, etiamsi dignitas vel 
personatus existant, obtentis vel expectatis, aut defectu quem patitur 
in ordinibus et etate. 

Generis et morum nobilitas. . . Dat. Vienne XV kl. februarii 
a. septimo. 

In e. m. episcopo Gratianopolitano et abbati monasterii S. Antonii 
Viennensis diocesis ac decano ecclesie Gratianopolitane. 
Beg. 59, f. 35, nr. 143; B. Gl. V nr. 7773. 

*187. — 1313 April 13. Vienne. 

Clemens episcopus servus servorum dei dilecto filio . . cantori 
ecclesie Sancti Salvatoris Metensis salutem et apostolicam benedic- 
tionem. 

Dilectorum filiorum . . abbatis et conventus monasterii Sancti 
Vincentii Metensis ordinis Sancti Benedicti precibus inclinati, presen- 
tium tibi auctoritate mandamus, quatinus ea, que de bonis ipsius mo- 
nasterii alienata inveneris illicite vel distracta, ad ius et proprietatem 
eiusdem monasterii legitime revocare procures, contradictores per 
censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo. Testes 
autem, qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, 
censura simili appellatione cessante compellas veritati testimonium per- 
hibere. Dat. Vienne idus aprilis p. n. a. septimo. 

Metz. Bes.-Ärch. H 1921. or. mb. c. sig. — Ad dextram in plica: 
A. Med. — Beg. in Jahrbuch I, 210, nr. 117. 

188. — 1312 Mai 2. Vienne. 

Clemens V Metensi et Tullensi episcopis ac decano eccl. Trever. 
nunciat, quod bona militie Tempil approbante concilio concessit hospi- 
tali S. Johannis lerosolimitani et mandat eisdem, quatinus magistrum 
seu priores vel preceptores aut fratres hospitalis eiusdem in corpora- 
lem possessionem inducant. 

Ad providam Christi vicarii . . . Dat. ut supra (= Vienne VI 
nonas maii p. n. a, septimo). 



— 115 — 

In e. m. archiepiscopo Coloniensi et Leodiensi et Traiectensi 
episcopis. 

Beg. 59, f. 51\ nr. 245; R. Gl. V nr. 7886. 

*180. — 131:2 Mai 3. Vienne. 

Clemens V S. Maximini et S. Marie ad martires extra muros 
Treverenses monasteriorum abbatibus et Ludovico de Homburch eanonico 
Treverensi, petente Johanne abbate monasterii Wadegoziensis Pre- 
monstratensis ordinis, mandat, quatinus discernant litem inter predic- 
tum Johannem ex ima parte et decanum primiceriuni et capitulum 
ecclesie Metensis ex altera exortam de Walramo comite Geminipontis 
in monasterio Wadegoziensi sepulto, quem ut notorium iniuriatorem et 
detentorem bonorum ecclesie Metensis exhumandum esse predicti pri- 
micerius decanus et capitulum pretendebant. 

Sua nobis Johannes . . . Dat. Vienne VI nonas maii p. n. a. septimo. 
Kremer, Geneal. Gesch. des Ardennischen Geschlechts, II, 157, nr. IX. 

190. — 1313 Mai 6. Vienne. 

Clemens V Guerrico de Doucellis obtentu Reginaldi episcopi Me- 
tensis pro eonsanguineo suo supplicantis et consideratione nobilitatis et 
probitatis eiusdem Guerrici reservat dignitatem personatum vel offi- 
cium ad presens vacantem vel proxime vacaturum in cathedrali ecclesia 
Leodiensi vel alibi in civitate Leodiensi spectantem ad coUationem 
episcopi Leodiensis, non obstante quod Guerricus canonicatum et pre- 
bendam in eccl. Leodiensi et parrochialem ecclesiam de Cruleio Ebroi- 
censis dioc. obtinet. 

Tui nobilitas generis , . . Dat. Vienne II nonas maii a. septimo. 
Meg. 59, f. 137, nr. 652; B. Cl. V nr. 8344. 

191. — 1313 Mai 7. Vimne. 

Clemens V episcopum Metensem et abhates Augie maioris et Sal- 
censis monasteriorum Constantiensis et Ärgeniinensis diocesium constituit 
conservatores episcopi Ärgeniinensis honorumque ad eins mensam spectantium. 

[Clemens V] episcopo Metensi et Augie maioris et Salcensis mo- 
nasteriorum abbatibus Constantiensis et Argen tinensis diocesium. 

Ad hoc nos deus . . . Sane venerabilis fratris nostri Johannis 
episcopi Ärgeniinensis conquestione percepimus, quod nonnuUi clerici 
et ecclesiastice persone tam religiöse quam seculares in dignitatibus et 

8* 



— 116 — 

personatibus constitute necnon duces marchiones comites barones 
advocati nobiles milites universitates castrorum oppidorum villarum 
et alii laici Argentinensis civitatis et diocesis ac partium vieinarum 
nuper occupaverunt et occupari fecerunt castra villas casalia terras 
possessiones vassallos homines iura iurisdictiones et nonnuUa alia 
bona mobilia et immobilia ad mensam suam episcopalem Argentinen- 
sem spectantia et ea detinent occupata seu huiusmodi detinentibus 
prestant auxilium et favorem, vassallos etiam homines et colonos eius 
in terris et locis ad dictam mensam spectantibus consistentes capere 
et carceri mancipare, equos boves et nonnulla alia bona mobilia ad 
dictam mensam spectantia necnon hominum et vassallorum predictorum 
in predam abducere ac domos ipsorum incendio concremare presump- 
serunt hactenus et presumunt. Nonnulle quoque alle persone eccle- 
siastice, seculares et reguläres duces comites barones nobiles ac uni- 
versitates et singulares persone castrorum villarum oppidorum civi- 
tatis diocesis et partium predictarum de redditibus proventibus cen- 
sibus iuribus et aliis rebus ad dictam mensam spectantibus eidem 
episcopo vel eius vicariis aut procuratoribus nolunt aliquatenus respon- 
dere. Nonnulli etiam civitatis diocesis et partium predictarum . , . 
eidem episcopo in castris villis casalibus terris possessionibus vas- 
sallis hominibus iurisdictionibus iuribus bonis et rebus aliis ad men- 
sam eandem spectantibus multiplices molestias inferunt et iacturas. 
Quare . , . mandamus, quatinus vos vel duo . . . [conservatores et 
iudices prefato episcopo, quoad vixerit, efficacis defensionis presidio 
assistentes non permittatis eum super premissis . . . indebite moles- 
tari . . .] Datum ut supra proximo (= Vienne nonis maii anno septimo). 
Reg. 59, f. 66\ nr. 331; B. GL V nr. 7979. 

19S. — 1312 Mai 11. Vienne. 

Clemens V archiepiscopum Bemensem et episcopos Laiidunensem ac 
CatJialaunensem constituit conservatores Johannis episcopi Tullensis et ho- 
nonmi ad eius mensam spectantium. 

[Clemens V] archiepiscopo Remensi et Laudunensi ac Cathalau- 
nensi episcopis. 

Ad hoc nos deus . . . Sane venerabilis fratris nostri Johannis 
episcopi Tullensis conquestione percepimus, quod nonnulli clerici, 
seculares et religiosi, duces comites barones nobiles milites et alii 
laici civitatis et diocesis Tullensis et partium vieinarum nuper occupa- 
verunt et occupari fecerunt castra villas terras possessiones iuris- 
dictiones et iura ac nonnulla alia bona immobilia et mobilia Tullensis 



W _ 117 _ 

ecclesie ad episcopalem mensam TuUensem spectantia et ea detinent 
occupata seu detinentibiis prestant auxilium et favorem. Nonnulle 
qiioque alle persone ecclesiastice, seculares et reguläres, ac universi- 
tates communitates et singulares persone civitatis necnon castrorum et 
villarum diocesis et partium predictarum de redditibus proventibus 
iuribus et rebus aliis ad mensam predictam spectantibus eidem epis- 
copo vel eius vicariis nolunt aliquatenus respondere. Nonnulli etiam 
civitatis diocesis et partium predictarum . , . eidem episcopo in 
castris villis terris possessionibus iurisdictionibus iuribus bonis et re- 
bus aliis ad mensam predictam spectantibus multiplices molestias in- 
ferunt et iacturas. Quare . . . [mandamus, quatinus vos vel duo . . . 
conservatores et iudices prefato episcopo, quoad vixerit, efficacis de- 
fensionis presidio assistentes non permittatis eum super premissis . . . 
indebite molestari . . .] Dat. Vienne V idus maii a. septimo. 

Beg. 59, f. 67, nr. 333; B. Cl. V nr. 7982. 

193« — 1312 Mai 28. In prioratu de GrauseUo. 
Clemens V Bernardo de Garvo cardinali, nepoti suo, indulget, ut 
oUinere et retinere possit plurima heneßcia ecclesiastica, quorum in numero 

»sunt canonicatus et xirebenda ecclesie Metensis. 
[Clemens V] Bernardo (de Garvo de S. Liherata) S. Agathe dia- 
ßono cardinali (nepoti ex Clementis V germana). 
Que ad tui status . . . Dudum siquidem ad cardinalatus dignitatem 
te duximus promovendum et ecclesiam S. Agathe de Urbe curam ani- 
marum habentem per diaconum cardinalem solitam gubernari, que 
titulus tui cardinalatus existit, tibi duximus concedendam ac ipsius nec- 
non postmodum S. Marie in Dompnico de dicta Urbe per diaconum 
cardinalem similiter sollte gubernari ac proprio cardinale carentis eccle- 
siarum curas et administrationes in spiritualibus et temporalibus solli- 
citudini tue commisimus. . . Cum autem tu ex vigore gratiarum per 
nos olim tibi ante promotionem tuam huiusmodi concessarum de Con- 
stantia in Constantiensi et de Brugis in Tornacensi archidiaconatus 
ac in predictis et Leodiensi Metensi Toletana et Cumana ecclesiis 
canonicatus et prebendas cum quibusdam prestimoniis eiusdem ecclesie 
Toletane, quamvis ea pacifice nequaquam possideas, et prioratum S. Ram- 
berti et decanatum Soliacensem ordinis S. Benedicti Lugdunensis et 
Caturcensis diocesium assecutus, ea insimul hactenus tenuisse et adhuc 
teuere in eisdem, insuper Leodiensem et Metensem ac Toletanam digni- 
tates seu personatus vel officia cum cura vel sine cura ac in ipsa 
Toletana ecclesiis preposituram seu mensatam inibi vacatura expectare 



- 118 — 

noscaris, unum preterea vel pluia beneficia ecclesiastica, quorum pro- 
ventus mille turonensium parvorum secimdum taxationem decime va- 
lorem annuum non excedunt, . . . libere recipere valeas et licite reti- 
nere, quamvis patiaris in ordinibus et etate defectum ac ex predictis 
ecclesiis S. Aghate et S. Marie archidiaconatibus canonicatibus et 
prebendis prestimoniis prioratu et decanatu perceperis et percipias 
redditus et proventus nee te feceris ad ordines, prout ipsorum aut 
aliquorum vel alicuius ex eis cura vel onus forte requirit, statutis a 
iure temporibus, dispensatione oportuna forsitan super hiis a sede 
apostolica non obtenta, nos .... tuis supplicationibus inclinati tecum, 
ut archidiaconatus canonicatus . . . predicta, que de novo tibi ad 
cautelam conferimus . . . cum fructibus inde perceptis, quos tibi de 
speciali gratia remittimus et donamus, necnon dignitates . . . ac etiam 
omnes et singulas pensiones, quas ubicumque et a quibuscumque per- 
sonis vel locis obtines vel te in posterum obtinere contigerit . . . una 
cum dictis S. Agathe et S. Marie ecclesiis licite valeas retinere . . . 
auctoritate apostolica dispensamus .... Dat. in prioratu de Grausello etc. 
V kl. iunii a. septimo. 

Beg. 59, f. 192\ nr. 919; B. Gl. V nr. 8619. 

194. — 1312 Juni 20. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Henrico de Asperomonte canonico Virdunensi. 

Dum tui nobilitatem generis . . . tuis supplicationibus inclinati 
tecum, ut defectu, quem pateris in etate, ac Lateranensis concilii et 
quavis alia constitutione contraria nequaquam obstantibus ad quamlibet 
dignitatem ecclesiasticam etiam episcopalem, si ad illam alias te canonice 
vocari vel assumi, etiam per apostolicam sedem, contingat, ita quod, 
si ad huiusmodi dignitatem per dictam sedem vocatus vel assumptus 
extiteris, non sit necesse deinceps aliam de dicto defectu facere men- 
tionem, libere recipere valeas et licite retinere . . . dispensamus . . . 
Dat. in prioratu de Grausello ut supra XII kl, iulii a. septimo. 
Beg. 59, f. 166, nr. 798; B. Gl. V nr. 8498. 

195. — 1312 Juni 23. In prioratu de Grausello. 

Clemens V ecclesie Virdunensi vacanti per liberam resignationem 
Nicolai olim Virdunensis episcopi, qui per Franconem rectorem ecclesie 
de Estrees Virdun. dioc. procuratorem suum in manibus Arnaldi S. Marie 
in porticu diaconi cardinalis apud sedem apostolicam resignavit, pro- 
videt de persona Henrici canonici Virdunensis in subdiaconatus ordine 
constituti et absentis. 



— 119 — 

Regimini universalis ecclesie. . . Dat. in prioratu de Grauselio . . . 
Villi kl. iulii a. septimo. 

Reg. 57, f. 165\ nr. 797; B. Gl. V nr. 8497. 

196. — 1312 Juni 27. In prioratu de Grauselio. 

Clemens V cpiscopo Cathalaunensi et abhatihus monasteriorum S. Petri 
ad montes Caihalaunensis ac S. Bemigii Remensis mandat, quatinus Ni- 
coiao, qui resignavit episcopatum Virdtmensem, assignent pensiotiem annuam. 

[Clemens V] episcopo Cathalaunensi et S. Petri ad montes Caiha- 
launensis ac S. Remigii Remensis monasteriorum abbatibus. 

Cum venerabilis frater noster Nicolaus episcopus olim Virdunensis per 
quondam Franconem rectorem ecclesie de Estrees Virdunensis diocesis 
procuratorem suum . . . oneri et regimini Virdunensis ecclesie, cui tunc 
preerat, et non honori in manibus . . . Arnaldi S. Marie in porticu diaconi 
cardinaHs apud sedem apostolicam de mandato nostro cessionem huius- 
modi admittentis ex certis causis sponte cessisse noscatur, nos atten- 
dentes, quod idem Nicolaus rerum temporalium indigentiam patiatur, 
discretioni vestre . , . mandamus, quatinus , . . eidem Nicoiao vel 
procuratori suo pro eo de Magiennes et de Tilly domos villas et pre- 
posituras ac villicaturas de Diewe de Ramblemsin et de Barroys ad 
mensam episcopalem ecclesie Virdunensis spectantes cum omnibus 
iuribus et iurisdictionibus eorum ac fructibus redditibus et proventibus 
quibuscumque tam ex ipsorum terris cultis et incultis quam pratis 
aquis stagnis furnis molendinis et nemoribus eorundem ac omnibus 
emolumentis ex villis preposituris villicaturis et locis predictis prove- 
nientibus possidendas ac etiam retinendas, quoad vixerit, preterea 
homagia vassallorum locorum ipsorum et Silvas de Magiennes, quibus 
videlicet silvis dictus Nicolaus pro suo usu et suis edificiis reparandis 
et etiam de novo construendis dumtaxat uti libere possit, ita quod Virdu- 
nensis episcopus, qui erit pro tempore, diclo Nicoiao vivente in homines 
in dictis villis consistentes nullam iurisdictionem obtineal, nisi dumtaxat 
exercitum vel etiam cavalcatam pro iuribus Virdunensis ecclesie defen- 
sandis, et ducentas libras Turonensium parvorum de emolumento, quod 
provenire contigerit ex sigillo curie Virdunensis, medietatem videlicet 
in festo S. Remigii et reliquam medietatem in octavis festivilatis re- 
surrectionis domini, ei annis singulis persolvendas pro suslentatione sua 
aucloritate nostra assignare curetis, inducentes eundem Nicolaum vel 
procuratorem suum pro eo in corporalem possessionem. . . Dat. in 
prioratu etc. V kl. iulii a, septimo. 

Beg. 59, f. 169\ nr. 827; B. Gl. V nr. 8527. 



— 120 — 

197. — 1312 Juli 3. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Johann! de Molans capellano suo confert ecclesiae Tul- 
lensis decanatum, in qua saltem post eius assecutionem personaliter 
residere debet, non obstante quod idem Johannes in TuUensi et Me- 
tensi canonicatus et in ipsa Tullensi prebendam fuerit assecutus et in 
predicta Metensi de prebenda nondum obtenta sibi ab eodem papa 
fuerit provisum ac quod in eadem ecclesia Tullensi dignitatem seu 
personatum vel officium cum cura vel sine cura auctoritate eiusdem 
pontificis expectat. 

Sedis apostolice. . . . Dat. in prioratu de Grausello etc. V nonas 
iulii a. septimo. 

Reg. 59, f. 94, nr. 454; B. Cl. V nr. 8127. 

198. — 1312 Juli 12. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Gaucherio nato nobilis viri Hugonis Ademarii domini 
Montilii Valentinensis diocesis inclinatus precibus Hugonis patris confert 
canonicatum eccl. Vivariensis, non obstante quod quartum decimum 
annum etatis nondum attigit. 

Tue laudabilis . . , Dat. in prioratu etc. . . . IUI idus iulii a. septimo. 

Beg. 59, f. 99, nr. 478; B. Cl. V nr. 8151. 

199. — 1312 Juli 12. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Ademaro nato nobilis viri Hugonis Ademarii domini 
Montilii Valentinensis dioc. confert canonicatum eccl. Lugdunensis, non 
obstantibus quod in Vivariensi ecclesia et B. Marie de Montecalvo ac 
B. Martini de Marsano et S. Petri de Palatio ecclesiarum prioratus 
Valentinensis et Tricastrine diocesium obtinet et nondum quartum de- 
cimum annum attigit. 

Tue laudabilis. . , Dat. ut supra. 

Beg. 59, f. 99\ nr. 479; B. Gl. V nr. 8152. 

200. — 1312 Juli 13. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Symoni de Marvilla canonico Leodiensi capellano sedis 
apostolice obtentu Raynaldi episcopi Metensis concedit, ut insistens 
studio theologice facultatis, ubi illud vigeat generale, redditus prebenda- 
rum, quas in Leodiensi Metensi et Virdunensi ecclesiis, quarum est 
canonicus, usque ad triennium, quin resideat, quotidianis distributionibus 
dumtaxat exceptis, percipere valeat. 



I 



i 



— 121 — 

Dum ad personam. . . Dat. ut supra (= in prioratu de Grausello 
prope Malausanam Vasionensis dioc. III idus iulii a. septimo). 
Beg. 59, f. 104, nr. 498; B. Cl. V nr. 8173. 

201. — 1313 Juli 13. In prioratu de GrauseUo. 

Clemens V JRaynaldo episcopo Metensi concedit facultatem compellendi 
clerum provinciae Treverensis Universum ad suhveniendum et contribuendum 
Baynaldo in tribus milibus florenorum auri pro magnis expensis, quas 
suhiit in concilio Viennensi. 

[Clemens V] Raynaldo episcopo Metensi. 

Eximie devotionis affectus, quem ad nos et ecclesiam Romanam 
habere dinosceris, promeretur, ut illa te gratia favorabiliter prosequamur, 
per quam incumbentia tibi expensarum onera valeas facilius suppor- 
tare. Cum itaque, sicut oblata nobis ex parte tua petitio continebat, 
tu solus de prelatis ad Viennense concilium noviter celebratum vocatis 
de tota provincia Treverensi, in qua ecclesia tua consistit, accesseris et 
in eo continue moram trahens magna te subire oportuerit expensarum 
onera, nos volentes tibi super hoc de alicuius subventionis remedio 
providere, tuis supphcationibus inchnati, fraternitati tue per censuram 
ecclesiasticam compellendi per te vel alium seu alios quoslibet prela- 
tos, cuiuscumque preeminentie dignitatis vel ordinis extiterint, et alias 
personas ecclesiasticas cathedralium et aUarum ecclesiarum sive mo- 
nasteriorum civitatis diocesis et provincie Treverensis ad suhveniendum 
et contribuendum tibi in tribus milibus florenorum auri, non obstanti- 
bus quibuscumque privilegiis et indulgentiis apostoUcis concessis eisdem, 
per que possent in hac parte quomodolibet se tueri et de quibus quo- 
rumque totis tenoribus de verbo ad verbum deberet in nostris litteris 
fieri mentio specialis, plenam auctoritate presentium concedimus facul- 
tatem. Dat. ut supra. 

Beg. 59, f. 104, nr. 498; B. Cl. V 8174. 

302. — 1312 Juli 13. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Reginaldo episcopo Metensi indulget, ut quatuor eins 
clerici obsequiis eiusdem insistentes valeant ad triennium fructus bene- 
ficiorum ecclesiasticorum suorum integre percipere, quin resideant, 
quotidianis distribucionibus dumtaxat exceptis. 

Personam tuam. . . Dat. in prioratu etc. III idus iulii a. septimo. 

In e. m. abbati monasterii Gorgiensis et decano eccl. de Sarbourch 
Metensis dioc. ac magistro Berengario Maynardi canonico Narbonensi. 
Beg. 59, f. 136\ nr. 650; B. Cl. V nr. 8342. 



— 122 — 

303. — 1312 Juli 13. In prioratu de GrauseUo. 

Clemens V Raynaldo episcopo Metensi concedit facultatem faciendi 
recipi in tribus ecclesiis collegiatis civitatis et diocesis Metensis tres 
personas, quas eligendas duxerit, etiam si alias beneficiate existant, 
singulas videlicet in singulis tribus ecclesiis, in canonicos eisque de 
prebendis providendi, si que vacant ad presens vel quam primum va- 
caverint, 

Tuam volentes honorare . . . Dat. in prioratu de Grausello prope 
Malausanam Vasionensis diocesis III idus iulii a. septimo. 

Beg. 59, f. 103\ nr. 497; B. Cl. V nr. 8172. 

304. — 1312 August 6. In prioratu de Grausello. 

Clemens V episcopo Metensi vel eius vicariis. 

Licet olim tu, frater episcope, tuorum necnon et clerus et per- 
sone ecclesiastice seculares et reguläres civitatis et diocesis Metensis 
omnium suorum reddituum et proventuum ecclesiasticorum decimam 
unius anni pro nostris et ecclesie Romane necessitatibus relevandis 
nobis obtuleritis persolvendam certis terminis iam transactis, nonnulli 
tamen ex clero et personis eisdem huiusmodi decimam solvere non 
curarunt. Quare discretioni vestre . . . mandamus, quatinus tu, predicte 
episcope, seu vos vicarii vel alter vestrum pro eodem episcopo, si ip- 
sum ab ecclesia Metensi abesse contingat, prefatam decimam de pre- 
dictis redditibus tuis, predicte episcope, si forte soluta non est, camere 
nostre solvere absque dilatione qualibet cum integritate curetis et 
nichilominus ab . . abbatibus . . . ceterisque personis ecclesiasticis, 
secularibus et regularibus, exemptis et non exemptis, civitatis et dio- 
cesis predictarum . . . nostro et ecclesie Romane nomine petere coUi- 
gere exigere et recipere cum integritate curetis . . . Dat. in prioratu 
de Grausello . . . VIII idus augusti a. septimo. 

In e. m. venerabili fratri archiepiscopo Treverensi vel eius vicariis. 
Licet olim tu ... . omnium suorum reddituum et proventuum eccle- 
siasticorum vicesimam per unum annum nobis etc. Dat. ut supra. 

Beg. 59, litt, curie, f. 243, nr. 98; B. Cl. V nr. 8853. 

205» — 1312 August 6. In prioratu de GrauseUo. 

Clemens V episcopo TuUensi vel eius vicariis mandat, quatinus 
unius anni decimam seu duo milia florenorum auri pro huiusmodi de- 
cima, quam episcopus et clerus TuUensis pape promiserant certis ter- 



— 123 — 

minis iam transactis solvendam, cum nonnulli ex clero et personis 
eisdem partem suam non solverint, solvat ipse episcopus, si promissis. 
non satisfecerit, aliosque ad idem compellat per se vel vicarios suos 
vel alios deputandos. 

Licet olim tu, frater . . . Dat. ut supra (= in prioratu de Grau- 
sello . . . VIII idus augusto a. septimo). 

Beg. 59, litt, curie, f. 2i3\ nr. 99; B. Gl. V nr. 8854. 

306. — 1313 August 6. In prioratu de GrauseUo. 

Clemens V Henrico electo Virdunensi vel eius vicariis mandat, 
ut unius auni decimam ipsi pape a Nicoiao olim episcopo Virdunensi 
totoque clero regulari et seculari civitatis et diocesis promissam et iam 
transactis terminis non solutam exigant ab bis, qui eandem nondum 
solverunt. 

Dudum venerabilis frater . . . Dat. ut supra (= in prioratu de 
Grausello . . . VIII idus augusti a. septimo). 

Beg. 59, litt, curie f. 244, nr. 101; B. Gl. V nr. 8856. 

207. — 1312 September 10. In prioratu de GrameUo. 

Clemens V magistro Raymundo Fabri capellano suo confert in 
eccl. Metensi canonicatum et prebendam ac archidiaconatum de Sar- 
bourch vacantes per obitum Odonis Alamanni^), qui nuper apud 
sanctam sedem diem clausit extremum, non obstante quod Raymundus 
in S. Radegundis Pictaviensis et S. Severini Rurdegalensis ecclesiis ca- 
nonicatus et prebendas et ecclesiam parrochialem S. Johannis de Usfol 
Agenensis dioc. cum ecclesiis ab eadem dependentibus obtinet. 

Grata et accepta . . . Dat. in prioratu . . . IUI idus septembris 
a. septimo. 

Beg. 59, f. 191, nr. 915; B. Gl V nr. 8615. 

308. — 1312 September 12. In prioratu de Grausello. 

Clemens V magistro Raymundo Fabri archidiacono de Sarbouc (!) 
in eccl. Metensi capellano suo mandat, ut capellaniam sive perpetuam 
vicariam eccl. S. Martini Dalcos Petragoricensis dioc. vacantem per re- 
signacionem Helle Botelh conferat Petro de Fontanilhas de Biguaruppe 
diacono prebendario eccl. S. Aviti eiusdem dioc. 



I 



*) Odilo Alamanni fiierat canonims Viennemis. cf. Beg. 59, f. 198\ nr. 943; 
B. Gl. V nr. 8644. 



— 124 — 

Cum dilectus filius . . . Dat. in prioratu etc. II idus septembris 

a. septimo. 

Beg. 59, f. Ul\ nr. 679; B. Gl. V nr. 8374. 

209. — 1312 November 20. 

Eisdem anno indictione die XX novembris dominus Henricus de 
Asperomonte electus Virdunensis promisit pro suo communi servitio 
camere et collegii IUI'" 1111*^^) flor. auri et V consueta servitia persol- 
vere, medietatem videlicet in festo nativitatis B. Johannis Baptiste et 
aliam medietatem in proxime postmodum subsequenti festo nativitatis 
domini. Alioquin etc. Juravit ut in forma. 

In marg. sinistra: Servitium episcopi Virdunensis in Alamania. 

In marg. dextra: XVIII card. solvit totum. 

OU. et Sol. 2 (314), f. 37'; B. Gl V Append. f. 246, nr. 223. SimiUter 
sed hrevim: OU. et Sol. 1 {313), 53. 

310. — 1312 December 25. Ävignon. 

Clemens V magistro Petro de Garlens preposito eccl. Frankefor- 
densis capellano suo concedit facultatem recipiendi a Guillelmo de 
Claromonte resignationem canonicatus et prebende in eccl. Metensi 
eosque conferendi alicui persone idonee. 

Cum sicut accepimus . . . Dat. Avin. VIII kl. ianuarii a. octavo. 
Beg. 60, f. 49\ nr. 133; B. Gl. f nr. 9027. 

311. — 1312 December 29. Ävignon. 

Clemens V Henrico electo Virdunensi in subdiaconatus ordine 
constituto concedit, ut a quocumque maluerit antistite catholico diaco- 
natus et presbiteratus ordines statutis a iure temporibus et demum ab 
eodem vel alio tali antistite, quem maluerit, assistentibus duobus vel 
tribus aliis episcopis consecrationis munus valeat recipere, qui anListes 
ab eodem fidelitatis iuramentum recipiat. 

Pridem Virdunensi ecclesie . . . Dat. Avin. IUI kl. ianuarii a. octavo. 
Beg. 60, f. 7, nr. 31; B. Gl. V nr. 8911. 

212. — 1312 December 31. Ävignon. 

Clemens V Raymundo Fabri archidiacono de Sarbourch in eccl. 
Metensi concedit facultatem recipiendi a Raymundo de Cerverio rectore 

IIIIc deest OU. et Sol. 1 (313), f. 53. 



— 125 — 

parrochialis ecclesie S. Martini de Martrachanicis Uticensis diocesis 
liberam etiam apud sedem apostolicam resignationem eiusdem ecclesie 
eamque conferendi Bertrando de Gerverio clerico eiusdem dioc. 

Cum sicut accepimus . . . Dat. Avin. II kl. ianuarii a. octavo. 
Reg. 60, f. 147\ nr. 457; B. Cl. V nr. 9458. 

213. — 1313 April 5. Avignon. 

Clemens V Petro de Garlenx et Petro Duranti mandat, quatinus a 
Metensi et pluribus aliis episcopis necnon in corundem civitatihus et dio- 
cesibus et ah universö clero decimam duorum annorum alias camcre 
apostolice dehitas pecuniarum summas cxigant. 

Clemens V magistris Petro de Garlenx preposito Frankewordensis 
... et Petro Duranti canonico Ebredunensis ecclesiarum capellanis 
apostolice sedis. 

Licet olim venerabiles fratres nostri . . Metensis . . Ratisponen- 

sis . . Pataviensis episcopi ac dilecti filii cleri et persone 

ecclesiastice seculares et reguläres Metensis Ratisponensis Pataviensis 

civitatum et diocesium omnium suorum reddituum et proven- 

tuum ecclesiasticorum decimam duorum annorum pro nostris et ecclesie 
Romane necessitatibus relevandis nobis obtulissent certis iam transactis 
terminis persolvendam , quia tarnen nonnulli ex episcopis cleris et 
personis eisdem huiusmodi decimam solvere non curarunt, eisdem 
episcopis et eorum cuilibet vel vicariis ipsorum et cuilibet eorum per 
alias nostras dedimus litteras in mandatis, ut iidem episcopi seu pre- 
fati vicarii pro eisdem episcopis, si eos ab ecclesiis ^uis abesse con- 
tingeret, et ipsorum quilibet prefatam decimam de predictis eorum 
redditibus, si forte soluta non esset camere nostre, solvere absque 
dilatione qualibet cum integritate curarent et nichilominus per se vel 
per alium seu alios . . . a dilectis filiis abbatibus prioribus decanis 
prepositis archidiaconis archipresbiteris capitulis collegiis et con- 
ventibus Cisterciensium Gluniacensium Premonstratensium Sanctorum 
Benedicti et Augustini Cartusiensium Grandimontensium et aliorum 
ordinum necnon et Sancti Johannis lerosolimitani ac Sancte Marie 
Theotonicorum et Galatravensium domorum prioribus et preceptoribus seu 
magistris ceterisque personis ecclesiasticis secularibus et regularibus, 
exemptis et non exemptis, civitatum et diocesium predictarum . . , qui 
predictas decimas non solvissent, nostro et ecclesie Romane nomine petere 
colligere exigere et recipere cum integritate curarent eisdem episcopis nec- 
non et vicariis supradictis . . . Cum igitur episcopi supradicti suarum eccle- 



— 126 — 

siarum negotiis dictique vicarii ipsorum episcoporum obsequiis occupati 
eirca exactionem decime supradicte . . . comode, prout intelleximus, vacare 
non possint sintque etiam in illis partibus alii nostre camere debitores, 
nos . . . discretioni vestre . . . mandamus, quatinus vos vel alter 
vestrum per vos vel per alium seu alios ... ab eisdem episcopis 
abbatibus . . . predictam decimam necnon ab eis et eorum quo- 
libet et quibusvis aliis . . . quevis debita ... in quibus eidem ca- 
mere aut apostolice sedi tenentur, petere exigere et recipere cum di- 
ligentia studeatis. Nos enim vobis et unicuique vestrum petendi exigendi 
et recipiendi decimam et debita supradicta ab episcopis abbatibus etc. 
ipsosque ad huiusmodi decimam et debita persolvenda cogendi et 
contradictores ac impedientes quoslibet et rebelles auctoritate nostra 
appellatione postposita compescendi illis insuper, qui occasione dicto- 
rum decime ac debitorum tempore debito non solutorum excommuni- 
cationum suspensionum et interdicti fuerint ligati sententiis, post satis- 
factionem de illis exhibitam absolutionis beneficium impendendi ac 
dispensandi cum eis, qui dictis ligati sententiis vel earum aliqua ce- 
lebrando divina vel immiscendo se illis irregularitatis maculam contraxe- 
runt, plenam auctoritate presentium concedimus potestatem . . . Dat. 
Av, nonas aprilis a. octavo. 

Beg. 60, f. 281\ litt. cur. nr. 79; B. Cl. V nr. 9985. 

S14. — 1313 April 5. Avignon. 

Clemens V Petro de Garlenx et Petro Duranti supradictis mandat, 
quatinus ab arcMepiscopo Treverensi et in ciusdem civitatc et diocesi ab 
universo clero vicesimam, a Metensi et Virdunensi episcopis et in eorun- 
dem civitatibus in diocesibus ab universo clero decimam atque a Tidlensi 
episcopo et in eiusdem civitate et diocesi ab universo clero summam 
duorum milium florenorum necnon in predictis civitatibus et diocesibus 
omnes alias camere apostolice summas debitas exigant. 

[Clemens V] eisdem. 

Licet olim . . , archiepiscopus Treverensis vicesimam ac . . 
Metensis Tullensis et Nicolaus olim Virdunensis episcopi . . . dum 
eiusdem ecclesie Virdunensis regimini presideret, eiusdem archiepiscopi 
sufFraganei, ac Metensis Tullensis et Virdunensis decimam et Tre- 
verensis civitatum et diocesium cleri et persone ecclesiastice seculares 
et religiöse predictam vicesimam suorum reddituum et proventuum 
ecclesiasticorum unius anni vel idem episcopus Tullensis cum suo 
clero et eisdem personis dictarum Tullensis civitatis et diocesis 



— 127 — 

duo milia florehorum auri pro huiusmodi deciraa .... nobis obtu- 
lissent certis diutius iam elapsis terminis persolvendam, quia tarnen 
iidem archiepiscopus et rionnulli ex dictis clero ipsarum civitatis 
et diocesis vicesimam dictique Metensis ac Virdunensis episcopi seu 
eleetus et quamplures de Metensis et Virdunensis civitatum et dioce- 
sium predictarum cleris et personis predictis decimam antedietas ac 
Tallensis episcopus seu eleetus predicti et quamplures de ipsis clero et 
personis dictarum civitatis et diocesis TuUensis partem dicte summe 
florenorum eos pro rata suorum reddituum et proventuum contingentem 
solvere non curarant, nos archiepiscopo episcopis et electo predictis 
vel eorum vicariis per alias nostras diversas dedimus litteras in man- 
datis, ut idem archiepiscopus vicesimam dictique episcopi et eleetus 
decimam supradictas vel idem episcopus seu eleetus TuUensis partem 
eum de dicta florenorum summa pro rata suorum reddituum et pro- 
ventuum contingentem, si forte vicesima ac decima et pars huiusmodi 
florenorum solute non essent, solvere cum integritate absque dilatione 
qualibet procurarent; et nichilominus iidem archiepiscopus episcopi et 
eleetus vel eorum vicarii supradicti . . . a dilectis filiis abbatibus etc. 
ut in secunda superiori^) . . ., videlicet idem archiepiscopus ab illis, qui 
vicesimam, dicti vero episcopi et eleetus ab illis, qui decimam supradictas, 
dictus quoque episcopus TuUensis seu eorum cuiuslibet ipsorum vicarii 
supradicti ab iflis suarum civitatis et diocesis predictarum, qui partem 
summe florenorum huiusmodi non solvissent, nostro et ecclesie Romane 
nomine cum integritate petere et recipere procurarent. Dum igitur 
archiepiscopus episcopi et eleetus prefati ecclesiarum suarum negotiis 
dictique vicarii ipsorum archiepiscopi episcoporum et electi obsequiis 
occupati circa exactionem vicesime ac decime et partis summe flore- 
norum predictarum comode vacare non possent sintque etiam in iUis 
partibus alii camere nostre debitores, nos . . . discretioni vestre . . . 
mandamus, quatinus ... ab archiepiscopo episcopis et electo ac ab- 
batibus . . . vicesimam decimam et summam florenorum . . . ac debita 
supradicta . . . petere exigere et recipere cum diligentia studeatis . . . 
Dat. ut supra {^= Av. nonas aprilis a. octavo). 

Beg. 60, f. 282, litt, curie nr. 81; B. Cl. V nr. 9987. 

S15. — 1313 April 6. Ävignon. 

Clemens V episcopo Metensi et decano ac archidiacono Metensi man- 
dat, quatinus Adamum abbatem monasterii Gorsiensis, qui se soluturum esse 

1) Cf.nr.213. 



— 128 — 

camere apostoUce duo niilia et quingcntos florenos auri promisü neqiie 
tarnen terminis statutis solvit et ita in se excommunicationis et suspensionis 
et in monasterium interdidi penas contraxit, publice denuncient excom- 
municatum et suspensum, donec sit soluturus dehitum. 

[Clemens V] episcopo Metensi et decano ac archidiacono Metensi. 

Licet olim Adam abbas monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. 
dioc. nobis nostris consideratis oneribus devota mente compatiens ca- 
mere nostre duo milia et quingentos florenos auri de Florentia per 
eum ipsi camere in festivitatibus nativitatis B. Johannis Baptiste et 
assumptionis B. Marie anni MCCCXI persolvendos obtulerit, se et suc- 
cessores suos et sua et successorum ipsorum et monasterii predicti 
bona ad hoc sub penis gravibus obligando et etiam promittendo, quod, 
si in terminis ipsis defieeret in solutione predicta, infra duos menses a 
diebus terminorum predictorum in curia Romana personaliter com- 
pareret non recessurus exinde, donec per ipsum esset prefate camere 
de dicta florenorum summa integre satisfactum, et demum idem 
abbas coram certis super hoc auctoritate apostohca deputatis propter 
hoc in iudicio constitutus et se obligatum in huiusmodi florenorum 
summa prefate camere recognoscens suspensionis spiritualium et tem- 
porahum et excommunicationis maioris in ipsum ac interdicti in dictum 
monasterium per huiusmodi deputatos, eo petente instanter, prolatas 
sententias, si solutionem prefatam . . non compleret, sponte susceperit, 
volens quod dicte sententie tamquam super notorio late possent ipso 
non vocato . . . pubKcari . . . idem tamen abbas ... solvere et in 
Romana curia comparere . . . non curavit, propter quod incurrit penas 
et sentencias supradictas et . . . celebrando divina vel immiscendo 
se iUis irregularitatis maculam dicitur contraxisse. Quare discretioni 
vestre sub suspensionis . . . ac excommunicationis . . . penis . . . man- 
damus, quatinus . . . prefatum abbatem tamdiu suspensum et excom- 
municatum in eodem monasterio et ecclesiis Metensis civitatis et 
diocesis et alibi, ubi expedire videritis, nuncietis, quousque per eum de 
dicta florenorum summa prefate camere fuerit integre satisfactum. . . 

Dat. ut supra (= Avin. VIII idus aprilis a. octavo). 

Beg. 60, litt. cur. f. 282\ nr. 82; B. Gl V nr. 9988. 

216. — 1313 April 6. Ävignon. 

Clemens V Henrico Dalphini archidiacono Wigorniensi indulget, 
ut usque ad septennium studio iuris civilis valeat insistere, non 



— 129 — 

obstanle quod ecclesie Wigorniensis archidiaconatum obtinet aut si In- 
terim thesaurariam ecclesie Rothomagensis, super qua apud sedem 
apostolicam litigat, evincere eum continget et dignitatem seu persona- 
tum, quam vel quem in ecclesia Cameracensi expectat, habuerit. 

Personam tuam generis . . . Dat. Avin. VIII idus aprilis a. octavo. 
Beg. 60, f. 114, nr. 334; B. GL V nr. 9297. 

21 T. — 1313 Juni 24. 

Commune servitium episcopi Virdunensis. 

Facta fuit quictatio domino Henrico episcopo Virdunensi per do- 
minum Guillermum Meschini vicecamerarium de mille florenis auri 
solutis camere et in termino pro medietate sui communis, in qua in 
presenti festo beati Johannis Baptiste et pro primo termino tenebatur 
astrictus, et de ducentis viginti duobus florenis auri quatuor solidis et 
duobus denariis Turonensium parvorum solutis licet non in termino 
pro medietate et primo termino quatuor consuetorum servitiorum fa- 
miliarium et officialium domini nostri. Et absolutus fuit quia dicta 
servitia non solvit in termino. Sub dat. die XXIIII mensis iunii anni 
domini mill. CCGXIII, ind. XI, pont. domini pape anno VIII". 

0hl. et Sol. t. 2 {314), f. 13 P; B. Cl. V. App. 340, nr. 705. 

318. — 1313 Juni 29. In prioratu de Grausello. 

Clemens V Henrico episcopo Virdunensi concedit facultatem pro 
suis necessariis et ecclesie sue negotiis expediendis contrahendi mutuum 
usque ad summam decem milium florenorum auri ac se ipsum suosque 
successores et suam ecclesiam eorumque bona creditoribus obligando. 

Cum sicut ex parte tua . . . Dat. ut supra (= in prioratu de 
Grausello ... III kl. iulii a. octavo). 

Beg. 60, f. 154\ nr. 475; B. Cl. V nr. 9488. 

319. — 1313 Juni 29. In prioratu de Grausello. 

Clemens V abbatem monasterii S. Vincentii Met. et archidiaconum 
Silviniaci Ciarom ontensis ac Johannem de Aix canonicum Metensis 
ecclesiarum deputat executores indulti cuiusdam Henrico episcopo Virdu- 
nensi concessi. 

Personam (venerabilis fratris) . . . Dat. ut supra (= in prioratu 
de Grausello III kl. iulii a. octavo). 

Beg. 60, f. 154, nr. 475; B. Cl. V nr. 9486. 



h 



— 130 — 

230. — 1313 November 26. Apud Castrum novum. 

Clemens V Henrico Dalphini archidiacono Wygorniensi indulget, 
ut per alias personas idoneas visitare possit archidiaconatum suum et 
procurationes exinde de consuetudine debitas in numerata pecunia, 
moderatas tarnen, recipere valeat. 

Tui nobilitas generis. . . Dat. apud Castrum novum Avin. dioc. 
VI kl. decembris a. nono. 

Reg. 61, f. 9, nr. 36; B. Cl. V nr. 10096. 

231. — 1313 Becembcr 23. Montils. 

Facta fuit quitancia pro venerabili viro Henrico episcopo Virdu- 
nensi de CC^'^ viginti duobus üorenis auri solutis pro quatuor servitiis 
familiarium domini nostri per manus discretorum virorum magistri 
Bertaldi de Metis et domini Rymbaldi presbiteri de Dusais . . . cleri- 
cis camere prefati domini, statutis loco et termino. Dat. Montiliis 
Carpoan. dioc. die XXIII mensis decembris anno et pont. ut supra 
(=: Clem. V anno nono). 

Obl. 1 {314), f. 132^; R. Cl. V Append. p. 342 nr. 712. 

222. — 1314 Januar 24. Montils. 

Clemens V cum nobili viro Matheo nato quondam Theobaldi ducis 
Lothoringie et nobili muliere Mahaut de Flandria nata Roberti comitis 
Flandrie dispensat, ut non obstante quarto consanguinitatis gradu 
matrimonium licite valeant contrahere. 

Romani pontificis precellens. . . Dat. ut supra (= Montiliis Villi 
kl. februarii a. nono). 

Rrg. 61, f. 26\ nr. 97; R. Cl V nr. 10164. 

223. — 1314 Januar 24. Montils. 

Clemens V cum Ludovico de Los comite de Chini et Margarita 
de Lothoringia eius uxore, qui ignorantes, quod in quarta consan- 
guinitatis et affmitatis linea sibi attinebant, matrimonium contraxe- 
rant, dispensat, ut in sie contracto matrimonio remanere licite valeant. 

Etsi inter illos. . . Dat. Montiliis Villi kl. februarii a. nono. 
Reg. 61, f. 26\ nr. 96; R. CL V nr. 10163. 

224. — 1314 Februar 12. Montils. 
Commune servitium episcopi Virdunensis. 

Facta fuit quictatio pro venerabili viro domino Henrico episcopo 
Virdunensi de mille florenis auri solutis pro complemento sui communis 



- 131 - 

servitii per manai discretorum viroriim Bertaldi de Metis et Raymundi 
de Domeio procuratorum suoruin, et dispensatum fuit cum eo quod 
incurrerat sententiam forma consuetam. Dat. Montiliis anno et pontifi- 
catu ut supra (= Clem. V nono) die XII mensis februarii. 

Sol. et obl. t. 2 (314), f. 134. B. Gl. V. Append. p. 343 nr. 722. 

325. — 1316 September 6. Lyon. 

Johannes XXII episcopo Gratianopolitano. 

Cum, sicut accepimus, dileclus filius Henricus Delphini omnia 
beneficia sua ecclesiastica cupiat ex certis causis legitimis resignare, 
nos votis suis et dilecti filii nobilis viri Johannis Delphini Viennensis 
fratris sui super hoc nostram gratiam implorantis . . . annuentes, fra- 
ternitati tue . . recipiendi hac vice auctoritate nostra resignacionem 
liberam beneficiorum huiusmodi . . . eaque recepta ipsa singula sin- 
gulis conferendi personis ydoneis, quas idem Henricus ad hoc duxerit 
nominandas . . ac inducendi . . . personas easdem ... in corporalem 
possessionem beneficiorum . . . concedimus . . . facultatem. Volumus 
autem huiusmodi per nos tibi facultatem concessam per biennium 
tantummodo duraturam. Dat. Lugduni VIII idus septembris [a. primo]. 
Reg. Av. t. 5, f. 19; Beg. Vaf. t. 64, f. 329, nr. 1973. 

336. — 1316 September 7. Lyon. 

Johannes XXII abbati monasterii S. Pauli Virdun. et Ricardo 
de ') . . Cameracensis ac Nicoiao de Papazuris Metensis canonicis 
ecclesiarum mandat, ut Nicolaum Capocie de Urbe, cui papa petente 
Petro de Columpna diacono cardinali d. XVIIII septembris contulit ca- 
nonicatum cum prebenda in eccl. Virdun., introducant in eiusdem 
possessionem. 

Ad personam dilecti . . . Dat. ut supra (= Lugduni VII id. sept. 

a. primo). 

Beg. Av. t. 4, f. 115. 

337. — 1316 September 17. Lyon. 

Johannes XXII decano ecclesie de S. Arnuali Metensis diocesis 
mandat, petente Johanne comite de Sarebruch, ut in de Wargavilla 
et in de Herbotshein et in de Novomonasterio monasteriis ordinis S. Be- 
nedicti Metensis diocesis, in eorum videlicet singulis singulas puellas 



V nomcn illegihile. 

9* 



— 132 — 

lilteratas, quas idem cotnes duxerit nominandas, auctoritate apostolica 
recipi faciat. 

Cum ad personam . . . Dat. Lugduni XV kl. octobris a. primo. 
Beg. Av. t. 3 f. 48P; Meg. Vat t. 64, f. 215, nr. 1313. 

228. — 1316 Odober 1. Lyon. 

Johannes XXII Johanni nato Johannis comitis de Sarebruch, 
commotus patris precibus, confert ecciesie Metensis canonicatum cum 
prebenda nuUi alii de iure debita, vacante ad presens vel proxime va- 
catura, non obstante quod idem in S. Arnuali Metensis diocesis sco- 
lastriam et in ea ac Tullensi et Virdunensi ecclesiis canonicatus et 
prebendas obtinet. 

Dum nobilitatem generis . . . Dat. Lugduni kl. octobris a. primo. 

Eadem die idem abbatibus S. Martini ante Metim et de Bosonisvilla 
Metensis diocesis et magistro Petro de Piperno canonico Autisiodorensi 
mandat, quatinus supradictum Johannem inducant in corporalem 
possessionem predictorum canonicatus et prebende. 

Eeg. Av. t. 4, f. 302; Beg. Vat. t. 64, f. 142, nr. 1389. 

äl^9. — 1316 Octobris 4. Ävignon. 

Johannes XXIl decano et primicerio Virdunensi ac Johanni de 
Friavilia canonico Treverensi mandat, quatinus Renerium de Ponte 
Monconis, cui papa eodem die contulit canonicatum in ecclesia Tullensi 
cum prebenda ad presens vacante vel proxime vacatura, introducant 
in possessionem. 

Apostolice sedis benignitas . . . Dat. ut supra (= Avinione IUI nonas 
octobris a. primo. 

Beg. Av. t. 4, f. 77. 

230. — 1316 October 15. Ävignon. 

Johannes XXII Henrico nato Johannis comitis de Salmis confert 
ecciesie Coloniensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel 
proxime vacatura, non obstante quod is in Leodiensi et Virdunensi 
ecclesiis canonicatus et prebendas ac abbaciam secularis ecciesie Thu- 
dunensis Leodiensis diocesis obtinet et quod super canonicatu et pre- 
benda Metensis ecciesie ad eundem, ut is asserit, spectantibus litigat. 

Litterarum scientiam, nobilitatem generis . . . Dat. Avinione idus 
octobris a. primo. 

Beg. Av. t. 4, f. 14; Beg. Vat. t. 63 nr. 965. 






— 133 — 

231. — 1316 Odoher 15. Avignon. 

Johannes XXII abbati ecclesie secularis B. Marie Namurcensis 
Leod. dioc. et archidiacono de Famonna Leod. ac thesaurario Met. 
ecclesiarum nnandat, quatiniis Henricum natam Johannis comitis de 
Salmis introducant in possessionem canonicatus et prebende in eccl. 
Coloniensi. 

Litterarum scientiam, nobilitatem generis . . . Dat. ut supra 
(= Avinione idus octobris a. primo). 
Eeg. Av. t. 4, f. U\ 

232. — 1316 Odoher 16. Avignon. 

Johannes XXII Nicoiao de Redebur presbitero, qui vicariam perpe- 
tuam parrochialis ecclesie de Geilbach superiori Metensis dioc. in 
manibus Jacobi electi Avinionensis resignavit, providet de beneficio eccle- 
siastico competenti cum cura vel sine cura, spectante ad collationem 
vel presentationem abbatis et conventus monasterii de Horinbach ord. 
S. Bened. dicte dioc. 

Nuper volentes personam tuam . . . Dat. Avinione XVII kl. no- 
vembris a. primo. 

Eodem modo decano S. Arnualis et de Horinbach ac de Bochen- 
hem archipresbiteris ecclesiarum Met. dioc. mandat, ut Nicolaum indu- 
cant etc. Dat. ut supra. 

Beg. Av. t. 6, f. 32, nr. 2648; Eeg. Vat. t. 65, f. 200\ nr. 2648. 

233. — 1316 Odoher 17. Avignon. 

Johannes XXII Petro Duranti capellano suo confert canonicatum 
in ecclesia TuUensi cum prebenda ac dignitate vel personatu seu ad- 
ministracione aut officio cum cura vel sine cura vacante ad presens 
vel proxime vacaturo. 

Apostolice sedis benignitas . . . Dat. Avinione XVI kl. novembris 
a. primo. 

^ Beg. Av. t. 4, f. 167; Beg. Vat. 64, f. 10\ nr. 1024. 

234. — 1316 Odoher 27. Avignon. 

Johannes XXII Hugoni de Arpaione consideratione Berengarii de 
Arpaione militis eins germani confert ecclesie Metensis canonicatum 
cum prebenda non sacerdotali vacante vel proxime vacatura. 

Personam tuam .... Dat. Avinione VI kl. novembris a. primo. 



— 134 — 

In e, m. . . . S. Tiberii et Montisalbani monasteriorum abbatibus 

ac magistro Guillermo Probihominis canonico Mimalensi . . . Dat. ut 

sLipra. 

Eeg. Vat. t. 63, nr. 997. 

335. — 1316 November 15. Avignon. 

Johannes XXII Galhardo de la Casa camere apostolice clerico 
archidiacono de Sarbourch ecclesie Metensis consideratis obsequiis, que 
ab olim sedi apostolice impendit, indulget, ut quamdiu obsequiis curie 
Romane institerit et quamdiu in aliqua ecclesiarum, in quibus benefi- 
ciatus existit, residentiam fecerit vel usque ad triennium litterarum 
studio insistendo in loco, ubi illud vigeat generale, fructus redditus et 
proventus omnium beneficiorum suorum ecclesiasticorum integre perci- 
cipere valeat, cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis. 

Grata tue devocionis . . . Dat. Avinione XVII kl. decembris 
a. primo. 

In e. m. abbati monasterii S. Crucis Burdegalensis et Nennatensis 
ac Medulcensis Burdegalens[ium] archid[iaconorum] ecclesiarum . . . 
Dat. ut supra. 

Beg. Vat. t. 64, f. 91, nr. 1245. 

336. — 1316 November 17. Avignon. 

Johannes XXII magistro Petro de Ponte Remonis^) clerico Me- 
ten si nato quondam Hermelonis civis Metensis dicti de Stuliynga licen- 
tiato in decretis nondum beneticiato providet de beneficio ecclesiastico 
cum vel sine cura nulli alii de iure debito, cuius redditus annui sexa- 
ginla Hbras turon. parvorum summam iuxta taxationem decime non 
excedunt, spectante ad collationem seu dispositionem decani et capi- 
tuH Metensis vacante ad presens vel vacaturo proxime. 

Ascriptis militie clericali . . . Dat. Avinione XV kl. decembris 
a. primo. 

Eodem die idem abbati monasterii S. Martini ante Metim et can- 
tori S. Salvatoris ac Petro Albi canonico Constantiensis ecclesiarum 
mandat, ut supradicto conferri faciant beneficium supra memoratum. 
Dat. ut supra. 

Beg. Av. t. 4, f. 301; Beg. Vat. t. 64, f. 14P, nr. 1387. * 

337. — 1316 November 17. Aviguon. 

Johannes XX Guignardino de Metis^) licentiato in legibus, pe- 
tente capitulo S. Salvatoris Metensis, confert in eadem ecclesia canoni- 
catum cum prebenda pro tempore vacante vel proxime vacatura. 

') Romenis lieg. Vat. 
') »Jolis Beg. Vat. 



I 



- 135 — 

Literarum scientia, vite . ... Dat. Avinione XV kl. decembris 
a. primo. 

Jn eundem modum . . . preposito de Hombourch Met. dioc. et 
thesaurario ac cancellario Metensis ecclesiarum, ut supradictum intro- 
ducant in possessionem. 

lieg. Av. t. 3, f. 403; Beg. Vat. t. 64, f. 96, nr. 1261. 

!338. — 1316 November 22. Avignon. 

Johannes XXII comiti Henrico de Vardemonte et eins uxori in- 
dulget, ut aliquem ydoneum et discretum presbiterum, religiosum vel 
secularem, quandocimque et qiiocienscunque viderint expedire, in suum 
possint eligere confessorem , qui quociens usque ad quinquennium 
fuerit oportunum, confessionem ipsoriim aiidiat et ipsis pro commissis 
beneficium debite absolucionis impendat et iniungat penitenciam salu- 
tarem, nisi forsan talia fuerint, propter que sedes apostolica merito 
fuerit consulenda. 

Benigno, ubi illa sunt . . . Dat. Avinione X kl. decembris a. primo. 
Beg. Vat. 64, f. 92K nr. 1249. 

330. — 1316 November 27. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Henrico comiti de Vardemonte et 
Elisabeth eins uxori concedit altare portatile, super quo in locis ad 
hoc congruentibus sibi ipsis et familiaribus suis possint per capella- 
num proprium vel alium ydoneum presbiterum divina officia facere 
celebrari. 

Ut eo libentius . . . Dat. Avinione V kl. decembris a. primo. 
Beg. Vat. t. 64, f. 92\ nr. 1249. 

240. — [1316 c. September — November. Avignon]. 

[Johannes XXll] dilecto filio nobili viro Johanni Delfino Viennensi. 

Exennium, fili, aprorum et caseorum pro parte tua nobis noviter 
presentatum, considerata laudabili affectione mittentis, grata manu recepi- 
mus, licet te non parum excessisse in nimia missorum exuberantia repute- 
mus. Liberalitatem itaque tuam graciarum actionibus prosequentes, te ad 
nos in tuis oportunitatibus secure recurrere volumus, in quibus, quan- 
tum decuerit et cum deo licebit, propicium tibi senties nostrum adesse 
favorem. 

Beg. 109 (Secr. Joh. XXII, a. I, II, t. I), f. 10, nr. 51. 



- 136 — 

241. — 1316 December 8. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Treverensi eiusque suffraganeis nec- 
non magistro Petro Durand! capellano sedis apostolice, canonico Ebre- 
dunensi, et Bernardo de Monte Valrano rectori B. Marie de Verdano 
Tholosane diocesis ecclesiarum nunciat, quod hos duos predictos de- 
putat collectores fructuum reddituum et proventuum primi anni om- 
nium beneficiorum ecclesiasticorum ad presens vacantium vel per 
triennium vacaturorum in civitate diocesi et provincia Treverensi. 

Si gratanter advertitur. . . Dat. ut supra. (= Avinione VI idus 

decembris a. primo). 

Beg. Vat. t. 63, f. 376\ litt, curie nr. 159. 

242. — 1316 December 8. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Treverensi eiusque suffraganeis nec- 
non universo clero in civitate diocesi et provincia Treverensi constituto 
nunciat, quod fructus redditus et proventus primi anni omnium beneficiorum 
ecclesiasticorum ad presens vacantium et per triennium vacaturorum a 
collectoribus exigendos reservavit camere apostolice. 

[Johannes XXII] . . archiepiscopo Treverensi eiusque suffraganeis 
et electis abbatibus prioribus decanis archidiaconis prepositis plebanis 
archipresbiteris et aüis ecclesiarum prelatis et rectoribus, capitulis 
quoque collegiis et conventibus Cisterciensis Cluniacensis Premonstra- 
tensis Sanctorum Augustini et Benedict! Cartusiensium Grandimontensium 
et aliorum ordinum ceterisque personis ecclesiasticis tarn regularibus 
quam secularibus exemptis et non exemptis necnon prioribus precep- 
toribus seu magistris et aliis fratribus domorum hospitahs S. Johannis 
lerosolimitani et S. Marie Theotonicorum et Calatravensis eorumque 
loca tenentibus per civitatem et diocesim ac provinciam Treverensem 
constitutis. 

Si gratanter advertitis ... Sic igitur nosse vos volumus, quod 
nos huiusmodi nostris et camere nostre necessitatibus . . . providere 
volentes, fructus redditus et proventus primi anni omnium et singu- 
lorum beneficiorum ecclesiasticorum cum cura vel sine cura, etiam 
personatuum et dignitatum et officiorum quarumlibet ecclesiarum mo- 
nasteriorum prioratuum et aliorum locorum ecclesiasticorum tam secu- 
larium quam regularium, exemptorum et non exemptorum, que in 
civitate et diocesi ac provincia Treverensi vacant ad presens et que 
usque ad triennium qualitercumque et ubicumque, etiam si apud sedem 
apostolicam vacare contigerit, ecclesiis tamen monasteriis et dignitatibus 
et beneficiis subscriptis expressim exceptis, percipiendos in modum 
subdistinctum pro nostris et ipsius ecclesie oneribus facilius tolerandis 



— 137 — 

et in eins agendorutn subsidium de fratriim nostrorum consilio aucto- 
ritate apostolica deputamus ipsosque per collectores, quos ad hoc per 
alias nostras certi tenoris litteras duximus deputandos, aut subcollec- 
tores, qiii ad huiusmodi collectionis ministerium fuerint constituti per 
eos in singulis vestris et diocesibus, fratres arehiepiscope et suffra- 
ganei, colligi volumus et per eosdem collectores prefate ecclesie camere 
assignari, non obstantibus quibuscumque statutis etc. Volumus autem, 
quod si idem beneficium bis in anno vacare contingat, nonnisi semel 
fructus redditus et proventus illius pro ipsa duplici vacatione dicti 
collectores percipiant, ut videlicet singulis annis ipsius triennii unica 
fructuum reddituum et proventuum cuiuslibet sie vacantis sint percep- 
tione contenti, quodque predicti fructus redditus et proventus iuxta 
taxationem decime persolvantur et a collectoribus recipiantur eisdem, 
ut scilicet summam, pro qua unumquodque beneficiorum ipsorum in 
decime solutione taxatur, dicti collectores exigant atque percipiant, 
totali residuo obtinentibus huiusmodi beneficia remansuro, nisi forte 
collectores predicti residuum huiusmodi pro nobis et camera nostra 
percipere et habere maluerint et obtinentibus beneficia supradicta ad 
supportandum eorum onera et ad sustentationem habendam summam, 
pro qua ipsa beneficia taxantur in decima, remaiiere. Nos enim pre- 
dictos collectores percipiendi utrumlibet predictorum, scilicet taxatio- 
nem ipsam vel residuum antedictum, habere volumus optionem, ita 
tarnen quod, quicquid iidem collectores elegerint, beneficiorum ipsorum 
onera debeant ipsa beneficia obtinentes pro ea parte, quam prefati 
collectores eis dimiserint, totaliter supportare, nisi forte ipsi obtinentes 
huiusmodi beneficia fructus redditus et proventus omnes dimittere vel- 
lent collectoribus antedictis, quo casu collectores ipsi habebunt huius- 
modi beneficii quoad curam animarum, si eis imineat, necnon et in 
divinis officiis et sacramentorum ecclesiasticorum ministratione facere 
per personas ydoneas deserviri ac cetera incumbentia eis onera sup- 
portari. Ceterum volumus et auctoritate presentium declaramus, ut 
deputatio nostra huiusmodi nullatenus extendatur ad archiepiscopales 
et episcopales ecclesias nee ad abbatias reguläres nee ad beneficia illa, 
quorum fructus redditus et proventus annui valorem sex marcharum 
argenti non excedant et que ex permutationis causa vacare continget, 
nee etiam ad vicarias seu capellanias ut plurimum a decedentibus 
secundum morem diversarum ecclesiarum institutas ad missas pro ipsis 
decedentibus celebrandas certis constitutis redditibus presbitero inibi 
celebranti seu aliis, ut diurnis vel nocturnis canonicis horis intersint, 
nee etiam ad cotidianas distributiones quarumcumque ecclesiarum seu 



— 138 — 

anniversaria vel obventiones, que ad certuin quid depütate noscuntur. 
Verum quia contingit interdum, quod primi fructus redditus et pro- 
ventus beneficiorum huiusmodi debentur defuncto vel fabrice aut prelato 
vel ecclesie habenti annalia, declaramus, ut pretextu dicte nostre de- 
putationis non preiudicetur in totum eisdem, qui alias primi anni 
fructus redditus et proventus fuerant percepturi de consuetudine privi- 
legio vel statuto, quin fructus redditus et proventus huius primi anni 
sequentis percipiant, sicut percipere consueverant temporibus retro- 
actis. Volumus autem, prout est consonum rationi, ad scandala evi- 
tanda, quod solutio huiusmodi . . . fiat in duobus terminis congruis 
collectorum ipsorum arbitrio statuendis, quibus id ex nunc duximus 
committendum eorum super hoc conscientias onerando, sie equidem 
quod, ubi collectores prefati taxationem decimalem fructuum reddituum 
et proventuum huiusmodi primi anni pro camera nostra habere ma- 
luerint, obtinentes ipsa beneficia dictorum fructuum reddituum et pro- 
ventuum residuum habituri, de eisdem fructibus redditibus et proventibus, 
quos eo casu iidem obtinentes in totum coUigent, eandem taxationem col- 
lectoribus prefalis solvant in ipsis duobus terminis, ut premittitur, sta- 
tuendis et sufficientem cautionem prestent de solutione huiusmodi 
collectoribus memoratis, ubi vero collectores ipsi taxationem prefatam 
obtinentibus beneficia ipsa relinquere et habere residuum fructuum 
reddituum et proventuum ipsorum elegerint, tunc iidem collectores de 
ipsis fructibus redditibus et proventibus, quos in totum coUigent, eo 
casu solvent obtinentibus dicta beneficia taxationem eandem in duobus 
terminis similiter statuendis. Sed nee pretextu defectus solutionum 
huiusmodi volumus, ut ad calices cruces vasa sacra libros vel vestes 
ac bona mobilia divino usui dedicata manus aliquatenus extendatur. 
Quocirca unitatem vestram rogamus monemus et hortamur attentius . . , 
quatinus . . . collectores predictos et subcoUectores deputandos ab eis 
et ipsorum quemlibet huiusmodi fructus redditus et proventus primi 
anni predicti per idem triennium . . . colligere exigere et recipere . . . 
permittatis et illos, prout in vobis fuerit, integre assignetis eisdem. 
Nos enim collectoribus antedictis et cuihbet eorum in singulis vestris 
civitatibus et diocesibus petendi colligendi exigendi et recipiendi nostro 
et ecclesie predicte nomine prefatos fructus redditus et proventus 
et mutandi subcoUectores eosdem ac eis aUos subrogandi, quotiens 
eis expedire videbitur, necnon contradictores quoslibet et rebelies 
. . . per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendi 
. . . concedimus . . . potestatem . . . Dat. Avinione VI idus decembris 
a. primo. 



— 139 — 

Eeg. Vat. t. 63, f. 376, litt, curie nr. 159; Reg. Av. 2 {Joh. XXII, a. 1 
pars I, f. 36; B. Cl. V nr. 2370; cf. Iheiner, Monum. Hangar. I, pg. 446; 
Schmidt, Päpstl. UrkJc. u. Eegg. (Gesch.-Quellen der Prov. Sachsen, XXII, 
Joh. XXII, nr. 7; Brom, 535. 

343. — 1B16 Becember 19. Ävignon. 
Johannes XXII Amedeo nato quondam Amedei comitis Geben- 

nensis canonico Lingonensi indulget, ut fructus redditus et proventus 
canonicatiium et prebendarum ac porcionum, qiias in Lugdunensi et 
Lingonensi et Valentinensi ecclesiis obtinet, scolasticis disciplinis in- 
sistens aiit residens in aliqua dictarum ecciesiarum possit usque ad 
triennium integre percipere, cotidianis distribucionibus dumtaxat exceptis. 
Personam tuam . . . Dat. Avinione XIIII kl. ianuarii a. primo. 
Reg. Vat. t. 64, f. 197, nr. 1570. 

344. — 1317 Januar 10. Avignon. 
Johannes XXII Johanni de Unzola de Bononia leguin doctori, ca- 

pellano Neapoleonis S. Adriani diaconi cardinalis, consideratione hiiius 
confert canonicatum ecclesie Metensis eidemqne reservat prebendam 
^H in dicta ecclesia vacantem ad presens vel proxime vacaturam. 

Honestas morum et vite . . . Dat. ut supra (= Avinione IUI idus 
ianuarii a. primo). 

In eundem modum . . abbati monasterii S. Vincentii Metensis et 
preposito Nivellensi Leod. dioc. ac cantori S. Salvatoris Met. ecciesiarum 
mandat, ut supradictum inducant in corporalem possessionem. 

Literarum scientia . . . Dat. ut supra. 

^Reg. Av. t. 5, f. 88. 
345. — 1317 Januar 19. Ävignon. 
Johannes XXII Arnaldo episcopo Sabinensi. 
Cum sicut accepimus . . Galhardus de la Casa archidiaconus de 
Sarborch et canonicus Metensis ac Guillermus de la Casa rector par- 
rochialis de Lustrato Burdegalensis dioc. ecciesiarum huiusmodi archi- 
diaconatum de Sarborch ac canonicatum et prebendam, quos dictus 
Galhardus in dicta eccl. Metensi canonice obtinet, nee non dictam par- 
rochialem ecclesiam cupiant . . . invicem permutare, nos . , . fra- 
ternitati tue recipiendi ... ab eisdem Galhardo et Guillelmo vel 
procurutoribus eorum . . . eorumdem archidiaconatus etc. liberam re- 
signationem eaque recepta conferendi dictos archidiaconatum etc. 



— 140 — 

Guillelmo, dictam vero parrochialem ecclesiam . . . Gallardo . . . con- 
cedimus facultatem . . . Dat. Avin. XIIII kl. februarii p. n. a. primo. 
Beg. Av. t. 5, f. 489, nr, 2414. 

340. — 1317 Januar 23. Ävignon. 

Johannes XXll Godemanno nato quondam Godemanni de Dors- 
bille (!) militis Metensis diocesis, clerico et familiari Francisei S. Marie 
in Cosmedin diaconi cardinalis, confert ecclesie Treverensis canonica- 
tum et prebendam vacantes per obitum Willelmi de Sleiden canonici 
et decani Treverensis, qui tempore Clementis V apud sedem apostoli- 
cam diem clausit extremum. 

Personas virtutum ornatibus . . . Dat. Av. X kl. februarii a. primo. 

In e. m. abbati monasterii S. Maximini et decano S. Paulini extra 
muros Treverenses ac thesaurario Metensis ecclesiarum. 

Beg. Vat. t. 65, f. 1\ nr. 2003. 

ä47. — 1317 Januar 31. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni de Unzula de Bonania legum doctori ca- 
nonico Metensi reservat dignitatem personatum seu officium ecclesiasti- 
cum cura vel sine cura in eadem ecclesia vacans seu vacaturum 
proxime. 

Licet sedes apostolica . . . Dat. II kl. febr. a. primo. 

In e. m, abbati monasterii S. Martini extra muros Metenses et 
priori principis apostolorum de Urbe ac Riccardo de Anibalden[sibus] 
archidiacono Conventten[sis] etc. Dat. ut supra. 
Beg. Av. t. 5, f. 174\ 

248. — 1317 Februar 19. Ävignon. 

Johannes XXII Guillermo Roderii phisico Reginaldi vivecomitis 
de Brunequello petentibus personis nobilibus eccl. Met. et consideratione 
Reginaldi confert canonicatum eccl. Met. cum prebenda nuUi alii de 
iure debita vacante ad presens vel proxime vacatura. 

Liberalitatis apostolice dexteram. . . Dat. Avin. XI kl. marcii p. n. 
a. primo. 

In e. m. abbati monasterii S. Simphoriani extra muros Metenses 
et priori de Layraco Agenensis dioc. ac magistro Nicoiao canonico Bene- 
ventano mandat, ut Guillermum inducant in corporalem possessionem. 
Beg. Av. t. 5, f. 499, nr. 2435. 

24». — 1317 Februar 19. Ävignon. 

Johannes XXII magistro Guillermo Roderii canonico Nimociensi etc. 
(iterum) confert canonicatum et prebendam ecclesie Metensis, non 



I 



— 141 — 

obstantibus quod parrochialem ecclesiam B. Saturnini de Lardeyrelis 
Ruthenensis diocesis obtinet et qiiod in ecclesia Nimociensi sub ex- 
peetatione prebende auctoritate apostolica est in canonicum receptus. 
Nuper tuorum intuitu . . . Dat. Av. XI kl. martii p. a. primo. 
Beg. Av. t. 5, f. 547, nr. 3490. 

250. — 1317 Mars 1. Avignmi. 

Johannes XXII Jofrido Renaldi clerico Met. concedit officium ta- 
bellionatus prescribitque iusiurandum prestandum. 

Ne contractuum memoria . . . Dat. ut supra (= Av. kl. marcii 
a. primo). 

Eeg. Av. t. 6, f. 553. 

251. — 1317 Mär f 15. Ävignon. 

Johannes XXII Gaucelino tit. SS. Marcellini et Petri presbitero et 
Luce S. Marie in via lata diacono cardinalibus [sedis apostolice nunciis] 
precibus Ysabelle Anglie regine inclinatus concedit facultatem faciendi 
recipi in Virdunensi Leodiensi Metensi et Tullensi ecclesiis, in singulis 
earum videlicet singulos clericos eiusdem regine, quos ipsa per suas 
litteras duxerit nominandos, in canonicos et providendi singulis eorum 
de singulis prebendis in eisdem ecclesiis vacantibus ad presens vel 
quam primum vacaturis. 

Devocionis exhnie puritatem . . . Dat. Avin. idus marcii a. primo. 
Beg. Vat. t. 65, f. 199\ nr. 2644. 

252. -- 1317 März 17. Ävignon. 

Johannes XXII Fulconi nato quondam Johannis dicti Bertran 
consideracione Francisci S. Marie in Cosmedin diaconi cardinalis pro 
eodem supplicantis confert canonicatum ecclesie Metensis ac prebendam 
pro tempore vacantem vel proxime vacaturam. 

Laudabilibus tue probitatis . . . Dat. Avin. XVI kl. aprilis a. primo. 

In e. m. abbati monasterii S. Clementis extra muros Metenses et 
decano S. Gengulfi ac magistro Petro de Piperno canonico Antisiodo- 
rensis ecclesiarum etc. 

Beg. Av. t. 6, f. 108, nr. 2407. 

253. — [1317] Mars 29. Ävignon. 

Johannes XXII regraciatur Johanni Dalphino de hiis que obtulit 
ex parte ipsius nobilis vir Grato Clayriaci dominus. 

[Johannes XXII] Dilecto filio nobili viro Johanni Delphino Viennensi. 



— 142 — 

Tuas, Tili, de credentia per dileclum filium nobilem virum Gratonem 
Clayriaci dominum consanguineum tuum nobis noviter presentatas leta 
manu suscepimus, et que idem consanguineus tuus iuxta commissam 
sibi per te credenciam exponere voluit, audivimus diligenter. Sane, 
fili, in hiis, que prefatus consanguineus tuus pro parte tua nobis libe- 
raliter obtulit, evidenti argumento collegimus exuberantem, quem ad 
nostram geris personam, affectum. Super quo tibi grates uberes re- 
ferentes gratanter acceptamus oblatum, illo, si casus exigeret, tanto 
usuri fidentius, quanto illud per te consideramus offerri. Ceterum 
quamtumcumque tibi, in quibuscumque cum deo licebit, intendamus com- 
placere et specialiter in hiis, que contingerent personam dilecti filii 
Henrici fratris tui capellani nostri, quem carura habemus, super hiis 
tamen, de quibus nonnuUi magnates et tu pro eo nos rogare curastis, 
nequimus annuere sine iusticie lesione, propter quod tua nos m[odo?] 
sinceritas habeat excusatos. Porro quia de tuis honore ac salute pa- 
terno more soUiciti, de reformanda inter te ac Ebredunensem ecclesiam 
votiva deo auctore concordia tractare disponimus, nobilitatem tuam 
affectuose rogamus, quatinus a procedendo edificio, quod in ipsius 
ecclesie preiudicium diceris cepisse construere, supersederi prorsus 
mandes et facias, donec habueris nobiscum inde coUoquium et circa 
hec tibi expresserimus plenius nostre voluntatis intentum.. Dat. Avi- 
nione IUI kl. aprilis. 

Reg. 109, f 30\ nr. 122. 

354. — 1317 April 13. Avignon. 

[Johannes XXII] archiepiscopo Remensi et Parisiensi ac Metensi 
episcopis. 

Inter opera pietatis . . . Cum itaque . . . abbatisse et conventus 
monasteriorum monialium inclusarum sive sorores ordinis S. Cläre vel 
S. Damiani seu Minorisse dicantur, sicud ipse nobis insinuare curarunt, 
a prelatis rectoribus et clero aliisque personis super bonis iuribus et 
libertatibus earundem contra indulta privilegiorum apostolice sedis . . . 
multipliciter molestentur . . . nos . . . fraternitati vestre . . . manda- 
mus, quatinus . . . eisdem abbatissis et monialibus, sororibus et mi- 
norissis , . . efficacis defensionis presidio assistentes non permittatis 
ipsas contra dictorum privilegiorum tenorem a predictis vel quibus- 
cumque aliis molestari . . . molestatores . . . necnon contradicentes 
et rebelles, quandocunque et quocienscunque expedierit, per censuram 
ecclesiasticam appellatione postposita compescendo. . . Dat. Av. idus 
aprilis a. primo. 



— 143 — 

In e. m. (muUis a^iis archiepiscopis et cpiscopis nccnon) Treverensi 
et Coloniensi archiepiscopis ac Traiectensi episcopo. 
Eeg. Äv. 6, f. 443. 

255. — 1317 Mai 28. Ävignm. 

Johannes XXII cum Raymundo de Baucio principe Aurayce et 
Anna nata Guidonis Dalphini domini Montisalbani et uxore eins, qui 
quamvis consanguinitate conjuncti contraxerant matrimoniunn, dispen- 
sat, ut impedimento consanguinitatis non obstante invicem matrimo- 
nium contrahere et in sie contractu remanere valeant. 

hitenta salutis operibus. . . Dat. Avin. V kl. iunii a. primo. 
Reg. Av. t. 6, f. 513. 

256. — 1317 Juni 2. Ävignon. 

Johannes XXII Stephano Morini capellano Petri tit. S. Susanne 
presbiteri cardinalis confert in eccl. Metensi canonicatum et prebendam 
vacantes per obitum Johannis de Monteferrando , qui apud sedem 
apostolicam diem clausit extremum. 

Tui nobüitas generis . . . Dat. Avin. IUI non. iunii a. primo. 

In e. m. archidiacono Dunensi et Petro Albi Carnotensis ac Petro 
de Argeno Remensis ecclesiarum canonicis mandat, ut Stephanum in- 
ducant etc. Dat. ut supra. 

Beg. Äv. t. 7, f. 97\ nr. 3500; Reg. Vat. t 66, nr. 3500, f. 130K 

257. — 1317 Juni 3. Ävignon. 

[Johannes XXII] Henrico electo Pataviensi. 

Summi pastoris gereutes . . . Mortuo Vernhardo episcopo Pata- 
viensi, capituli maior pars elegerat Gebehardum Waise canonicum 
Pataviensem, minor vero pars Albertum filium Alberti regis quondam 
Romanorum eiusdem ecclesie canonicum defectum patientem in ordi- 
nibus et etate postulaverat. Appellatione ad sedem apostolicam facta, 
Clemens V papa commiserat Ktem discutiendam Berengario episcopo 
Tusculano. Johannes duxit postulationem non admittendam. Cum autem 
Gevehardo Interim mortuo provisionem omnium ecclesiarum per postu- 
lationes non admissas vacantium sibi reservasset, providet ecclesie Pa- 
taviensi de persona Henrici canonici Viennensis, non obstante defectu 
in etate et ordinibus, cum in minoribus tantum ordinibus ac vicesimo 
circiter anno constitutus existat. Dat. Avin. III non. iunii anno primo. 



— 144 — 

In e. m. preposito et capitulo eccl. P. . . . clero civitatis et dioc. 
etc. etc. . . . Johanni regi Boemie . . . Frederico duci Austrie . . . 
Divine gracie premium . , . Dat. ut supra. 

Reg. Äv. 6, f. 616, nr. 3292; Reg. Vat. 66, f. 75\ nr. 3292; Rieder 
nr. 62. 

258. — 1317 Juni 6. Ävignon. 
Johannes XXII Ludovico duci Bavarie nunciat, quod nuper Hen- 

ricum Dalphini Pattaviensi ecclesie prefecit in episcopum et pastorem; 
rogat et hortatur Ludovicum, electum et ecclesiam supradictos habere 
studeat commendatos. 

Speramus, fili, nobisque. . . . Dat. Avin. VIII idus iunii a. primo. 
Reg. Av. t. 6, f. 571, nr. 3303; Reg. Vat. 66, f. 78, nr. 3292; Riezler nr. 63. 

259. — 1317 Juni 26. Avignon. 
Johannes XX in Htteris, quibus confirmat electionem Willehni in 

abbatem monasterii Wissemburgensis Spirensis diocesis, commemorat 
inter alios Johannem de Saraponte hospitalarium et monachum eius- 
dem monasterii. 

Reg. Äv. t. 6, f. 610, nr. 3282. 

260. — 1317 Juli 1. Ävignon. 
Johannes XXII Arnaldo Scarboti legum doctori capellano suo con- | 

fert canonicatum ecclesie Metensis et prebendam, vacantes per obi- t 

tum Nicolai de Pappazurris de Urbe, qui apud curiam diem clausit j 

extremum, non obstante quod Arnaldus alia diversa beneficia obtinet. f 

Apostolice sedis graciosa . . . Dat. Avin. kl. iulii a. primo. i 

In e. m S. Martini ante Metim . . . S. Simphoriani Me- | 

tensis monasteriorum abbatibus et Petro de Causacho canonico Aure- | 
lianensi . . . Dat. ut supra. 

Reg. Av. t. 6, f. 623, nr. 3309; Reg. Vat. 66, f. 79\ nr. 3309. 

261. — 1317 Juli 28. Avignon. | 
Eodem anno indictione die (= anno MCCCXVII ind. XV die | 

XXVIII mensis iulii) loco et testibus magister Martinus de Calen- 
conia legum doctor procurator domini Henrici electi confirmati in 
episcopum Pataviensem procuratoris nomine ipsius promisit pro suo 
communi servitio V"» flor. auri et V servicia familiarium persolvere, 
medietatem videlicet hinc ad annum et aliam medietatem in secundo 



r 



— 145 — 

anno proxime secuturo. Alioquin infra quatuor menses et iuravit ut 
in for[mu]la. 

In margine sinistro: XXIX card. 

In margine dextro: Ser Vitium episcopi Pataviensis in Alamania. 

Inferius scriptum alio atramento: Solvit. 

Obl et Sol 5 (134), f. 10. Similiter 0hl. et Sol. G (297), f. 7. 

263. — [1317] September 8. Avignon. 

[Johannes XXII] Philippo regi Francie et Navarre. 

Preces tuas pro dilecto filio electo Metensi totiens repetitas in 
hoc ad gratiam exauditionis admisimus, quod iuxta Romane curia 
more[m] causam electionis ipsius uni ex fratribus nostris Sancte Ro- 
mane ecclesie cardinalibus , iam diu est, providimus committendam, 
Gui etiam iniunximus, ut in ea cum illa, qua iuste posset, celeritate 
procederet et demum eins merita nobis referre curaret. Cum enim 
idem electus oppositores adversarios habeat, quibus, sicut nee decuit, 
sie nee licuit imponere silentium inauditis, nil ahud in electionis pre- 
dicte negotio potuimus aut possumus facere sine iusticie lesione, ad 
cuius exibitionem, licet simus supra ius positi, nos tamen agnoscimus 
singul[ariter] obligati. Gurret igitur lis secundum iuris regulas marte 
suo et facta nobis relatione negotii ministrabimus promte iusticiam 
eidem electo, et si gratia forsan eguerit, ad illam nos inclinabi- 
mus^). Porro dilecti fiiii Traiactensis electi^), pro quo noviter nos 
rogare curasti cuiusque confirmatio ad nos dinoscitur pertinere, ex- 
peditio retardata nobis imputari non potest, cum nee decretum elec- 
tionis presentatum nobis extiterit nee instructores electionis, quos idem 
electus expectat, comparuerint. Que cum impleta iuxta debitum fuerint, 
nos regie celsitudinis presertim obtentu ad celerem et debitam expe- 
ditionem ipsius electi, quanto favorabilius cum [deo] poterimus, promptis 
affectibus intendemus. Dat. VI idus septembris. 

Beg. Vat. t. 109, litt. secr. (a. I et II), f. 234, nr. 818. Bz. 77. 

363. — 1317 Octoher 7. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico nato nobilis viri Symonis de Grangia 
militis, supplicante per patentes litteras capitulo Metensi, confert ecclesie 
eiusdem canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proxime 
vacatura. 

Sedis apostolice providencia . . . Dat. Av. non. octobris a. secundo. 

') tue additum in reg. 
^) Fridericus de Sirk. 

10 



— 146 — 

In e. m. Johanni electo Viterbiensi et abbati monasterii S. Mar- 
tini ante Metim ac cantori eccl. S. Salvatoris Metensis. 
Beg. Vat. t. 67, f. 64\ nr. 232. 

264. — 1317 November 21. Avignon. 

Johannes XXII notum facit, quod Frederici [de Sirk] prepositi 
S. Petri Traiectensis ecclesie in diaconatus ordine constituti electionem 
in episcopum Traiectensem confirmavit eidemque per Berengarium 
episcopum Portuensem munus consecrationis impendit. — In electione 
ipsa primum ex quinquaginta quinque electoribus triginta novem in 
Fridericum et sedecim in Henricum de Spanheum B. Marie Aquensis 
Leod. dioc. prepositum direxerant vota sua, sed postmodum hi sedecim 
accesserant ad FMdericum. 

Inter sollicitudines alias . . . Dat. Av. XI kl. decembris a. secundo. 

Beg. Vat. t. 67, f. 75\ nr. 276; 2 or. mh. in archiv. Ultraiect. 107 et 
107^, cf. Brom, Bullar. Traiect. nr. 552. 

265. — 1317 November 29. 

Item eodem die (= mense novembris die vicesima nona) domi- 
nus Fredericus {de Sirk) episcopus Traiectensis promisit pro communi 
servitio IUI'" VI^ flor. auri et quinque consueta servitia persolvere, me- 
dietatem videlicet in festo assumptionis B. Marie virginis proxime futuro 
et aliam medietatem in festo S. Andree tunc proxime subsequenti. 

In marg. sinistro: servitium Treiectensis. 

In marg. dextro: XXVI cardinales. 
Obl. et Sol. 6, f. 10. 

266. — 1318 Januar 10. Avignon. 

Johannes XXII Johanni dicto de Toullo confert in eccl. Metensi 
canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proxime vacatura, 
non obstante quod canonicatum et prebendam in eccl. S. Deodati et 
parrochialem ecclesiam de Diarrvilla TuUensis dioc. obtinet. Tarnen 
postquam canonicatum et prebendam in eccl. Metensi fuerit pacifice 
assecutus et fructus perceperit, prefatam parrochialem ecclesiam om- 
nino dimittat. 

Attributa tibi merita. . . Dat. Av. IUI idus ianuarii a. secundo. 

In e. m. abbati monasterii S. Ciementis Metensis et decano de 
Luberduno TuUensis dioc. et magistro Homini de Pereculo Turnensis 
ecclesiarum. 

Beg. 67, f. 173\ nr. 582. 



i 



I 



I 



— 147 — 

267. — (1818 V. 1319?) Januar 22. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Guidoni Dalphino militi domino Montis- 
albani familiari suo mandat, ut Pelrum de Galcibus canonicum Ceno- 
nensem nuncium archiepiscopi Lugdunensis et Amedei comitis Sabaudie, 
quem a curia revertentem is ceperat, dimittat. 

Miranter audivimus, quod . . . Dat. XI kl. februarii. 
Beg. 109, litt. secr. f. 200, nr. 753. 

26S. — 1318 Februar 1. Avignon. 

Johannes XXII cum nobili viro Waltero de Germinei et nobili 
muliere Johanna de Asperomonte uxore eius TuUensis diocesis, qui 
ignorantes, quod inter eos impedimentum existeret ex eo, quod Johannes 
de Villa Saliron prior maritus Johanne Waltero quarto fuerat gradu 
consanguinitatis conjunctus, matrimonium contraxerunt et ex eo prolem 
susceperunt, dispensat, ut impedimento afünitatis huiusmodi non ob- 
stante in prefato raatrimonio remanere valeant, prolem susceptam et 
suscipiendam ex dicto matrimonio legitimam nunciando. 

Intenta salutis operibus . , . Dat. Avin. kl. februarii a. secundo. 
Beg. Vat. 67, f. 134, nr. 449. 

269. — 1318 Februar 9. Avignon. 

Item die Villi februarii recepta sunt a domino Remigio abbate mo- 
nasterii de Monte Sancti Petri ord. S. Bened. (!) Metensis diocesis pro 
annuo censu XXXIII annorum terminatorum XV die mensis ianuarii 
proxime preteriti — computatis pro annis singulis duobus turonensibus 
grossis cum dimidio turoneusi — in summa LXXXIII tur. gross, per 
manum magistri Johannis de Bossone procuratoris sui. 

Introitus et Exitus, Über 14, f. 74; similiter Intr. et Exit. lib. 16, f. 82. 

270. — 1318 Februar 13. Avignon. 

Johannes XXII Odardo de Barris confert in eccl. Remensi canoni- 
catum et prebendam, que vacant per obitum Geraldi de Placentia sedis 
apostolice capellani. 

Litterarum scientia, generis et nobilitatis . . . honestas . . . Dat. 
Av. idus februarii a. secundo, 

Beg. 67, f. 165\ nr. 563. 

271. — 1318 März 23. Avignon. 

Johannes XXII Henrico nato nobilis viri Johannis comitis de 
Salmis consideratione Philippi regis Francorum pro eo super hoc suppli- 

10* 



— 148 — 

cantis confert ecelesie Spirensis canonicatum cum prebenda ad presens 
vacante vel proxime vacatura, non obstante quod Henricus abbatiam 
in ecclesia seculari Thudunensi Leodiensis diocesis et in Leodiensi 
Coloniensi et Virdunensi ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet et 
in eadem Coloniensi ecclesia aut in quacumque alia ecclesia civitatis 
vel diocesis Coloniensis dignitatem vel personatum seu officium, quam 
vel quem seu quod duxerit acceptandum, auctoritate apostolica expectat. 

Favoris uberis prosequendi sunt gratia . . . Dat. Av. X kl. aprilis 
a. secundo. 

In e. m. decano ac thesaurario Metensi et cantori S. Exuperii de 
Corbolio Parisiensis diocesis. 

Eeg. 67, f. 245\ nr. 821. 

272. — 1S18 April 3. Avlgnon. 

Johannes XXII Symoni nato nobilis viri Andree de Byoncourt 
confert canonicatum eccl. S. Theobaldi prope muros Metenses cum pre- 
benda ad presens vacante vel proxime vacatura. 

Tue merita probitatis . . . Dat. Avinione III non. aprilis a. secundo. 

In e. m. S. Apri et S. Mansueti Tullensis monasteriorum abbatibus 
ac magistro Petro de Piperno canonico Antisiodorensi. 
Beg. 68, f. 188\ nr. 1572. 

273. — 1318 Juni 6. Avlgnon. 

Johannes XXII Isabelli (!) ducisse Lothoringie nobilis viri Galtheri 
de Castellione Gonestabularii Francie consorti concedit facultatem ha- 
bendi altare portatile et faciendi supra eodem per ydoneum sacerdotem 
in loco congruo et honesto pro ipsa et ipsius familiaribus divina officia 
celebrari. 

Devocionis tue precibus . . . Dat. Avin. VIII idus iunii a. secundo. 
Beg. 68, f. 157, nr. 1491. 

274. — 1318 Juni 6. Avignon. 

Johannes XXII Philippe nate quondam ducis Lothoringie moniali 
monasterii de Paraclito ord. Cysterciensis Ambianensis dioc. indulget, 
ut in presencia Ysabellis ducisse Lothoringie genitricis sue liceat sibi 
carnibus vesci. 

Devocionis tue merita . . . Dat. Avin. VIII idus iunii a. secundo. 
Beg. 68, f. 198, nr. 1599. 



I 



— 149 - 

275. — 1318 Juni 8. Ävignon. 

Johannes XXII decano ecclesie Metensis, vacante eadem ecclesia, 
mandat, quatinus cum Perrino diclo Villico cive Metensi et Beatrice 
eiusdem uxore, qui ignorantes, quod inter eos existebat impendimentum 
affinitatis, matrimonium contraxerant, dispenset, ut in sie contracto matri- 
monio remanere licite valeant. 

Intenla salutis operibus . . . Dat. Avinione VI idus iiinii a. secundo. 
Beg. 68, f. 412, nr. 2273. 

*276. — 1318 Juni 16. Ävignon. 

Johannes episcopus servus servorum dei dilecto filio Philippo de 
Lucelymborg canonico Metensi. Salutem et apostolicam benedictionem. 

Conquestus est nobis venerabilis frater noster Balduinus archi- 
episcopus Treverensis, quod . . decanus et capitulum ecclesie TuUensis 
procurationes sibi ratione visitationis debitas exhibere indebite contra- 
dicunt. Ideoque discretioni tue per apostolica scripta mandamus, 
quatinus partibus convocatis audias causam et" appellatione remota de- 
bito fme decidas . . . Dat. Avinione XVI kl. iuHi p. n. a. secundo. 

Coblens. St. Arch., Erzh. St. Arch. 138^. Or. mh. c. sig. del. — Ad 
dextram in plica: B. de Sancta Spezia. 

277. — 1318 Juni 27. Ävignon. 

Johannes XXII Anselmo de Noweroy confert ecclesiam parro- 
chialem de Vico Metensis diocesis cum omnibus eins iuribus et perti- 
nenciis vacantem per mortem Gawardi de Grinol ohm ipsius ecclesie 
rectoris, qui apud sedem apostolicam diem clausit extremum. 

Ad illorum provisionem . . . Dat. Avin. V kl. iuHi a. secundo. 

In e. m, abbati monasterii S. Simphoriani et decano S. Theobaldi 
extra muros Metenses ac Homini de Pererulo canonico Fanensi. 
Beg. Vat. 68, f. 108, nr. 1332. 

378. — 1318 Juli 14. Ävignon. 

Johannes XXII magistro Symoni de Marvilla iuris civilis professori 
scolastico et canonico ecclesie Virdunensis capellano sedis apostolice 
indulget, ut usque ad triennium fructus redditus et proventus scolastrie, 
quam in Virdunensi, ac prebendarum et beneficiorum ecclesiasticorum, 
qae in Virdunensi et Metensi ecclesiis, quarum existit canonicus, ob- 
tinet, faciendo in altera ipsarum ecclesiarum vel partim in una et 
partim in reliqua residenciam consuetam seu disciplinis seolasticis, ubi 
generale vigeat Studium, insistendo integre, cotidianis distribucionibus 



— 150 — 

dumtaxat exceptis, recipere valeat, non obstante quod in eccl. Virdu- 
nen si primam personalem residenciam non fecit, »proviso quod beneficia 
scolastica prebende ac beneficia supradicta debitis interim obsequiis 
non fraudentur et animarum cura in eis, quibus illa irainet, nuUatenus 
negligatur. « 

Dum ad personam tuam . . . Dat. Avinione II idus iulii a. secundo. 

In e. m. S. Vincencii et S. Agerici ac de Castellione Virdun. dioc. 
monasteriorum abbatibus. 

lieg. Vat. 68, f. 222, nr. 1636. 

279. — 1318 Juli 30. Avignon. 

Johannes XXII Stephano de Insula in Urbe confert preposfturam 
S. Marie Rotunde ab olim consuetam canonicis Metensibus assignari, 
cuius fructus quadraginta librarum Turonensium parvorum valorem 
annuum non excedunt, vacantem per obitum Nicholai de Pappazuris 
de Urbe canonici Metensis et eiusdem S. Marie prepositi, qui nuper 
apud sedem apostolicam diem clausit extremum, non obstante quod 
idem Stephanus in eadem Mettensi et Dignensi ac S. Symphoriani Re- 
mensi ecclesiis canonicatus et prebendas, quorum redditus annui sum- 
mam centum florenorum auri non excedunt, obtinet. 

Digne agere credimus . . . Dat. Av. III kl. augusti a. secundo. 

In e. m. S. Clementis et S. Martini extra muros Metenses monaste- 
riorum abbatibus ac Neapolioni de Romannia archidiacono minoris 
ecclesie Remensis. 

Eeg. Vat. 68, f. 213, nr. 1138. 

280. ~ (1318?) September 18. Avignon. 

[Johannes XXII] dilecto ülio nobili viro Adimario de Pictavia 
militi domino. - 

Cum quedam ad tuam et nonnuUorum nobis amicicia coniuncto- 
rum personas contingentia dilecto filio nobih viro Guidoni Delfini mihti 
domino baronie Montisalbani familiari nostro exhibitori presencium 
üducialiter committenda duxerimus pro parte nostra tibi verbo tenus 
referenda, devocionem tuam requirimus et rogamus attente, quatenus 
eidem Guidoni, prout exigit ipsius nota tibi condicio, in hiis, que circa 
premissa tibi retulerit, fidem eures indubiam adhibere. Dat. Av. XIIII° 
kl. octobris. 

Beg. 109, l. secr., f. 85\ nr. 364. 

281. — 1318 September 21. Avignon. 

Johannes XXII Amadeo de Gebennis obtentu Guillermi comitis 
Gebennensis eiusdem fratris confert canonicatum ecclesie Vivariensis et 



— 151 — 

prebendam, non obstante quod in Coloniensi Maguntina Lingonensi 
Viennensi Valentinensi et Lugdunensi ecclesiis canonicus existit et 
quandam pensionem in ecclesia de Cosungiaco Gebennensis diocesis 
percipit annuatim. 

Tui nobilitas generis . . . Dat. Av. XI kl. octobris a. tertio. 
Beg. 69, f. 100, nr. 312. 

*282. — 1318 November 30. Ävignon. 

Johannes XXII cancellario et magistro Guillermo de Urhino cano- 
nico ecclesie Virdunensis ac priori Predicatorum Virdunensium mundat, 
quatimis litem de patronatu ecclesie parrochialis de Huesanges Metemis 
diocesis exortam inter decamim et capitulum S. Salvatoris Metensis et 
Symonem de Homburch parockum de Huesanges ex una parte et Walterum 
de MeysamhourJc ex altera decernant. 

Johannes episcopus servus servorum dei. Dilectis filiis . . can- 
cellario et magistro Guillermo de Urbino canonico ecclesie ac . . priori 
ordinis fratrum Predicatorum Virdunensium. Salutem et apostolicam 
benedictionem. 

Sua nobis dilecti lilii . . decanus et capitulum ecclesie Sancti Sal- 
vatoris Metensis patroni parrochialis ecclesie de Huesanges ac . . Symon 
de Hombourch rector eiusdem parrochialis ecclesie Metensis diocesis 
peticione monstrarunt, quod, licet olim idem Symon ad presenlationem 
ipsorum fuisset per loci diocesanum in rectorem dicte parrochialis 
ecclesie tunc vacantis canonice institutus, tamen Walterus de Meysam- 
bourk natus quondam Joffridi eiusdem loci de Meysambourk militis 
armiger Treverensis diocesis tacito de premissis et falso asserens, se 
ipsius parrochialis ecclesie fore palronum, et quod iidem decanus et 
capitulum super iure patronatus eiusdem parrochialis ecclesie iniura- 
bantur eidem, contra eosdem decanum et capitulum super hoc ad 
Josselinum de Metis canonicum Virdunensem felicis recordationis Cle- 
mentis pape V predecessoris nostri in communi forma litteras impetravit 
dictosque decanum capitulum et Symonem fecit coram dicto cano- 
nico pretextu litterarum huiusmodi ad iudicium evocari, petendo in 
libello Conventionali per cum in iudicio exhibito coram canonico me- 
morato decano et capitulo super iure patronatus ac Symoni supra- 
dictis super dicta ecclesia parrochiali perpetuum silentium imponi et 
eundem Symonem ab eadem parrochiali ecclesia sentencialiter amoveri. 
Interim vero dictus predecessor, ut iudicium sine suspitione procederet, 
ad instantiam dictorum decani et capituli quondam Walterum de Fre- 
merevilla canonicum et . . cantorem ecclesie Virdunensi ex officio suo 



— 152 — 

duxit cognilioni cause huiusmodi adiungendos, mandans cantori et ca- 
nonico supradictis, ut, si nondum esset in causa ipsa ad litis contesta- 
tionem processum, in ea ratione previa procederent iuxta dictarum 
eidem Josselino directarum continentiam litterarum et quod, si non 
omnes hiis exequendis interesse possent, duo ipsorum ea exequi nichilo- 
minus procurarent. Dictusque Walterus de Fremerevilla, antequam per 
litteras sibi et dictis coUegis super hoc directas in aliquo processum 
fuisset, debitum nature persolvit. Cumque post hoc dictus armiger 
eosdem decanum et capitulum fecisset coram . . cantore Beate Marie 
Magdalene et Johanne de Bello-redditu canonico maioris Virdunensium 
ecclesiarum, quibus cantor Virdunensis ecclesie ac Jossehnus predicti 
commiserant, non tarnen totahter, vices suas super predicta causa, in 
qua ad htis contestationem processum non fuerat, ad iiidicium evocari 
ac, ut prius petiisset, eisdem decano et capitulo super iure patronatus 
ac Symoni antedictis super dicta parrochiaU ecclesia perpetuum silen- 
tium imponi et dictum Symonem a dicta parrochiaU ecclesia amoveri, 
ex parte dictorum decani capituh et Symonis coram eisdem cantore 
ecclesie B. Marie Magdalene et Johanne de Bello-redditu fuit excipiendo 
prepositum, quod, cum in dictis Htteris per dictum armigerum impetra- 
tis nulla de predicto Symone et institutione ipsius in predicta parro- 
chiali ecclesia mentio haberetur, prout ex ipsarum litterarum inspectione 
liquido apparebat, iidem cantor ecclesie B. Marie Magdalene et Johannes 
de Bello-redditu per dictas litteras per ipsum armigerum obtentas, que 
se ad eundem Symonem rainime extendebant, procedere de iure non 
poterant nee debebant. Et quia iidem cantor et Johannes huiusmodi 
exceptionem legitimam admittendam non esse per interlocutoriam pro- 
nunciarant iniquam, ipsi sentientes ex hoc indebite se gravari, ad 
cantorem et Josselinum predictos appellarunt. Et licet iidem decanus 
et capitulum ac Symon huiusmodi appellationem eorum et eins causam 
coram eodem Josselino et Willermo de Antella canonico Virdunensi, 
cui dictus cantor in eadem appellationis causa commiserat, non tarnen 
totaliter, vices suas, legitime probavissent, quia tamen dicti Josselinus 
et Willermus ipsos male appellasse sententialiter nuntiarunt processumque 
per eosdem cantorem ecclesie B. Marie et Johannem de Bello-redditu 
rite fuisse habitum perperam nunciarunt, eosdem decanum, capitulum 
et Symonem ad examen ipsorum cantoris ecclesie B. Marie et Johannis 
de Bello-redditu remittendo ipsosque nequiter condempnando in expensis 
in dicta appellationis causa factis dicto Waltero solvendis, iidem de- 
canus capitulum et Symon, sentientes ex hoc indebite se gravari, ad 
sedem appellarunt predictam. Dicti vero Josselinus et Willermus huius- 




I 



— 153 — 

modi appellatione contempta in decanum excommunicationis et in capi- 
tuliim predictos interdicti sententias contra iustitiam promulgarunt 
ipsosqiie decanum excommunicatiim et capitulum interdictum fecerunt 
et faciunt publice nunciari. Sed isti iusto [ut] asserunt, impedimento 
detenti, non sunt appellationem suam infra tempus legitimum prosecuti. 
Quare nobis humiliter supplicarunt, ut huiusmodi lapsu temporis non 
obstante providere ipsis super hoc paterna diligentia curaremus. Quo- 
circa discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, quatinus 
vocatis, qui fuerint evocandi, et auditis hinc inde prepositis, quod 
iustum fuerit, appellatione remota decernatis, facientes, quod decreveri- 
tis, per censuram ecclesiasticam firmiter observari. Testes autem, qui 
fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, censura 
simili appellatione cessante cogatis veritati testimonium perhibere. 
Non obstante indulgentia, qua, fili prior, ordini tuo a sede apostolica 
dicitur esse concessum, qaod fratres ipsius ordinis non teneantur se 
intromittere de quibuscumque causis, que ipsis per ipsius sedis litteras 
committuntur, nisi in eis de indulto huiusmodi plena et expressa mentio 
habeatur. Quodsi non omnes hiis exequendis potueritis Interesse, duo 
vestrum ea nichilominus exequantur. Dat. Avinione II kl. decembris 
p. n. a. tertio. 

Metz. Bez.-Arch. G. 1644, l. 5. Or. mb. c. sig.; sub plica ad sinistram : 
P. Ascibilis, Sy. Aretinus. Begest in Jahrbuch I, 212, nr. 118. 

283. — [1318] December 5. Ävigtwn. 

[Johannes XXII] dilecto filio nobili viro Johanni Delphino Viennensi. 

Per tuas, füi, nobis Utteras, quas leta manu suscepimus, noviter 
intimasti, qualiter in Francia tuis feliciter expeditis agendis iter ad re- 
ditum assumpsisti. Sane qui in prosperis tuis delectamur affectu pa- 
terno successibus, tibi de negociorum expedicione votiva procul dubio 
congaudemus tuum exoptantes in prosperitate disponi regressum. Ce- 
terum de promocione dilecti filii Henrici Pataviensis electi germani tui 
soUicitis non expedit, te apud nos insistere precibus, quia eam cordi 
habemus indubie, quod, dum se oportunitas facultatis obtulerit, effectus 
operis demonstrabit. Dat. Avinione nonis decembris. 

Beg. 109, f. 101\ nr. 426; Biezler nr. 47 (ad a. 1316). 

*S84. — 1318 December 9. Avignon. 

Johannes XXII cancellario Virdunensi ac magistro Guülermo de 
Urhino canonico Virdunensi ac priori Predicatorum Virdunensium mandat, 
quatimis litem de patronatu ecclesie de Huesanges Metensis diocesis exortam 



— 154 — 

inter decanum et capiMum ecd. S. Sälvaforis Metensis et Walterum de 
Misamburch dcccrnant. 

Johannes episcopus serviis servorum dei dilectis filiis . . can- 
cellario ac magistro Guillermo de Urbino canonico ecclesie ac . . priori 
ordinis fratrum Predicatorum Virdunensium salutem et apostolicam 
benedictionem. 

Sua nobis . . decaniis et capitulum ecclesie S. Salvatoris Metensis 
patroni parrochialis ecclesie de Huesanges Metensis diocesis petitione 
monstrarunt, quod Walterus natus quondam JoflFridi militis de Misam- 
burch armiger Treverensis diocesis falso asserens se eiusdem parro- 
chialis ecclesie fore patroniim et quod iidem decanus et capitulum 
super iure patronatus eiusdem parrochialis ecclesie iniuriabantur eidem, 
contra ipsos super hoc ad JosseUnum de Metis canonicum Virdunensem 
felicis recordationis Glementis pape V predecessoris nostri in communi 
forma litteras impetravit dictosque decanum et capitulum fecit coram 
dicto canonico super eodem iure patronatus ad iudicium evocari. Post- 
modum autem idem predecessor ad instantiam dictorum decani et 
capituli, ut iudicium sine suspicione procederet, Walterum quondam de 
Fremerevilla canonicum et . . cantorem ecclesie Virdunensis ex officio 
suo duxit cognitioni cause huiusmodi adiungendos, mandans cantori et 
canonico supradictis, ut, si nondum esset in causa ipsa ad litis contesta- 
tionem processum, in ea previa ratione procederent iuxta predictarum 
eidem Josselino directarum continentiam litterarum et quod, si non omnes 
hiis exequendis Interesse possent, duo ipsorum ea exequi nichilominus pro- 
curarent. Dictusque Walterus de Fremerecuria, antequam per htteras huius- 
modi sibi et dictis collegis directis in aüquo processum fuisset, debitum 
nature persolvit. Cumque postmodum dictus armiger dictos decanum 
et capitulum coram Colardo de Calvomonte archidiacono de Ripparia 
et Johanne succentore ecclesie Virdunensis, quibus dicti cantor et 
Jossehnus commiserant super hoc, non tamen totaliter, vices suas, 
traxisset in causam, iidem decanus et capitulum ex eo sentientes ab 
eisdem archidiacono et succentore, coram quibus aliquamdiu fuerat in 
huiusmodi causa processum, indebite se gravari, quod copiam actorum 
communium coram eis in causa huiusmodi habitorum, per que causa 
instruebatur eadem, quam nunquam habuerant, sibi facere contra iusti- 
ciam denegarunt humiliter requisiti, ad prefatos cantorem et Jocelinum 
primo et demum ab eis gravamen huiusmodi revocare nolentibus ud 
sedem apostolicam appellarunt, sed iusto, ut asserunt, impendimento 
detenti non sunt huiusmodi appellationem suam infra tempus legitimum 
prosecuti. Quare nobis humiliter supplicarunt, ut huiusmodi lapsu tem- 



— 155 — 

poris non obstante providere eis super hoc de oportuno remedio digna- 
remur. Quocirca discretioni vestre per apostolica scripta mandamus, 
quatinus vocatis, qui fuerint evocandi, et auditis hinc inde propositis, 
quod canonicum fuerit, appellatione remota decernatis facientes, quod 
decreveritis per censuram ecclesiastieam [firmiter observari]. Testes 
autem, qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, 
censura simili appellatione cessante compellatis veritati testimonium 
perhibere, non obstante indulgentia, qua, fili prior, ordini tuo a sede 
apostolica dicitur esse concessum, quod ipsius ordinis fratres non te- 
neantur se intromittere de quibuscumque negotiis, que ipsis per eiusdem 
sedis litteras committuntur, nisi in eis de concessione huiusmodi plena 
et expressa mentio habeatur, Quodsi non omnes hiis exequendis po- 
tueritis Interesse, duo vestrum ea nichilominus exequantur. Dat. Avinione 
V idus decembris p. n. a. tertio. 

Metz. Bez.-Arch. G. 1644, 5. Or. mb. c. sig. sub plica ad sinistram 
scripta sunt iam illegibilia; in plica ad dextram: R. pro Jo. de Flor. B. de 
Cap. Regest im Jahrbuch I, pg. 212, nr. 119. 

285. — 1318 Decemher 15. Avignon. 

Johannes XXII caneellario et magistro Guillelmo de ürbino cano- 
nico eccl. Virdunensis ac priori Predicatorum Virdunensium mandat, 
quatinus litem inter Symonem de Hombourch rectorem ecclesie parrochialis 
de Huezanges Metcnsis diocesis et Walterum armigerum de Meysambourch 
exortam de patronatu huius ecclesie parrochialis decernant. 

Johannes episcopus servus servorum dei dilectis filiis caneellario 
et magistro Guillelmo de Urbino canonico ecclesie ac . . priori ordinis 
fratrum Predicatorum Virdunensis salutem et apostolicam benedictionem. 

Sua nobis Symon de Hombourch rector parrochialis ecclesie de 
Huezanges Metensis diocesis petitione monstravit, quod olim ipse ad pre- 
sentationem . . decani et capituli ecclesie Sancti Salvatoris Metensis, 
qui veri patroni eiusdem parrochialis ecclesie existere dinoscuntur, fuit 
per loci diocesanum in rectorem eiusdem parrochiahs ecclesie canonice 
institutus ipsamque parrochialem ecclesiam aliquandiu possedit pacifice 
et quiete. Postmodum autem Walterus armiger natus quondam Joffridi 
de Meysambourch militis Treverensis diocesis tacito de premissis et 
mendaciter asserens se eiusdem parrochialis ecclesie fore patronum et 
quod iidem decanus et capitulum super iure patronatus eiusdem par- 
rochialis ecclesie iniuriabantur eidem, contra ipsos super hoc ad 
Josselinum de Metis canonicum Virdunensem felicis recordationis Cle- 



— 156 — 

mentis pape V . . . litteras impetravit. Deinde vero dictus predecessor, 
iit iudicium sine suspicione procederet, ex officio suo . . cantorem ac 
ad instantiam dictorum decani et capituli quondam Walterum de Fre- 
merevilla canonicum ecclesie Virdunensis duxit cognitioni cause huiusmodi 
adiungendos, maridans cantori et canonico antedictis, ut, si nondum 
esset in causa ipsa ad litis contestationem processura, in ea previa 
ratione procederent iuxta predictarum eidem Josselino directarum conti- 
nentiam litterarum, et quod si omnes hiis exequendis Interesse non 
possent, duo ipsorum id exequi nichilominus procurarent. Dictusque 
Walterus de Fremerevilla, antequam per litteras sibi et eisdem colle- 
gis suis directas in aliquo processum fuisset, debitum natura persolvit. 
Verum Colardus de Calvomonte archidiaconus de Riparia et Johannes 
de Spinallo succentor dicte ecclesie Virdunensis, quibus dicti cantor et 
Josselinus super hoc commiserant, non tarnen totaliter, vices suas, non 
attendentes, quod in predictis litteris nulla de dicto Symone ac de 
ipsius institutione in dicta parrochiah ecclesia in eisdem litteris mentio 
habebatur, prout ex ipsarum tenore liquido apparebat, et per hoc eedem 
littere se ad predictum Symoneni non extenderent, pretextu dictarum 
litterarum eundem Symonem non monitum nee citatum nee se per 
contumaciam absentantem ab eadem parrochiali ecclesia tanquam de- 
tentorem illicitum perperam amoverunt de facto ipsumque ab eadem 
amoveri mandaverunt; propter que dictus Symon, quam cito hec ad 
suam pervenerunt noticiam, ad predictos cantorem et Josselinum primo 
et demum ab eis gravamen huiusmodi revocare nolentibus ad sedem 
apostolicam appellavit. Quocirca discretioni vestre . . . mandamus, 
quatinus vocatis, qui fuerint evocandi, et auditis hinc inde propositis, 
quod iustum fuerit, appellatione postposita decernatis facientes, quod 
decreveritis per censuram ecclesiasticam firmiter observari. Testes 
autem, qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, 
censura simili appellatione cessante compellatis veritati testimonium 
perhibere. Non obstante indulgentia, qua, fili prior, ordini tuo a sede 
apostolica dicitur esse concessum, ut ipsius ordinis fratres non tenean- 
tur se intromittere de quibuscumque negotiis, que eis per eiusdem 
sedis litteras committuntur, nisi in eisdem htteris de commissione huius- 
modi plena et expressa mentio habeatur. Quodsi non omnes hiis exe- 
quendis potueritis Interesse, duo vestrum ea nichilominus exequantur. 
Datum Avinione XVIII kl. ianuarii p. n. a. tertio. 

Met2. Bez.-Ärch., G. 1644. Or. mb. c. sig. Suh plica ad sinistram: 
J. F.; in plica ad dextram: N. Ray. In dorso: Gerardus de Crevy. He- 
gest im Jahrbuch I, p. 211, nr. 120. 



• 



— 157 — 

386. — 1319 Januar 26. Avignon. 

Johannes XXII Ludovicum episcopum Vivariensem transfert ad 
ecclesiam Lingonensem vacantem per translationem Guillermi electi 
Lingonensis ad eccl. Rothomagensem. 

Romani pontificis, quem . . . Dat. Avin. VII kl. februarii a. tercio. 
Beg. 69, f. 113\ nr. 355. 

28T. — 1319 Februar 13. 

Item die XIII eiusdem mensis febroarii dominus Ludovicus epis- 
copus Lingonensis promisit pro communi servitio Villi •= flor. auri et 
quinque consueta servitia persolvere, medietatem videlicet in festo 
nativitatis B. Virginis et aham medietatem in festo purificationis eius- 
dem Virginis proxime futuris. 

In marg. sinistro: Servitium ecciesie Lingonensis. 

In marg. dextro: XXIIII cardinales. 
0hl et Sol. 6 (297), f. 17. 

288. — 1319 April 21. Avignon. 

[Johannes XXII] abbati monasterii de Miramonte Cisterciensis or- 
dinis Lingonensis diocesis. 

Cum dilecti filii magistri Bernardus de Montevalrano archidiaconus 
Sicalonie in ecclesia Bituricensi et Petrus Durandi capellanus noster 
canonicus Ebredunensis, nostri et apostolice sedis nuncii, quos ad partes 
Alamanie pro nostris et eiusdem sedis negotiis duximus destinandos, 
maiori hospitio tuo, quod in civitate Metensi habere dinosceris, ad 
certum tempus pro ipsorum habitatione indigere noscantur, volumus 
et discretionem tuam rogamus ... et tibi . . . mandamus, quatinus 
eisdem nunciis prefatum hospitium, cum pro parte ipsorum vel alterius 
eorundem fueris requisitus, retinendum per eos, quamdiu eis pro huius- 
modi habitatione necessarium extiterit, sine difficultate concedas. Dat. 
Av. XI kl. maii a. tertio. 

B,eg. 69, f. 521, litt cur. nr. 98. 

389. — 1319 April 21. Avignon. 

Johannes XXII Bernardum de Montevalrano et Petrum Durandi 
deputat collcctores camere apostolice in Treverensi Maguntina Cdloniensi 
Salsehirgensi et Magdeburgensi provinciis. 

[Johannes XXII] magistris Bernardo de Montevalrano archidiacono 
Sicalonie in ecclesia Bituricensi et Petro Durandi canonico Ebredunensi 
capellano nostro apostolice sedis nunciis. 



— 158 — 

Cum nos de vestre circumspectionis industria fiduciam obtinentes 
specialem vos ad Treverensem Maguntinam et Coloniensem et Salse- 
burgensem civitates dioceses et provincias pro certis ecclesie Romane 
negotiis duxerimus destinandos, discretioni vestre . . . mandamus, qua- 
tinus vos vel alter vestrum per vos vel per alium seu alios omnes 
pecuniarum smnmas et quecumque alia bona, in quibuscumque consis- 
tant, que per quasvis personas ecclesiasticas vel seculares predictarum 
necnon et Magdeburgensis civitatum diocesium et provinciarum, exemptas 
et non exemptas, ecclesie Romane debentur et que debere contigerit in i 
futurum, ab eis et earum singulis nostro et ecclesie Romane nomine 
usque ad beneplacitum nostrum petere exigere et recipere cum dili- 
gentia studeatis. Nos enim petendi exigendi et recipiendi pecunias et 
bona predicta . . . contradictores insuper et rebelles . . . auctoritate 
nostra appellatione postposita compescendi, citandi quoque . . . plenam 
. . . concedimus potestatem . . . Dat. ut supra {■= Av. XI kl. maii a. tertio). 
Beg. 69, f. 520, litt. cur. 94 ; Riezler nr. 154. 

390. — J319 April 26. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Bisuntino et Metensi ac Herbipolensi 
episcopis mandat, quatinus ministrum generalem et fratres ordinis Mi- 
norum, qui in diversis mundi partibus extra regnum Francie affli- 
guntur diversis et gravibus iacturis iniuriis violentiis et molestiis, ab 
bis defendant. 

Dilectos filios . . magistrum (!) generalem . , . Dat. Av. VI kl. 
maii a. tertio. 

Beg. 69, f. 488, nr. 1551. 

291. — 1819 Mai 4. Ävignon. 

Johannes XXII ecclesie Metensi vacanti per Raynaldi episcopi mor- 
tem^ quam secuta est electio discors, proviäet transferendo Henricum electum 
Patavicnsem in vicesimo secundo etatis anno et in minoribus tantum ordi- 
nibus comtitutum ad ecclesiam Metensem. 

[Johannes XXII] dilecto filio Henrico electo Metensi. 

Inter sollicitudines alias . . . Dudum siquidem ecclesia Metensis 
per obitum bone memorie Raynaldi episcopi Metensis pastoris solacio 
destituta, due in ea electiones, una videlicet de dilecto füio Philippo de 
Cirkis canonico eiusdem ecclesie a maiori parte capituli ipsius ecclesie 
et alia de Petro de Treva archidiacono de Marsallo in eadem ecclesia 
a quibusdam ipsius ecclesie canonicis, fuerunt in discordia celebrate. 



I 



— 159 — 

Quarum electionum negocio per appellaciones ipsorum Philippi et Petri 
ad sedem apostolicam legitime devoluto dictisque Philippo et Petro pro 
electionum prosecutione huiusmodi personaliter ad sedem accedentibus 
memoratam, idem Petrus renunciavit expresse omni iuri, siquod sibi 
ex eadem electione sua fuerat acquisitum; dictus vero Philippus huius 
electionis sue negocium apud dictam sedem diucius extitit prosecutus 
et post nonnullos processus super hoc coram nonnullis fratribus nostris 
auditoribus successive super premissis specialiter deputatis habitos 
demum idem Philippus omne ius, quod ei ex predicta electione facta 
de ipso, ut predicitur, competebat, sponte ac libere in nostris manibus 
resignavit. Nos igitur ... in te, tunc electum Pataviensem generis 
utique nobilitate preclarum, morum elegancia redimitum, litterarum 
scientia preditum, graciarum muneribus circumfultum, intuitum direximus 
nostre mentis . . . ac tecum, ut defectu, quem pateris in ordinibus et 
etate, cum in vicesimo secundo etatis tue anno vel circa illum et in 
minoribus tantum ordinibus constitutus existas, et quibuslibet constitu- 
cionibus nequaquam obstantibus regimen ipsius ecclesie Metensis libere 
suscipere ac exercere licite valeas . . . dispensantes, te ad eandem 
ecclesiam Metensem transferimus et preficimus te ipsi ecclesie Metensi 
in episcopum et pastorem, tibi curam et administrationem eiusdem 
ecclesie Metensis in spiritualibus et temporalibus plenarie committendo 
. . . Dat. Avinione IUI non. maii a. tercio. 

In e. m. primicerio, decano et capitulo ecclesie Metensis . . . clero 
civitatis et dioc. . . universis vasallis eccl. Met. . . , populo civitatis dioc. 
Metensis . . . 

In e. m. venerabili fratri . . archiepiscopo Treverensi salutem. Ad 
cumulum tue cedit salutis et fame, si personas ecclesiasticas presertim 
pontificali preditas dignitate divine propiciacionis intuitu oportuni presidii ac 
favoris gracia prosequaris. Dudum siquidem etc. usque incrementis. Cum igi- 
tur, ut idem electus in commissa predicte Metensis ecclesie sibi cura facilius 
proficere valeat, tuus favor eidem esse noscatur plurimum oportunus, 
fraternitatem tuam rogamus et hortamur attente per apostolica scripta 
mandantes, quatinus predictos electum et ecclesiam Metensem habens 
pro nostra et dicte sedis reverencia propensius commendatos in am- 
pliandis et conservandis iuribus suis sie eundem electum tui favoris 
presidio prosequaris, quod ipse tuo fultus auxilio in commisso sibi ec- 
clesie Metensis prefate regimine se possit utilius exercere tuque divinam 
misericordiam et benivolenciam dicte sedis exinde valeas uberius pro- 
mereri. Dat. ut supra. 

Meff. 69, f. 223\ nr. 702; Bieder nr. 158. 



- 160 — 

293. — 1319 Mai 6. Ävignon. 

Johannes XXII magistris Bernardo de Montevalrano archidiacono 
Siealonie et Petro Durand! capellano nostro canonico Ebredunensi, 
apostolice sedis nunciis. 

Cum collectio fructuum reddituum et proventuum beneficiorum 
ecclesiasticorum Maguntine Coloniensis et Treverensis civitatum et 
diocesium et provinciarum . . . pro ecclesie Romane necessitatibus . . . 
deputandorum vobis et certis prelatis ecclesiarum earundem civitatum 
diocesium et provinciarum . . . commissa ex eo impedimentum grande 
suscipiat, quod iidem prelati et alie persone ecciesiastice dictarum pro- 
vinciarum valorem fructuum reddituum et proventuum dictorum bene- 
ficiorum, cum illa vacare contingit, denegant revelare, nos . . . vobis 
et vestrum cuilibet, quod eosdem prelatos tam archiepiscopos quam 
episcopos et omnes alias personas ecclesiasticas ... ad revelandum 
vobis vel vestris commissariis valorem fructuum reddituum et proven- 
tuum eorundem auctoritate nostra appellatione postposita . . . compellere 
valeatis, plenam vobis et vestrum cuilibet concedimus . . . facultatem 
. . . Dat. Av. II non. maii a. tertio. 

Beg. 69, f. 521\ litt. cur. 101; Biezler nr. 159. 

29». — 1319 Mai 7. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Bous dicto de Vinstinga utriusque 
iuris professori clerico Motensis (!) ecclesie testatur, quod a demente V 
calumniis a canonicis ecclesie Basiliensis adversus eum prolatis iniuste 
privatus erat officialatu ecclesie Basiliensis ac canonicatu et prebenda 
in Metensi ecclesia, eumque restituit habilem ad obtinenda beneficia 
ecclesiastica quecunque. 

Sedes apostolica pia mater . . . Dat. Avin. nonas maii a. tercio. 

Beg. 69, f. 420, nr. 1337. 

294. — 1319 Mai 20. Avignon. 

Johannes XXII Petro Durandi capellano suo canonico Tullensi 
nondum in eccl. Tullensi prebendato confert prebendam vacantem per 
mortem Johannis de Molaris olim canonici Tullensis capellani papalis, 
qui apud sedem apostolicam diem clausit extremum. 

Et si sedes apostolica . . . Dat. Avinione XIII kl. iunii a. tercio. 
Beg. 69, f. 401, nr. 1275. 

*295. — 1319 Juni 5. Avignon. 

Johannes episcopus servus servorum dei dilecto filio . . abbati 
monasterii S. Vincentii Metensis ordinis S. Benedict! salutem et aposto- 
licam benedictionem. 



— 161 — 

Exhibita nobis tua petitio continebat, quod nonnulli tui mönasterii 
monachi et conversi, ut tuam correctionem evitent et regulärem effu- 
giant disciplinam, frivole appellationis obstaculum sepius interponunt, 
sieque eorum excessibus remanentibus impunitis reliqui exinde assu- 
munt audaciam delinquendi; super quo petisti per apostolice sedis 
providentiam subveniri. Cum autem appellationis remedium non ad 
difTugium malignantium sed ad oppressorum suffragium sit inventum, 
discretioni tue per apostolica scripta mandamus, quatinus non obstante 
huiusmodi frivole appellationis obiectu circa correctionem monachorum 
et conversorum ipsorum excessuum libere officii tui debitum exequaris. 
Dat. Avinione nonas iunii p. n. a. tertio. 

MeU. Bez.-Arch. H 1921. Or. mb. c. sig. del. Ad sinistram stib plica 
R. Boerii, Ad dextram in pUca: N. Vall. Heg. im Jahrbuch I, p. 211, 
nr. 121. 

396. — 1319 Juni 7. Ävignon. 

Quitacio communis servicii episcopi Traiectensis et prorogacio 
serviciorum. 

Facta fuit quitacio domino Frederico episcopo Traiectensi de 
M III "^ flor. auri pro complemento sui communis servicii solutis camere 
per manus dominorum Egidii de Bache canonici Traiectensis et Hen- 
rici cantoris de Monasterio Met. dioc. procuratorum suorum. Et quia 
in termino non solverat, fuit absolutus et secum dispensatum super 
irregularitate. Et prorogatus fuit etiam sibi terminus pro quatuor ser- 
viciis familiarium, que ad III '^ LIII flor. XIII ß VI d. tur. parvorum 
ascendunt, usque ad festum nativitatis B. Virginis proximo futurum. 
Dat. Av. die VII iunii anno (1319) indict. (II) et pont. predictis. 
Obl et Sol 5 {311), f95'; similiter Obl. et Sol. 3, f. 57. 

297. — 1319 Juni 7. [Ävignon.J 

Item anno quo supra (1319) die VII mensis iunii solvit dominus 
Fredericus episeopus Traiectensis pro complemento sui communis ser- 
vicii collegium XXVI dominorum cardinalium contingentis M III'' llor. 
auri per manus magistrorum Egidii de Bake canonici Traiectensis et 
Henrici cantoris de Monasterio Metensis dioc .... 
Obl. et Sol. 3, f. 57. 

29H. — 1319 Juni 13. Ävignon. 

Item (a. 1319) die XIII mensis iunii solvit idem episeopus Traiec- 
tensis per manus eorundem pro totali servitio familie (collegii cardina- 
lium) LXXXVIIl flor. VII /^ VI d. turon. ... 
Obl. et Sol. 3, f. 57. 

11 



JS99. — 1319 Juni 16. Avignon. 

Johannes XXII Therrico de Suacembergh confert ecclesie Tullensis 
canonicatiim et prebendam et archidiaconatum de Linco, que vacant 
per obitum Philipp! de Sirkes, qni nuper apud sedeni apostolicam diem 
claiisit extremum, non obstante quod idem Therricus in eccl. S. Salva- 
toris Traiectensis canonicatum et prebendam obtinet. 

Tui nobilitas generis . . . Dat. Avin. XVI kl. iulii a. tercio. 

Reg. OD, f. 31G\ nr. 100r>. 

300. — 1319 Juni IS. 

Eisdem anno indictione die XVIII iiinii in hospieio domini Alba- 
nensis dominus Henrieus electns Metensis promisit pro suo communi 
servitio VI'" ilor. auri et V servitia familiarium persolvere hinc ad festum 
pentecostes proxime venturum. Alioquin infra tres menses, et iuravit 
ut in formula presentibus consuetis. 

In marginc sinistro: Servitium episcopi Metensis in Lotoringia. 

In margine dextro: XXIIII*"" card. 

Obl et Sol 5 (134), f. 25; similiter Obl et Sol. 6 (297), f. 18K 

301. — 1319 Juli 12. Avignon. 

[Johannes XXII] archiepiseopo Treverensi ac Leodiensi et Metensi 
episcopis. 

Etsi quibuslibet religiosis . . . Sane . . . magistri et fratrum 
hospitalis S. Marie Theothonicorum lerosolimitani . . . conquestione 
percepimus, quod nonnulli arehiepiscopi episcopi abbates et alii clerici 
ecclesiasticeque persone, tarn religiöse quam seculares, necnon comites 
et barones nobiles milites universitates et aUi seculares civitatum et 
diocesium ac partium vicinarum . . . occuparunt et occupari fecerunt 
ecclesias grangias obedieneias castra casalia terras vineas ... ad 
dictum hospitale . . . spectantia . . . Nos igitur . , . fraternitati vestre 
. . . mandamus, quatinus . . . conservatores et iudices magistro [et] 
fratribus . . . efücacis defensionis presidio assistentes, non permittatis 
eosdem super hiis et quibuslibet aliis . . . indebite molestari vel sibi 
gravamina seu dampna vel iniurias irrogari. . . Dat. Avin, IUI idus iulii 
a. tertio. 

Idem mandat idem compluribus aliis archiepiscopis et episcopis. 

üec). 60, f. 313\ nr. 999. 



— 16-^ -^ 

•i03. — 1319 August 5. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Bosco diclo de Vinstinga utriusque 
iuris professori confert ecclesie Metensis canonieatum cum prebenda ad 
presens vacante vel proxime vacatura. 

Litterarum scientia et alia . . . Dat. Avin. nonas augusti a. tercio. 

In e. m. decano et cantori S. Salvatoris Metensis ac Hugucioni de 
Marchiano canonico Leodiensi. 

Reg. 6!), f. 410\ nr. 1308. 

303. — 1319 August 5. Avignon. 

Johannes XXII Theoderico nato nobihs viri Nicolai de Theonis- 
villa consideratione CaroH magistri hospitalis S. Marie Theotonicorum 
lerosolimitani pro eodem supphcantis confert S. Salvatoris Metensis 
canonieatum cum prebenda ad tempus vacante vel proxime vacatura, 
non obstante quod in eccl. S. Gowari Treverensis dioc. canonieatum et 
prebendam obtinet. 

Nobilitas generis et aha . . . Dat. Avin. nonas augusti a. tercio. 

In e. m. archiepiscopo et preposito Treverensi ac magistro Petro 
Baro archidiacono Salernitano. 



Reg. 69, f. 335, nr. 1063. 



■ 

^H 304. — 1319 August '). Avignon. 

^V Johannes XXII Arnoldo Gezzelonis de Dullinga consideratione Caroli 
magistri hospitalis S. Marie Theotonicorum lerosolimitani pro eo supph- 
cantis confert ecclesie S. Arnuahs Metensis diocesis canonieatum cum 
prebenda ad presens vacante vel proxime vacatura. 

Probitalis tue merita . . . Dat. Avin, nonas augusti a. tercio. 

In e. m. decano S. Paulini extra muros Treverenses et scolastico 
Treverensi ac magistro Bertrando de S. Genesio canonico Engohsmensi. 

Reg. 69, f. 360, nr. IUI. 

305. — [1319] August 28. Avignon. 

Johannes XXII Johanni Dalphino Viennensi petenti concedit, ut 
eius confessor et in mortis articulo possit absolvere ac concedere valeat 
plenam peccatorum omnium remissionem. 

Ferventis devotionis affectus . . . Dat. Avin. V kl. septembris. 

Reg. 109, litt. secr. f. 199, nr. 750. 

11* 



— lG4 — 

aoe. — [1319] August 31. Ävlgnon. 

Johannes XXII Johann! Delphino Viennensi egroto scribit conso- 
lando eum in eins egritudine. 

hisinuata nobis, fili . . Dat. Avin. II kl. septembris. 
Reg. 109, litt. secr. f. 159, m: 052. 

307. — 1319 Septemher 4. Avlgmn. 

Quitacio communis servicii episcopi Traiectensis. 

Facta fuit quitacio domino Frederico episcopo Traiectensi per 
clericos camere pro IUI serviciis familiarium de III ^ LIII Hör. et XIII 
sohdis et IUI den. tur. parvorum solutis per manus magistri Johannis 
de Bascha canonici Meten,sis. 

Dat. Avin. die IUI septembris a. indict. et pont. predictis. 
0hl. et Sol. 5 (311), f. 9GK , 

i-S08. — 1319 Sejitemher (!. Avignon. 

Pacta fuit quitacio domino Ludovico episcopo Lingonensi de 
11'" lY L flor. auri pro parte sui communis servicii solutis camere et 
pro primo termino ac pro quatuor serviciis familiarium de HP LXXV 
llor. auri solutis clericis eiusdem camere .... 

0hl. et Sol. 5, fol 93. 

309. — 1319 September 27. Avignon. 

Johannes XXII Beatrici relicte quondam Johannis Dalphini Vien- 
nensis moniali monasterii VaUis Brisciasci Cisterciensis ordinis Viennensis 
dioc. concedit indultum quoddam. 
Beg. 70, f. 19G\ nr. 327. 

310. — 1319 Octobcr 18. Avignon. 

Johannes XXII Amedeo de Gebenna canonico Lugdunensi capellano 
suo supplicanti indulget, ut residendo in aUqua ecclesiarum, in quibus 
beneficiatus existit, aut in Romana curia vel in loco, ubi vigeat Studium 
generale aut ubicumque mansionem elegerit, fructus redditus et pro- 
ventus oranium beneüciorum suorum ecclesiasticorum integre, cotidianis 
distribucionibus dumtaxat exceptis, usque ad triennlum libere valeat 
recipere. 

Personam tuam . . . Dat. Avin. XV^ kl. novembris a. quarto. 

Eeg. 70, f. 106\ nr. 86. ^ 



— 165 — 

J$ll. — [1319] Becember 1. Ävignon. 

Johannes XII Henrico electo Metensi. 

Sincere devocionis affectus . . . Cum itaque nuper Metensi 
ecclesie ... de persona tua . . . duxerimus providendum teque illi 
prefecerimus in episcopum et pastorem, . . . tibique, qui nondum es in 
sacris ordinibus constitutus, nimis onerosum et siimptuosum existeret 
pro dictis recipiendis ordinibus et etiam tue consecrationis munere 
statutis a iure temporibus apud sedem apostolicam inmorari, nos . . . 
tuis supplicationibus inclinati tibi, ut a quocumque malueris episcopo 
catholico . . . omnes sacros ordines statutis a iure temporibus etiam 
extra Romanam curiam, ubicumque tibi placuerit, et nichilominus eisdem 
rite acceptis ordinibus consecrationis tue raunus a quocumque eciam 
catholico antistite . . . licite recipere valeas . . . Dat. Avin kl. decembris. 
Eeg. 70, f. 271, nr. 537. 

312. — 1319 Becember 28. Avignon. 
Johannes XXII Colardo quondam Werrici de Gras confert ecclesie 

Metensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proxime 
vacatura, non obstante quod in S. Servatii Traiectensis sub expectatione 
prebende est receptus et in S. Marie Wallecuriensis preposituram et in 
S. Theodardi Thudunensis Leodiensis diocesis officium custodie et in 
eadem S. Theodardi et S. Crucis Leodiensis ecclesiis canoni^-atus et pre- 
bendas obtinet; dimittat tamen preposituram et oflicium supradicta, 
postquam huiusmodi canonicatum et prebendam in Metensi ecclesia 
fuerit assecutus. 

Litterarum scientes, morum honestas . . . Dat. Avin. V kl. ianuarii 
a. quarto. 

Beg. 70, f. 152 \ nr. 104. 

313. — [1319 oder 1330] Januar 22. 

Johannes XXII nobili viro Guidoni Dalphino militi domino Mon- 
tisalbani familiari suo destinat litteras, quibus eum hortatur, ut quos- 
dam nuncios Amedei comitis Gebennensis, quos a papa redeuntes 
ceperat, liberos dimittat e carcere. 

Miranter audivimus, quod . . . Dat. XI kl. februarii. 
Heg. 109 litt, secr., f. 200, nr. 753. 

314. — 1320 Februar 1. Avignon. 

Facta fuit quitacio domino Ludovico episcopo Lingonensi de mille 
centum XXV flor. auri pro parte sui communis servicii camere et de 



— 166 — 

CLXXXVII flor. VIH ß VIII d. tur. parvorum pro quatuor serviciis fa- 
miliarium clericis eiusdem camere persolutis . . . 
OU. et Sol. 5 (311) f. 103. 

315. — 1320 März 27. Aviynon. 

[Johannes XXII] Henrico eleeto Metensi. 

Ad audienciam nostri apostolatus pervenit, qiiod nonnuUi execu- 
tores testamentorum seu ultimarum voluntatum personarum deceden- 
tium civitatis et diocesis Metensis interdum negligentes dolose vel 
fraudulenter in executione huiusmodi se gerentes aliter, quam dispo- 
sitio defunctorum ipsorum habeat, bona legata et lidei commissa ab 
eisdem defunetis in pios usus per manus dictorum executorum ero- 
ganda distribuere seu in proprios vel alios illicitos usus convertere 
non verentur. Nos igitur . . . discretioni tue . . . mandamus, quati- 
nus, si tibi simpliciter summarie et de piano sine strepitu et ligura 
iudicii constiterit de premissis, contra executores ipsos, ut testamenta 
huiusmodi et ultimas voluntates plene et fideliter exequantur, auctori- 
tate apostolica procedas . . . Dat. Avin. VI kl. aprilis a. quarto. 

Beg. 70, f. 403, nr. 937. — Biezler nr. 181. 

. 316. — 1320 März 27. Ävignon. 

Johannes XXII Henrico eleeto Metensi supplicanti indulget, ut 
semel cathedralem ecclesiam et alias ecclesias necnon monasteria et 
alia loca ecclesiastica earumque personas civitatis et diocesis Metensis, 
in quibus episcopo Metensi . . . visitationis officium de consuetudine 
competit vel de iure, possit per aliquam seu aliquas personas ido- 
neas . . . visitare et procurationes ab eisdem ecclesiis monasteriis 
locis ac personis taliter visitatis in pecunia numerata recipere modera- 
tas . . . Dat Avin. VI kl. aprilis a. quarto. 

Reg. 70, f. 403\ nr. 939. — Riezler nr. 183 n. 1. 

317. — 1320 März 27. Ävignon. ' 

Johannes XXII Henrico eleeto Metensi petenti concedit potesta- 
tem faciendi exnunc in maiori ecclesia Metensi duas necnon in colle- 
giatis ecclesiis civitatis Metensis in earum videlicet singulis singulas 
personas idoneas, quas duxerit eligendas, in canonicos recipi et in 
fratres, stallo eis in choro et loco in capitulo . . . assignatis, reser- 
vandi quoque pro earum singulis singulas prebendas nulli alii de iure 
debitas, si in dictis ecclesiis vacant ad presens vel cum vacaverint. 

Personam tuam eo libentius . , , Dat. Avin. VI kl. aprilis a. quarto. 
Reg. 70, f. 406, nr. 949. — Rieder nr. 181. 



: 



— 107 — 

318. — 1820 Mars 27. Ävujiion. 

Johannes XXII cjnscopo Lingoncnsi mandat, qnutinus cos, qiti tem- 
pore vacationis ecclesie Metcnsis bona ad eins mensani spcctaniia admi- 
nistravenmt, compellat Ilenrico elecio Metensi eompntum rcddere et fina- 
lem imyiere rationem. 

[Johannes XXIlj episcopo Lingonensi. 

Aposlolice solicitudinis debitum. . . Cum itaque, sicut accepimus 
dilecti filii . . decanus et capitiüum eiiisdem ecclesie (Metensis) et non- 
nulli alii tarn clerici quam laici tempore vacationis predicte dictorum 
decani et capituli vel alia quavis auctoritate seu temeritate bona ad 
mensam episcopalem dicte ecclesie pertinencia, videlicet terras castra 
villas loca iura iurisdictiones et alia quelibet bona eiusdem mense 
gesserint et administraverint nullamque de administratione huiusmodi 
reddiderint rationem, fraternitati tue . . . mandamus, quatinus . . . 
prefatos . . . simpliciter et summarie et de piano sine strepilu et 
figura iudicii de predictis omnibus gestis et administratis per eos nec- 
non de fructibus redditibus proventibus ad diel am mensam spectanti- 
bus ab eisdem administratoribus seu negotiorum gestoribus perceptis 
vel qui percipi potuerunt, dilecto filio Henrico electo Metensi omni 
appellatione cessante compellas computum reddere et finalem ponere 
rationem eique de hiis, in quibus per computum et rationem huius- 
modi constiterit eos dicto electo existere obligatos, plenam et debitam 
facias satisfactionem impendi. . . Dat. Avin. Vi kl. aprilis a. quarto. 

Keg. 70, f. 403', nr. 940. 

319. — 1320 März 29. 

Die XXIX mensis marcii dominus Herricus electus Metensis re- 
gens Dalphinatum Viennensem nomine Guigonis Dalphini filii quondam 
domini Dalphini assignavit camere pro censu duorum annorum preteri- 
torum et terminatorum in festo nativitatis domini proxime preterito, in 
quo tenebatur Romane ecclesie pro castris de Momis \) et de Mirabello 
et de Vincebrio Vasionensis dioc, que tenet ab ecclesia Romana, ar- 
gentum operatum in tassiis duabus, videlicet computatis pro anno 
quolibet novem unciis argenti de lege Avinionensi XVIII unc. arg. 
Intr. et Exil. t. 38, f. 3' ; similiter 0hl. et SoJ. t. 5 {341), f. 100. 

320. — 1320 Juni 2. 

Item die II iunii frater Guilhelmus sacrista ecclesie sancli Johannis 
Iherosolomitani de Avinione executor testamenti Johannis de Vestinga 



^) Niomis Intr. et Exit. L cit. 



— 168 — 

presbiteri Metensis dyoc. assignavit camere pro legato relicto in diclo 
testamento — Y ß tur. parvor. 

Intr. et Exil t. 31, f. 16\ 

321. — 1320 Juni 14. Avignon. 

Johannes XXII providet ecclesie Pataviensi vacanti per transla- 
tionem Henrici ad eccl. Metensem de persona Alberti canonici Ma- 
guntini. 

Pastoralis officii . . . Dat. Avin. XVIIl kl. iulii a. quarto. 
Becf. 70, nr. 1037. — Biezler nr. 188. 

322. — 1320 Juni 17. Ävignm. 
Johannes XXII Henrico electo Metensi. 

Considerantes in persona tua . . . tibi ... VI kl. mensis aprilis 
proximo preteriti graciose meminimus concessisse, ut usque ad proxi- 
mas kl. septembris ad sacros ordines promoveri et consecrationis 
munus recipere minime tenearis. Verum quia de preterito tempore, 
quo eidem ecclesie te prefecimus, ac de eo, quod post perfectionem 
huiusmodi infra tempus a iure statutum non solum munus consecra- 
tionis recipere, sed etiam ad predictos ordines te promoveri facere non 
curasti, in concessione huiusmodi non habetur nee super hec litteras 
dispensacionis apostolice habuisti, nobis humiliter supphcasti, ut super 
premissis providere tibi de oportuno remedio curaremus. Nos igitur 
. . . tecum, quod tibi predicta decursio preteriti temporis non obsistat 
et quod usque ad kl. septembris prefatas . . dictos ordines et conse- 
crationis munus recipere minime tenearis, . . . dispensamus . . . Dat. 
Avin. XV kl. iulii a. quarto. 

Reg. 70, f. 403, tir. 9S8. — Bieder nr. 181 n. 3. 

323. — 1320 Juli 28. Avignon. 

Facta fuit quitacio domino Ludovico episcopo Lingonensi de 
MCXXV flor. auri pro complemento sui communis servicii camere et 
de CLXXXVII flor. VIII ß VIII d. tur. parvorum pro quatuor serviciis 
familiarium clericis eiusdem camere persolutis. . . . Dat. Avin. die 
XXVIII iuUi anno ind. et pont. predictis. 
OU. et Sol. t. 5 (311), f. 109\ 

324. — 1320 September 25. Anignon. 
Servicium episcopi Pataviensis in Alamania. 



— 169 - 

Eisdem anno (1320) indict. (III) die (XXV septembris) loco (Avi- 
nione) . . . magister Andreas de Liibek cellerarius ecclesie Lubecennis 
et Hermannus dictiis de Holtem notarius procuratores et nuncii do- 
mini Alberti electi confirmati in episcopum Pataviensem procuratorio 
nomine ipsius . . . recognoverunt servicium commune promissum per 
dominum Henricum olim electum Pataviensem suum predecessorem 
immediatum, quod fuit V™ flor., et V servitia familiarium similiter con- 
sueta non soluta et promiserunt pro suo communi servicio V"' flor. 
auri et V servicia familiarium supradicta persolvere . . . 

Li margine dextro: XXI card. 

0hl. et Sol. 5 (311), f. 33; simüüer 6 (207), f. 24. 

325. — 13ä0 November 18. 

Servicium monasterii S. Clementis Metensis. — XXI (card.). 

Item die decima octava mensis novembris eiusdem anni dominus 
Guillermus abbas monasterii S. Clementis Metensis promisit pro co- 
muni servicio VII '^ florinos auri et quinque servicia persolvere, medie- 
tatem scilicet in festo nativitatis B. Marie proxime futuro et aliam me- 
dietatem in festo purificationis tunc sequenti. 

0hl. et Sol. t 6 (297), f. 2P; similiter t. 5, f. 34. 

»26. — 13J20 November 27. Ävignon. 

Johannes XXII Guillelmo abbati monasterii S. Clementis Metensis 
petenti concedit facultatem contrahendi mutuum usque ad summam 
quingentorum florenorum auri, cum eundem tarn pro suis necessariis 
quam monasterii negotiis apud sedem apostolicam utiliter expediendis 
subire oporteat magna onera expensarum. 

Ex parte tua . . . Dat. Avin. V kl. decembris a. quinto. 
Beff. 70, f. 121, nr. 159. 

»ST. — 1320 Decemher 8. Ävignmi. 

Ad futuram rei memoriam. Dudum ad nostri apostolatus per- 
ducto noticiam, quod licet inter . . . Amadeum comitem Sabaudie 
et quondam Johannem Delphinum Viennensem tunc viventem fuisset 
olim pacis concordia reformata, proximis tarnen transactis diebus . . . 
inter dictum comitem et . . . Guidonem Dalphinum Viennensem eius- 
dem Johannis primogenitum flamma fuerat priorum odiorum accensa et 
nichilominus inter eundem comitem et Eduardum primogenitum eins 
ex parte una et prefatum Guidonem Dalphinum et comitem Gebennen- 
sem ex parte altera gravis discordia suscitata. Nos . . . inter eosdem 



— 170 — 

. . . treugas iisque ad festum resurreclionis domini vcntiirum proximo 
diiraturas . . . duximus inducendas. Verum quia forsan aliqui proten- 
dere conarentur, quod treuge predicte per obilum dicti comitis Geben- 
nensis, qui postmodum extitit de hac vita sublatus, viribus non sub- 
sistunt, nos . . . treugas . . . usque ad festum resurrectionis . . de 
novo etiam ad cautelam inducimus duraturas. . . Dat. Avin. VI idus 
decembris a. quinto. 

Heg. 71, litt. cur. f. 43\ nr. 103. 

338. — 1S17 Juli r)—13;i0 Decemher ^ö. 

Bernardi de Monte Valrano et Petri Durandi rationes collectoriae 
Alemanniae quantum ad dyoceses Mettensem, Tullensem, Virdunensem 
spectant. 

Collectoriae 3, fol. 27 — 6'6'. — Kirsch, Die päpstlichen Kollektorien in 
Deutschland ivährend des XIV. Jahrhunderts. S. 36 ff. 

329. — 1321 Januar 9. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Lingonensi nunciat, quod ad 
tollendam discordiam inter eum atque decanum capitulumque eccl. 
Lingonensis exortam et ad reducendam inter eos pacem Cluniacensis 
et Balmensis monasteriorum abbatibus Matisconensis et Bisuntine dio- 
eesium committit et mandat, ut omni mora sublata ad civitatem Lin- 
gonensem, si ad eam utraque pars possit secure et commode convenire, 
alioquin ad alia loca vicina neutri parti suspecta se personaliter eon- 
ferentes episcopo et decano et capitulo ad suam presentiam evooatis 
sub gravibus spiritualibus penis districtius iniungant, quod ab omni ar- 
morum strepitu et quibuslibet nocivis incursibus ac offensis debeant 
omnimode abstinere. 

Quam sit gratum deo . . . Dat. Avin. V idus ianuarii a. quinto. 

In e. m. decano et capitulo eccl. Lingonensis. 

In e. m. Cluniacensis et Balmensis monasteriorum abbatibus. 

Reg. 71, f. 162, nr. 293. 

330. — 1321 April 1. Aviynon. 

Johannes XXII Henrico eledo vel cius mcario seil vieariis nunciat 
se eonflrmasse fundatioyiem monasterii ord. Cistercicnsis apud pontem 
Thiefredi in nrhe Metensi a Johanne Lowias et Pontia vidua Colini de 
Curia factam. 

Johannes episcopus servus servorum dei dilecto filio Henrico 
electo Metensi vel . . vicario seu . . vieariis eiusdem salutem et aposto- 
licam benedictionem. 



— 171 — 

Piis supplicantiujn votis et illis precipue, per qne ad laudem di- 
vini nominis tenditur ac salus ipsorum et aliorum fidelium impetratur, 
libenter annuimus et, ut vota huiusmodi optate prosecutionis sortian- 
tur effectum, auctoritatem et licentiam impertimur. Oblate siquidem 
nobis dilecti filii Johannis dicti Lowias et dilecte in Christo filie 
Pontie relicte quondam Colini de Curia ^) laici vidue civium Meten- 
sium petitionis series continebat, quod dicti Johannes et Pontia ge- 
rentes ad ordinem Cisterciensem pure devotionis affectum et cupientes 
terrena in celestia et transitoria in eterna fehci coraertio commutare, 
quoddam monasterium sub regula habitu et observantia dicti ordinis 
infra muros civitatis Metensis iuxta pontem Thiefredi proposuerunt 
salubriter in fundo et domibus viridariis ahisque possessionibus dicti 
Johannis latis et amplis fundare ac erigere et dotare et quod prop- 
terea non modicas pecuniarum summas eorum pro emendis preter hec 
perpetuis redditibus ad sustentationem congruam abbatis et duodecim 
monachorum eiusdem ordinis, qui virtutum domino pensum debite ser- 
vitutis solvant iugiter inibi, deputarunt; sie tarnen quod crescentibus 
imposterum redditibus monasterii antedicti iuxta ipsorum exigentiam 
in eodem monasterio fratrum numerus augeatur, quodque tales in hac 
parte articuh observentur, videlicet quod dicti monasterii monachi infra 
ipsius monasterii septa permaneant nee inde ipsis exire liceat, casibus 
necessitatis dumtaxat exceptis, preter abbatem et procuratorem pre- 
fati monasterii, qui pro tempore fuerint, aut alium monachum ipsius 
monasterii, quem dictus abbas de consensu conventus ipsius monasteri 
seu maioris partis eiusdem conventus pro societate sua, dum exire voluerit 
duxerit eügendum. Prefatum quoque monasterium quantum ad visita- 
tionem correctionem et punitionem subsit tanquam patri abbati suo . . 
abbati monasterii de Villario prope Metis ordinis prelibati. Sed nee 
ipsius monasterii fundandi neque de Villario abbates prefati seu quivis 
alter abbas predicti ordinis eosdem abbatem et monachos dicti mo- 
nasterii fundandi pro ipsorum delictis causa correctionis aut penitentie 
ad alia monasteria relegare vel mittere valeant quoquo modo, immo 
quemadmodum in ipso monasterio fundando solitariam vitam elegerint, 
ibidem in solitudine puniantur, ne causa relegationis seu missionis 
huiusmodi eis experiendi seculi vanitates materia tribuatur. Dictum 
insuper monasterium fundandum ad receptionem hospitum eiusdem or- 
dinis minime teneatur. Et quia multa bona in generali eiusdem or- 
dinis capitulo ordinantur, abbas dicti monasterii fundandi iuxta morem 



^) Nicolle de Ja Court anno 1304 ftmgehaiur officio magistri scabinorum. 
Metz. Bez.-Arcli. H 37. 



— 172 — 

dicti ordinis debeat in eodem capitulo eiiisdem ordinis comparere. 
Preterea electio abbatis dicti monasterii fundandi, cum imminerit (!) 
facienda, ad conventum eiusdem et creatio monachorum ad eosdem 
abbatem et conventum ipsius monasterii fundandi perpetuis futuris 
temporibus communiter pertineant in eodem. Kursus ipsi abbas et 
conventus monasterii fundandi in contractibus aliisque negotiis eiusdem 
monasterii fundandi uno et eodem sigillo utantur in communi custodia 
conservando, nee quicquam sigilletur de illo, nisi de communi consensu 
dictorum abbatis et conventus monasterii fundandi vel maioris partis 
conventus huiusmodi emanabit. Nee quicumque abbas prefati ordinis 
bona temporalia ipsius monasterii fundandi, presertim immobilia, ven- 
dere seu obligare vel quovis alio modo alienare valeat, nisi de tocius 
conventus predicti requisitione processerit et assensu. Quodque liceat 
eidem Pontie, que pro maiori parte dicto monasterio fundando dotes 
assignare dicitur queve per biennium octo monachis in dicto monas- 
terio de Villario propter inopiam ipsius monasterii de Villario pro 
cultu divino vite necessaria propinavit, sex ex dictis octo eligere et in 
dicto monasterio fundando ponere et facere residere, ut alios recipien- 
dos in eo informent et instruant in divinis officiis et regularibus dis- 
ciplinis. Quare predicti Johannes et Pontia nobis humiliter suppli- 
carunt, ut huiusmodi pium eorum propositum confovere atque 
promovere de apostolice sedis dementia dignaremur. Nos igitur atten- 
dentes fore meritorium et salubre, ut sacra dilatetur rehgio et cultus 
divini nominis amplietur, discretioni vestre per apostolica scripta 
committimus et mandamus, quatinus, si premissa inveneritis veritate 
fulciri et ab eisdem Johanne ac Pontia dos sufficiens pro sus- 
tentatione ipsorum abbatis et duodecim monachorum dicti mo- 
nasterii fundandi aliisque ipsius monasterii fundandi oneril'jus 
supportandis primitus extiterit assignata, dictis Johanne (!) et 
Pontie faciendi et complendi predicta, que, ut prefertur, proponunt, 
auctoritate nostra liberam hcentiam concedatis sine iuris preiuditio 
alieni et hiis, que circa hec facta essent, aliisque super eis faciendis, 
cum expleta fuerint, eadem auctoritate curetis adicere robur confirma- 
tionis et perpetue ürmitatis. Volumus tarnen, ut abbas et monachi 
aliique fratres dicti monasterii fundandi, qui pro tempore fuerint, sub- 
sint ordini antedicto et sicut alii fratres ipsius ordinis servare ritus 
et mores eorum et dicti ordinis teneantur. Sepulturam quoque ipsius 
monasterii fundandi, postquam fundatum extiterit, auctoritate predicta 
esse liberam decernatis, ut devotioni et extreme voluntati eorum, qui 
se illic deliberaverint sepehri, nullus obsistat, nisi forsan fuerint 



— 173 - 

excommunicati vel interdicti aut usurarii manifesti, salva canonica iusti- 
tia illarum ecclesiarum, a quibus assunientur corpora mortuorum. Non 
obslantibas quibuscumque statutis et consuetudinibus ordinis memorati 
iuramento confirmatione sedis eiusdem vel qiiacumque firmitate alia 
roboratis seu quibuslibet privilegiis indulgentiis et litteris contrariis 
dicte sedis, per que presentibus non expressa vel totaliter non inserta 
effeetus presentium impediri valeat quomodolibet vel differri, et de qua 
cuiusque toto tenore fieri debeat in nostris litteris mentio specialis. 
Dat. Avinione kl. aprilis pontificatus nostri anno quinto. 

Metz. Hosjntalarchiv A 34. Or. mhr. c. sig. pend. del. — Suh pliea ad 
slnislram: P. C. de Caun.; in plica addextram: R. Boerii. Begest im Jcdir- 
buch I p. 211 nr. 122. — Reg. 72 litt. com. f. 152\ nr. 1184. — His- 
toire de Metz, III, Preuves p. 339. 



3J$1. — 13äl April 4. Avignon. 

Johannes XXII Nicoiao de Gayle confert ecdesie Metensis canoni- 
catum et prehendam vacantes per mortem Balduini de Relanges. 

[Johannes XXII] Nicoiao de Gayle canonico Meten.si. - 
Sedis apüstolice copiosa benignitas . . . Exhibita siquidem nobis 
tua peticio continebat, quod olim, antequam nos assumpti essemus ad 
apicem apostolice dignitatis, vacantibus in ecclesia Metensi canonicatu 
et prebenda per mortem quondam Balduiiji de Relanges eiusdem 
ecclesie canonici . . capitulum eiusdem ecclesie, ad quos canonicatuum 
et prebendarum coUatio, cum in eadem ecclesia eos pro tempore va- 
care contingit, dinoscitur pertinere, insimul convenerunt et, cum fuissent 
triginta octo numero canonici de capitulo supradicto, tresdecim te, 
duodecim vero quendam Henricum de Salinis, reliqui autem tresdecim 
canonici ex capitulo antedicto quendam Pieratum dictum Predeschaut(!) 
clericos Metensis civitatis et diocesis ad eosdem canonicatum et pre- 
bendam ... in discordia elegerunt. Huiusmodi autem electionum ne- 
gotio ad sedem apostolicam legitime devoluto, dum dictum negotium 
... sie penderet, Henricus apud eandem sedem et Pierotus in illis 
partibus viam Interim fuerunt universe carnis ingressi. Postmodum 
autem tu omni iuri, si quod tibi ex electione . . . competebat aut 
posset competere . . per procuratorem ... in manibus . . Simonis 
tit. S. Prisce presbiteri cardinalis tua sponte cessisti . . . Quare nobis 
humiliter supplicasti, ut eosdem canonicatum et prebendam . . tibi . . . 
conferre dignaremur. Nos itaque . . . eosdem . . . tibi conferimus et 
de illis etiam providemus. . . Dat. Avin. II nonas aprilis a. quinto. 



_ 174 — 

in e. m. S. Martini ante Metim et S. Mansueti extra müros Tul- 

lenses monasteriorum abbatibus ac Beltramo de Mediolano canonico 

Leodiensi. 

Reg. 72, f. 204, nr. 1332. 

332. — 13,21 April 4. [Avignon.J 

Item anno quo supra die IUI mensis aprilis dominus Alber- 
tus electus Pataviensis solvit pro parte communis servitii domini 
Henrici predecessoris sui coUegium XXIX dominorum cardinalium 
contingente M 11° flor. et pro parte servitii familie XLIII flor. XXI 
den. tur. per manus magistrorum Andree de Saxonia celerarii Lubi- 
censis et Hermanni plebani in Gaboz Pataviensis dioc. Cuius domini 
Henrici facta fuit obligacio anno domini M° CCC«> XVII ° die XXVIII 
mensis iulii et per dominum Albertum eiusdem servitii recognitio anno 
domini M'^ GCG° XX ° die XXV mensis septembris. 
Obl. et Sol. t. 3 (312), f. 79. 

833. — 13äl Mai 25. Avignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Lugdunensi et episcopo Lingonensi 
mandat, quatinus, cum sit exorta gravissima discordia noviter et 
guerra inter Amadeum comitem Sabaudie, Eduardum et Aymonem 
natos ac Ludovicum de Sabaudia nepotem suos et Imbertum dominum 
de Belloioco ex parte una et Henricum electum Metensem Dalphi- 
natus gubernatorem et Guigonem Dalphinum Viennensem, Hugonem 
Dalphini patruum eius, {Amadeum)^ comitem Gebennensem, Adema- 
rum de Pictavia et Ademarum eius filium, Ademarum dominum de 
Rossilione ac Amedeum et Hugonem fratres dicti comitis Gebennensis 
avunculos ex altera, ad presenciam gubernatoris et nobilium eorundem 
personaliter accedentes pro reformatione pacis efficaciter operam im- 
pendant. 

Ab eo, per quem omnis. . . Dat. Avin. VIII kl. iunii a. quinto. 
Beg. 71, HU. cur. f. 57, nr. 160. 

334. — 1321 Mai 31. Avignon. 

Johannes XXII Johannem dictum Lausac scolarem Metensem ab- 
solvit ab excommunicationis sentencia, quam incurrerat in sua suppli- 
catione scribendo, quod peteret dispensationem a defectu natalium a 
soluto et soluta genitus, quamquam revera fuerat genitus de coniugato 
et soluta. 

Exhibito nobis pro parte tua. . . Dat. Avin. II kl. iunii a. quinto. 
Heg. 72, f. 27G\ nr. 1590. " 



S35. — ISM Juni 13. Avignon. 

Johannes XXII, petenle Frederico in regem Romanorum electo, 
mandat episcopo Curiensi, quatinus cum Ulrico de Asperomonte et 
Margareta de Vacz muliere Curiensis diocesis ipsius electi consan- 
guinea, qui tercio et quarto consanguinitatis gradibus coniimcti matri- 
monium contraxerunt et diu insimul ut coniuges habitarunt, dispenset, 
ut licite in sie contracto matrimonio remanere possint, prolem sus- 
eeptam et suscipiendam legitimam nuneiando. 

Exhibita nobis . , . Dat. Avin. idus iunii a. quinto. 

Reg. 72, litt. com. f. 126\ nr. 1093. 

li'dG. — 1321 Juli 13. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Asperomonte confert ecclesie Gamera- 
censis canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proximo 
vacatura, non obstante quod in ecel. Virdunensi canonicatum et pre- 
bendam obtinet. 

Multiplicia tue probitatis merita. . . Dat. Avin. III idus iulii 
a. quinto. 

Rcy. 72, f. 247, m: 1475. 

337. — 1321 Juli 18. Avignon. 

Johannes XXII Amadeo electo Tullensi. 

Cura pastoralis officii . . . Nuper siquidem ecclesia Tullensi per 
obitum bone memorie Johannis episcopi Tullensis, qui Matiscone viam 
extitit universe carnis ingressus, pastoris solacio destituta, nos vaca- 
tione ipsius ecclesie Tullensis fidedignis relatibus intellecta . . . provi- 
sionem ipsius ecclesie Tullensis hac vice disposicioni nostre duximus 
reservandam . . . ac . . . demum in te canonicum Parisiensem de 
nobili prosapia genitum . . . intuitum direximus nostre mentis. Quibus 
Omnibus debita meditatione discussis, de persona tua licet absente ... 
defectu, quem in ordinibus pateris, cum tonsuram tantum habeas cleri- 
calem, super quo tecum . . . duximus dispensandum, nequaquam ob- 
stante, prelibate Tullensi ecclesie . . . providemus teque ipsi prefici- 
mus in episcopum et pastorem. . . Dat. Avin. XV kl. augusti a. quinto. 

In e. m. decano et capitulo eccl. Tüll. . , . clero civitatis et dio- 
cesis TuU. . . . populo civitatis et dioc. Tüll. . . . universis vasallis 
eccl. Tüll. . . . archiepiscopo Treverensi. 

Beg. 72, f. 250', nr. 1491. 



— 1^6 — 

338. — 1321 Juli 18. Avignon. 

Johannes XXII cum Amedeo electo TuUensi, de cuius persona 
providit eccl. Tullensi, dispensat super defectu etatis, quem patitur, 
cum in vicesimo octavo etatis sue anno vel circa illum constitutus esse 
dicatur. 

Clara probitatis tue merita. . . Dat. Avin. XV kl. augusti a. quinto. 
Beg. 72, f. 276, nr. 1588. 

339. — 1321 Juli 25. Avignon. 

Johannes XX Aynardo de Porta Tritonia^) monacho monasterii 
S. Arnulphi prope muros Metenses ord. S. Benedict!. 

Precellens auctoritas. . . Sane peticio tua nobis exhibita contine- 
bat, quod tu dudum adhuc in adolescentia tua consistens ordinem 
fratrum Minorum expresse fuisti professus et postmodum de tui supe- 
rioris licentia te ad monachorum nigrorum S. Benedict! ordinem trans- 
tuhsti et in monasterio S. Arnulphi prope muros Metenses ordinis S. 
Benedicti professionem eniittens fuisti longo tempore in eisdem mo- 
nasterio et ordine laudabiliter conversatus. Verum quia felicis recor- 
dacionis Clemens papa V . . in concilio Viennensi dinoscitur statuisse, 
quod professores ordinum mendicantium ad non mendicantium ordines 
eciam auctoritate apostolica transeuntes vocem et locum in capitulo 
non habeant quodque ad prioratus administraciones vel ofücia inantea 
non possent assumi nee animarum curam et regimen pro se vel pro 
aliis exercere, nobis humiliter supplicasti, ut providere tibi super hoc 
de oportune dispensacionis gracia misericorditer dignaremur. Nos igi- 
tur . . . tecum, ut ad abbaciam et quodcumque beneficium ecclesiasti- 
cum consuetum per reguläres monachos gubernari, etiamsi dignitas vel 
personatus existat . . . licite promoveri valeas et assumi, . . . dispen- 
samus. . . Dat. Avin. VIII kl. augusti a. quinto. 
Beg. 72, f. 235, nr. 1434. 

340. — 1321 Juli 31. Avignon. 

Johannes XXII Alberico archidiacono Metensi utriusque iuris 
professori. 

Devocionis tue sinceritas . . . Oblata siquidem nobis tua peticio 
continebat, quod tu olim virtute eiusdem gracie apostolice per nos in 
ecclesia Metensi tibi facte archidiaconatum, quem quondam Guillermus 
de Torvilleirs archidiaconus eiusdem ecclesie in eadem ecclesia, dum 

') De hoc cf. Hist. de Mets 111, p. 332. 



.*, : 



— 177 — 

vixit, obtiimlt, posl obitum ipsius Guillermi tamquam per mortem eius- 
dem Guillermi vacantem accepisti illumque assequens, cum fere per 
annum possedisti, prout adhuc possidere te asseris pacifice et quiete ; 
cum autem de novo ad tuam pervenerat noticiam, quod prefatus 
Guillermus, qui dictum archidiaconatum per viginti annos vel circa 
possedit, ante assecutionem ipsius archidiaconatus et post aliqua bene- 
licia curata una cum eodem archidiaconatu obtinuit et possedit dis- 
pensacione super hoc a sede apostolica non obtenta, sicque dictus 
archidiaconatus de iure et non de facto vacarit, tuque ignorans, quod 
prefatus archidiaconatus, antequam dictus Guillermus viam fuisset uni- 
verse carnis ingressus, tantum de iure vacasset, cum idem Guillermus 
tempore mortis sue pro vero archidiacono Metensi communiter habe- 
retur, nobis humiliter supplicasti, ut non obstante, quod tu eundem 
archidiaconatum demum post mortem dicti Guillermi tamquam per 
ipsius obitum de iure et de facto vacantem accepisti et eum fuisti 
pacifice assecutus, confirmare tibi ... ex certa scientia dignaremur. 
Nos itaque . . . tibi . . . archidiaconatum ipsum . . . confirmamus . . . 
Dat. Avin. II kl. augusti a. quinto. 
Beg. 72, f. 264, nr. 1543 r 

341. — 1321 Auyt4st 1. Avignön. 

Johannes XXII S. PauU Bisuntinensis et S. Clementis extra muros 
Metenses ac S. Apri Tullensis monasteriorum abbatibus mandat, qua- 
tinus abbati et conventui monasterii de S. Benedicto in Vepria 
Cisterciensis ordinis Metensis dioc. conservatores et iudices efficacis 
defensionis presidio assistant contra occupatores et detentores bonorum 
monasterii eiusque molestatores, cuiuscumque status existant. 

Militant! ecclesie licet immerili. . . Dat. Avin. kl. augusti a. quinto. 

In e. m. eisdem pro abbate et conventu monasterii de Warne- 
villari Cisterciensis ordinis Metensis dioc, pro abbate et conventu mo- 
nasterii de Altasilva Cisterc. ord. Tullensis dioc, pro abbate et 
conventu monasterii de Insula Barensi Cisterc. ord. Tullensis dio- 
cesis, pro abbate et conventu monasterii de Villario Cisterc. ord. Me- 
tensis dioc. et pro abbate et conventu monasterii de Vitrinavalle Cisterc. 
ord. Spirensis dioc 

Reg. 72, f. 178, nr. 1258. 

343. — 1321 September 5. Ävignmi. 

Johannes XXII petente Gerardo nato Symonis de Mercheville do- 
mini de Perroye canonico Metensi, cui Henricus electus Metensis ex 

12 



-- 178 — 

indulto a papa concesso ') conlulit canonicatum eccl. Metensis, non ob- 
stante quod idem iam in Virdunensi et S. Deodati Tüll. dioc. ecelesiis 
canonicatus et prebendas obtinet et litigat super prepositura eiusdem 
eccl. S. Deodati in Romana curia, decernit predictam gratiam per eundem 
electum Gerardo factam »perinde valere« ac plenum et debitum sor- 
tiri effectum. 

Dum condiciones et merita. . . Dat. Avin. nonas .septembris 

a. sexto. 

Reg. 73, f. 29, nr. 8. . 

343. — 1S31 October 12. [Ävignon.] 
Servicium episcopi TuUensis in Lothoringia. 

Eisdem anno (1321) indictione (IV) die (XII mensis octobris) loco 
(Avinione) et testibus dominus Petrus Bonidie canonicus Gebenensis et 
Petrus de Virsaneyo canonicus Diensis ecclesiarum procuratorio no- 
mine Amedei electi TuUensis promiserunt pro suo communi servicio 
j[ m Y c ßQp_ gt Y servicia familiarium persolvere, medietatem videlicet 
in festo resurrectionis dominice proximo venturo et aliam medietatem 
in festo B. Michaelis de mense septembris proximo secuturo. Alioquin 
infra tres menses, et iuravit ut in forma. 

Attende de C florenis oblatis per procuratores ipsos ultra sum- 
mam promissam de gracia, 

Li niargine dextro: XXVI card. 

OU. et Sol. 5 (311), f. 40'; similitcr 0hl et Sol. 6 (297), /. 28. 

344. — 1321 October 23. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Viennensi nunciat, quod Trecensem 
et S Papuli episcopos nuncios destinavit ad treugas faciendum inter 
Amadeum comitem Sabaudie eiusque filios et Imbertum dominum Bel- 
liioci eorumque adiutores ex una parte et Henricum electum Metensem 
gubernatorem Dalphinatus, Guigonem Dalphinum Viennensem, Hugo- 
nem Dalphini dominum Fucignanum, Ademarum de Pictavia, Amadeum 
comitem Gebennensem, Amadeum de Gebenna electum TuUensem et 
Hugolinum fratrem eins ac . . aviam et tutricem ipsius comitis Geben- 
nensis eorumque adiutores ex altera parte, eidemque mandat, quatinus 
nobiles ipsos ad observacionem treugarum inducant. 

Cum inter dilectum. . . Dat. Avin. X kl. novembris (a. sexto). 
Reg. 111 litt, secr., f. 77, nr. 291. 

^) cf. supra nr. 317. 



— 179 — 

345. — 1321 Odoher 24. Ävignon. 

Johannes XXII Henrico electo Melensi. 

Desiderantes statum Delphinatus sub tuo regimine non incurrere 
diminutionis incommoda, sed pocius grata suscipere incrementa, et at- 
tendentes, quod cogitaciones, iibi non est consilium, dissipantur, ubi 
vero sunt plnres consiliarii, confirmantur, circumspectionem tuam hor- 
tandam in domino duximus, tibi niehilominus- sano consilio suadentes, 
Lit viros iideles et gnaros, qui pacem tuam et Dalphinatus diligant et 
sua lucra iu alienis dispendiis non perquirant, consiliarios statuas, et 
que agenda occurrunt, eorum consilio exequi non obmittas, sciturus 
quod, si hec duxeris exequenda, observanda post illam (!) erit salus 
tuis operibus nee penitencia subsequetur. Dat. Avin. IX kl. novembris 
anno sexto. 

Beg. 111, litt. secr. f. 77\ nr. 294. 

»46. ~ 1322 Januar 7. 

Item anno quo supra (1322) die VII ** mensis ianuarii dominus 
Albertus episcopus Pataviensis solvit pro parte servitii domini Henrici 
predecessoris sui coUegium XXIX dominorum eardinalium eontingente 
M 11*^ L flor. et pro parte servitii familie XLIII flor. et XXI den. tur. 
per manus magistri Andree Stephani celerarii ecclesie Lubi- 
censis. Cuius domini Henrici facta fuit obligatio anno domini 
MoGCCXYII" die XXVIII mensis iulii .... 

0hl et Sol. 3 {312}, f. 89. 

347. — 1322 Februar 9. Ävignon. 

Gasbertus Massiliensis episcopus et pape camerarius notum facit, 
quod frater Guillermus abbas monasterii sancti Clementis Metensis ord. 
S. Ben. pro parte sui communis servicii, in quo est camere apostolice 
obligatus, centum septuaginta quinque flor. auri prefate camere et pro 
quatuor serviciis familiarium et officialium eiusdem domini pape tri- 
ginta duos flor. auri et quindecim turon. grossos . . clericis camere 
supradicte pro eisdem familiaribus et officialibus recipientibus per ma- 
nus magistri Girardi de Vissigneyo procuratoris sui solvi fecit. Idem 
absolvit abbatem a censuris, quas incurrit occasione huius pecunie in 
statuto sibi termino non solute. De expresso mandato pape eidem 
abbati, intellecto mole gravaminum, que pro parte abbatis exposita 
sunt coram papa in consistorio, propagat terminum solvendi residui 
usque ad festum beati Johannis baptiste proxime futurum. 

12* 



— 180 — 

Dat. Avin. die IX mensis februarii anno ind. pont. predictis. 

Obl. et Sol. 7, f. 32^; simüiter sed brevius: Intr. et Exit. 43, a. sexto, 
f. 12, et Obl. et Sol. 5 (311), f. 132. 

348. — 1322 Februar U. [Avujnon.] 

Ilem anno quo supra die VI'' {nwtaUnn in XIIIP) mensis fe- 
bruarii dominus Guillermus abbas monasterii sancti Clementis Metensis 
solvit pro parte sui communis servitii eollegium XXI dominorum cardi- 
nalium contingente C LXXV flor. et pro parte servitii familie VIII flor. 
V sol. X den. tur. per manus magistri Gerardi de Visigneyo procuratoris 
sui. Cuius obligatio facta fuit anno domini M° CCC" XX° die XVIII 
mensis novembris. Quam pecunie summam ego Vincentius predictus 
die XV mensis marcii distribui. . . 
Obl. et Sol. t. 3 (312), f. 90. 

349. — 1322 Februar 21. Avignon. 
Johannes XXII Guigoni Dalphino Viennensi. 

Grata nobis admodum venerabilis fratris nostri G. archiepiscopi 
Viennensis [insinuationej nos^j, fili, noverit^) tua nobilitas, percepisse, 
quod super pace inter te et dilectum filium nobilem virum . . comitem 
Gebennensem ex parte una et dilectum filium nobilem virum Amadeum 
comitem Sabaudie ex altera valitoresque vestros reformanda dilectus filius 
Henricus electus Metensis patruus tuus tuumque regens Dalphinatum 
ad presens prefati . . archiepiscopi, cui negotium pacis huiusmodi, 
quod non modicum insidet cordi nostro, imposuimus promovendum, 
suasionibus annuens velut pacis filius reverenter super tractatu habendo 
locum elegit. Ad quem cum non possit personahter accedere, habens 
in Franciam personaliter proficisci, te, si eidem archiepiscopo videatur 
expediens, ac certos barones pacis predicte fervidos zelatores pro parte 
tua et dicti comites Gebennensis cum potestate plenaria destinare 
promisit. Quare nobilitatem tuam . . . rogandam duximus et hortan- 
dam, quatinus guerrarum dispendiu et concordie commoda diligenter 
attendens . . . tractatum pacis huiusmodi usque ad consummationem 
prosequi non desistas. . . Dat. Avin. Villi kl. marcii a. sexto. 
Heg. 111, litt. secr. f. 80, nr. 300. 

»50. — 1322 Mai 28. Avignon. 

Johannes XXII S. Andree Wormaciensis et S. Trinitatis ac S. Ar- 
nualis Metensis diocesium decanis mandat, quatinus abbati et conventui 

*) nobis 7«s. 
*) noviter ms. 



— 181. — 

monaslcrii in Otteburg Cisterc. ord. Maguntine dioc. lamquam con- 
servatores et iudices efficacis defensionis presidio assistentes, non 
permittant eos molestari ab occupatoribus bonorum et iuriuin monasterii, 
occLipatores et molestatores et contradictores cuiuscumque Status et 
eondicionis auctoritate npostolica appellatione postposita compescendo. 
Militant! ecclesie licet immeriti. . . Dat. Avin. V kl. iunii a. sexlo, 
Beg. 73, f. 139, nr. 368. 

851. — 13^j2 Juni 24:. Avignon. 

Quitacio communis servicii pro parle elecli TuUensis. 

Facta fuit quitacio domino Amadeo electo TuUensi de VII *^ L flor. 

auri pro sui communis servicii parte, videlicet VP XXV ex obligatione 

et XXV residuis ex pura promissione ac pro IUI serviciis de C flor. aurisolu- 

tis debito tempore per manus Henrici de Balma rectoris ecclesie de 

Meusier Gebennensis dioc. capellani et familiaris sui. Dat. Avin. die 

XXIIII iunii a. indict. et pont. predictis. 

OU. et Sol. 5 (311), f. 135; similüer Obl. et Sol. 7, f. 38\ Mr. et 
Exit. 43, f. 14. 

352. — 1322 Juni 25. Avignon. 

Item anno quo supra die XXV mensis iunii dominus Ame- 
deus electus Tullensis solvit pro parte sui communis servicii coUegium 
XXVI dominorum cardinalium contingentis VI'^ L flor. et pro parte 
servicii familie XXV flor. per ]uanus magistri Henrici de Balmis ca- 
pellani et familiaris sui. Cuius obligatio facta fuit anno domini M CCC XXI 
die XII mensis octobris . . . 

(M. et Sol. 3 (312), f. 03\ 

* 355$. — 1822 Juni 27. Avignon. 

Johannes XXII monasterio sanctimonialium Metensium ordinis 
S. Cläre conlirmat »omnes libertates et immunitates« a suis prede- 
cessoribus concessas »necnon et libertates et exemptiones secularium 
exactionum a regibus et principibus et aliis eidem monasterio indultas«. 

Cum a nobis petitur. . . Dat. Avin. V kl. iulii p. n. a. sexto. 

Mets. Bez.-Arch. Glarissen. Nachtr. Or. mh. c. sig. del. — Ad tiinis- 
tram sub plica: P. de Vigono. — Ad dextram in plica: Eustach. — 
Regest im Jahrbuch I, p. 157, nr. 58. 

354. — 1322 Juli 1. Avignon. 

.Idhannes XXII Henrico electo Metensi nunciat, quod attendens 
gravem discordiam inter Henricum ipsum et Guigonem Dalphinum 



- 182 — 

Viennensem ex parle una et Amadeam comitem Sabaudie ex altera susci- 
tatain ac pacis inter eosdem federa reformari desiderans, Guillelmo archi- 
episeopo Viennensi mandat, quatiniis ad partes illas se conferens partes 
predictas inducere studeat ad ineundum treugas iisque ad instans 
festum nativitatis dominice duraturas. 

Dum pacis commoda. . . Dat. ut supra (= Avin. kl. iulii a. sexto). 
Eeg. 111, litt. secr. 315, f. 82. 

355. — 13J2J2 August 1. Avignon. 
[Johannes XXII] Amedeo electo TuUensi. 

Petitio dilecti filii Alberti monachi monasterii Medianensis ord. 
S. Bened. TuUensis dioc. nobis exhibita continebat, quod ipse olim . . . 
in dilectum filium Baucelinum (!) eiusdem monasterii abbatem extra 
septa dicti monasterii manus iniecit . . . temere violentas ipsum per 
pectus capiendo et de loco ad locum deducendo verbaque sibi iniuriosa 
et contumeliosa dicendo, citra tamen quamlibet lesionem difficilem vel 
enormem, propter que exeommunicationis sententiam . . . dinoscitur 
incurrisse; et licet idem Albertus ad cor . . . reversus super premissis 
ab eodem abbate absolutionem humiliter postulasset idemque abbas 
sibi simpliciter et de piano de facto, cum de iure non posset, absolu- 
tionis beneficium impendisset, quia tamen postmodem idem Albertus 
tamquam simplex et iuris ignarus, errare non credens, divina officia 
celebravit, se eis alias nichilominus immiscendo, nobis humiliter suppli- 
cavit etc. . . . Nos igitur . . . discretioni tue . . . mandamus, quatinus, 
si est ita, prius eidem abbati . . . satisfacto, ipsum Albertum . . . ab- 
solvas . . . et . . . cum episcopo demum super irregularitate . . . dis- 
penses . . . Dat. Avin. kl. augusti a. sexto. 
Beg. 73, f. 416\ nr. 1521. 

356. — 1322 Odober 9. Avignon. 

Ouitacio communis servicii pro parte partis electi Tullensis. 

Facta fuit quitacio domino Amadeo electo TuUensi de II'' I. flor. 

auri pro parte partis sui communis servicii solutis camere per manus 

domini Petri de Versnahico canonici Diensis procuratoris sui. Dat. 

Avin. die IX octobris anno ind, et pont. predictis. 

OU. et Sol. 5 (311), f. 137; simüiter 0hl. et Sol. 7, f. 42 et Intr. et 
Exü. 54, f. 12K 

357. — 1322 Odober 9. Avignon. 

Item anno quo supra die IX mensis octobris dominus Ame- 
deus episcopus Tullensis solvit pro parte sui communis servicii 



— 183 — 

coUegiiini XXVI dominorum cardinalium contingentis II'" L flor. per 
manus magistri Petri de Versanayco canonici Diensis. Cuius obligatio 
facta fiiit anno doniini M CCG XXI, die XII mensis octobris . . , 
0hl. et Sol. 3 {312), f. 96. 

358. — 1333 Ocfober 23. Ävifjnmi. 

Johannes XXII Giiillelmo archiepiscopo Viennensi mandat, qua- 
tinus Amedeo comiti Sabaudie et Guigoni Delfino Viennensi ac Henrico 
electo Metensi gubernatori Dalfinatus prorogationem treugarum a festo 
nativitatis dominice proximo usque ad festum resurrectionis dominice 
proximum notificet. 

Cum treiige dudum . . . Dat. Avin. X kl. novembris a. septimo. 

lieg. 111 l. secr., f. 386', nr. 1605. 

359. — 1333 November 1. Ävignmi. 

Johannes XXII Henrico electo Mettensi, cui iam diversis vieibus 
tempus de consecrandis episcopis a sacris canonibus diffinitum ex cer- 
tis racionabilibus causis prorogaverat usque nunc, prorogat idem denue 
ex iisdem causis hinc ad biennium inantea. »Nostre tarnen intencionis 
existit, quod beneficia ecclesiastica, que ante provisionem obtinebas 
predictam, [non] possis de cetero huiusmodi pretextu gratia retinere«. 

Merita tue devocionis . . . Dat. Avin. kl, novembris a. septemo. 

Beg. 74, f. dl\ nr. 304; Beg. 111, l. secr. f. 400, nr. 1681. — Bleuler 
nr. 313. 

360. — 1333 Becember 16. Avignon. 

Johannes XXII conficit litteras salvi conductus pro magistro Petro 
Durandi archidiacono de Ruello in ecclesia Tullensi capellano suo 
apostolice sedis nuncio, qui ex Alamannia, in quam pro certis ecclesie 
Romane negotiis iam dudum destinatus erat, ad papam se conferre 
debet. 

Cum nos dilectum lilium . . . Dat. Avin. XV^II kl. ianuarii a. sep- 
timo. 

Beg. 7<3, f. 257, nr. 1073. — Bieder nr. 319. 

361. — 1333 December 31. Avignon. 

Johannes XXII Theobaldo abbati monasterii Gorsiensis nunciat, 
quod confirmat eins dectionem in ahbatem Gorsiensem. 

[Johannes XXII] Theobaldo abbati monasterii Gorziensis ord. 
S. Bened. Methensis diocesis. 



— 184 - 

Suscepti cura regiminis . . . Sane vacante olim monasterio Gor- 
ziensi . . . per liberam renunciationem . . . Ade monachi tiinc abbatis 
dicti monasterii factam in manibiis . . . vicariorum generaliiim . . . 
Henrici electi Methensis . . . prior claiistralis et conventus monasterii 
vocatis Omnibus, qui voluerunt debuerunt et potuerunt comode interesse, 
die ad eligendum prefixa, ut moris est, insimul convenerimt et delibe- 
rantes in huiusmodi negotio fore per viam scrutinii procedendmn, 
qiiatuor videlicet ex eis, Theobaldum priorem prioratus de Asperomonte 
prediclo monasterio immediate subiecti eiusdem ordinis Virdunensis 
diocesis, Henricum de Atrio supprioreiii, Haymonem cantorem et Her- 
mannum camerarium monachos ipsiiis monasterii ad scrutandum pri- 
mitus Vota sua ac deinde omnium aliorum monachor um dicti monasterii 
concorditer assumpserunt, Ipsique scrutatores huiusmodi potestate re- 
cepta secedentes in partem, votis suis primo seorsum et postmodum 
omnium aliorum monachorum- eiusdem monasterii tunc ibidem presen- 
tium secrete et sigillatim diligentius perscrutatis et in scriptis redactis, 
mox in communi vota huiusmodi publicarunt. Et deinde collatione 
super hoc habita diligenti compertum extitit, quod, cum fuissent in 
universo sexaginta tres monachi eiusdem monasterii, qui ad huiusmodi 
electionem celebrandam convenerant, quadraginta tres in te de Amella, 
decem et octo vero numero eiusdem monasterii monachi in . . . Johan- 
nem de Calvomonte de Porresio prioratuum priores dicto monasterio 
immediate subiectorum dicti ordinis Virdunensis et Wormatiensis dio- 
cesium monachos eiusdem monasterii te et eodem Johanne computatis 
direxerunt vota sua. Dictusque Hermannus postmodum nomine suo et 
aliorum, qui in te sua vota direxerant, de ipsorum mandato te ordinem 
ipsum expresse professum et in sacerdocio constitutum, ac . . . Henricus 
de Haris dicti monasterii monachus nomine suo et eins in hac parte 
sequentium predictum Johannem in abbatem eiusdem monasterii ele- 
gerunt, electiones huiusmodi solempniter publicando. Ac tam tu 
infra tempus a iure statutum quam idem Johannes infra dictum tem- 
pus electionibus de vobis factis taUter consensistis, dictique decem 
et octo ab huiusmodi electione tua certis de causis ad sedem apostoli- 
cam appellarunt. Ac tu et idem Johannes pro huiusmodi electionum 
negotio prosequendo ad sedem apostolicam infra tempus debitum per- 
sonaUter accessistis. Et eodem negotio exposito coram nobis, dictus 
Johannes omni iuri, si quid sibi ex electione de eo habita competebat, 
in nostris manibus sponte cessit, nosque cessionem huiusmodi duximus 
admittendam. Et cum . . . Henricus dictus Pikerne monachus dicti 
monasterii, qui in dictum Johannem consenserat, pro cunctorum 



185 



predictoriim, qui in predictum Johannein direxerant vota siia, nomine siio 
et eins in hac parte sequacium in nostra presentia assereret, te pati 
intollerabilein in litteratura defectum, nos te in scientia examinavimus, 
et quia te invenimus in ea eonvenienter ydoneuni, ipsmn necnon Huar- 
dutn de Saxure monachum ipsius monasterii qui in Johanneni pre- 
dictum consenserat et qui electionem ipsam ex causis frivolis inipugnare 
satagebat, ab inipugnatione dicte eleetionis tue auctoritate apostolica 
exclusimus iusticia suadente. Et subsequenter prefatam electionem 
tuam tueque persone merita per venerabilem fratrem Vitalem episco- 
pum Albanensem et . . . Symonem tituli S. Prisce presbiterum et 
Neapoleoneni S. Adriani dyaconum cardinales examinari fecimus dili- 
genter. Et facta nobis ab eisdem episcopo et cardinalibus super pre- 
missis relatione . . . quia invenimus eandem electionem tuam de tua 
persona ydonea . . . canonice celebratam, illam de fratrum nostrorum 
consilio auctoritate apostolica confirmamus teque dicto monasterio pre- 
ficimus in abbatem. . . Dat. Avin. XII kl. ianuarii a. septimo. 

In e. m. priori et conventui monasterii Gorziensis . . . universis 
vassallis monasterii Gorziensis . . . Henrico electo Metensi. 

Beg. 74, f. 118\ nr. 279. 

802. — 1322 Becember 31. Avignon. 

Anno domini millesimo CCC^ XXIII die ultima mensis decembris 
dominus Amedeus electus Tullensis solvit pro complemento sui com- 
munis servitii coUegium XXVI dominorum cardinalium contingentis 
IIII*^ flor. et pro complemento servitii familie XXV flor. per manus do- 
mini Petri de Verzenayco canonici Diensis procuratoris sui. Cuius 
obligatio facta fuit anno domini M° CCG^ XXP die XII mensis octobris. 

0hl. et Sol. t. 3 (312), f. 90K 



363. — 1323 Januar 1. Avignon. 

Gasbertus . . . pape camerarius profitetur, quod Amadeus elec- 
tus Tullensis quadringentos tlorenos auri pro complemento sui com- 
munis servicii, in quo camere apostolice tenebatur, videlicet III*^ LXXV 
ex promissione et obligatione, et XXV ex oblatione per eum facta 
gratuita camere memorate necnon et nonaginta duos flor. auri et 
quatuor tur. grossos pro complemento quatuor serviciorum familiarium 
pape per manus Petri de Versenahico canonici Diensis debito tempore 
solvi fecit. 

Obl et Sol. 7, /. 46; similüe)- Obl. et Sol. 10 {315), f. 30, et Intr. et 
Exit. 54, f. 13. 



— 186 — 

364. — 1S28 Januar !K Avignon. 

Johannes XXII Theobaldo abbati mouasterii Gorziensis ord. 
S. Bened. Metensis dioc, cui per Raynaldiiin episcopum Osliensem fecit 
munus benediclionis impendi, mandat, quatinus ad prefatum monasterium 
accedens idem salubriter regat et euram administralionemque eiiisdem 
lideliter et prudenter gerat. 

Dudum vacante monasterio. . . Dat. Avin. V idus ianuarii a. septimo. 

Beg. 74, f. 13P, nr. 334. 

S05. — 1333 Januar 13. Avignon. 

Johannes XXII Johannae reginae Franciae nunciat, quid Henricus 
clectus Metensis sihi scripserit atque postulet quoad inatrimonium intcr 
Guigonem Dalphimim nepotem suum et (Isabellam) natam reginae per 
verba de presenti contractum. 

[Johannes XXIl] . . . Johanne regine Francie et Navarre. 

Niiper, fiUa carissima, relacione dilecti (ilii magistri Petri de Fretis 
clericd et nuncii tui ad nostram presenciam cum Htteris credencie des- 
tinati admiranter percepto, quod quidam — nescitur quo ducti *) 
spiritu — dileetum filium nobilem virum Guigonem Dalphinum Vien- 
nensem trahere per devium molientes, quod omisso matrimonio dudum 
inter ipsum et . . . mulierem . . inchte recordacionis Phi(lippi) regis 
Francie et Navarre viri tui et tuam natam per verba de presenti con- 
tracto cum alia contraheret, procurabant. nos dilecto filio Henrico 
electo Metensi dicti Dalfini patruo gubernatori Dalfinati e vestigio di- 
reximus super hoc scripta nostra. Qui quidem electus nobis per suas 
litteras rescriptivas respondit et obtulit insuper se paratum facere se, 
compleri per eundem Dalfmum ea, que super dicto matrimonio perfi- 
cienda restabant, dum tamen illa, (jue promissa sibi fuerant, opere 
complerentur, quodque nuncios suos et htteras pridem ad tuam magni- 
iicentiam specialiter super hoc destinarat, quibus duxeras responden- 
dum, quod, cum . . . Carolus rex Francie et Navarre illustris ad 
sokitionem dotis promisse pro dicto matrimonio teneretur, super soki- 
tione illius impendenda instaret. ut posses comodius apud eum et alia 
facere et complere, ad que secundum conventiones initas super hoc 
tenebaris. Cum autem dictus electus asserat, quod sibi et dicto Dalfmo 
non modicum existeret onerosum apud eundem regem onus et anxia- 
tates (!) dotis huiusmodi repetende subire, serenitatem tuam rogamus 
attentius et hortamur, quatinus . . . dotis solucionem predicte et aliorum 

^) ducta ms. 



— 187 — 

promissorum omnium complementum sie per te stiideas integraliter 
procurare, quod dictum Dalfinum et partem suam ad alium quam ad 
te recurrere non sit opus, sed tollatur omnino materia predictum 
matrimonium amplius occasione huiusmodi difTerendi. Dat. Avin. id. 
ianuarii anno septimo. 

lieg. 111 litt, secr.f. 194\ nr. 819. 

366. — 1333 Januar 25. [Avignon.] 

Servicium abbatis Gorziensis. — XXV card. 

Eisdem anno (1323) ind. die (vicesima quinta mensis ianuarii) 
dominus Theobaldus abbas monasterii Gorziensis Metensis dioc. pro- 
misit pro suo comuni servicio M V*^ flor. auri et quinque servicia fa- 
iniliariam persolvere, medietatem in festo B. Michaelis proxime venturo 
et aliam medietatem in festo resurrectionis domini extunc sequenti. 
Alioquin infra IUI menses et iuravit ut in forma. 

OU. et Sol 6 (297), f. .33 et Obl et Sol 8 {317), f. 4. 

J567. — 1323 Januar 31. Avignon. 

Johannes XXII Eduardo comiti Barri concedit altare portatile, 
'super quod in quibuscumque locis congruis et honestis per capellanum 
ydoneum possit facere celebrari divina ofticia. 

Tue devocionis exigentibus meritis . . . Dat. Avin. II kl. februarii 
a. septimo. 

Meg. 74, f. 155\ nr. 414. 

308. — 1323 Januar 31. Avignon. 

Johannes XXII Eduardo comiti Barri indulget, ut, cum eidem ex 
causa rationali fuerit oportunum, liceat eidem per ydoneum sacer- 
dotem, antequam illuceseat dies, missam sibi et familiaribus suis in 
quocunque loco honesto facere celebrari. 

Desideriis tuis libenter. . . Dat. Avin. II kl. februarii a. septimo. 

Reg. 74, f. 162, nr. 441. 

369. — 1323 Januar 31. Avignon. 

Johannes XXII Ferrico nato nobilis viri Erardi de Barro confert 
■eccl. Leodiensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel 
iproximo vacatura. 

Nobilitas generis. . . Dat. Avin. II kl. februarii a. septimo. 

In e. m. abbati monasterii de S. Michaele Virdun. dioc. et archi- 
diacono Metensis ac cantori S. Dyonisii Leod. ecclesiarum. 
Heg. 74, f. 157, nr. 419. 



— 188 — 

J$70. — iö'^.V Januar Hl. Avignou. 

•Johannes XXII Renaldo nato nobilis viri Erardi de Barro eonfert 
eccl. Remensis canonicatiim cum prebenda ad presens vacanle vel 
proximo vacatura. 

Nobilitas generis . . . Dat. Avin. II kl. februarii a. seplimo. 

In e. m. S. Kemigii Remensis et de S. Michaele Virdun. dioc. mo- 
nasteriorum abbatibus et archidiacono Metensi. 
Reg. 74, litt. com. f. 159, nr. 429. 

371. — 1323 Februar 3. Ävignon. 
Johannes XXII Henrico electo Metensi. 

Causam subesse tibi congregandi gentem armigeram presentia- 
liter non videntes, miramur te audientes nichilominus illam congregare. 
Quare discretionem tuam duximus exhortandam, quatinus desistas a 
tahbus et treugam inter te et tuos adversarios indiclam tenaciter ser- 
vans ad ea, que pacis sunt, te disponere studeas, cum guerre a statu 
tuo discrepent et a desiderio debeant exulare. Nos enim dante do- 
mino cito te vocare ad illa prosequenda disponimus et ad hoc in- 
def'fenso studio laborare. Datum Avin. III nonas februarii a. septimo. 
Ee(/. 111, litt. secr. f. 387, nr. 1611. 

372. — 1323 Februar 21. Avignon. 
[Johannes XXII] eidem (= Henrico electo Metensi). 

Non absque displicentia magna percepimus, quod gentes tue die 
Veneris proximo preterita apud Mirabellum seu prope dilectum lilium 
Gerardum Francisci, scutiferum dilecti filii nobilis viri Amadei comitis 
Sabaudie nunc apud sedeni apostolicam existentis et ab ipso comite 
ad partes illas pro certis gerendis negociis fiduciahter propter treugam, 
que inter vos esse dinoscitur, destinatum ceperunt et adhuc detinent 
captivatum. . . Quocirca discretionem tuam rogamus attentius et horta- 
mur tibi nichilominus districtius iniungendo, quatinus^) presentialiter 
prefatum scutiferum liberum et totaliter expeditum abire permittas 
nobis, quid super hoc feceris, quantocius rescripturus^). Dat. Avin. IX 
kl. marcii a. septimo. 

Reg. 111, litt. secr. nr. 1612, f. 387K 

*373. — 1323 Mllrs 1. Avignon. 

Johannes XXII decano ecclesie S. Salvatoris Metensis mandat, 
quatinus bona illicite alienata mbnasterio B. Marie Juslimontis ordinis 

^) quatinus nisi ms. 
^) rescripturi ms. 



- 189 — 



Premonstralensium revocare ad ins et propriotatem eiusdem monasferii 

procuret. 

Ad audientiam nostram. . . Dat. Avin. kl. martii p. n. a. septimo. 

Metz. Bcz.-Arch. Justemont. Nachtr. Or. n. sig. del. — Ad 
S 
smisir. suh plka: Jq Cam ^^ -'^^nistr. in plica: P. de Pon. Ad dexlr. in 

plica: B. Roman. In dorso: Gerardus de Crevy. — Jahrbuch I, p. 159, 
nr. 63. 

374. — 13.23 März 4. Avignon. 

[Johannes XXII] . . . Henrico electo Melensi gubernatori Dalli- 
natus Viennensis. 

Licet detencio Girardi Francisci familiaris dilecti filii nobilis viri 
Amedei comitis Sabaudie per gentes tuas apud Mirabellum miper capti, 
pro cuius liberatione tibi scripsiose recolumus (!), valeret, prout innue- 
bant lue rescriptive littere, colorari, quia tarnen ipsa detentio tibi vel 
Dalfinatui parum aut nichil iitilitatis afFerret, sed potius bona innumera 
pacis et concordie procuranda . . . forsitan impediret, discretionem 
tuam rogamus . . . quatinus eundem Girardum . . . restituas absque 
dilacionis obstaculo libertati, nobis, quid inde feceris, reseripturu.s. 
Datum Avin. Uli nonas marcii a. septimo. 
Reg. 111, litt, .s-ecr. /. 387, nr. 1013. 

»75. — 1333 März 15. Avignon. 

Johannes XXII [Henrico] electo [Metensi] gubernatori [Dalphina- 
tus] denuo scribit de periculis beUicis eum monendo, quatinus ad cu- 
riam mittat quantocius duos vel tres viros providos et discretos ad 
tractandum de treugis prorogandis et de pace reformanda. 

Nuper deducto ad nostri apostolatus auditum . . . Datum Avin. 
idus marcii a. septimo. 

Reg. 111, litt. secr. f. 387, nr. 1614. 

370. — 1333 April 30. Avignon. 

[Johannes XXII] dilecto ülio Guigoni nobili viro Dalfmo Viennensi 
et dilecte in Christo filie nobili mulieri Isabelli nate clare memorie 
Philippi regis Francie. 

Meritis vestre devocionis. . . Porrecta siquidem nobis ex parte 
vestra peticio continebat, quod olim matrimonium invicem contraxistis 
et quod infirmitate corporea prepediti sollempnizare in facie ecclesie 
iuxta morem huiusmodi matrimonium nequivistis. Propter quod ca- 
rissima in Christo ülia nostra Johanna regina Francie illustris, mater 



— 190 — 

tua, filia Isabellis, nobis pro parte vestra humiliter supplicavit, ut pro- 
videre vobis super hoc de oportu.no remedio dignaremur. Nos igitur 
. . , vobis, ut quocumque tempore in facie ecclesie sollempnizare 
matrimonium huiusmodi valeatis et per quemcumque archiepiscopuTn 
vel episcopum catholicum graciam et communionem sedis apostolice 
obtinentera benedictionem recipere nuptialem, dummodo aliud canoni- 
cum non obsistat, quolibet interdicto canonum non obstante, auctorilate 
presencium indulgemus . . . Dat. Avin. II kl. niaii a. septimo. 
Beg. 74, litt. com. f. 800\ nr. 855. 

377. — 1333 Mai 5. Avignon. 

Johanes XXII Isembardo Mathei de Antringa confert ecclesie S. 
Theobaldi extra muros Metenses canonicatum cum prebenda ad pre- 
sens vacante vel proxime vacatura. 

Laudabile testinionium . . . Dat. Avin. III nonas maii a. septimo. 

In e. m. S. Martini ante Metis et Lucemburgensis Treverensis 

diocesis monasteriorum abbatibus ac Celestino de Pastringo canonico 

Reginensi. 

Beg. 74, f. 261, nr. 742. 

378. — 1323 Mai U. Avignon. 

Johannes XXII inter Amedeum comitem Sabaudie pro ipso eius- 
que subditis et coadiutoribus, videlicet pro archiepiscopo Lugdunensi, 
duce Burgundie, Roberto fratre eius comite Antisiodorensi ac Eduardo 
et Aymone de Sabaudia filiis ipsius comitis, domino Bellvoci, Lodovico 
de Sabaudia ac etiam pro civibus et habitatoribus civitatis Gebennen- 
sis etc. ex una parte necnon Agnesiam de Gabilone comitissam Geben- 
nensem tutricem Amedei comitis Gebennensis et Amedeum electum 
Tullensem et Hugoninum eius fratrem, natos eiusdem comitisse, tam 
pro ipsis quam pro eorum vassallis etc. ex altera parte indicit 
treugas a data presencium inchoandas usque ad proximum futurum 
festum B. Martini yemalis et extunc per totum integrum annum dic- 
tum festum sequentem usque ad aliud festum eiusdem B. Martini yema- 
lis tenendas. 

Regis pacifici locumtenentes . . . Dat. Avin. II idus maii a. sep- 
timo. 

Beg. 74, f. 283'— 285, nr. 807. 

379. — 1323 Mai 14. Avignon. 

Johannes XXII inter Amedeum comitem Sabaudie et Eduarduni 
ac Aymonem filios eius pro ipsis etc. (ut in lUteris immediate preceäenühm) 



— 191 — 

ex parte uiia necnon Henricum electum Metensem Dalphinatum 
regentem et Guigonem Dalphinum Viennensem tarn pro ipsis quam pro 
Hugone Dalphini domino Focingiaci necnon Johanne comite Forensi 
{vd Foiensi), Guiotto eius filio, Aderaario de Pictavia Valeniinensi et 
Diensi comite, Ademario eius filio et aliis natis ipsius Beatrice de 
Vienna relicta quondam Hugonis de Cabilone domini Darbay tutrice 
(iliorum suorum et dicti Hugonis et tutorio nomine eorundem, capi- 
tulo ccclesie Viennensis loco de Vareyo etc. ex parte altera indicit 
treugas easdem ac in UUeris immed. precedenühus. 

Regis pacifici locomtenentes . . . Dat. Avin. II idus maii a septimo. 
Reg. 74, f. 285, nr. 808. 

»80. — 1323 Mai 14. Avignm. 

Johannes XXII S. Clementis et S. Symphoriani extra muros Me- 
tenses monasteriorum abbatibus ac Johanni de Comerceyo canonico 
Virdunensi mandat, quatinus Petruni de Vaureüliis rectorem parrochia- 
lis ecclesie de Deumeire Metensis diocesis, cui ipse contulit ecclesie 
Metensis canonicatum et prebendam vacantes per liberam resignationem 
Johannis de Saraponte, qui etiam postmodum ad statum se transferens 
laicalem publice duxit uxorem, inducant in corporalem possessionem 
predictorum canonicatus et prebende, quos extunc iam per quinquen- 
nium in suis manibus duxit retinendos capitulum ecclesie Metensis. 

Probitatis merita dilecti . . . Dat. Avin. II idus maii a. septimo. 
Beg. 75, f. 335, nr. 1624. 

381. — 1393 Mai 17. Avignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Tarantasiensi vel ipsius locumtenenti 
et priori de Talveriis Gebennensis diocesis mandat, quatinus publicent 
treugas a se indictas sub nr. 378 notatas. 

Regis pacifici locumtenentes . . . Dat. Avin. XVI kl. iunii a. septimo. 
Reg. 74, f. 283\ nr. 807. 

382. — 1333 Mai 17. Avignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Tarantasiensi ac episcopo Gratiano- 
poHtano vel eorum locatenentibus mandat, quatinus publicent treugas 
a se indictas sub nr. 379 notatas. 

Regis pacifici locumteoentes . . . Dat. Avin, XVI kl. iunii a. septimo. 

Reg. 74, f. 285, nr. 808. 



— 192 — 

383. — 1323 Mai 17. Ävignon. 

Johannes XXII Isabelli ducisse Lothoringie indulget petenti, qua- 
tinus confessor ydoneus, quem duxerit eligendum, semel in articulo 
mortis eidem concedere valeat plenam omnium peccatorum remissionem. 

Personam tuam speciali . . . Dat. Avin. XVI kl. iunii a. septimo. 
Reg. 74, f. 302, nr. 860. — Rieder nr. 327. 

384. — 1323 Mai 17. Avignon. 

Johannes XXII Reginaldo nato nobilis viri Erardi de Barro con- 
fert ecclesie Metensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante 
vel proximo vacatura, non obstante quod in Virdunensi et S. Maximi 
de Barro-Ducis Tullensis diocesis ecclesiis canonicatus et prebendas 
obtinet ac in ecclesia Remensi auctoritate apostolica sub expectatione 
prebende in canonicum est receptus. 

Nobihtas generis, morum . . , Dat. Avin. XVI kl. iunii a. septimo. 

In e. m. abbati monasterii de S. Michaeli Virdunensis diocesis et 
decano S. Theobaldi extra muros Methenses ac magistro Albrico de 
Metis archidiacono Metensis ecclesiarum. 

Reg. 74, f. 306\ nr. 874. 

385. — 1323 Mai 17. Avigmn. 

Johannes XXII Ferrico nato nobilis viri Erardi de Barro confert 
ecclesie Cameracensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante 
vel proximo vacatura. 

Laudabile testimonium. . . Dat. Avin. XVI kl. iunii a. septimo. 

In e. m. abbati monasterii de S. Michaele Virdunensis et decano 
S. Gaugerici Cameracensis ac magistro Albrico de Metis archidiacono 
Metensis ecclesiarum capellano apostolice sedis. 

Reg. 74, f. 306\ nr. 873. 

386. — 1323 Juni 5. Avignon. 

[Johannes XXII] . . . Johanne Francie et Navarre regine. 

Gaudemus de nunciatis nobis ad gaudium nuptiis inter . . . 
Guigonem Dalphinum Viennensem et . . . Isabellem natam tuam in 
domino tam feliciter quam solemniter celebratis . . Datum Avin. nonas 
iunii a. VII. 

Reg. 111, litt. secr. f. 201, nr. 866. 

387. — 1323 Juni 5. Avignon. 
[Johannes XXII] . . Henrico electo Metensi. 



— 193 - 

Quamvis inier . . . Guigonem Dalphinum Viennensem nepoteni 
tuuin et valitores suos ex parte una et . . . Matheum(!) comitem Sa- 
baudie ac similiter valitores eius ex altera ad tempus treuga inita 
fuerit et firmata, sicut te supponimus non latere, et illa sit nobis grata 
quamplurimum . . . gratius tarnen nobis accederet, ut utraque pars 
ipsoriim nobiliiim ad integra et perpetua eiusdem pacis federa de- 
veniret. Propter quod providentiam tuam nolumus ignorare, quod, si 
ex parte Dalphini predicti discreti aliqui unus aut plures presentiam 
nostram adiverint pro tractanda pace huiusmodi provide insistentes, 
gratuni nobis accedet aduiodum, ac pro illa, qnantuni cum deo po- 
terinius, partes nostras libenter et efficaciter apponenms. Super quo 
mentis tue propositum nobis per tuas litteras non difTeras explicare. 
Dat. Avin. non. iunii a. septinio. 

lieg. 111, litt. secr. fol. 388\ nr. 1618. 

388. — 1333 Juni 9. Ävignon,. 

[Johannes XXII] eidem Henrico [electo Metensi]. 

Venerabilis fratris nostri Raymundi archiepiscopi et dilectorum 
üliorum capituli ecclesie Ebredunensis gravis exposita nobis conquestio 
continebat, quod, licet inter dictum archiepiscopum nomine ecclesie sue 
ex parte una et te nomine . . . Guigonis Dalphini Viennensis nepotis 
tui ex altera super recognitione facienda ac iuramento fidelitatis et 
homagio pro nonnuUis bonis et iuribus ab ecclesia predicta moventi- 
bus per eundem Dalfmum archiepiscopo memorato prestandis certe 
conventiones dudum inite fuerint et per nos ex certa scientia confir- 
mate, quas te facturum et curaturum pro viribus approbari per eun- 
dem Dalphinum et prestari homagium et üdelitatem huiusmodi effica- 
citer, ut accepinms, promisisti, tarnen post plures requisitiones per 
prefatum archiepiscopum tibi et eidem Delphino factas super hoc et 
diversos terminos assignatos, prefatus Dalphinus in tua dicitur pre- 
sentia memorata archiepiscopo respondisse, se nichil facturum penitus 
de predictis, in ipsius archiepiscopi sueque ecclesie manifestum preiudicium 
et iacturam. Quocirca discretionem tuam rogandam duxinms attentius 
et hortandam, quatinus . . . recognitionem, fidelitatem et homagium 
predicta prestari per eundem Dalphinum archiepiscopo predicto facias 
et conventiones observari predictas. . . Dat. Avin. V idus iunii a. sep- 
tinio. 

Ref/. 111, litt. secr. /. 388\ nr. 1619. 

389. — 1333 Juni 12. Ävignon. 

Johannes XXII Oddono Bencio de Cheris confert eccl. Metensis 
canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proximo vacatura. 

13 



— 194 — 

Saffragantia tibi merite probitatis . . Dat. Avin. II idus iunii 
a. septimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Vincencii Metensis et preposito B. 
Marie de Gherio (!) Taurinensis dioc. ac Omiiii de Peretulo canonico 
Tridentine ecclesiarura. 

Reg. 75, f. 104, nr. 1277. 

390. — 1323 Juli 26. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Nanceyo legum professori, pro quo 
supplicavit Robertus Sicilie rex, confert ecciesie Treverensis canonicatum 
cum prebenda ad presens vaeante vel proximo vacatura, non obstante 
quod is in S. Gengulphi Tullensis et S. Deodati ac Romaricensi Tullensis 
diocesis ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet. 

Litterarum scientia, vite . . . Dat. Av. VII kl. augusli a. septimo. 

In e. m. S. Maximini Treverensis et S. Vincentii Metensis monaste- 
riornm abbatibus ac cantori ecciesie Tullensis. 
Beg. 75, f. 103, nr. 1274. 

391. — 1323 August 11. Avignon. 

Johannes XXII Henrico electo Metensi gubernatori Dalfmatus 
Viennensis scribit eundem hortando, quatinus-faciat ratificari proroga- 
tionem treugarum inter ipsum eiusque nepotem ex una parte et Ama- 
deum comitem Sabaudie ex altera. 

Taam non latet. . . Dat. Avin. III idus augusti a. septimo. 
lieg. 111 litt. secr. f. 390, nr. 1625. 

393. — 1.323 (ungefähr August). 

Johannes XXII electo [Metensi] gratulatur de Guigonis nepotis 
reconvalescentia ex infirmitate preterita. 

Inürmitate preterita dilecti. . . [Sine dato!) 

Beg. 111 litt. .secr. f. 390, nr. 1627. 

393. — 1323 September 11. Avignon. 

Johannes XXII Guillermo de Moloc, canonico Lingonensi indulget, 
ut Henrici electi Methensis seu Dalphini Viennensis obsequiis insistendo 
fructus redditus et proventus beneficiorum suorum integre usque ad 
bienniuni percipere valeat, cotidianis distribucionibus dumtaxat exceptis, 
quin resideat. 

Merilis tue probitatis. . . Dat. Avin. III idus septembris a. octavo. 

lieg. 76, f. 50\ nr. 110. 



' — 195 — 

30-4. - - 13^3 September 21. Avignon. 

Facta fiiit quitacio fratri Theobaldo abbati monasterii Gorziensis 
ord. S. Bened. Met. dioc. pro parte sui communis servicii de 111 '^ LXXV 
Uor. camere et pro quatuor serviciis de LX flor. solutis per manus 
Albrici de Metis archidiaconi Metensis sacri palacii domini nostri pape 
causarum auditoris. Dat. Avin. die XXI septembris anno {1328} indic- 
tione (FT) et pontificatu (<5) predictis. 

Obl. et Sol. 8 f. 18^ et 9 f. 2; similiter, sed brevius Intr. et Exit. 
57 f. 10' et 58 f. OK 

395. — 1323 September 21. Avignon. 

Item anno quo supra (1323) die XXI mensis septembris 
dominus Theobaldus abbas monasterii Gorziensis Met. dioc. solvit pro 
parte sui communis servicii coUegium XXV dominorum cardinalium 
contingente III ° LXXV flor. et pro parte servicii familiarium eorundem 
XV flor. per manus Colini Gobini clerici familiaris sui. Guius obligatio 
facta fuit die XXVII mensis ianuarii anno domini M GCC XXIIl. 
Obl. et Sol. 3 f. 108'. 

396. — 1323 September 21. Avignon. 

Die XXI mensis septembris recepti sunt a domino fratre Theo- 
baldo abbate monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. dioc. solvente per 
manum domini Albrici de Metis archidiaconi Metensis pro parte sui 
communis servicii cameram contingentis 111*= LXXV flor. auri. 
Intr. et Exit. (1323) 57, f. 10\ 

397. — 1323 September 28. Avigno7i. 

Johannes XXII preposito Januensi et Jacobo de Thosetis de Urbe 
Ebredunensis ac Symoni Dusey Tullensis canonicis ecclesiarum mandal, 
quatinus Guillermo Duranti clerico Nemausensis diocesis, qui in agen- 
dis apostolice sedis assistendo nunciis in Alamanie partibus fideliter et 
solicite se obsequiosum exhibuit et exhibere non cessat, conferant et 
assignare curent canonicatum et prebendam ecclesie Metensis vacantes 
per obitum quondam Philippi de Sirque, qui dudum apud sedem 
apostolicam diem clausit extremum. 

Grata devotionis et probitatis studia . . . Dat. Avin. IUI kl. oc- 
tobris a. octavo. 

Beg. 76, f. 51, nr. 112. 

13* 



— 196 — - 

35>8. — 1S23 September 28. [Ävignon.] 

Die XXVin niensis septembris dominus Petrus Durandi archidia- 
conus de Rivello in eccl. Tullensi sedis apostolice nuncius in partibus 
Alaiiiannie de pecuniis per ipsum nomine camere domini nostri pape in 
dictis partibus Alamanie tarn de depositis quam decimis antiquis quam 
de censibus racione ecclesie debitis assignavit camere 

V™ llll'^ LXXX flor. auri 

VI marchas unum lotonem auri in massa ponderis Avinionensis. 

De qua sununa dixit se recepisse dictus archidiaconus de peeunia 
decime olim imposite in concilio Lugdunensi, quam receperat dominus 
Henricus^) qiiondam archiepiscopiis Maguntinus in partibus Erfordensibus 
M VIII'^ decem flor. auri. Et de dieta antiqua decima a vicariis gene- 
ralibus ecclesie Constanciensis valorem M VIII*' flor. auri minus sex 
flor. auri. Et ab episcopo Virdunensi de subsidio olim promisso 
doinino Clementi bone memorie pape V quingentos viginti tres flor. 
auri. Et de dicto subsidio ab episcopo Ratisponensi seu priore et con- 
venlu fratrum Predicatorum Ratisponensium pro eo sex marchas et 
unum lotonem auri et LIII flor. auri. Et a magistro Egidio canonico 
Metensi olim officiali ibidem pro d. Raynaudo tunc Metensi episcopo 
de peeunia decime imposite in concilio Viennensi VII '^ L flor. auri. Et 
de censibus ecclesie Romane debitis a diversis IIP L flor. que omnia 
resultant ad summam predictam. 

Intr. et Exit. 57, f. 35. 58, f. 21; cf. Kirsch, Die päpstlichen Kollelc- 
torien, S. 81. 

399. — 1823 Ocfoher 15. Ävignon. 

[Johannes XXII] Henrico electo Methensi gubernatori Dalfinatus 
Viennensis. 

Auditui nostri apostolatus infausti rumoris assertio pertulit hiis 
diebus, quod in terris .... Guigonis Dalflni Viennensis nepotis tui, 
quarum gubernator existis, nonnullis personis repertis de heretica pra- 
vitate reprehensis tu ac ministri ac offlciales tui et eiusdem Dalfini 
dictas personas dilecto fllio G. ordinis fratrum Minorum eiusdem pra- 
vitatis inquisitori in iflis partibus auctoritate apostolica deputato, licet 
requisiti cum instantia sepius, remittere recusastis, ex quo splendor 
negotii fidei non absque periculis nmltipliciter super hiis dicitur in eis- 
dem partibus obfuseari. Quocirca discretionem tuam rogandam duxi- 
nms etc. Alias non poterimus preterire, quominus contra te dietosque 

') Non est duhium loco Henricum esse poncndwn Petrum. 



I 



— 197 — 

Dairinuni, ministros et ol'liciales ac terras, prout siiadebit iiisficia et 
expedire videbimus, proeedemus. Datum Avin. idus oetobris anno 
üctavo. 

Hey. 112, litt. secr. pars II, f. 84, nr. 957. 

400. — 1333 Odober 18. Avignon. 

Johannes XXII archiepiscopis episcopis etc. universis niandat, 
quatinus amicos familiäres et servitores transitum facientes cum funere 
Amedei eomitis Sabaudie apud sedem apostolieam defimcti permittant 
libere transire. 

Cum quondam Amedeus . . . Dat. Avin. XV kl. novenibris a. octavo. 

Beg. 112, litt. secr. pars I, f. 75, nr. 349. 

401. — 1323 Odober 19. Äviynon. 

.lohannes XXII Henrico electo Metensi Dalfmatus Viennensis gu- 
bernatori scribit eum collaudando, quod Amedei eomitis Sabaudie 
obitu iam percepto scripsit Luce S. Marie in Via lata diacono cardi- 
nali spontanea voluntate se prestiturum funeri eomitis et genti id comi- 
tante liberum transitum per terram Dalfinatus. 

Referente nobis dileeto . . . Dat. ut supra proxima (=: Avin. XIIII 
kl. novembris a. octavo). 

Beg. 112, litt. secr. pars II, f. 84\ nr. 959. 

403. — 13M Januar 5. Avignon. 

Johannes XXII Boemundo de Sareponte confert ecclesie Vir- 
dunensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proxime 
vacatura. 

Laudabile testimonium . . . Dat. Avin. nonas ianuarii a. octavo. 

In e. m. abbati monasterii S. Maximini et decano S. Pauli[ni] extra 
muros Treverenses ac archidiacono Metensi. 
Beg. 76, f. 23(j, nr. 707. 

403. — 1324 Januar 6. Avignon, 

Johannes XXII Balduino archiepiscopo Treverensi concedit facul- 
tatem providendi in Metensi et Tullensi ac Virdunensi cathedralibus 
necnon in S. Salvatoris Metensis et S. Gengulphi TuUensis ac S. Marie 
Magdalene Virdunensis et S. Arnualis Metensis diocesium ecclesiis colle- 
giatis, in singulis videlicet ecclesiarum ipsarum singulis personis ydoneis, 
etiam si alias eedem persone beneficiate existant, de singulis canoni- 
catibus ecclesiarum ipsarum ac conferendi singulis personarum ipsarum 



— 198 — 

singülas prebendas nulli alii de iure debitas, si que in singiilis dictarum 
ecclesiarum vacant ad presens, eisdemque providendi de prebendis dictis, 
alioquin reservandi coUationi sue singulas prebendas proxime vacaturas 
per se singiilis personis prefatis conferendas. 

Personam tuam nobis . . . Dat. Avin. VllI idus ianuarii a. octavo. 
lieg. 76, f. 236, nr. 708. — Bieder nr. 341 n. 1. 

404. — ISM Januar 11. Ävignon. 

Johannes XXII Burnequino nato nobilis viri Alberti de Parroya 
confert ecclesie Metensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante 
vel proxime vacatiira. 

Nobilitas generis, morum decor . . . Dat. Avin. 111 idus ianuarii 
a. octavo. 

In e. m. S. Arnulphi extra muros Metenses et S. Martini prope 
Metis monasteriorum abbatibus et archidiacono Metensi. 
Beg. 76, f. 137, nr. 398. 

405. -- 13M Januar 12. 

Die XII mensis ianuarii recepta sunt ab Henrico canonico B. Marie 
Rotunde Metensis dioc. pro secreta restitucione XII den. tur. gross, 
cum rotundo. 

Intr. et Exit 57, f. 26 et Intr. et Exit. 58, f. 22. 

406. — 1324 Märjs 1. Ävignon. 

Johannes XXII Eduardo comiti Barri metuenti se apud papam 
detractoris morsu diripi respondet, quod de eodem contra ecclesiam 
Romanam nichil unquam aliquo referente concepit ; et si quis maliloquus 
eum deferret, nee facile reperiret in papa leti vultus imaginem. Ceterum 
eundem hortatur, quatinus incepto bono proposito perseveret. 

Litterarum inspecto tenore . . . Dat. Avin. kl. marcii a. octavo. 

Beg. 112 litt. secr. pars II, f. 21, nr. 601. 

407. — 1324 April 17. Ävignon. 

Facta fuit quitacio domino Theobaldo abbati monasterii Gorziensis 
ord. S. Bened. Metensis dioc. de 111 '^ LXXV flor. camere pro complemento 
sui communis servicii et pro complemento quatuor serviciorum de 
LX flor. solutis per manus domini Albrici archidiaconi Metensis domini 
pape capellani suique sacri palacii causarum auditoris debito tempore. 



— 199 — 

Dat. Avin. die XVII (tS:2-i) äpriiis anno indictione {VII) et pont. (6') 
predictis. 

Obl. et Sol. 8, f. 25 et Obl. et Sol. ü, f. 12; similiter Intr. et Exit. 57, 
f. 15 et Intr. et Exit. 58, f. 14. 

408. — 13J34 April IS. 

Item anno quo siipra (PJM) die XVIII mensis aprilis dominus 
Theobaldus abbas monasterii Goziensis Metensis dioc. solvit pro com- 
plemento sui communis servitii facti coUegio XXV dominorum car- 
dinalium II'' LXXV flor. et complemento servitii familie XV üor. auri 
per manus domini Albrici archidiaconi Metensis procuratoris sui. Cuius 
obligatio facta fuit anno domini M'' CCG" XXIII" die XXVII mensis ianuarii. 
Obl. et Sol. t. 3 (312) f. 123K 

400. — 13M April 18. 

Die XVIII mensis aprilis recepta sunt a domino Theobaldo abbate 
monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. dioc. solvente per manus do- 
mini Albrici archidiaconi Metensis domini pape capellani suique sacri 
palatii causarum auditoris pro complemento sui communis servicii ca- 
meram contingentis III'' LXXV flor. auri. 
Intr. et Exit. (1324) t. 57, f. 15. 

410. — 1824: Mai 31{?) Ävignon. 

[Johannes XXII] episcopis [Spirensi, Basiliensi, Constanciensi et] 
Metensi. 

Singula dignitatum et iurisdictionum . . . Cumque sicut nuper in- 
festa relacione percepimus, magnificus vir Ludovicus dux Bavarie dis- 
corditer in regem Romanorum electus venerabilem fratrem nostrum 
Johannem episcopum Argentinensem et eins ecclesiam ex eo, quod 
idem episcopus merito commendandus sibi ut regi obedire contempnit, 
vi armata comminetur invadere idque universaliter in gravem cedat 
iniuriam ecclesiastice libertatis, fraternitatem tuam rogamus et horta- 
mur, quatinus . . . tam adversus prefatum ducem quam quoslibet alios 
dicti episcopi et eiusdem sue ecclesie invasores ad requisicionem suam 
consiliis et auxiliis oportunis ... sie viriliter faveas et assistas, quod 
non minus in favorem tuum quam predicti episcopi et eiusdem ecclesie 
sue. . . ipsa repellatur iniuria. . . 

Sine dato; immediate praccedit datum suprascrlptum. 
Reg. 112, litt. secr. pars IT, f. 09, nr. 869. 



— 200 - 

411. — 1324 Juki 1. Avignon. 

.luhannes XXII nobili viro Ferrieo duci Lothoringie. 

liberales tue nobilitatis litteras dudum nobis per tuum nuncium 
preäentatas solita benignitate recepimus ex illis commendantes in dDmino 
oblationem tuam gratam nobis non modicum et actiones uberes tibi 
refferentes propterea graciarum. Quod si tarde forsan super hiis ad te 
paterne gratitudinis responsales iste manaverint, quesumus, fili, ut inde 
tua devocio non miretur. Audivimus enim, quod proficiscebaris peregre 
nichilominus et de illis idem nuncius non curavit. Datum Avin. kl. iunii 
a. oetavo. 

Reg. 112 litt. secr. pars II, f. 60', nr. 871. 

41 Ä. — 13M Juni 16. Avignon. 

[Johannes XXII] Henrico electo Methensi. 

Infesta relacione nuper audivimus, quod tu, fili, terram et gentes. . . . 
Ferrici dueis Lothoringie causa cessante racionabili hostiliter invasisli 
dampna varia propter hoc eiusdem ducis subditis inferendo. Verum cum 
ex talibus aggressionibus dispendiosa pericula, quibus, postquam ex illis 
hinc inde crevissent odiorum fomites, non valeret forsitan obviari, 
faciliter possent sequi, discretionem tuam monemus et hortamur attentius, 
tibi nichilominus districtius iniungentes, quatinus premissa diligenter 
attendens quodque honori et statui tuo non congruit talia scandala 
comminantia personarum et rerum dispendia suscitare, ab invasionibus 
et agressionibus bellicis de cetero prorsus abstineas et desistas ac 
dampnis, que occasione predicte per te gentesque tuas illata fuerint 
indebite subditis dicti ducis, emendam prestari facias competentem, cum 
nos prefatum ducem ad hoc idem per alias nostras litteras exhortemur. 
Datum Avin. XVI kl. iulii anno oetavo. 

Beg. 112 litt. secr. x>ars II, f. 71, nr. 883. — liiezler nr. 368. 

413. — 13M Juni 16. Avignon. 

[Johannes XXII] dicto duci (= Ferrieo Lothoringie). 

Nobilitatis tue litteras nuper nobis per dilectum filium Hugonem 
tuum nuncium presentatas benigne recepimus et que predictus nuncius 
pro parte tua proponere voluit coram nobis queve continebantur in 
eisdem litteris, intelleximus diUgenter, Et licet velimus nos tibi 
super tuis oportunitatibus, quantum cum deo possumus, favorabiles ex- 
hibere, quia tamen quedam, que dictus nuncius postulavit a nobis, cum 
nostra decentia nequivimus admittere ad exauditionis effectum, habeat 
nos, quesumus, eadem nobilitas super hoc excusatos. Ceterum dilecto 



I 



— 201 — 

lilio Henric'O electo Metensi per alias noslras litteras scribimiis, iit de 
cetero ab invasione hostili terra et subditorum tuoruin abstineat et de 
dampnis, si qua per eum vel gentes suas indebite tibi dictisque sub- 
dilis per aggressiones preteritas intiilerit, emendam iieri faciat compe- 
tentem, quod tu, tili, quantum ad te perlinet, eidem electo facere 
sirailiter non omittas. Dat. ut supra proxima. 
lieg. 112 litt. secr. pars II, f. 72, nr. 884. 

414. — 13M Juni 28. Ävignon. 

Johannes XXII nobili viro Ademario de Pictavia iuniori scribit 
consolando euni de casu infelici Ademarii nati. 

Casum adversum amaritudine plenum . . . Dat. Avin. IUI kl. iulii 
a. uctavo. 

Eeff. 112 litt. secr. pars II, f. 29\ nr. 657. 

415. — 13M Juni 38. Ävignon. 

Johannes XXII nobili viro Ademario de Pictavia seniori comiti 
Diensi scribit consolando eum de casu infelici, qui in personam Ademarii 
nati sui contingit hiis diebus. 

Nösti, tili, quodque . . . Dat. Avin. ut supra. 

Ven. fratri Ludovico episcopo Lingonensi in eundem modum verbis 
competentibus mutatis. 

lieg. 112 litt. secr. pars II, f. 30, nr. 658. 

41«. — 1324 September 15. Ävignon. 

[Johannes XXII] Lippoldo duci Austrie et Styrie. 

Benigne recepinuis nobilitatis tue litteras ... De Metensi ecclesia 
ad presens tuis nequimus annuere precibus, sed dante domino in 
alia, cum se facultas off'eret, personam, pro qua supphcas, quam repu- 
tamus prudentem et ydoneam, curabimus dante domino promovere . . . 
{Sequentia de liherando Frederico fratre Lippoldi) 

Beg. 113 litt, secr., f. 40\ nr. 327. — Bieder nr. 390. 

417. — 1324 Octoher 15. Ävignon. 

Johannes XXII dbhatihus monasteriorum S. Vincentii et S. Sym- 
phoriani ac S. Ärmdphi mandat, quatimis Nicoiao Johannis Bertrandi 
conferant ecclesiae Metensis canonicatum et prehendam vacantes. 

[Johannes XXII] S. Vincencii et S. Symphoriani ac S. Arnulphi 
Metensium monasteriorum abbatibus. 



— 202 — 

Laudabile testimonium, quod . . . Exhibita siquidem pro [pai']lc 
dicli Nicolai (.sc. Johannis Berlrandi clerici Metensisj pelieio coiiünebai, 
quod a iaiii dudum, scilicet a viginti quinque annis et pluribus canonicatu 
et prebenda ecclesie Metensis, quos quondain Joffridus dictus Aisiert . . . 
in dicta ecclesia obtinebat, per ipsius obitum . , . vacantibus . . . decanun 
et capitulum ipsius ecclesie . . . convenientes in iinum quondain Jo- 
hannen! de Floreanges archidiaconum Argentinensem et . . Werricum 
dictum Fourton clericum Metenseni ad canonicatuin et prebendaui . . . 
in discordia elegerunt. Quaruin eleclionuin pretextu teiuporibus pluriiiin 
predecessoruiu nostrorum . . inter prefatos Johannem et Werricum coram 
diversis auditoribus sive iudicibus ... in curia Romana et alibi . . . 
quam plurimi et diversi habiti fuere processus ; quibus necdom per 
sentenciam terminatis prefatus Johannes viam extitit universe carnis 
ingressus dictusque Werricus superstes postmodmn electioni de se facte 
ac omni iuri ex ea vel alias quomodolibet competenti in civitate Me- 
tensi renimciavit expresse. Quare pro parte prefati Nicolai nobis extitit 
humiliter supplicatum, quod, cum canonicatus et prebenda adhuc vacare 
noscantur, nee aliquis appareat nee existat, quia decem annis et citra 
in eis se asseruerit ins habere, de canonicatu et prebenda huiusmodi 
eidem Nicholao providere de speciali gracia dignaremur. Nos igitiir . . . 
discretioni vestre . . . mandamus, quatinus . . . si premissa repereritis 
ita esse, et in dictis canonicatu et prebenda non fuerit alicui alii spe- 
cialiter ins acquisitum, canonicatum et prebendam eosdem . . . Nicoiao 
vel procuratori suo . . . conferre et assignare curetis . . . Dat. Avin. idus 
octobris a. nono. 

lieg. 78, f. 61\ nr. 197. 

418. — 13M Odober 27. Avignon. 

[Johannes XXII] decano et preposito S. Salvatoris ac archidiacono 
maioris Metensinm ecclesiarum mandat, quatinus Willelmuin natum 
quondam Therrion Pietdeschaut clericum Metensem cupientem in mo- 
nasterium S. Vincentii Metensis domino famulari, si est ydoneus et aliud 
canonicum non obsistat, recipi faciant in eodem monasterio in mo- 
nachum. 

Cupientibus vitam ducere regulärem . . . Dat. Avin. VI. kl. novembris 

a. nono. 

Reg. 78, f. 71, nr. 227. 

419. — 1321 Odober 29. Avignon. 

Johannes XXII treugas inter quondam Amedeum et Eduardum 
comites Sabaudie et Aymonem de Sabaudia clericum eins filios ex parte 



— 2oa - 

iina alque Henricum dectmn Metensein et Guigonem Dalphimiiri Vieii- 
nenyem ex altera initas prorogat ab instant! festo B. Martini iisque ad 
festum resurrectionis dominice proxime venturum. 

Ad futuram rei memoriam. Etsi ad cunctorum corda . . . Dat. 
Avin. IUI kl. novembris a. nono. 

Re(j. 78, litt. cur. f. 1, nr. 1. 

■lUO. — 1324 November 9. Avignon. 

Johannes XXII Henrico electo Metensi nunciat, quod treugas dii- 
diim auctoritate apostolica in dietas inter quondam genitoreni Ediiardi 
comitis Sabaudie ae Eduardum eiusque fratres ex una parte et Henri- 
cum ac Guigonem Dalfmum Viennensem ex altera prorogavit usque ad 
festum resurrectionis dominice venturum. 

In e. m. diclo Dalfino . . . Datum ut supra (— Avin. V idus no- 
vembris anno nono). 

Reg. 113, l secr. f.61\ nr. 473. 

421. — ]324 Novemher 24. Avignon. 

Johannes XXII Johanni Bertaudi canonico Virdunensis ecclesie 
consideratione Johannis regis Boemie pro eo supplicantis reservat 
dignitatem vel personatum seu officium cum cura vel sine cura, si que 
vel si quis aut si quod in ecclesia Virdunensi vacat ad presens vel 
cum vacaverit, etiam si ad illam vel illum seu illud quis consueverit 
per electionem assumi, illa tarnen dignitate, que post episcopalem in 
eadem ecclesia maior existit, dumtaxat excepta, non obstante quod 
eidem Johanni papa hodie de canonicatu et prebenda ecclesie Virdu- 
nensis per promotionem et consecrationem Bertholdi archiepiscopi 
Neapolitani vacantibus per alias litteras apostolicas providerit et quod 
idem in Treverensi canonicatum et prebendam obtinet et in Spirensi 
et S. Martini Leodiensi ecclesiis canonicus sub expectatione prebenda- 
rum existit. 

Litterarum scientia, morum decor . . . Dat. Avin. VIII kl. decem- 
bris a. nono. 

üeg. 78, litt. com. f. 273, nr. 805. 

4:22, — 1824 Decemher 1. Avignon. 

Johannes XXII Johanni nato Johannis dicti Cale de Sarburch, 
confert ecclesie in Sarburch Metensis diocesis canonicatum cum pre- 
benda ad presens vacante vel proximo vacatura. 



— 204 — 

Laudabile testimonium, quod . . . Dat. Avin. kl. dccembris a. nono. 
Reg. 78, f. 253\ litt. com. 740. 

4S23. — 1.-J35 Januar 17. Ävignon. 

Johannes XXII episcopo Foroviliensi (1) et S. Vincenlii Metensis 
et S. Symphoriani extra muros Metenses monasterioruni abbatibus man- 
dat, quatinus Marguaretani Godefridi puellam litteratam Metensein cu- 
pientem in monasterio S. Glodesindis Metensis ord. S. Bened. doniino 
famulari, si sit ydonea et aliud canonicum non obsistat, in diclo mo- 
nasterio faciant recipi in monacham. 

Frudentum virginmn votis . . . Dat. Avin. XV kl. februarii a. nono. 
Reg. 78, f. 232, litt. com. 699. 

434, — 13J25 Januar 23. Ävignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Lingonensi concedit facultatem 
clero diocesis Lingonensis imponendi semel subsidium moderatum id- 
que petendi et recipiendi ad supportanda onera, et magnas expensas, 
quas eura pro suis et ecclesie sue negotiis subire oportuit. 

Ex tue devocionis. . . Dat. Avin. X kl. februarii a. nono. 

Reg. 78, f. 234\ litt. com. 692. 

435. — 1325 Januar 24. Ävignon. 
[Johannes XXII] Ferrico duci Lothoringie, 

Veniens nuper ad nostram presentiam dilectus lilius nobilis vir 
Ancelinus de Giravilla tuus et ... . Johannis (!) comitis Barensis 
nuncius, ut dicebat, per nos benigne vestre considerationis intuitu et 
.sue probibatis obtentu receptus, devotionem sinceram, quam te dic- 
tumque comitem ... gerere ad Rornanam ecclesiam matrem vestram 
ac laudabile propositum, quod vos ad obsequendum nobis et eidem 
ecclesie concepisse asseruit, coram nobis prudenter explicare procurans, 
pro parte tua et ipsius comitis per nos tibi et sibi ad huiusmodi pro- 
sequendum propositum de certo provideri subsidio postulavit. Sane, 
tili, certis ex causis, quas eidem expressimus nuncio et ipse tibi dic- 
toque comiti referre poterit viva voce, eiusdem petitionem super hiis 
ad exauditionis effectum admittere nequivimus quoad presens, sed 
causis cessantibus huiusmodi, tibi et eidem comiti, quos in mente spe- 
cialiter retinemus, de subsidiis, que nobis esse utilia et nos decenlia 
viderimus, providere taliter intendimus domino concedente, quod inde 
debebitis merito contentari. Porro devotionem et propositum huius- 
modi nobis et apostolice sedi grata non indigne quamplurimum et 



— 205 — 

accepta cum gratiarum aclionibus uberibus multipliciter in doiiiino coni- 
mendantes, nobilitatem tuam rogamus et hortairiur atlente, quatinus in 
illis sie solida eontinuatione persistas, quod inde preter divine retribu- 
tionis premiuin et. eiusdem sedis benedictionem et gratiaiu valea.s 
iiberius proniereri. Datum Avinione IX kl. februarii a. nono. 
Item in e. m. dicto comiti Barensi . . . 

Reff. 113, f. 44\ nr. 353. — Bieder nr. 438. 

420. — 1S35 Mär.c 17. [Ävignon.] 

Item pro rosa aurea, ([ue data fuit per d. n. papam nobili viro 
domino Ademario de Pictavia in dominica qua eantatur Letare Iheru- 
salem de anno predicto domini M" CGC" XXV ^ que rosa cum tribus 
saphiris ibi positis erat ponderis XI unciaruui auri et j. d. parvi ad 
pondus Avinion., Richo Corboli mercatori curie — - C llor. auri. 
Intr. et Exil. 65, f. 81K 

437. — ISäo März SO. Äviynon. 

Johannes XXII petente Johanne- comite de Saraponte manäat epi- 
scopo Mettnsi^ quatinus rectorem parrochialis ecclesie de Sancto Arnuali 
Mctensis diocesis eompcllat ad faciendum in capella Beati Nicolai in 
Villa de Saraponte et in capella Beati Johannis Baptiste in villa de Sancto 
Johanne fieri fontes haptismales et ad ponend/um et tenendum ibidem 
iinum presbiternm , cpii hahitatorihus dictarnm duariim villarnm divina 
celchret et sacramenta ministret. 

[Johannes XXII] episcopo Metensi. 

Significavit nobis dilectus filius nobilis vir Johannes comes de 
Saraponte tue diocesis, quod rector parrochialis ecclesie de Sancto Ar- 
nuali eiusdem diocesis habitatoribus eiusdem de Saraponte et de Sancto 
Johanne villarum prefate diocesis, — que quidem ville non distant ab 
invicem nisi per decurrentis cuiusdam fluvii alveum inter ipsas, queque 
sunt multum populose, cum sint quadraginta hospi(^i)a virorum nobi- 
lium in eisdem — ministrare habet ecclesiastica sacramenta, nee in 
eisdem de Saraponte, in qua in honorem Beati Nicolai, et de Sancto 
Johanne villis^), in qua in honorem Beati Johannis Baptiste capelle a 
dicta ecclesia dependentes sunt fundale, sacri fontes baptismales exis- 
tunt, nee in ipsis aliquis presbiter conmioratur; sed eedem ville a villa 
Sancti Arnualis, ubi prefatus rector commoratur, per dimidiam leucam 
longam distare noscuntur, ob quam distantiam et presbiteri defectum 
plures infantes sine baptismate et alii fideles habitatores dictarum 
villarum de Saraponte et de Sancto Johanne sine ministratione et 



— 206 — 

receptione ecclesiasticorum sacramentorum frequenter, sicut asseritur, 
decesserunt, non absque suarum animarum pericalo et scandalo pluri- 
morutn. Asseruit etiam dictiis conies, quod redditus et proventus 
eiusdem parrochialis ecclesie, qui ex dictis de Saraponte et de Sancto 
Johanne villis proveniunt, cum aliis, quos dicta ecclesia obtinet, suffi- 
ciimt ad sustentationem unius presbiteri instituendi in capellis eisdem 
et ad alia ipsarum et prefate ecclesie parrochialis incumbentia onera 
supportanda. Quare prefatus comes nobis humihter supphcavit, ut 
prefatis pericuhs occurrere ac imposterum in hac parte de opportuno 
providere remedio dignaremur. Quia igitur de facto huiusmodi et eins 
circumstanciis noticiam non habemus, fraternitati tue, de qua plenam 
in domino fiduciam gerimus, presentium auctoritate committimus et 
mandamus, quatinus, si premissis veritas sufl'ragetur, predictum recto- 
rem et alios, qui racione dicte parrochialis ecclesie redditus ex dictis 
de Saraponte et de Sancto Johanne villis percipiunt supradictos, ad 
faciendum in eisdem capelUs fieri dictos fontes et ponendum et tenen- 
dum ibidem unum presbiterum, qui dictis habitatoribus divina celebret 
et predicta sacramenta ministret, ac eidem presbitero vite necessaria 
ministrandum, quibuscumque privilegiis, statutis et consuetudinibus 
contrariis nequaquam obstantibus, per censuram ecclesiasticam appella- 
tione remota compellas. Datum Avinione III kl. aprilis anno nono. 
Bcg. 79, f. 421, litt. com. 2419. — Biezler nr. 464 c. 

428. — 13J25 Mars 80. Avignon. 

[Johannes XXII] Johanni comiti de Saraponte et nobili mulieri 
Mathildi eins uxeri Metensis diocesis. 

Devotionis vestre sinceritas. . . Vestris igitur devotis supplicatio- 
nibus inclinati, ut vobis et cuilibet vestrum habere liceat altare porta- 
tile cum debita reverentia et honore et super eo coram vobis et fa- 
milia vestra in loeis congruis et honestis per capellanum proprium 
missas facere celebrare, sine iuris preiudicio alicui, devotioni vestre 
auctoritate presentium indulgemus. Nulli etc. nostre concessionis in- 
fringere etc. Dat. Avin. III kl. aprilis a. nono. 
Eeg. 70, f. 414\ litt. com. 2399. 

429. — 1S35 März SO. Avignon. 

[Johannes XXII] nobih viro Johanni comiti de Saraponte et no- 
bili mulieri Mathildi eins uxori. 

Ut erga sedem apostolicam . . . Vestris supplicationibus inclinati, 
vobis et cuilibet vestrum auctoritate presentium indulgemus, ut, si forte 



— 207 — 

ad loca ecclesiastico supposila interdicto vos vel alterum vestrum con- 
tigerit declinare, possitis vobis et familiaribus vestris in quibuscumque 
ecclesiis capellis et oratoriis, excomnmnicatis et interdictis exclusis, 
clausis ianuis, non pulsatis campanis, voce submissa, per capellanos 
proprios vel alios ydoneos presbiteros inissam faeere celebrari, dum- 
inodo vos et familiäres predicti causam non dederitis interdicto nee id 
vobis contingat specialiter interdici. NuUi etc. nostre concessionis in- 
fringere etc. Dat. Avin. III kl. aprilis a. nono. 
Reg. 79, f. 4U\ nr. 2400. 

434>. — 1325 März 30. Ävignon. 

Johannes XXII abbati monasterii de Regiavalle et decano S. Ar- 
nualis TuUensis et Metensis diocesium ac magistro Johanni de Trebis 
canonico Marsicane ecclesiarum mandat, quatinus unam puellam litte- 
ratam, si sit ydonea et aliud ei canonicum non obsistat, quam Johannes 
comes de Saraponte Treverensis diocesis ad hoc duxerit nominandam, 
recipi faciant hac vice in monasterio monialium S. Mauri Virdunensi 
ordinis S. Benedicti. 

Exigit magne devotionis affectus . . . Dat. Avin. III kl. aprilis 

a. nono. 

Beg. 79, f. 266, nr. 1984. 

431. — 13^5 März 30. Amgnmi. 

Johannes XXII Sancti Maximi[ni] et Sancti Mathie extra muros 
Treverenses monasteriorum abbatibus ac preposito ecclesie Treverensis 
mandat, quatinus Thome de Diestorf clerico Metensis diocesis — non 
obstante, quod dudum infra legitime etatis sue annos consistens in 
monasterio Sancti Willebrordi Epternacensi ordinis Sancti Benedicti 
Treverensis diocesis receptus extitit in monachum diclwin{que) ordinem 
in eo non professus nee ordinatus dimisit — conferant ecclesie Me- 
tensis canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proxime 
vacatura. 

Exigunt probitatis merita . . . Dat. Avin. III kl. aprilis a. nono. 
lieg. 78, f. 384\ nr. 1111. 

432. — 1325 März 30. Avignon. 

Johannes XXII abbati monasterii de Regiavalle et decano ecclesie 
de S. Arnuali Tullensis et Metensis diocesium ac magistro Johanni de 
Trebis canonico Marsicano scriptori suo mandat, supplicante Johanne 
comite de Saraponte, quatenus in de Hornbacho et de Novovillari 
monasteriis ordinis S. Bened. Metensis et Argentinensis diocesium, in 



— 208 — 

quolibet dictorum monasteriorum videlicet unam personam, quam comes 
ad hoc duxerit noniinandam, si sit ydonea et ei aliud canonicum non 
obsistat, recipi facianl in monachum. 

Exigit magne devotionis affectus . . . Dat. Avin. III kl. aprilis a nono. 
Heg. 79, f. 202, nr. 1821. — Biezler nr. 464 d. 

433. — 1335 Mär^ SO. Avignon. 
Johannes XXII Andruino nato Andruini de Barbais mihtis con- 

fert eeclesie S. Arnualis Metensis diocesis canonicatum, prebendam 
vero etc. eidem reservat. 

Laudabile testimonium . . . Dat. Avin. III kl. aprilis a. nono. 

In e. m. abbati monasterii S. Mansueti TuUen.sis et decano S. Sal- 

vatoris Metensis ac magistro Johanni de Trebis eanonico Marsicane 

ecclesiarum. 

Eeg. 79, f. 203', nr. 1825. 

434. — 1335 März 30. Avignon. 
Johannes XXII decano S. Symphoriani Remensis et cantori Tre- 

censis ac magistro Johanni de Allemante eanonico Silvanectensis eccle- 
siarum mandat, quatinus Katherinam natam Garini de Pennis puellam 
litteratam Metensis dioc. cupientem in monasterium monialium de 
Avenayo ord. S. Bened. Remensis dioc. domino famulari, si sit ydonea 
et aliud sibi canonicum non obsistat, in dicto monasterio recipi faciant 
in monacham. 

Prudentum virginum votis . . . Dat. Avin. III kl. aprilis a. nono. 
Beg. 79, f. 202\ nr. 1822. 

435. — 1325 April 1. Avignon. 
Johannes XXII Andree nato Alberti de Parrojes confert eeclesie 

Virdunensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Nobilitas generis vite ac morum honestas . . Dat. Avin. kl. apri- 
lis a. nono. 

Beg. 79, f. 40, nr. 1325. 

436. — 1335 April 1 Avignon. 
Johannes XXII Burnekino nato Alberti de Parrores (I) militis 

confert eeclesie Montisfalconis Remensis dioc. canonicatum, prebendam 
vero etc. eidem reservat, non obstante quod in TuUensi et S. Deodati 
TuUensis diocesis canonicatus et prebendas obtinet ac in Metensi eccle- - 
siis canonicatum et prebendam expeclat. | 

Ad illorum provisionem . . . Dat. Avin. kl. aprilis a. nono. 



I 



— 209 — 

In e. m. caricellario de Conrado de Avancourt ac Hugoni de As- 
ceyo canonicis ecclesie Virdunensis. 

Beg. 79, f. 39\ nr. 1321. 

437. — 1325 April 1. Ävignon. 

Johannes XXII Regnaudo de Barro canonico Remensi indulget, 
ut usque ad triennium insistendo scolasticis disciplinis, ubi Studium 
vigeat generale, vel residendo in aliquo beneficiorum suorum, que 
nunc obtinet et eum Interim obtinere contigerit, etiam si unum eorum 
dignitas vel personatus fuerit et sibi cura immineat animarum, fructus 
beneficiorum huiusmodi, distribucionibus cotidianis dumtaxat exeeptis, 
integraliter percipere valeat. 

Tua et tuorum ad nos . . . Dat. Avin. kl. aprilis a. nono. 

Reg. 79, f. 12\ nr. 1233. 

438. — 1325 April 1. Avignon. 

Johannes XXII Johanni reg'i Boemie, qui per nuncios certiorem 
fecit papam se ad transfretandum aspirare in Terre Sande suhsidium et 
ah eodem suhsidia prestanda petivit, nunciat se huic petioni non annuere. 

[Johannes XXII] Johanni regi Boemie. 

Nuper dilecti filii nobiles viri Johannes comes de Salebruge et 
Egidius dominus de Rodemacre ac Symon Philippi milites et nuncii 
regii venientes nobis tue celsitudinis litteras presentarunt, per quas ad 
exaltationem et defensionem honoris sancte matris ecclesie ac reverentiam 
te offerens petiisti nunciis fidem credulam adhiberi. Quos quidem nun- 
cios et htteras benigne recepimus, et que sub commissa sibi credencia 
tam verbo quam scriptis coram nobis super certis tibi prestandis sub- 
sidiis et aliis prudenter exponere curaverunt, patienter audivimus et 
intelleximus. Sane cum ipsi nuncii te, fili carissime, ad transfretandum 
in subsidium Terre Sancte et ad ceteros honores nostros et eiusdem 
ecclesie toto cordis affectu coram nobis asseruerint aspirare, personam 
et bona tua propterea te paratum exponere nichilominus offerentes, 
nos oblationem huiusmodi tuumque in hac parte laudandum propositum 
graciarum actionibus prosequimur. Et licet supplicatis pro parte tua 
per ipsos nuncios, qualitate suppUcatorum ipsorum et aliis pluribus 
obsistentibus per nos prefatis nunciis expositis et tibi referendis per 
eos, non annuerimus usquequaque, ea tamen de illis, que secundum 
deum et honeste potuimus, ad exauditionis gratiam admittenda favora- 
biliter duximus, sicut in litteris confectis super hoc regie patebit 
magnitudini et ipsi nuncii referre poterunt viva voce. Rogamus igitur 

14 



— 210 — 

excellentiam regiam, quatinus in eodem proposito exhibitionem fruc- 
tuosi operis, cum oportunum fuerit, prosequendo constanter et indefesse 
perseverare studeat regia celsitudo. Tenemus enim iiidubie, quod 
perseverantia ipsa grata divine maiestatis accedet oculis ac honoribus 
et profectibus regiis existere poterit multipliciter oportuna. Datum Avin. 
kl. aprilis anno nono. 

Beg. 113, f. 46, litt. secr. nr. 356. — Bieder nr, 467. 

439. — 13^5 April 5. Ävignon. 
Johannes XXII Eduardo comiti Barensi nunciat, quod ei posüdata 

certa suhsidia non potest commode concederc 

[Johannes XXII] nobili viro Eduardo comiti Barensi. 
Nobilitatis tue recepimus litteras nobis per nobilem virum Abra- 
ham Habrandum de Brues mihtem presentatas et ea, que dictus miles 
sub data sibi per litteras tuas credentia proponere voluit coram nobis 
et eedem continebant littere, intelleximus diligenter. Sane, fili, quia 
nuper dilecto filio nobih viro Ancelino domino de Givilla(?) pro parte 
tua et dilecti ülii nobihs viri Ferrici ducis Lothoringie ad nostram pre- 
sentiam destinato meminimus respondisse, nos certis ex causis, quas 
eidem expressimus et ipse tibi debet etiam expressisse, non posse 
concedere commode certa subsidia postulata, sed super eis, que nobis 
decentia et vobis utilia causis predictis cessantibus videremus, libenter 
tuis et suis votis taliter annuere, quod inde possetis contentari merito, 
euraremus, miramur admodum, quod eisdem causis adhuc durantibus 
super hoc duxeris insistendum. Quocirca nobilitatem tuam attentius 
deprecamur, quatinus nos super predictis habeas probabiliter excusatos. 
Ad hec illas de petitionibus per eundem militem pro parte tua nobis 
oblatis, quas honeste potuimus, ad exauditionis effectum duximus ad- 
mittendas, prout in litteris apostolicis inde confectis plenius continetur. 
Datum Avinione nonas aprilis anno nono. 

Beg. 113, f. 47, litt. secr. nr. 367. — Bieder nr. 471. 

440. — 13J25 April 5. Avignon. 
Johannes XXII Baldetvinum archiepiscoptim Treverensent hortatur, 

quatinus tandem celcriter procedat ad puhlicationem processuum ah ipso 
papa dudum contra Ludovicum ducem Bavarie hahitorum. 

[Johannes XXII] Baldovino archiepiscopo Treverensi. 

Nuper dilectus ülius vir Johannes comes Sarepontensis, dilectis ■ 
filiis nobilibus viris Egidio domino de Kodemacre et Symone Philipp! 1 
cum ipso presentibus, nobis tue fraternitatis litteras presentavit, per 



— 211 — 

quas nobis te tuamque Treverensem ecclesiam recommendans eidem 
comiti et nobilibus nunciis tuis super exponendis nobis pro parte tua 
lidem petiisti credulam adhiberi. Sane prefati nuncii per nos benigne 
recepti exponere coram nobis sub commissa sibi credentia prudenter 
inter cetera curaverunt, quod tu ad nos et Romanam ecclesiam devo- 
cionis et lidei precipue zelum gerens paratus es ea prompte ae fideliter 
exequi, que nobis et eidem ecclesie noveris esse grata. Super quo 
tuam prudentiam cum gratiarum actionibus multipliciter commendantes, 
te ac tuam ecclesiam habemus et habere intendimus gratiis et oportunis 
favoribus commendatos, sperantes indubie, quod fidem et devotionem 
predictas manifestare curabis commendabilibus operibus per effectum. 
Porro nobis mirantibus admodum, quod mandata nostra super publi- 
catione processuum nostrorum contra Ludovicum ducem Bavarie dudum 
habitorum ^) tantum exequi distuleris, prefati nuncii certas excusationes 
tuas super hoc pretenderunt. Que licet veritate, sicut credimus, fulciantur, 
te tamen apud alios, quibus ignote sunt, merito super hiis non excusant. 
Quocirca eandem fraternitatem tuam requirimus et hortamur attente, qua- 
tinus ad executionem mandatorum predictorum sie celeriter et viriliter 
procedere non postponas, quod quevis de te aboleatur in hac parte sinistra 
suspitio et provide apud nos merearis digne laudis preconiis commendari. 
Nee credimus te latere, qualiter venerabilis frater noster archiepiscopus 
Maguntinus predictos processus solenniter publicavit. Datum ut supra 
(= Avinione nonas aprilis anno nono). 

Reg. 113, f. 47, liU. secr. nr. 399. — Bieder nr. 470. 

441. — 13J25 April 5. Avignon. 

Johannes XXII Friderico duci Lothoringie notum facit, quod eidem 
et comiti Barensi postulata suhsidia non potest commode annuere. 

[Johannes XXII] eidem duci Lothoringie. 

Miramur, füi, quomodo super iUis, pro quibus dilectus filius nobi- 
lis vir Ancelinus dominus de Givilla(?) pro parte tua et . . . Eduardi 
comitis Barensis nostram noscitur hiis diebus preteritis presentiam 
adiisse, dilectum filium Hugonem de Asseyo canonicum Virdunensem 
ad sedem duxeris apostolicam destinandum, cum cause, propter quas 
ad facienda tibi et eidem comiti postulata subsidia commode non pote- 
ramus annuere, adhuc durent. Quocirca nobilitatem tuam attentius 
deprecamur, quatinus nos habere velis super hiis excusatos. Ad hec 



*) suh data d. S oetobris 1323. 

14* 



- 212 — 

quibusdam petitionibus per eundem Hugonem pro parte tua nobis ob- 
latis favorabiliter annuimus, sicut in confectis inde litteris apostolicis 
plenius continetur. Datum ut supra (= Avin. nonas aprilis a. nono). 
Beg. 113, f. 47, litt. secr. nr. 368. — Bieder nr. 471. 

442. — 13^5 April 17. Ävignon. 

Johannes XXII Emichonem episcopum Spirensem, qui se excusa- 
vit, quod minas et terrores quorundam Ludovico duci Bavarie adhe- 
rentium formidans publicationem processuum a papa dudum contra 
dictum Ludovicum habitorum exequi penitus omisit, severe requirit, 
quatinus frivolis omissis excusationibus pape mandatum exequi studeat. 

Fraternitati tue . . . Dat. Avin. XV kl. maii a. nono. 

Quibus litteris est addita hec nota: »Sic fuit littera patens. Item 
fuit etiam missa clausa, addita clausula, que sequitur: Ad hec, dilecte 
fili, nobili viro Johanni comiti de Sarapontes quedam expressimus et 
exposuimus per ipsum fraternitati tue referenda, cui fidem adhibeas 
credulam super eis.« 

Beg. 113, f. 48, litt. secr. nr. 376. — Biezler nr. 474. 

443. — 1325 Juni 1. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni regi Boemie petenti concedit triennalem 
decimam ecclesiasticorum proventuum regni Boemie et comitatus Lu- 
cemburgensis deputatque ad eam colligendam episcopum Olomucensem 
et Brevenolbensem ac S. Marie Lucemburgensis Pragensis et Treveren- 
sis diocesium abbates. 

Sedis apostolice copiosa benignitas . . . Dat Avin. kl iunii a. nono. 

In e. m. episcopo Olomucensi et Brevenolbensis et S. Marie Lu- 
cemburgensis Pragensis et Treverensis diocesium monasteriorum ab- 

batibus. 

Beg. 79, f. 167, nr. 1712. 

444. — 1325 Juni 10. Ävignon. 
[Johannes XXII] Henrico electo Metensi. 

Perduxit nuper ad nostri apostolatus auditum infeste relationis 
assertio, quod tam tua Metensis quam nonnulle ecclesie ac monasteria 
et alia pia et religiosa loca civitatis et diocesis Metensis per guerrarum 
discrimina, que in ilhs partibus hactenus viguerunt, in suis bonis et 
iuribus, quorum nonnuUa per multos raptores et sacrilegos in ipsorum 
ecclesiarum monasteriorum et locorum preiudicium occupata detineri 
dicuntur, enormiter sunt collapsa. Cum autem tua intersit et ad tuum 



I 



- 213 — 

spectet officium adhibere remedia super hiis oportuna, discretioni tue 
. . . mandamus, quatinus circa recuperationem bonorum et iurium 
predictorum adhibere procures adeo solerter et provide diligentiam 
operosam, personis nichilominus ecclesiasticis dictarum civitatis et dio- 
cesis oportunis presidiis et favoribus, sicut ad te pertinuerit, super hiis 
assistendo, quod inde mercedis perennis premium merearis assequi et 
apud nos et sedem apostoHcam debeas merito commendari. Dat. Avin. 
IUI idus iunii anno nono. 

Beg. 113, f. 62, litt. secr. nr. 482. 

4.45. — 1335 Juni 13. Avignon. 

[Johannes XXII] iusticiariis civitatis Metensis. 

Gravis dilectarum in Christo filiarum priorisse et conventus mo- 
niahum inclusarum Metensium ordinis S. Augustini secundum instituta 
et sub cura fratrum ordinis Predicatorum viventium nobis exhibita 
conquestio continebat, quod vos priorissam et conventum easdem, que 
in contemplationis altitudine viteque puritate sub clausura claustrali 
virtutum domino iugiter famulantur, angariari contra statuta canonum 
satagentes, ut vobis sexcentas libras turonensium parvorum pro sub- 
sidio et necessitatibus civitatis Metensis solverent aut tres mulieres, 
quas in monasterio predicto volebatis includere, secum reciperent, 
quamvis ipse suas allegarent ad hoc non suppetere facultates eis, qui- 
bus obtentu regis eterni, cuius obsequiis insistunt continue, subvenire 
potius debebatis, imponere pro vestre voluntatis libito curavistis, ac 
deinde exaggerando premissa dicimini statuisse, quod, nisi dicte prio- 
rissa et conventus eandem pecunie^summam infra terminum sibi pre- 
iixum solverent, mille ducente libre dicte monete super census et 
hereditates earum per manus reciperentur campsorum in dicta necessi- 
tates et subsidium convertende censusque predicti exponerentur ab 
Ulis, qui eos tenebantur solvere, redimendi, quodque si predicte prio- 
rissa et conventus contra quoscumque presumerent iudicialiter experiri, 
tarn persone quam bona ipsarum ponerentur extra ipsius gardiam civi- 
tatis. Cum autem premissa, si eis veritas, quod nequimus faciliter 
credere, suffragetur, in divine maiestatis offensam et libertatis deroga- 
tionem ecclesiastice ac honestatis publice lesionem animarumque vestra- 
rum salutis et fame dispendium redundare noscantur, discretionem 
vestram requirimus et hortamur . . . quatinus a predictis tarn perni- 
ciosis penitus desistatis . . . Et si forsitan contra eas ac bona earum 
foret occasione huiusmodi aliquid attemptatum, illud revocare cum 
effectu . . . studeatis . . . Datum Avin. idus iunii a. nono. 
Meg. 113, f. 62\ litt. secr. nr. 483. 



_ 214 — 

446. — 1335 Juni 13. Ävignon. 
[Johannes XXII] Henrico electo Metensi. 

Gravis dilectarum in Christo fiUarum — (Scquentia id in litt, praeced.) 
— redundare noscantur, nos ipsos per aUas nostras litteras, quas inde 
sibi dirigimiis, exhortamur, ut a predictis . . . omnino desistant . . . 
Quocirca discretioni tue . . . mandamus, quatiniis predictos iusticiarios, 
ut a premissis desistant omnino et, si contra prefatas . . . vel earum 
bona super predictis in aUquo processissent de facto, id revocare stu- 
deant cum effectu, moneas efficaciter et inducas ipsos ad hoc, si ne- 
cesse fuerit, summarie simpliciter et de piano ac sine strepitu et figura 
iudicii per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compellendo, 
non obstante si eis vel eorum aliquibus communiter vel divisim a 
sede apostolica sit indultum, quod interdici suspendi vel excommuni- 
cari non possint per litteras apostolicas non facientes plenam et ex- 
pressam ac de verbo ad verbum de indulto huiusmodi mentionem. 
Dat. Avin. id. iunii a. nono. 

B^g. 113, 159\ m. secr. nr. 978. 

447. — 1325 Juni 13. Ävignon. 

Universis etc. Gasbertus . . . (pape camerarius) etc. 

Ad apostolicam sedem accedens discretus vir Gerardus de Spi- 
nallo presbiter Tullensis dyoc. nobis exponere procuravit, quod ipse 
parochialem ecclesiam de Columbario Metensis dyoc. per octo annos 
vel circa tenuit ad sacros ordines non promotus nee super hoc dis- 
pensacione obtenta, fructus percipiens ex eadem. Sane cum dictus 
Gerardus, qui prefatam ecclesiam dimisisse dicitur, pro fructibus inde 
per ipsum tempore predicto perceptis, qui ad sexdecim libras turonen- 
sium parvorum possunt ascendere, sicut asseruit, annuatim, quinqua- 
ginta florenos auri ad expugnationem rebellium Sancte matris ecclesie 
et hereticorum partium Lombardie obtulerit se daturum, remissionem 
sibi de residuo fieri per sanctissimum patrem et dominum nostrum 
dominum J. divina Providentia papam XXII suppliciter postulando, pre- 
fatus dominus noster summus pontifex volens cum ipso super hiis 
agere gratiose, totum residuum dictorum fructuum sibi gratiose remisit, 
mandans nobis oraculo vive vocis, ut dictos quinquaginta florenos auri, 
si esset ita, recipi faceremus concederemusque sibi quitacionem de 
Ulis. Cumque prefatus Gerardus asserens in sua vera conscientia ita 
esse dictos quinquaginta florenos auri ipsius domini pape camere ad 
expugnationem predictam duxerit assignandos, nos ipsum Gerardum de 



- 215 ~ 

illis quinquaginta florenis auri absolvinins et quitamiis, has sibi litte- 
ras etc. Datum Avinione die XIII mensis innii anno indictione et 
pont. predictis {sc. a. 1325 indict. VIII p. a. nono). 

Obl et Sol 9 (318), f. 83^; similiter Intr. et Exü. 05, f. 24. 

448. — 13^5 Juli 8. Ävignon. 

Johannes XXII Ottoni de Aventica confert ecclesie Metensis cano- 
nicatiim, prebendam vero ac dignitatem cum cura vei sine cura, etiam 
si ad ipsam dignitatem per electionem consueverit quis assiimi, dum- 
modo huiusmodi dignitas maior post episcopalem in eadem ecclesia 
non existat, si in eadem ecclesia vacant ad presens vei quam primum 
simul vei successive vacaverint, eidem reservat, non obstante quod in 
Lausanensi et in de monasterio Grandisvallis et in S. Ursicini Basi- 
liensis dioc. ecclesiis sub expectatione prebendarum in canonicum 
est receptus et de prepositura eiusdem Basiliensis ecclesie in Romana 
curia litigat. Tamen postquam dignitatem fuerit assecutus, predictam 
preposituram omnino dimittere teneatur. 

Litterarum scientia, vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. VIII 
idus iulii a. nono. 

Beg.79, f. 345, nr. 2216. 

449. — 1325 Juli 11. Ävignon. 

Johannes XXII Guillelmo de Ceys confert ecclesie Bisuntine ca- 
nonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante quod in 
ecclesia Romaricensi canonicatum et prebendam ac parrochialem eccle- 
siam de Bayro Tullensis dioc. obtinet. 

Nobilitas generis, morum decor . . . Dat. Avin. V idus iulii a. nono. 

In e. m. abbati monasterii S. Vincentii Bisuntini et decano Montis- 
Belliguardi Bisuntine dioc. ac Albrico de Metis archidiacono Metensi 
capellano nostro. 

Beg. 79, f. 204\ nr. 1829. 

450. — 1325 Juli 26. Ävignon. 

Johannes XXII Bertaldo de Metis confert eccl. Metensis canoni- 
catum et prebendam, quos Bertramus dictus Piedeschaut per magistrum 
Albericum de Metis archidiaconum Metensem procuratorem suum in 
manibus Petri S. Susanne tit. presbiteri cardinalis libere apud sedem 
apostolicam resignavit. 

Personam tuam . . . Dat. Avin. VII kl. augusti a. nono. 



— 216 — 

In e. m. de Gorzia et de S. Nabore monasteriorum abbatibus 
Metensis dioc. ac magistro Johanni de Rocca canonico Neapolitano ca- 
pellano nostro. 

Beg. 79, f. 270, nr. 1996. 

451. — 1335 Juli 29. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Asseloy usque ad id tempus canonico 
Nivernensi cupienti permutare canonicatiim et prebendam suos cum 
Stephano Mourini usque ad id tempus canonico Metensi, postquam 
uterque prebendam et canonicatum suos resignavit in manibus Petri 
tit. S. Susanne presbiteri cardinahs, confert ecclesie Metensis canonica- 
tum et prebendam sie vacantes. 

Apostolice sedis circumspecta benignitas . . . Dat. Avin. IUI kl. 
augusti a. nono. 

In e. m. de Gorzia et de S. Nabore Metensis diocesis monaste- 
riorum abbatibus ac magistro Johanni de Rocca canonico NeapoUtano 
capellano nostro. 

Beg. 79, f. 285, nr. 2043. 

453. — 13J25 August 1. Avignon. 

[Johannes XXII] iusticiariis civitatis Metensis. 

Dudum non absque grandi admiratione percepto, quod vos dilec- 
tas in Christo filias priorissam et conventum moniahum inchisarum 
Metensium . . . angariare contra statuta canonum satagentes ut vobis 
{etc. ut in litteris d. 13 iunii datis usque ad) gardiam civitatis. Vobis 
requisitionis et exhortationis direxisse meminimus scripta nostra, ut a 
predictis . . . desisteretis penitus . . . et si forsan contra eas ac bona 
ipsarum foret ahquid occasione huiusmodi attemptatum, illud revocare 
prudenter et provide curaretis. Verum quia sicut accepimus, vos re- 
quisitionibus et exhortacionibus paternis huiusmodi obauditis contra 
easdem priorissam et conventum paupertate oppressas nimia manum 
vestram solito durius aggravantes per captionem et occupationem 
'suorum proventuum eis subtrahere nimis impudenter nitimini victum 
suum, vos iterato requirimus et monemus, quatinus ... ab ipsarum 
. . . molestationibus penitus desistentes, quicquid de bonis et proven- 
tibus suis capi occasione huiusmodi feceritis, eis restituere ac ipsas . . . 
prosequi favorabiliter taliter studeatis, quod aho non egeant remedio 
in hac parte . . . Datum ut supra (= Avin. kl. augusti a. nono), 
Beg. 113, f. 53\ nr. 411. — Biezler nr. 531. 



— 217 — 

453. — 1325 August 1. Ävignon. 

[Johannes XXII] Henrico electo Metensi eiusque vicariis officialibns 
et locatenentibus. 

Nuper ex gravi conquestione . . . {Postquam enarravüquerelam anwnia- 
lihus inclusis Metensibus prolatam, id in litteris d. 13 iunii, prosequitur) : 
Tibi, fili electe dedisse meminimus nostris aliis certi tenoris litteris in man- 
datis, iit eosdem iusticiarios, quod a predictis . . . omnino desisterent et si 
contra prefatas ... in aliquo de facto processerant, id curarent effec- 
tualiter revocare, monere et efficaciter inducere procurares ipsos ad 
hoc, si necesse foret, summarie simpliciter et de piano ac sine strepitu 
et ligura iudicii per censuram ecclesiasticam appellatione postposita 
compescendo. Verum cum vos predicti vicarii ofüciales et locatenen- 
tes, te, dicte electe, in remotis agente, pro eo mandatum huiusmodi 
renueritis, ut intelleximus, exequi, quod vobis non dirigebatur expresse, 
discretioni vestre in virtute sancte obedientie ac sub excommunicationis 
pena, quam, si negligentes vel remissi fueritis in executione presentis 
mandati nostri, vos incurrere volumus ipso facto, per apostolica scripta 
committimus et mandamus, quatinus vos et singuli vestrum, qui super 
hoc fueritis requisiti, predictos iusticiarios moneatis et efficaciter indu- 
catis, ut a premissis . . . molestationibus cessent . . . Dat. ut supra 
(= Avin. kl. augusti a. nono). 

Beg. 113, f. 171\ nr. 1021. 

454. — 1325 August 1. Avignon. 

Johannes XXII priorisse et conventui monialium inclusarum Me- 
tensium nunciat se pro eisdem litteras destinasse iusticiariis Metensibus. 

Litterarum vestrarum, quas benigne recepimus . . . Dat. ut supra 
(= Avin. kl. augusti a. nono). 

Beg. 113, f. 54, nr. 412. 

455. — 1325 August o. Avignon. 

Johannes XXII Eduardo comiti Sabaudie, Guigoni Dalfmo Vien- 
nensi et Henrico electo Metensi gubernatori Dalfinatus Viennensis nun- 
ciat, quod cupiens, ut super gravi dissidio inter eos exorto omissis 
congressibus bellicis periculosis per viam pacificam terminando tracta- 
tores eligantur pacis et ab eisdem treuge ineantur, mittit ad eos nuncios. 

Credimus, fiU, quod si prudenter . . . Dat. Avin. nonas augusti 
a. nono. 

Beg. 113, f. 62\ litt. secr. nr. 484. 



— 218 — 

456. — 1325 August 5. Ävignon. 

Johannes XXII Petriim archiepiscopum Lugdunensem rogat, qua- 
tinus Jacobo episcopo Appamiamm et Raymundo abbati monasterii 
S. Egidii ord. S. Bened. Nemausensis dioc. apostolice sedis nunciis 
assistat, ut Elduardus comes Sabaudie, inter quem ex parte una et 
Guidonem Dalphinum Viennensem necnon Henricum electum Metensem 
patruum dicti Dalphini et gubernatorem Dalphinatus ex altera dispen- 
diosa discrimina existunt, dictorum nunciorum, quos papa misit ad in- 
dicendum inter predictos dissidentes treugas, persuasionibus obtemperet. 

Non ignorat tua . . . Dat. Av. nonas augusti a. nono. 

In e. m. Ludovico de Sabaudia . . . Imberto domino Belliloci . . . 
Hugoni Dalfini domino Fuciniaci^) . . . Ademario de Pictavia comiti 
Diensi . . . Ademario de Pictavia minori. 
Beg. 113, f. 63, nr. 485. 

457. — 13J25 August 9. Avignon. 

Johannes XXII omnibus vere penitentibus et confessis, qui eccle- 
siam monasterii monialium S. Cläre Metensis ordinis eiusdem Sancte 
in nativitatis domini, pasche, ascensionis, penthecostes quatuorque B. 
Marie virginis gloriose necnon in B. Johannis Baptiste et S. Francisci 
et eiusdem S. Cläre festivitatibus centum, eis vero qui per octo dies 
festivitates ipsas immediate sequentes devote visitaverint annuatim, 
quadraginta dies de iniunctis eis penitenciis relaxat. 

Vite perennis gloria . . . Dat. Avin. V idus augusti a. nono. 
Beg. 79, f. 325, nr. 2161. 

458. — 1325 August 26. Avignon. 

Johannes XXII Ludovicum episcopum Lingonensem transfert ad 
ecclesiam Metensem vacantem per recessum Henrici Dalphini in statum 
laicalem. 

[Johannes XXII] venerabili fratri Ludovico episcopo Metensi. 

Romana ecclesia, que super universas . . . Dudum siquidem . . . 
Henrico Dalphini domino Baronie Montisalban[ensis] tunc electo Metensi 
regimini Metensis ecclesie presidente, nos cupientes eidem ecclesie, cum 
eam vacare contingeret, personam utilem apostolice sollicitudi- 
nis studio presidere, provisionem eiusdem ecclesie, cum ipsam quovis 
modo vacare contigeret, ordinacioni et disposicioni nostre et sedis 
apostolice ea vice duximus reservandam. Postmodum vero dictus 



V Mutato uhi dicitur: ut prefatus Dalfinus. 



— 219 — 

Henricus timc electus nee in sacris ordinibus constitutus, vitam eligens 
et assumens professioni pastorali quinimo clericali contrarium suscepit 
cingiüum milicie secularis sumtisque militaribus armis actibus bellicis 
se ingessit^) ac subsequenter in habitii militari ad presenciam nostram 
se conferens nobis humiliter supplicavit, ut eidem ecclesie providere 
de oportuno presule curaremus. Nos igitur . . . tum propter premissa 
tum etiam quia idem Henricus tunc electus infra tempus de consecran- 
dis episcopis a canonibus diffinitum se nedum in episcopum consecrari, 
sed nee etiam ad sacros ordines fecerat promoveri, evidentius intuentes, 
quod pro derelicto prorsus habebat ecclesiam supradictam, pro utilitate 
eiusdem Metensis ecclesie propositum eiusdem Henrici quoad dicte 
ecclesie dimissionem auctoritate apostolica approbantes dictamque Me- 
tensem ecclesiam vacare propterea reputantes ac volentes eidem ecclesie, 
ne dispendia prolixe vacationis incurreret, paterna solicitudine preca- 
vere, . . . demum in te tunc Lingonensi episcopo . . . noster animus 
requievit. Intendentes igitur tam dicte Metensi ecclesie quam domi- 
nico gregi eiusdem salubriter et utiliter providere, te a vinculo, quo 
tenebaris dicte Lingonensis ecclesie, cui preeras, . . . absolventes, te 
ad prelibatam ecclesiam Metensem transferimus teque ipsi ecclesie Me- 
tensi in episcopum prefecimus et pastorem . . . Dat. Avin. VII kl. sep- 
tembris a. nono. 

In e. m. capitulo eccl. Met. . . . populo civitatis et diocesis Me- 
tensis . . . universis vassallis eccl. Met. . . . archiepiscopo Trever. 
Beg. 79, f. 349, nr. 2231. — Biezler nr. 538. 

459. — 1335 August 26. Ävignon. 

Johannes XXII Ludovicum episcopum Lingonensem transf'ert ad 
ecclesiam Metemem. 

[Johannes XXII] venerabiH fratri Ludovico episcopo Metensi. 

Ecclesia Metensi ex eo nuper vacante, quod Henricus olim electus 
Metensis ad statum laicalem se transferens insigniri se fecit cingulo 
militari, nos eidem ecclesie, cuius provisionem nobis ea vice duximus 
reservandam, providere de pastore ydoneo cupientes et ad te dirigentes 
intuitum mentis nostre, te a vinculo, quo astrictus tenebaris Lingonensi 
ecclesie, cui preeras, auctoritate apostohca absolvimus et ad eandem 
ecclesiam Metensem de fratrum nostrorum consilio duximus transferen- 
dum. Quocirca fraternitati tue mandamus, quatinus ad eiusdem Me- 
tensis ecclesie gubernacionem providam sie tue soUcitudinis studia 

') Henricus cum Guigone nepote devioit Eduardum comitem Sabaudie apud 
Vareywm d. 7 augusti 1325. Oibrario, Storia della Monarchia di Savoia III, 13 sq. 



— 220 — 

dirigas, quod ipsa sub tuo fructuoso regimine spiritualibus et tempo- 
ralibus commodis amplietur tuque preter retributionis eterne premium 
nostram et apostolice sedis graciam uberius merearis. Dat. Avin. VII 
kl. septembris a. nono. 

Beg. 113, f. 72, litt. secr. nr. 531. — Bieder nr. 539. 

460. — 13j25 August 26. Avignmi. 
[Johannes XXII] Ademaro de Montilio. 

Apostolice sedis benignitas consueta . . . Cum itaque canonicatus 
et prebenda necnon archidiaconatus, quos . . nobilis vir Aymo de 
Sabaudia miles olim canonicus et archidiaconus Remensis in ecclesia 
Remensi obtinuit, pro eo quod idem Aymo nuper recepto cingulo mi- 
licie secularis ad statum omnino se transtulit laycalem, vacare nos- 
cantur ad presens . . . nos . . . canonicatum et prebendam ac archi- 
diaconatum predictos . , . tibi conferimus . . . Dat. Avin. VII kl. sep- 
tembris a. nono. 

Reg. 79, f. 355\ nr. 2246. 

461. — 1325 September 1. Avignon. 

[Johannes XXII] Jacobo episcopo Appamiensi et Raymundo abbati 
monasterii S. Egidii Nemausensis dioc. (nunciis a papa ad comitem Sa- 
haudie et Dalphinum Viennensem missis). 

Receptis benigne htteris vestris . . . Vestram volumus prudentiam 
non latere, quod nos Guigoni Dalfino Viennensi et Henrico Dalfini 
patruo suo ad nostram presentiam accedentibus hiis diebus strages 
corporum, animarum pericula, rerum lapsus, depopulationes terrarum . . ., 
que iam ex eorum et dicti comitis {Eduardi Sahaudie) et ipsorum pre- 
decessorum guerris et commotionibus provenerunt hactenus et formi- 
dantur verisimiliter imposterum, . . . ostendentes ... eis duximus 
suadendum, ut . . . omissis omnino congressibus beUicis ad pacem et 
concordiam cum eodem comite reformandam suos animos inclinarent 
... et demum, cum nos requireremus prefatum Henricum, quod nobis 
personas aliquas . . . pro parte sua et eiusdem Dalfini ad pacis trac- 
tatum prosequendum huiusmodi nominaret, ipse nobis ilico respondit, 
quod hoc facere commode non poterat de presenti, cum probabiliter 
ignoraret, quas personas et cuius status prefatus comes ad predicta 
voluerit nominare. Nam si personas sublimes vel mediocres aut in- 
feriores ad tractandum . . . poneret dictus comes, iidem Dahin us et 
Henricus simihs conditionis personas pro parte sua super hiis nomina- 
bunt . . . Dat. Avin. kl, septembris a. nono. 
Reg. 113, f. 63, litt. secr. nr. 487. 



— ä21 — 

462. — 1325 September 1. Avignon. 

Johannes XXII Guigoni Daliino Viennensi et Henrico Dalfini eius 
patruo nunciat, quod ex insinuatione Jacobi episcopi Appamiensis et Ray- 
mundi abbatis monasterii S. Egidii apostolice sedis nunciorum sibi 
innotuit, quod Eduardus comes Sabaudie prefatis nunciis ad suam pre- 
sentiam accedentibus ad respondendum eis super tractatu pacis certum 
terminum assignavit, infra quem cum amicis suis deliberare voluit. 

Sicut ex insinuatione . . . Dat. ut supra (= Avin. kl. septembris 
a. nono). 

Eeg. 113, f. 64, nr., 489. 

46*$. — 13J25 Octoher 2. Ävignm. 

[Johannes XXII] Lupoldo duci Austrie et Styrie. 

Antequam nobis tue nobihtatis littere, per quas provisionem Me- 
tensis eeclesie petebas usque ad adventum nunciorum . . . per nos in 
suspenso teneri, presentate fuissent, nos de certa persona tibi accepta, 
sicut credimus, tuique honoris et comodi zelatrice duxeramus eidem 
eeclesie providendum. Quare nos habeat super hoc tua nobilitas, que- 
sumus, excusatos. Dat. Avin. VI nonas octobris a. decimo. 
Reg. 113, f. 249\ litt. secr. nr. 1461. — Bieder nr. 551. 

464. — 1325 October 3. Avignon. 

Johannes XXII Guigoni Dalfino Viennensi et Henrico Dalfini eius 
patruo binis litteris nunciat se gaudere accepto nuncio, quod inter eos 
ex parte una et Eduardum comitem Sabaudie ex altera inite sunt treuge 
ad instans festum omnium Sanctorum durature et electi sunt tractatores 
certi ad tractandum de pace reformanda. 

Insinuatione venerabilis fratris . . . Dat. Avin. V nonas octobris 
a. decimo. 

Heg. 113, f. 367, litt. secr. nr. 2140. 

465. — 1325 Odoher 6. Avignon. 

[Johannes XXII] regi Boemie. 

Priusquam super provisione novissima Metensis eeclesie litteras 
. . . regalis excellencie haberemus, tali persone de ipsa provideramus, 
quam iuxta notabilem sue condicionis essenciam tibi verisimiliter cre- 
dimus esse gratam . . . Dat. Avin. II nonas octobris a. decimo. 
Heg. 113, f. 249, litt. secr. nr. 1462. — Bieder nr. 554. 



— 222 — 

466. — 1325 October 7. [Ävignon.] 
Servitium episcopi Lingonensis in Burgundia. 

Eodem anno (1325) indictione {VIII) loco et testibus die VII 
mensis octobris dominus Petrus electus Lingonensis promisit pro suo 
communi servitio per procuratores Villi'" flor. auri et quinque servitia 
famil|iarium] persolvere, medietatem in festo B. Johannis baptiste pro- 
xime venture et aliam medietatem in festo omnium Sanctorum. Alioquin 
infra tres menses, et iuravit ut in forma. 
Obl. et Sol 6, fol. 49K 

467. — 1325 Octoher 20. Ävignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi indulget, ut octo de- 
rlei eins commensales eiusdem obsequiis insistentes, quos ad hoc 
duxerit eligendos, fructus redditus et proventua beneficiorum suorum 
ecclesiasticorum cum cura vel sine cura usque ad triennium integre, 
cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, percipere valeant, quin 
resideant. 

Personam tuam claris . . . Dat. Avin. XIII kl. novembris a. decimo. 

In e. m. Crudatensis et de Luxovio ac de Lutra monasteriorum 
abbatibus Vivariensis et Bisuntine dioc. 

Beg. 80, f. 245\ nr. 672. — Biezler nr. 556. 

468. — 1325 October 23. [Ävignon.] 

Servicium episcopi Metensis in Lotoringia^). — XIX card. 

Eisdem anno et die {seil. 1325 die XXIII mensis octobris) indictione 
( VIII) loco et testibus dominus Ludovicus episcopus Metensis recognovit 
commune servicium sui immediati precessoris, quod est VP"* flor. et 
quinque servicia familiarium, et promisit pro suo communi servicio VI«» 
flor. et quinque servicia familiarium persolvere, omnia predicta servicia 
in tribus terminis infrascriptis, videlicet a festo proximo omnium Sanc- 
torum ad annum IUI™ flor. et servicia familiarium pro rata, et in alio 
festo omnium Sanctorum IUI" flor. et in alio et ultimo termino omnium 
Sanctorum secuturo annis revolutis tantundem, et servicia familiarium 
pro rata. Alioquin infra tres menses, et iuravit ut in forma. 
Obl. et Sol 6 (297), f. 50. 

469. — 1325 October 25. Ävignon. 

[Johannes XXII] iuratis et comunitati civitatis Metensis. 



^) loco nugia ms. 



— 22ii ~ 

Preces, quas vobis ex affectu paterno porrigimus, introduci a 

vobis ad effectum exauditionis favorabilis confidentes, universitatem 

vestram rogamus et hortaiiiur attentiiis, quatinus dilectum filium Gile- 

tum de Avoeuria^), quem, ut accepimus, ratione guerre inter vos et 

adversarios vestros commote detinetis captivum, velitis a captivitate 

hiüusinodi pro divina et apostolice sedis revereiitia liberare vel saltem 

sub fide prestanda, sicut moris est in illis partibus, usque ad unius 

aiini spacium, nisi guerra ipsa pacificetur, interim relaxare, ita quod 

devotionis vestre proraptitudinem comraendare provide cum gratiarum 

actionibus debeamus, Datum ut supra (= Avin. VIII kl. novembris 

a. deeimo). 

Beg. 113, f. 350, litt. secr. nr. 1465. — Biezler nr. 563. 

470. — 1335 October 25. Ävignon. 

Johannes XXll eisdem (seil, iuratis et communitati civitatis Me- 
tensis). 

Vacantis nuper Metensis ecclesie simul et conditionem notabilem 
. . . Ludovici Metensis episcopi . . . intuentes, dum utriusque inspexi- 
mus meritum, de Lingonensi ecclesia congrue duximus ipsum episcopum 
ad eandem Metensem ecclesiam de fratrum nostrorum consilio trans- 
ferendum. Qui cum commendandus desideret ex se ipso spiritualiter 
et temporaliter ipsi ecclesie suisque caris subditis et amicis prodesse 
non minus actore (!) domino quam preesse, ad ipsum quoque ac 
dictam eins ecclesiam benivolentia et caritate precipuis premissa con- 
sideratio (Cetera desuntf) 

(Precedit et sequitur: Avin. VIII kl. oet. a. 10.) 
Beg. 113, f. 250 litt. secr. nr. 1466. 

471. — 13J25 October 25. Ävignon. 
[Johannes XXII] Ludovico episcopo Metensi, 

Cum dilectos filios iuratos et communitatem civitatis Metensis per 
alias nostras litteras exhortamur, ut dilectum filium Giletum de Avo- 
curia, quem ratione guerre sue captivum, ut accepimus, detinent, . . . 
velint . . . liberare vel saltem . . . relaxare, volumus et tuam fraterni- 
tatem requirimus et rogamus, quatinus efficaciter super hiis interponere 
studeas partes tuas. Dat. Avin. VIII kl. novembris a. deeimo. 
Beg. 113, f. 250, litt. secr. nr. 1468. — Biezler nr. 563. 

1) cf. La guerre de Metz, p. 150 v. 91 ; Bespomum iuratonm et communitatis. 
cf. Histoire generale de Metz, IV p. 17, et Huguenin, Les chroniques de Metz, 
p. 52—54. 



— ^24 — 

472. — 1325 Octoher 26. Ävignon. 
Johannes XXII Johanni regi Boemie. 

Ad nostram veniens presentiam . . Guillelmus Pinchon clericus 
et nuncius regius nobis tue celsitudinis litteras presentavit ... Et 
ecce, tili carissime, quod super expeditione dileeti filii Gileti de Avo- 
curia . . . Ludovico episcopo ac . . iuratis et communitati Metensi per 
litteras scribimus oportunas, et nichilominus archidiacono Metensi in- 
iunximus, ut eisdem iuratis et communitati efficaciter super hiis scri- 
bere procuraret. Dat. Av. VIII kl. novembris a. decimo. 

Beg. 113, f. 249^, liU. secr. nr. 1464. — Bieder nr. 563. 

473. — 1325 Octoher 29. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni de Deicustodia canonico Virdunensi in- 
dulget, ut Eduardi Barri-Ducis comitis insistens obsequiis fructus red- 
ditus et proventus beneficiorum suorum ecclesiasticorum usque ad 
triennium integre percipere valeat, cotidianis distribucionibus dumtaxat 
exceptis, quin personaliter resideat. 

Litterarum scientia, vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. IUI 
kl. novembris a. decimo. 

In e. m. S. Pauli Virdunensis et de S. Michaele Virdun. dioc. mo- 
nasteriorum abbatibus ac Widerico de Tuylleyo canonico TuUensi. 
Beg. 80, f. 391\ nr. 1138. 

474. — 1325 Octoher 29. Ävignon. 

Johannes XXII Egidio de Burmonte canonico Virdunensi indulget, 
ut Eduardi etc. ut in proximo precedenti. 

Sedis apostolice Providentia . . Dat. Avin, IUI kl. novembris 
a. decimo. 

In e. m. ut in proximo procedenti. 
Beg. 80, f. 392, nr. 1139. 

475. — 1325 Octoher 29. Ävignm. 

Johannes XXII Matheo de Ponte canonico Tullensi indulget, ut 
Eduardi etc. ut in proximo precedenti. 

lUi sunt favoris uberis gracia . . . Dat. Avin. IUI kl. novembris 
a. decimo. 

Beg. 80, f. 426, nr. 1244. 

476. — 1325 November 12. Ävignon. 

Johannes XXII decano Maguntinensis et archidiacono Metensis ac 
Boemundo de Saraponte canonico Treverensis ecclesiarum nunciat, 



— 225 — 

quod Johannem de Funtibus canonicum ecclesie Maguntinensis tanquam 
prepositum ecclesie Pingwensis habilitavit eisdemque mandat, qualinus 
prefatam preposituram eidem Jolianni vel eius procuratori conferre et 
assignare curent. 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Av. II idus novembris a. decimo. 

Reg. 80, f. 160, nr. 441. 

477. — 13^5 November 15. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Esseyo monacho monasterii Gorziensis 
ord. S. Bened. Met. dioc. reservat prioratum vel administrationem seu 
officium aut beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura ad 
coUationem vel presentacionem seu quamvis aliam dispositionem abbatis 
et conventus monasterii Gorziensis communiter vel divisim spectantem 
vel spectans, solitum vel solitam monachis ipsius monasterii assignari, 
si quis vel si qua aut si quod vacat ad presens vel cum vacaverit. 

Religionis zelus vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. XVII 
kl. decembris a. decimo. 

In e. m. scolastico Tullensis et Virdunensis ac eiusdem TuUensis 
cancellariis ecclesiarum. 

B^g. 80. f. 137\ nr. 364. 

478. — 13^5 November 16. Avignon. 
Johannes XXII Ludovko episcopo Metensi mandat., quathms Baldc- 

\winnm archiepiscopiim Treverenscm, Johannem regem Boemie, Ferricmn 
[ducem Lothoringic et Ednardum comitem Barensem ex una parte atque 
cives Metenses ex altera inducat ad ineundum treugas et reformandum 
mcem. 

[Johannes XXIIJ Ludovico episcopo Metensi. 
Nuper infausti rumoris assertione percepimus quod humani ge- 
leris inimicus . . . inter venerabilem fratrem Baldovinum archiepiscopum 
tTreverensem et carissimum in Christo filium nostros (I) Johannem 
Tegem Boemie illustrem ac dilectos (ihos nobiles viros Ferricum ducem 
Lothoringie ac Eduardum comitem Barensem et nonnullos fautores et 
adiutores ipsorum ex parte una et dilectos filios cives Metenses ex 
altera gravis dissensionis materiam suscitavit, adeo periculose partes 
commovendo, quod omissis viis pacificis et iuris semitis pretermissis 
per aggressiones hostiles et bellicosos insultus se ad invicem offendere 
et invadere non absque rerum et personarum suarum dispendiis et 
animarum amplius formidandis periculis moliantur. Nos autem . . . 
inter dissidentes eosdem reformari pacem et concordiam et obviari 

15 



— 226 — 

salubriter periculis, que dissensiones comminantur huiusmodi, desidera- 
biliter affectantes, oportuna querere remedia super hiis paterne solici- 
tudinis studiis non cessamus. Hinc est, quod nos ad personam tuam, 
quam misericordiarum dominus diversarum gratiarum titulis insignivit, 
nostre considerationis dirigentes intuitum et de creditis tibi dono celesti 
virtutibus obtinentes in domino Qduciam specialem, ad pacem et con- 
cordiam inter dissidentes predictos actore domino reformandam te, 
quem ad eam affici confidimus, speeialiter providimus eligendum. Quo- 
circa fraternitati tue per apostolica scripta mandamus, quatinus imposi- 
tum tibi onus huiusmodi suscipiens reverenter, ad eas partes sine 
cunctatione studeas personaliter te conferre, circa reformationem pacis 
et concordie huiusmodi exhibiturus secundum datam a deo tibi pru- 
dentiam Studium operosum. Interim autem, ut cessantibus guerrarum 
fremitibus votive pacis tractatus in hac parte fieri melius valeat et 
actore domino consummari, partes easdem ad ineundum treugas usque 
ad competentis temporis spacium, infra quod tractatus huiusmodi possit 
perfici, duraturas moneas efficaciter et inducas. Et ut eo utilius super 
predictis procedere valeas, quo maiori fueris auctoritate munitus, nos 
tractandi reformandi et faciendi solidam pacem et concordiam inter 
easdem partes perpetuo duraturam ipsamque necnon treugas predictas, 
cum inite fuerint, penis et sententiis spiritualibus ac modis et formis 
aliis, de quibus expedire cognoveris, vallandi et etiam roborandi ac 
omnes et singulas coUigationes ligas confederationes societates et pac- 
tiones, que inter ipsos vel eorum aliquos intervenissent huiusmodi 
occasione discordie nutriende, utpote contra bonum pacis in summi 
regis offensam presumptas illicite dissolvendi irritandi et annuUandi 
seu nullas esse et irritas decernendi ac quascumque penas adiectas et 
iuramenta prestita super illis quibuscumque modo forma vel expressione 
verborum, presertim cum iuramentum vinculum iniquitatis esse non 
debeat, relaxandi et quecumque alia impedimenta et obstacula quehbet 
inde toUendi et etiam removendi et cetera omnia, que circa premissa 
fuerint oportuna, plenarie exercendi, impedientes quoque ac turbatores 
pacis et concordie huiusmodi ac fractores seu violatores treugarum ip- 
sarum, postquam inite fuerint, tam clericos quam laicos cuiuscumque 
preminentie conditionis dignitatis et status, etiam si pontilicali vel 
quavis alia prefulgeant dignitate, auctoritate nostra appellatione post- 
posita compescendi, non obstante si eis vel eorum ahquibus comuniter 
vel divisim a sede apostolica sit indultum, quod excommunicari aut 
ecclesie et terre ipsorum ecclesiastico interdicto subici non possint, per 
litteras apostohcas non facientes plenam et expressam ac de verbo 



— 227 - 

ad verbum de indulto huiiismodi mentionem, plenam et liberam eidem 
fraternitati tue concedimus tenore presentium potestatem. Datum Avi- 
nione XVI kl. decembris anno decinio. 

Heg. 113, litt. secr. f. 276\ nr. 1635. — Biezler nr. 582. 

479. — 13J2Ö November 19. Avignon. 

Johannes XXII Godefrido Therrico de Metis confert ecclesie 
S. Salvatoris Metensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat, 
non obstante quod in ecclesia B, Leodegarii de Marsallo Metensis dioc. 
sub expectatione vacature prebende in canonicum est receptus. 

Meritis tue probitatis . . . Dat. Avin. XIIIl kl decembris a. decimo. 

In e. m. decano S. Theobaldi iuxta muros Metenses et archidiacono 
de Marsallo Metensis dioc. ac Stephano Morini canonico Nivernensis 
ecclesiarum. 

Reg. 80, f. 101, nr. 264. 

480. — 1335 Dezember 24. Avignon. 
[Johannes XXII] Ludovico episcopo Metensi. 

Desiderantes ut inter dilectos filios nobiles viros germanos tuos 
omnis materia dissidii et scandali substrahatur, fraternitati tue sano 
consilio suademus, ut in tuo dissessu (!) ad ecclesiam Metensem ac- 
cessurus cum dilecto filio Ademaro de Pictavia Valentinensi et Diensi 
comite, tuo [et] dictorum germanorura genitore, operosum adhibere pro- 
cures Studium, ut premissa votivum effectum tua mediante vigilantia 
sortiantur. Et quia, sicut displicenter audivimus, illi principes ad conti- 
nuandam guerram contra Metensem civitatem tuo commissam regimini 
se disponunt, immo dicuntur iam dispositi ad eam in potsnti brachio 
prosequendam, fraternitatem tuam requirimus et rogamus, quatinus iter 
tuum ad eas partes accelerans, ut suscitata inter ipsos sopiatur 
dissensio guerrarum periculis evitatis, adhibere operosam solicitudinem 
non omittas. Nos enim super hoc, ut nosti, tibi per alias nostras 
litteras concedimus potestatem. Significaturus nobis et confidenter 
postulaturus, que circa premissa videris oportuna. Datum Avinione IX 
kl. ianuarii anno decimo. 

Heg. 113, f. 251, nr. 1478. 

481. — 1326 Januar 6. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi concedit facultatem 
conferendi hac vice personis ydoneis, de quibus eidem videbitur expe- 
dire, eccl. Metensis canonicatum et thesaurariam vacantes per obitum 

15* 



— 228 — 

Symonis de Marvilla eiusdem eccl. canonici et thesaurarii ac capellani 
papalis, qui niiper in partibus Metensibus diem clausit extremum, cum 
a demente V reservata sint sedes apostolice dispositioni et collationi 
beneficia ecclesiastica per obitum capellanarum papalium ubicumque 
decedentium vacantia. 

Personam tuam grandium virtutmn titulis insignitam . . . Dat. 
Avin. VIII idus ianuarii a. decimo. 
Beg. 81, f. 541, nr. 2954. 

4S3. — 1336 Januar 13. Avignon. 

Johannes XXII Roberto nato qnondam Julieti de Frebecuria con- 
fert ecclesiam de Ayre supra Mosellam Metensis diocesis vacantem per 
obitum Gerardi de Marsallo, qui apud sedem apostolicam diem clausit 
extremum; cuius ecclesie redditus, ut idem asserit, viginti librarum 
Turonensium parvorum secundum taxationem decime valorem annuum 
non excedunt. 

Tue probitatis merita . . . Dat. Avin. idus ianuarii a. decimo. 

In e. m. magistro Leonardo de Guarcino thesaurario eccl. Lingo- 
nensis notario nostro et abbati monasterii S. Vincentii Metensis ac Thome 
de Bollemonte canonico Tullensi. 

Beg. 80, f. 247, nr. 679. 

48S. — 1336 Januar 22. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi concedit, quod ad sup- 
portanda onera et debita persolvenda petere et recipere possit modera- 
tum subsidium a prelatis capituHs collegiis et monasteriis ac canonicis 
et personis singularibus et locis ecclesiasticis quibuscunque secularibus 
et regularibus, exemptis et non exemptis, Cisterciensis Cluniacensis 
Premonstratensis Cartusiensis Grandimontensis, Sanctorum Benedicti et 
Augustini et ahorum quorumcunque ordinum, Sancti Johannis Jerosoli- 
mitani et aliorum hospitalium sive domorum militarium ordinibus dum- 
taxat exceptis, civitatis et diocesis Metensis. 

Sincere caritatis affectus . . . Dat. Avin. XI kl. februarii a decimo. 

In e. m. archiepiscopo Bisuntino et episcopo Lingonensi ac abbati 
monasterii Luxoviensis Bisuntine dioc. 

Beg. 80, f. 300\ nr. 855. — Eiezler nr. 614 c. 

484. — 1326 Januar 22. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi, volens eidem providere 
in eins et ecclesie Metensis facilius supportandis oneribus, indulget, ut 



— 229 — 

ecclesias capitula monasteria coUegia et alia loca ecclesiastica secularia 
et regularia eommque prelatos et personas exempta et non exempta 
civitatis et diocesis Metensis possit semel per aliquam seu aliquas per- 
sonas ydoneas visitare et procurationes ratione visitationis huiusmodi 
ab eisdem taliter visitatis necnon gistas et pastum ac receptiones alias 
sibi debitas ab eisdem in numerata pecunia recipere moderatas. 

Personam tuam sincera prosequentes . . . Dat. Avin. XI kl. februarii 
a. decimo. 

In e. m. archiepiscopo Bisuntino et episcopo Lingonensi ac abbati 
monasterii Luxoviensis Bisuntine dioc. 

Beg. 80, f. 301, nr, 85G. — Bieder nr. 614d. 

485. — 18^6 Januar 22. Ävignon. 
[Johannes XXII] Ludovico episcopo Metensi, 

Tue devocionis precibus . . . Cum itaque, sicut ex parte tua fuit 
propositum coram nobis, sepe contingat cimeteria tuariim civitatis et 
diocesis per effusionem sanguinis vel seminis violari, que non potes 
conciliare comode per te ipsum, nobis humiliter supplicasti, ut provi- 
dere tibi super hoc de oportuno remedio dignaremur. Nos itaque . . . 
quod cimiteria supradicta per aliquem sacerdotem ydoneum reconciliare 
valeas, quociens fuerit oportunum, aqua prius per te vel alium antisti- 
tem, ut moris est, benedicta, presentium tibi auctoritate concedimus 
facultatem . . . Dat. Avin. XI kl. februarii a. decimo. 
Beg. 80, f. 264, nr. 733. — Biezler nr. 614 a. 

486. — 1326 Januar 22. Ävignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi concedit facultatem 
providendi in sua Metensi et in quibuslibet aliis secularibus collegiatis 
ecclesiis non exemptis civitatis et diocesis Metensis, in singulis videlicet 
earum singulis personis ydoneis, quas ad hoc ehgendas duxerit seu 
etiam nominandas, etiam si queUbet earundem personarum unum bene- 
ücium ecclesiasticum cum cura obtineat, de singulis canonicatibus 
ecclesiarum ipsarum ac faciendi singulas personas easdem in dictis 
singulis ecclesiis recipi in canonicos et in fratres ac reservandi pro 
eisdem singulis personis singulas prebendas, si que in dictis ecclesiis 
dicto tempore sue electionis seu nominationis vacabunt vel cum ex- 
tunc vacaverint. 

Personam tuam nobis . . . Dat. Avin. XI kl. februarii a. decimo. 
Beg. 80, f. 301\ nr. 858. — Bieder nr. 614 e. {cf. Histoire generale 
de Metz, II, 530.) 



— 230 — 

487. — 13:26 Januar 22. Ävignon. 

Johannes XXII Liidovico episcopo Metensi supplicanti concedit 
facultatem faciendi recipi hac vice dumtaxat in singulis nionasteriis 
seil ecclesiis regularibus religiosorum seu religiosarum quorumcunque 
ordinum non exemptis sue civitatis et diocesis singulas personas in ca- 
nonicos sive monachos sive monachas, 

Exigit tue sincere devocionis aÜ'ectus . . . Dat. Avin. XI kl. februarii 
a. decinio. 

Beg. 80, f. 300\ nr. 854. — Rieder nr. 614b. 

488. — 1326 Februar 19. Ävignon. 

Johannes XXII Iserbordo (I) Mathei de Antringa consideracione 
Johannis regis Boemie pro illo clerico et notario suo supplicantis con- 
fert ecclesie S. Symeonis Treverensis canonicatimi, prebendam vero 
eidem reservat, non obstante quod in ecciesia S. Theobaldi extra mu- 
ros Metenses auctoritate apostolica in canonicum est receptus et super 
canonicatu et prebenda ecclesie S. Salvatoris Metensis in Romana curia 
litigat. 

Sedis apostolice graciosa benignitas . . . Dat. Avin. XI kl. marcii 
a. decimo. 

In e. m. archiepiscopo Ebredunensi et archidiacono Treverensis ac 
magistro Johanni de Buscho canonico Metensis ecclesiarum. 

Beg. 80, f. 787\ nr. 1437. 

489. — 1326 Februar 20. Ävignon. 

Johannes XXII reservat camere apostolice fructiis primi anni 
beneficiorum ad presens et infra annum sequentem vacantitim apud sedeni 
apostolicam. 

[Johannes XXII.] Ad futuram rei memoriam. 

Onerum necessitates multiplices . . . Deliberatione itaque prehi- 
bita super hiis diligenti, fructus redditus et proventus omnium et sin- 
gulorum beneficiorum ecclesiasticorum cum cura vel sine cura, etiam 
dignitatuum, personatuum et officiorum quorumlibet, exemptorum et 
non exemptorum, nunc apud sedem apostolicam vacantium pro toto 
tempore vacationis ipsorum ac unius anni, tam illorum quam aliorum 
quorumcunque, que usque ad unum annum continuum a die date pre- 
sentium computandum vacare contigerit apud eam, ecclesiis cathedrali- 
bus et abbatiis regularibus ac beneüciis iUis, que ex permutationis 
causa vacare noscuntur seu infra dictum annum vacabunt, dumtaxat 
exceptis, reservamus specialiter et eidem camere {seil, nostre) pro 



— 231 - 

predictis necessitatibus utilius supportandis auctorilate presentium appli- 
camus . . . Nostre tarnen intentionis et voluntatis existit, quod dicta 
Camera vel illi, qui ad coUectionem dictorum fructuum deputabuntur 
per ipsam, partem illam, pro qua unumquodque beneficium ipsorum 
taxatur ad decimam, vel residuum, super quo eidem camere vel de- 
putandis ab ipsa relinquimus optionem, vel medietatem fructuum bene- 
ficii cuiuslibet, quod non esset taxatum forsan ad decimam, exigant 
tantum et percipiant, alia parte seu residuo fructuum predictorum ob- 
tinentibus beneficia pro servitio et oneribus supportandis dimisso. Ut 
autem fructus, redditus et proventus huiusmodi ad utilitatem eiusdem 
camere melius et utilius exigantur, volumus, quod venerabilis frater 
Gasbertus archiepiscopus Arelatensis camerarius noster per ordinarios, 
in quorum civitatibus et diocesibus beneficia predicta fuerint, vel eorum 
officiales seu alios, de quibus ipse viderit expedire, mandet et faciat 
dicte camere nomine illos exigi et levari . . . Datum Avin. X kl. marcii 
anno decimo. 

Reg. 113, litt. secr. f. 295\ nr. 1727. 

490. — 1326 März 1. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopum Bisuntimim et episcopos Lingonen- 
scm ac Virdunensem deputat conservatores, qui episcopiim Ludovicum Me- 
tensem et bona ad eins mensam speciantia ah iniuriatoribus defendant. 

[Johannes XXII] archiepiscopo Bisuntino et Lingonensi ac Virdu- 
nensi episcopis. 

Ad hoc nos deus . . . Sane venerabihs fratris nostri Ludovici 
episcopi Metensis conquestione percepimus, quod nonnulli electi secu- 
lares et religiosi necnon marchiones duces comites barones nobiles et 
alii laici civitatis et diocesis Metensis et partium vicinarum nuper 
occupaverunt et occupari fecerunt castra terras possessiones redditus 
et proventus iurisdictiones iura et nonnuUa aha bona immobilia ad 
mensam episcopalem Metensem spectantia et ea detinent occupata seu 
huiusmodi detinentibus prestant auxilium et favorem, quodque inhibent, 
ne clerici ecclesiasticeque persone ac vidue vel ahe miserabiles per- 
sone, quibus iura defensionem spiritualis iudicü favorabiliter concesse- 
runt, habeant ad dictum iudicium spirituale recursum ac ne idem episco- 
pus molendina et alia utilia edificia in locis ad dictam mensam episco- 
palem spectantibus construere seu edificare [possit] quoquomodo presu- 
mant; nonnuUe quoque alle persone ecclesiastice seculares et reguläres 
ac universitates et singulares persone civitatum necnon et castrorum 
et villarum diocesis et partium earundem . . . eidem episcopo in castris 



— 232 — 

terris iurisdictionil)us iuribus bonis et rebus aliis ad mensam pre- 
dictam spectantibus multiplices molestias inferunt et iacturas. Quare 
dictus episcopus nobis humiliter supplicavit, ut, cum valde difficile 
reddatur eidem pro singulis querelis ad apostolicam sedem habere re- 
cursum, providere sibi super hoc paterna düigentia dignaremur. Nos 
igitur . . . fraternitati vestre . . . luandamus, quatinus . . . conserva- 
tores et iudices prefato episcopo efficacis defensionis presidio assistentes 
non pennittatis eum super premissis ab eisdem vel quibuscumque aliis 
occupatoribus detentoribus molestatoribus presumptoribus et iniuriatori- 
bus indebite niolestari . . . occupatores seu detentores . . . cuius- 
cumque dignitatis Status ordinis vel conditionis extiterint . . . per 
censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo . . . Pre- 
sentibus post quinquenniuin mininie vahturis. Dat. Avinione kl. marcii 
anno decimo. 

Beg. 80, f. 389, nr. 821. — Biezler nr. 638. 

491. — 13J26 April 15. Avignon. 

Johannes XXII Hugoni de Arpaione decano ecclesie Metensis ') 
indulget, ut iuris canonici vel civilis studio legendo vel audiendo in 
loco, ubi Studium vigeat generale, usque ad triennium insistendo Inte- 
rim ratione decanatus ecclesie Metensis, cui cura imminet animarum, 
ad sacerdocium promoveri et in dicta ecclesia personaliter residere 
minime teneatur, proviso quod decanatus predictus debitis interim 
obsequiis non fraudetur et animarum cura in eis nullatenus negligatur. 

Personas morum honestate venustas . . . Dat. Avin. XVII kl. maii 
a. decimo. 

lieg. 80, f. 383\ NU. com. 1115. 

492. — 1336 April ^9. Avignon. 
[Johannes XXII] Ludovico episcopo Metensi. 

Pridem postquam tue fraternitati, ut canonicatum ac prebendam 
et tliesaurariam ecclesie tue Metensis vacantes per obitum Symonis de 
Marvilla eiusdem ecclesie thesaurarii sedis apostolice capellani persone 
ydonee posses auctoritate nostra conferre, de gracia concessimus spe- 
ciali, dilectus filius Hugo de Monte- Justino familiaris tuus asseruit in 



^j Die 25 martii pape eidem contulit eccl. Caturcensis canonicatum provi- 
ditque de prebenda ibidem, non obstante quod is in Metensi, in quo propter con- 
dicionem loci et temporis comode residere posse non sperat, decanatum obtinet 
ac in Ruthenensi ecclesia canonicatum et prebendam. Ibid. nr. 1114. 



— 233 — 

nostra presenüa constitutus, qiiod, licet sibi de Ulis auctoritate con- 
cessionis hiiiiismodi providisses, ipse tanien provisionem ipsam ex eo 
acceptare nolebat, quia de dignitate, quam auctoritate litterarum no- 
strarum expectare in ecclesia Bisuntina dicitur, in concessione predicta 
mentio non fiebat. Quare nos supplicationi eiusdem pro parte tua 
nobis porrecte favorabiliter annuentes, de dictis canonicatu prebenda 
et thesauraria, facta mentione de dignitate predicta eidem duximus 
providendum. Sane percepto postmodum, quod ea, que dictus Hugo 
nobis super predictis exposuerat, veritatis carebant penitus fulcimento, 
plurimum admirati volumus prudentiani tuam non latere, nostre inten- 
tionis extitisse et existere, quod concessio per nos, ut premittitur, tibi 
facta suum effectuni, quibuscumque sie attemptatis per eundem Hugo- 
nem in contrarium non obstantibus, sortiatur. Super quibus nos cer- 
tiores efficere non postponas. Dat. Avin. III kl. maii a. decimo. 

Beg. 113, f. 246\ litt. secr. nr. 1446. 

493. — 1336 Mai 0. Ävignon. 

Johannes XXII Garino de Barro ord. fratrum Predicatoruni in- 
quisitori heretice pravitatis in Bisuntina, Gebennensi, Lausannensi, Se- 
dunensi, TuUensi, Metensi et Virdunensi civitatibus et diocesibus 
auctoritate apostolica deputato concedit, ut apud sedem apostolicam 
contra Ginotuni Lefolet de Fraxino laicum Bisuntine diocesis, qui de 
crimine heresis vehementer suspectus et culpabilis reputatur, apud 
sedem eandem detentum in carceribus inquirere ac precedere libere 
valeat. 

Cum Ginotus Lefolet . . . Dat. Avin. II nonas maii a. decimo. 
Beg. 113, f. 246\ litt. secr. nr. 1447. 

494. — 1326 Mai 12. Ävignon. 

Johannes XXII Symoni Nicasii confert ecclesie S. Salvatoris Metensis 
canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante quod per- 
petnam vicariam seu plebanatum parrochialis ecclesie de Theonisvilla 
Metensis dioc. obtinet. 

Probitatis tue merita . . . Dat. Avin. IUI idus maii a. decimo. 

In e. m. S. Symeonis Trever. et S. Petri Maguntin. decanis ac 
archidiacono Nannetensis ecclesiarum. 

Beg. 81, f. 295\ nr. 2297. 

495. — 1326 Mai 19. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Treverensi et Pragensi ac Metensi 
episcopis mandat, ut Guillelmo Pinchon, cui papa consideracione 



— 234 — 

Johannis regis Boemie pro dicto Guillelmo clerico et notario secretario 
suo supplicantis confert ecclesie Virdimensis canonicatum et preben- 
dam vacantes per obitum Sansonis de Calvoraonte canonici Virdimensis 
et capellani sedis apostolice, predictos canonicatum et prebendam con- 
ferant, inducentes eundem vel eiusdem procuratorem in corporalem 
possessionem, non obstante quod idem in Abrincensi sub expectatione 
prebende et dignitatis vel personatus seu officii canonicus existit et in 
S. Paulini extra muros Treverenses ac in Fossensi Leodiensis diocesis 
ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet. Tarnen canonicatum et pre- 
bendam ecclesie S. Pauline dimittat assecutus possessionem prebende 
ecclesie Virdunensis. 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. XIIII kl. iunii a. decimo. 

Beg. 81, f. 99, nr. 1770. 

496. — 1336 Mai 26. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi concedit famltatem rcci- 
piendi ah Alberto ahhate S. Arnulphi liberam resignationem providendiqtw 
eidem ahhatie de persona ydoma. 

[Johannes XXII] venerabili fratri Ludovico episcopo Metensi sa- 
lutem. 

Cum, sicut accepimus, dilectus ülius Albertus abbas monasterii 
S. Arnulphi extra muros Metenses ordinis S. Benedicti regimini eius- 
dem monasterii ex causis racionabilibus libere resignare proponat, nos 
votis eins in hac parte favorabihter annuentes . . . fraternitati tue 
recipiendi auctoritate nostra ab eodem abbate vel procuratore suo . . . 
renunciationem liberam regiminis monasterii prelibati dictaque renun- 
ciatione recepta providendi eidem monasterio de persona ydonea ip- 
samque preficiendi eidem monasterio in abbatem ac curam et admi- 
nistrationem ipsius monasterii sibi tarn in spiritualibus quam in 
temporalibus plenarie committendi sibique faciendi a suis subditis 
obedientiam et reverentiam debitam exhiberi eique benedictionis munus 
etiam impendendi necnon recipiendi postmodum ab eadem persona 
nostro et ecclesie Romane nomine fidelitatis debite solitum iuramentum 
sub forma, quam tibi sub buUa nostra mittimus interclusam, contra- 
dictores quoque per censuram ecclesiasticam appellatione postposita 
compescendi plenam et liberam auctoritate presentium concedimus fa- 
cultatem. Formam autem iuramenti, quod ipsa persona prestabit, 
nobis per eiusdem patentes litteras suo sigillo signatas per proprium 
nuncium quantocius destinare procures. Dat. Avin. VII kl. iunii a. decimo. 

Reg. 81, f. 85\ nr. 1731. — Biezler nr. 695. 



— 235 — 

497. — 1326 Juni 19. Aviynon. 

[Johannes XXII] Guidoni Dallino et Henrico Dalfini domino Montis- 
albani. 

Grata litterarum lectione . . . percepimus, quod vos nuncium 

ipsum, quem pro tractatu pacis inter vos et ... E. comitem Sabaudie 

... ad vos destinavimus, favorabiliter admittentes . . . treugarum 

Prorogation! . . . vestros animos inclinastis . . . Dat. Avin. XIII kl. iulii 

a. decimo. 

Beg. 113, f. 368\ litt. secr. nr. 2164. 

498. — 1336 Juni 25. Ävignon. 

Comissio facta domino episcopo Metensi pro monasterio S. Ar- 
nulphi. 

Scribatur domino Ludovico episcopo Metensi pro parte domino- 
rum tarn . . sacri coUegii dominorum cardinalium quam . . domini 
pape camerariorum, quod postquam auctoritate apostolica ad hoc sibi 
tradita receperit hberam renunciationem monasterii saneti Arnulfi extra 
muros Metenses ordinis S. Benedicti a religioso viro domino fratre Al- 
berto abbate ipsius monasterii proponente, sicut asseritur, dicti monas- 
terii regimini certis ex causis rationabilibus libere renunciare provide- 
ritque eidem monasterio de persona ydonea, immediate a persona eadem 
M 1111*= florenorum auri pro suo communi servicio dictis camere et col- 
legio persolvendo necnon et ultra summam ipsam II *= XVIII flor. XIII 
sol. et VI den. turon. parvorum pro V serviciis famiharium domini nostri 
et cardinalium predictorum promissionem et obligationem recipiat sol- 
vendorum, ut predicitur, in Romana curia infra VI menses a die 
promissionis, infra duos menses ad curiam venire^) non recessurus inde 
absque licentia camerariorum predictorum ac integra satisfactione om- 
nium predictorum et obtento absolutionis beneficio sub ceteris penis 
sentenciis condicionibus et clausulis consuetis, illa clausula expresse 
posita, per quam committitur dicto episcopo Metensi, ut de hiis omnibus 
fieri faciat publicum instrumentum illudque quantocius per nuncium 
fidelem transmittat. Dat. Avinione die XXV iunii anno indictione et 
pontificatu predictis [seil. a. 1326 indict. IX et pont. a. X]. 

Obl. et Sol (Quümicie) 8 (317), f.57\ 

499. — 1326 Juli 11. Ävignon. 

Johannes XXII Galchero Alberti de Metis in utroque iure licen- 
tiato consideratione Caroli regis Francie et Navarre pro eo supplicantis 

') Textas hoc loco coruptus. 



— 236 — 

confert eccl. Metensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat, 
non obstante quod perpetuam vicariam parrochialis ecclesie de Crien- 
court Metensis diocesis, cui cura iniminet animarum, euius fructus red- 
ditus et proventus summam decem et octo librarum turonensium par- 
vorum secundum taxationem decime valorem annuum, ut asserit, non 
excedant, obtinet. 

Litteraruin scientia, morum decor. . . . Dat. Avin. V idus iulii 
a. decimo. 

In e. in. S. Vincentii Metensis et S. Symphoriani prope muros 
Metenses monasteriorum abbatibus ac priori S. Caprasii Agennensis. 

Beg. 81, f. 265, nr. 2214. 

500. — 1326 Juli 20. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni de Wolsstorf nato quondam Richardi de 
Castris confert eccl. Metensis canonicatum, prebendam vero etc. eidem 
reservat, non obstante quod in Basiliensi et Tridentina canonicatus et 
prebendas et in parrochiali in Tyseris (vel Tysens) Tridentine dioc. 
ecclesiis quoddam beneficium ecciesiasticum sine cura, quod fraternitas 
appellatur, obtinet. 

Sedis apostolice graciosa benignitas . . . Dat. Avin. XIII kl. augusti 
a. decimo. 

In e. m. archiepiscopo Ebredunensi et S. Marie de Lucemburg 
Trever. dioc. et S. Laurencii prope Tridentum monasteriorumx abbatibus. 
Reg. 81, f. 483, nr. 2802. 

501. — 1326 Juli 22. Ävignon. 
[Johannes XXII] Johanni regi Boemie. 

Dum commoda pacis attendimus . . . intensis desideramus affecti- 
bus, quod suscitata . . . inter . . . E[duardum] comitem Sabaudie ac 
Guigonem Dalfinum Viennensem et Henricum Dalfini dominum Montis- 
albani patruum suum periculosa dissensio pacis et concordie remedio 
sopiretur .... Serenitatem regiam attentius deprecamur, quatinus ad 
reformandam pacem predictam velis regle solicitudinis Studium adhibere 
.... Dat. Avin, XI kl. augusti a. decimo^). 

'Similiter comiti Barensi. 

Beg. 113, litt. secr. f. 370\ nr. 2173. — Biezler nr. 714. 

') Henrici Dalfini mentionem facientia monumenta Vaticana prenotatis reccn- 
tiora hoc loco brevissime annotarmis: 

1327 Februar 18. Ävignon. Johannes XXII destinat litteras Guigoni Dal- 
fino Viennensi et Henrico Dalfini domino Montisalbani profecturis in proximo ad 
partes Francie. — Beg. 114, f. 78, litt. secr. nr. 493. 



— 237 — 

502. — 1326 Juli 23. Avignon. 

Johannes XXII abhatihus S. Jacobi et de Belloreditu ac cantori 
S. Dionysii Leod. mandaf, quatinus deputati conservatores et iudices Ber- 
nardo S. Agathe diacono cardinali assistentes non permittant cum super 
beneficiis suis, quorum in numero est archidiaconatus canonicatus et pre- 
benda de Vico, indebite molestari. 

[Johannes XXII] S. Jacobi et de Belloreditu monasteriorum ab- 
batibus ac cantori eccl. S. Dionisii Leodiensis salutem. 

1327 Mai 13. Avignon. Idem in litteris facit mentionem Guigonis Dal- 
phini Viennensis et Henrici Dalphini Montisalbani et Medullionis baroniarum 
domini. — Eeg. 83, f. 363, nr. 1916. 

1327 Juni 23. Avignon. Idem Henrico Dalfino domino Montisalbani et 
Medullionis destinat litteras. — Eeg. 114, f. 79\ litt. secr. nr. 503. 

1327 August 19. Avignon. Idem destinat litteras eidem. — Reg. 114, f. 79\ 
litt. secr. nr. 505. 

1327 August 26. Avignon. Idem eidem destinat litteras. — Reg. 114, f. 80, 
; litt. secr. nr. 507. 

1327 October — . Avignon. Idem eidem destinat litteras. — Reg. 114, 
Ipars II, f. 154, litt. secr. nr. 1567. 

1328 .lanuar 13. Avignon. Johannes XXII Guigoni Dalfino Viennensi et 
Henrico Dalfini destinat litteras. — Reg. 114, pars II, f. 155, litt. secr. nr. 1572. 

1328 September 20. Avignon. Idem Henrico Dalfini domino Montisalbani 
destinat litteras. — Reg. 115, pars I, f. 56, litt. secr. nr. 354. 

1329 Januar 11. Avignon. Idem Henrico Dalfini domino Montisalbani et 
Medulionis destinat litteras. — Ibidem f. 57, litt. secr. nr. 361a. 

1329 Februar 3. Avignon. Idem Humberto Dalphini rectori terre Fucig- 
niaci destinat litteras mentionem facientes Henrici Dalphini. — Reg. 90, f. 283\ 
nr. 1761. 

Inter prenotatas epistolas inprimis commemoranda videtur septima, quippe que 
optime illustret Henrici ingenium et mores cuiusqtie tenor est hie: 

[Johannes XXII] dilectis filiis nobilibus viris Guigoni Dalfini Viennensi et 
Henrico Dalfini. 

Non sine admiratione in vestris litteris novissime nobis missis vidimus 
contineri, quod promovendi dilectum filium Henricum de Villariis camerarium 
ecclesie Lugdunensis ad episcopalem prelaturam aliquam spem super hoc vobis 
supplicantibus dederamus, cum nostra teneat memoria nee a nostra [corr. : vestra] 
sie breviter excidisse credimus, nos pridem vobis dedisse responsum, quod pre- 
fatum camerarium, quem dicebatis nequaquam annum octavum decimum exces- 
sise, non poteramus ad episcopalem dignitatem salva conscientia promovere, sed 
de aliis beneficiis, si occurrerent, eramus, sicut et existimus, providere parati, 
nee per promotiones, quas nuper fecimus, se talia beneficia, de quibus eidem 
providere potuerimus, obtulerunt. Quare nos habeat vestra super hoc circum- 
spectio excusatos. Dat. Avinione idus ianuarii anno duodecimo. 

Anno 1329 mensis Martii die 17 Henricus Dalphini baroniarum Montisalbani 
et Medullionis dominus confecit suum testamentum. — Chevalier, Inventaire des 
Arehives des Dauphins de Viennois {1871), nr. 46, p. 11. 



— 2B8 — 

Ad regendum universalis ecclesie firmamentum . . . Nuper siqui- 
dem ex conquestione . . . Bernardi S. Agathe diaconi cardinalis perce- 
pimiis, quod nonnulli . . . archiepiscopi et episcopi ac alii ecclesiarum 
prelati et clerici ecclesiasteque persone tarn religiöse quam seculares 
necnon barones milites et nobiles ac laici et alie persone super abbacia 
de Castrosorum Burgensis et prepositura Leodiensis ac Talaverie Tole- 
tane et de Vico Metensis ecclesiarum archidiaconatibus ac canonicati- 
bus et prebendis, quos idem cardinalis in ipsis ecclesiis obtinet, necnon 
super iuribus iurisdictionibus spiritualibus et temporalibus ac fructibus 
, . . eorundem multas violentias molestias dampna et iniurias inferunt 
et pressuras, eaque occupant et per se ac per alios detinent occupata 
seu eadem detinentibus prestant auxilium consiliura vel favorem. . . . 
Nos igitur . . . discretioni vestre . . . mandamus, quatinus . . . depu- 
tati conservatores et iudices prefato cardinali efficacis defensionis pre- 
sidio assistentes non permittatis eum vel procuratores ipsius super 
abbacia, prepositura, archidiaconatibus, canonicatibus et prebendis pre- 
dictis necnon super iuribus . . . a prenominatis . . . indebite moles- 
tari . . . contradictores quoslibet et rebelies . . . per censuram 
ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, invocato ad hoc, 
si necesse fuerit auxilio brachii secularis . . . Dat. Avin. X kl. augusti 
anno decimo. 

Reg. 81, f. 247, nr. 2104. 

503. — 13J26 Juli 29. Ävignon. 

Johannes XXII Boemundo de Saraponte confert ecclesie Metensis 
canonicatum, prebendam vero ac dignitatem vel personatum aut offi- 
cium cum cura vel sine cura nuUi alii de iure debitas seu debitos aut 
debita, si que vel si qui aut si qua in eadem ecclesia vacant ad pre- 
sens vel cum simul aut successive vaceverint, eidem reservat, non 
obstante quod in Treverensi archidiaconatum ac in ipsa et in 
S. Castoris in Gonfluentia Treverensis diocesis canonicatus et preben- 
das obtinet et in Virdunensi ecclesiis sub expectatione prebende auc- 
toritate apostolica in canonicum est receptus. Cum eodem dispensat, 
ut cum dicto archidiaconatu, cui cura imminet animarum, retinere 
possit dignitatem vel personatum seu officium, postquam illam vel 
illum seu illud fuerit pacifice assecutus. 

Tui nobilitas generis, litterarum scientia . . . Dat. Avin. IUI kl. 
augusti a. decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Martini Treverensis et Engolismensis 
ac S. Paulini extra muros Treverenses ecclesiarum decanis. 
Beg. 81, f. 269\ nr. 2223. 



~ 239 — 

504. ~ 1326 Juli 29. Avignmi. 

Johannes XXII Roberto nalo quondam Joffridi de Sareponte mili- 
tis confert ecclesie S. Gereonis Coloniensis canonicatuni, prebendam 
vero eidem reservat. 

Ulis libenter sedis apostolice . . . Dat. Avin. IUI kl. augusti 
a. decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Martini Treverensis et decano S. 
Paulini extra muros Treverenses ac magistro Nicoiao de Fractis cano- 
nico Patracensis ecclesiarum litterarum nostraruni correctori. 

Beg. 81, f. 295^ nr. 2295. 

505. — 1326 Octoher 1. Ävignon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Metensi mandat, quatinus dissi- 
dia inter partes civiiim Metensium exorta componat. 

Diidum gravibus periculis, que dissensiones inter . . . ßaldowinum 
archiepiscopum Treverensem et . . . Johannem regem Boemie illustrem 
ac . . . Ferricum Lothoringie ducem et Eduardum comitem Barensem 
ac nonnullos adherentes fautores ... ex parte una et . . . cives Me- 
tenses ex altera suscitate^) ac guerrarum commotiones inde subsecute 
comniinabantur verisimiliter, obviari salubriter cupientes, super sedan- 
dis discordiis huiusmodi et pacis reformando federe inter eos fraterni- 
tati tue nostras certi tenoris litteras meminimus direxisse. Et licet tu 
litteris eisdem receptis adeo sedule . . . laborare studueris in hac 
parte, quod pax extitit inter dissidentes predictos pacis actoris suffra- 
gante gracia reformata, procurante tarnen generis humani inimico 
et statui pacifico predictorum civium invidente, sie periculose dictorum 
unitatem civium scindere procuravit intestini dissidii et inimicitiarum 
familiarium, quibus nulla pestis peior ad nocendam existit, iaciendo se- 
mina mortifera inter eos, quod nonnulli burgenses paragiorum civita- 
tem predictam, quam pacifice inhabitabant cum aliis, non absque 
variis periculis et scandalis deserere sunt compulsi odiis et rancoribus 
illius hostis antiqui suggestione callida inter ipsos invicem, sicut habet 
infausti rumoris assertio, suscitatis. Nos autem tot et tantis periculis, 
quot et quanta civibus et civitati predictis ex divisione desolatrice 
huiusmodi ac predictis odiis et rancoribus proventura formidantur veri- 
similiter, obviare remediis salubribus cupientes et attendentes, quod tu 
ad quietem et pacem dictorum civium, filiorum tuorum spiritualium, 
ferventer aspiras . . . fraternitati tue . . . mandamus, quatinus circa 



suscitare in reg. 



— 240 — 

pacem et concordiam inter cives reformandam eosdem ac iiniversitatem 
reintegrandam ipsorum , . . solerter intendere non postponas . . . Dat. 
Avinione kl. octobris [a. undecimo]. 

Beg. 114, pars II, f. 42\ litt. secr. nr. 852. 

506. — 1336 Odoher 1. Ävignon. 

Johannes XXII cives Metenses hortatur, quatinus monitis Ludovici 
episcopi Metensis circa unitatem redintegrandam et pacem cum civibus ex 
urhe egressis reformandam acquiescant. 

[Johannes XXII] civibus Metensibus. 

Obviari dudum magnis et gravibus periculis vobis et civitati Me- 
tensi ex guerris et dissidiis inter vos et . . . Baldewinum arehiepisco- 
pum Treverensem et . . . Johanneni regem Boemie ac . . . Ferricum 
Lothoringie ducem et Eduardum comitem Barensem ac nonnullos fau- 
tores . . . ipsorum . . . subortis . . . cupientes . . . Ludovico episcopo 
Metensi . . . super huiusmodi sedandis dissidiis . . . litteras nostras, 
sicut nostis, dirigere curavimus oportunas. Et licet idem episcopus 
eisdem receptis litteris sie sedule laboraverit , . . quod pace vobis red- 
dita et ab hostibus eorumque insidiis liberati sedere in pacis pulcri- 
tudine, habitare in tabernaculis fiducie et opulenta requie poteralis, 
postmodum tarnen . . . humane salutis et quietis emulus statui vestro 
et prefate civitatis pacifico invidere non cessans et attendens, quod 
inimi[d^i]is familiaribus nuUa pestis existit efticacior ad nocendum, do- 
mesticis inter vos iiiimicitiis et periculosis insidiis suscitatis unitatem 
vestram scindere non sine gravibus animarum et corporum pericuHs 
rerumque vestrarum dispendiis procuravit sicque vos commovit invicem 
idem hostis, quod nonnuUi burgenses päragiorum civitatem ipsam, 
quam pacifice inhabitabant vobiscum, non absque variis periculis et 
magnis scandalis, sicut fertur, deserere sunt compulsi. Nos itaque . . . 
universitatem vestram rogamus, monemus attentius et hortamur, qua- 
tinus . . . circa reintegrandam unitatem vestram ac pacis et caritatis 
inter vos federa reformanda dicto episcopo, qui vos et salutem vestram 
sincere diligit, efficaciter intendatis ac eins monitis consiliis et persuasi- 
onibus salubribus acquiescere prompte prudenter et provide studeatis 
. . . Dat. Avinione kl. octobris a. undecimo. 

Reg. 114, pars II, f. 46\ litt. secr. nr. 875. 

507. — 13J26 Octoher 5. Acignon^). 
[Johannes XXII] Ludovico episcopo Metensi. 

') Conf. nr. 492. 



— 241 — 

Sincere devotionis affectus . . . Sane petitio pro parte tua nobis 
exhibita continebat, quod vacante dudum thesauraria ecclesie Metensis 
per obitum quondam uiagistri Symonis de Marvilla thesaurarii ipsius 
ecclesie sedis apostolici capellani in illis partibiis decedentis . . . nos 
. . . fraternitati tue conferendi ea vice . . persone ydonee dictam 
thesaurariam . . . concessimus . . . potestatem. Verum quia, sicut 
dicta tua petitio continebat, . . Hugo de Monte Justino canonicus Bi- 
suntinus post concessionem huiusmodi . . . falso asserens tibi placere, 
quod dicta thesauraria per nos provideretur eidem, thesaurariam ipsam 
a nobis sibi conferri obtinuit et ex tali suggestione conücta possessio- 
nem eiusdem thesaurarie est adeptus, nobis humiliter supplicasti, ut 
providere super hoc de optimo remedio dignaremur. Nos igitur, cum 
huiusmodi gracia Hugoni . . facta . . . subretticia (!) evidenter existat 
. . . volumus, quod, si de tua voluntate dicta suppUcatio non pro- 
cessit, ut premittitur, huiusmodi potestate concessa tibi, ut predicitur, 
uti hbere valeas, prefata gratia sie subretticie dicto Hugoni facta ali- 
quatenus non obstante. . . . Dat. Avin. III nonas octobris a, undecimo. 
Reg. 92, f. 117, nr. 3131. 

508. — [1336] Odoher 15. Ävignon. 

[Johannes XXII] Ludovico episcopo Metensi. 

Fraternitatis tue litteras nobis per . . Petrum de Castronovo ca- 
nonicum Lingonensem tuum familiärem et nuncium presentatas benigne 
recepimus et que prefatus nuncius super statu negotiorum ecclesie tue 
Metensis et aliis per te sibi impositis nobis exponere voluit dicteque 
continebant littere, pleno colleginms intellectu. Et licet iuxta proposita 
per nuncium antedictum status eiusdem ecclesie oppressus nimium 
nequeat sine difficultate maxima reparari, nos tamen deliberare ac 
vias et modos querere, prout dominus ministrabit, intendimus, quos in 
hac parte cognoverimus oportunos. Super aliis autem tuis peticioni- 
bus duximus favorabiliter, quantum cum deo potuimus, annuendum, 
sicut per ipsius relationem nuncii et litteras confectas super hoc tue 
prudentie plenius apparebit. Dat. Avinione idus octobris [a. undecimo]. 

Reg. 114, pars II, f. 47\ litt. secr. nr. 879. 

509. — 13Jii6 Odobcr 15. Ävignon. 

Johannes XXII Thome de Syneceyo confert eccl. Metensis canoni- 
catum et prebendam vacantes per resignationem Renaldi de Lando de 
Placentia factam in manibus Arnaldi S. Eustachii diaconi cardinalis 
apud sedem apostolicam. 

16 



— 242 — 

Sedis apostolice Providentia . . . Dat. Av. idus octobris a. undecimo. 
In e. m. Gorziensis et Justimontis Met. dioc. monasteriorum abba- 
tibus ac scolastico eccl. TuUenses, 
Beg. 82, f. 59, nr. 120. 

510. — [1326] November 28. Aviynon. 

Johannes XXII Ludovico episcopo Mettensi permittit egrotanü, nt 
valetudinis recuperande causa ad aerem nativum se confcrat. 

[Johannes XXllj Ludovico episcopo Metensi. 

Ex tue fraternitatis compassive percepimus serie litterarum te 
corporalem molestiam et, ut credimus, propter immoderatos labores, 
quos^) pro pace gregis tibi commissi et procuranda requie iniisti incurrisse, 
a qua iuxta medicorum iudicium liberari non poteris in illis partibus 
commorando, quare tibi per nos postulabas super hoc provideri. Nos 
autem salutem tui corporis affectantes ac iili populo constituto in guer- 
rarum periculo provideri, perplexi nee immerito fuimus, cum undique 
tarn periculi tui remanentis inibi quam gregis predicti, te videUcet re- 
cedente, angustie merito nos tenerent. Deinde autem considerantes 
attente, quod gregi tuo, discrasia invalescente predicta, tua presentia 
inutilis existebat et in absencia valitudine comite iUis poteris providere, 
tutiorem viam duximus eUgendam, videlicet ut ad aerem nativum te con- 
feras, rediturus dante domino resumptis viribus ad circa gregem pre- 
dictum exercendum officium pastorale. Ut igitur ad partes istas te 
conferre valeas, tibi per presentes licentiam impertimur, tuam pruden- 
tiam exhortantes, ut in tua absentia de vicariis seu vicario providere 
studeas, qui, quantum est possibile, utiUter vices tuas in tua absencia 
valeat exercere. Dat. Avinione IUI kl. decembris. 

Beg. 114, pars II, f. 47\ litt. secr. nr. 880. — Bieder nr. 774. 

511. — 132() Decemher 31. [Avignon]. 
Servicium abbatis S. Arnulphi Metensis in Lotoringia. 

Anno domini M CCC XXVII ind. X die ultima decembris pontifi- 
catus domini Johannispape undecimo anno frater Bertrandus abbas 
monasterii S. Arnulphi extra muros Metenses promisit in partibus do- 
mino Ludovico episcopo Metensi tunc in hac parte dominorum came- 
rariorum commissario pro suo comuni servicio M IlII^^ flor, [et quinque 
consuetis serviciis II <= XVIII flor.] ^} auri et XIII sol. VI d. tur. parvo- 
rum persolvere infra sex menses proximo venturos a die promissionis 

*) Additum snpi'n lineam. 



^^ 



cte^ et 
Im 



moAnz Xlr esowL 



*1Ä. — 15^7 

CT fllF 0SnHV Ml' 



li 






, , Ex. temme 
4b SLlfidtaMfe «ii,SLBteoLTMHu4ne, 




SC» 



- 244 — 

inductum . . . proviso qiiod abbas et successores sui predicti eisdem 
prioratibus faciant per monaehos dicti monasterii, ut est moris, in divi- 
nis obseqiüis et officiis et alias congrue deserviri. Tuque super hiis, 
que super predictis duxeris faciendum, . . . nos per tuas litteras cer- 
tos reddas. Dat. Avin. V idus ianuarii a. undecimo. 
Beg. 83, f. lo\ c. 36. 

513. — 1337 Januar 18. Ävignon. 

Johannes XXII Ferrico de Asperomonte confert ecel. Virdunensis 
canonicatum cum prebenda ad presens vacante vel proximo vaeatura, 
non obstante quod parrochialem ecclesiam de Domereis et quandam 
capellam sine cura in eastro de Boncouville Virdun. et Met. dioc. 
obtinet. 

Sedis apostolice graeiosa . . . Dat. Avin XV kl. februarii a. undecimo. 
Beg. 83, f. 93\ nr. 1233. 

514. — 1327 Februar 12. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni de Metis confert eccl. S. Deodati ad Ro- 
manam ecclesiam nullo medio pertinentis Tullensis dioc. canonicatum, 
prebendam vero eidem reservat, non obstante quod parrochialem eccle- 
siam de Elbeswilre Met. dioc. obtinet. 

Meritis tue probitatis . . . Dat. Avin. II idus februarii a. undecimo. 

Beg. 83, f. 144\ nr. 1361. 

515. — 1327 Februar 17. Ävignon. 

Johannes XXII reservat denuo fructus primi anni beneficiormn 
ecclesiasticorum apud sedem apostolicam vacantium camere apostolice. 

[Johannes XXII.] Ad futuram rei memoriam. 

Dudum multiplicibus onerum necessitatibus, quibus . . . nostra 
camera gravabatur . . . pensatis . . . fructus redditus et proventus 
omnium et singulorum beneficiorum ecclesiasticorum cum cura vel sine 
cura, etiam dignitatuum personatuum et officiorum quorumlibet, exemp- 
torum et non exemptorum, tunc apud sedem apostolicam vacantium 
pro toto tempore vacationis ipsorum et nichilominus unius anni tam 
illorum quam aliorum quorumcunque, que usque ad unum annum a data 
litterarum nostrarum super hoc confectarum, que fuit X kl. marcii pon- 
tificatus nostri anno decimo, computandum vacare contingeret apud 
eam, ecclesiis cathedralibus et abbatiis regularibus ac beneficiis illis, 
que ex permutationis causa vacabant tunc seu infra dictum annum 
vacarent, dumtaxat exceptis, reservavimus specialiter et eidem camere 



— 245 — 

duximus . . . applicandos . . . Porro nostre intentionis et voluntatis 
existit, quod dicta camera vel illi, qui ad collectionem dictorum fruc- 
tuiim deputarentur per eam, partem illam, pro qua iinumquodque bene- 
üciorum ipsorum taxatiir ad decimam, vel residimm, super quo eidem 
camere vel deputandis ab ea relinquiraus optionem, vel medietatem 
fructimm beneficii cuiuslibet, quod non esset taxatum forsan ad deci- 
mam, exigerent tantum et perciperent, alia parte seu residuo fructuum 
predictorum obtinentibus beneficia ipsa pro servitio et oneribus eorum 
supportandis dimisso . . . Et . . . volumus, quod . . . Gasbertus 
archiepiscopus Arelatensis camerarius noster per ordinarios eorum seu 
alios . . . exigi faceret . . . ^) Sane quia . . . huiusmodi necessitates 
non sunt postmodum diminute sed aucte, nos eidem camere . , . 
provideri . . , cupientes, reservationem ... et omnia supradicta . . . 
usque ad unum annum a X kl. marcii proximo futuri continuum . . . 
duximus extendenda . . . Dat. Avin. XIII kl. marcii a. undecimo. 

Beg. 114, pars II, f. 82^, litt. cur. nr. 1105. {Simüüer sub eadem data 
f. 83\ nr. 1108. 

51ß. — 13.27 Februar 24. Avignon. 

Johannes XXII Johanni diclo Teste confert eccl. S. Theobaldi 
[extra muros Metensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat, 
[non obstante quod canonicatum et prebendam eccl. S. Maximini de Barro 
fTullensis dioc. obtinet. 

Laudabilia dona virtutum Dat. Avin. kl. marcii a. undecimo. 

Beg. 83, f. 32, nr. 76. 

517. — 1327 Februar 26. AvUjnon. 

Johannes XXII episcopo Tullensi universoque clero civitatis et 
liocesis TuUensis destinat litteras, quibus eos hortatur, quatinus ad 
["eprimendos hereticos et rebelles contra ecclesiam et inlideles in Italic 
)artibus velint manus extendere adiutrices, ad quod negotium exequen- 
lum mittit ad eos Petrum Guigonis de Gastronovo Lingonensis et 
^etrum de Viveriis Vivariengis ecclesiarum canonicos. 

Si uni membro pacienti . . . Dat. Avin. IUI kl. marlii p. n. a. un- 
lecimo. 

In e. m. Metensi et Virdunensi episcopis. 

Beg. 114, pars II, f. 81, litt. secr. nr. 1095—1097; Collecturie 3, f. 06^ 
— Kirsch, Die päpstl. Kollektorien in Deutschland p. 110, 



1) Conf. nr. 489. 



— 246 — 

518. — 1327 Mär^ 9. Avujnon. 
[Johannes XXH] Ludovico episcopo Metensi. 

De tue fraternitatis statu, quem utique sospitem atfeclamus, de- 
siderantes habere eertitudinem pleniorem, ecee ad te . . magistrum 
Bernardum de Camiaco canonicum Albiensem phisicum nostrum virum 
in medicine scientia approbatum duximus transmittendum, qui statum 
ipsum vel scripto vel verbo referat et, si expediens fuerit, tecum re- 
maneat ad tui salutem corporis una cum tuis medicis aliis, quantum 
seiet et poterit dei preeunte auxilio procurandam. Tu autem, frater 
carissime, circa salutem anime, a qua nonnunquam salus procedit 
corporis, sicut vir prudens sedule vigila et pro hiis, que ilU oportuna 
videris, ad nos recursum habere festina. Gratia dei sit tecum teque 
a discrasia ista liberet et ad suum obsequium per tempora longiora 
conservet. Dat. Avin. VII idus marcii a. undecimo. 

Beg. 114, pars 11, f. 50, litt. secr. nr. 900. — lliezler nr. 818. 

519. — 1327 Märis 14. Ävignmi. 

Johannes XXII EUsabeth ducisse Lothoringie eiusque famiUe do- 
mestice indulget, ut in locis vel terra, ubi ipsa moram trahit, si for- 
san loca vel terra huiusmodi ecclesiastico occasione Friderici ducis 
Lothoringie ipsius viri fuerint supposita interdicto, ipse libere valeant 
divina ofücia per aliquem ydoneum sacerdotem, clausis ianuis, excom- 
municatis et interdictis exclusis, non pulsatis campanis et submissa 
voce, facere celebrari et eis interesse, dummodo id ipsi vel eidem fa- 
milie non contingat specialiter interdici. 

Devocionis tue sinceritas . , . Dat. Avin. II idus marcii a. undecimo. 
Beg. 83, f. 283, nr. 1713. — Bieder nr. 821. 

530. — 1327 Mär£ 10. Avignon. 

Facta fuit quitacio domino Ludovico episcopo Metensi de II "^ flor. 
auri pro tertia parte et prima solucione tam sui quam predecessoris 
sui serviciorum communium camere domini nostri per manus domini 
Guigonis de Castronovo canonici Lingonensis familiaris sui debito tem- 
pore solutis. Dat. Avin. die XVI* marcii anno indictione et pontificatu 
predictis {seil. a. 1327 indict. X pont. undecimo). 

0hl. et Sol. 8 (317), f. 73 et 9 {318), f. 50^; sitniliter Mr. et Exit. 
81, f. 13. 

521. — 1327 Mars 19. Avignon. 
[Johannes XXII] archiepiscopis episcopis etc. 



— 247 — 

Cum no8 dilectos filios Petmm Guigonis de Caslronovo Lingo- 
nensem et Petriim de Vivariis Vivariensem canonicos apostolice sedis 
nuncios exhibitores presentiiim ad certas partes pro quibusdam nostris 
et ecclesie Romane negotiis destinemus, imiversitatem vestram mone- 
miis rogamus et hortamiir attente, quatinus eosdem nuncios, caim per 
terras districtus et loca vestra transiverint, benigne recommendatos 
habentes et favorabiliter pertractantes, nullani sibi et familiaribiis suis 
in personis et bonis ae rebus eorum inferri molestiam vel iniuriam 
permittatis, sed eisdem potius de securo conductu in eundo morando 
et redeundo, cum per eos fueritis requisiti, . . . providere curetis . . . 
Dat. Avin. XIIII kl. aprilis a. undecimo. 

Eeg. 114, pars II, f. 78, litt. secr. nr. 1077. 

532. — IS 27 März 30. Avignm. 

Johannes XXII Bernardo de Turre archidiacono de Sarbourch in 
eeclesia Metensi indulget, ut insistendo litterarum studio in loco, ubi 
illud vigeat generale, vel in altera ecclesiarum, in quibus beneficiatus 
existit, residendo fructus archidiaconatus de Sarbourch necnon omnium 
aliorum beneficiorum ecclesiasticorum, que obtinet et imposterum ob- 
tinebit, etiam si dignilates vel personatus seu officia existant, integre 
quotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, usque ad triennium perci- 
pere valeat. 

Grata tue devotionis . . . Dat. Avin. III kl. aprilis a. undecimo. 

Beg. 83, f. 115, nr. 1281. 

523. — 1327 April 13. Aviynon. 

Johannes XXII Petro Guigonis de Castronovo Lingonensis et 
Petro de Viveriis Vivariensis ecclesiarum canonicis concedit facultatem 
ab universo clero Bisuntine et Treverensis provinciarum recipiendi 
subsidium pro repressione hereticorum et rebellium partium Italic contra 
ecclesiam sevientium, faciendi quitacionis cautelas de his, que ab eodem 
elero receperint, compellendique auctoritate apostolica appellatione post- 
posita contradictores. 

Licet verisimiliter extimemus . . . Dat. Avin. idus aprilis p. n. a. 

undecimo. 

Collectoriae 3, f. 69. — Kirsch, Die päpstlichen Kollektorien in Deutsch- 
land p. 111. 

524. — 1327 April 14. Avignon. 

[Johannes XXII] dilectis filiis . . magistro scabino ac communitati 
et civibus Metensibus intrinsecis. 



- 248 — 

Quantum vobis totique illi patrie intestiuis dissidiis . . . anxiatis 
venerabilis fratris noain Ludovici episcopi Metensis patris utique vestri 
spiritualis presentia utilitatis et consolationis afferet, missarum nobis 
litterarum vestrarum . . . pagina reseravit\). Sane cum de prefati 
episcopi absentia, ut habet litterarum ipsarum series, plurimum con- 
tristati vobis eundem cum devotis suspiriis prestolantibus per nos hu- 
militer supplicaveritis remittendum, vestram volumus, lilii, prudentiam 
non latere, quod, cum prefatus episcopus periculosis infirmitatibus, quas 
induxisse dicebantur labores continui, quos ipse subire in eis partibus 
habuit, non modicum gravaretur, placuit nobis, ut pro sua cicius conse- 
quenda salute ad natalem patriam se conferret ibidem usque ad plenam 
convalescentiam moraturus ; qui postmodum tarn ex ipsis laboribus, ut 
creditur, quam ex fatigatione itineris infirmitatem periculosiorem, a qua 
nondum est liberatus, incurrit. Nos autem, qui vestris compatimur 
angustiis vosque cupimus in pacis et tranquillitatis dulcedine sopitis 
dissensionibus huiusmodi confoveri, eundem episcopum ad smim episco- 
patum remittere proponimus, quam cito fieri comode poterit, post plenam 
curationem inürmitatis eiusdem et convalescentiam sibi actore domino 
restitutam. Dat. Avinione XVIII kl. maii a. undecimo. 

Beg. 114, pars II, f. 50, litt. secr. nr. 902. — lUczlcr nr. SiO. 

525. — 1337 April 14. Avignon. 

[Johannes XXII] dilectis filiis civibus Melensibus intrinsecis. 

Obviari salubriter dispendiosis periculis et variis incommodis, 
que intestine dissenciones inter vos et concives vestros extrinsecos 
suscitate . . . comminantur probabiliter, . . . cupientes, dudum vobis 
nostras exhortatorias litteras . . . meminimus direxisse. Sane quia, 
sicut accepimus, nondum . . . nostris extitit in hac parte desideriis 
satisfactum, universitatem vestram rogamus . . . quatiniis . . . pacem 
et concordiam cum eisdem vestris concivibus sopitis dissidiis et scissuris 
desolatricibus ... sie efficaciter inquiratis, quod pacis ipsius gaudeatis 
fructu dulcissimo, periculis et scandalis, que secum trahere noscitur 
ipsa dissensio, penitus evitatis. Dat. ut supra. 

In e. m. verbis competenter mutatis civibus Metensibus extrinsecis. 
Beg. 114, pars II, f. 50^, litt. secr. nr. 902. — Bieder nr. 840 n. 1. 

526. — 13J2?' April 14. Avignon. 

[Johannes XXIIj dilecto lilio Albrico archidiacono Metensi capel- 
lano nostro. ^4 



^) reservavit in registr. 



— 249 — 

Hiis, que tue nobis misse continebant littere, plenius intellectis, 
moram taam excusatam habemus. Sane quia pacis reformatio inter 
dilectos filios intrinsecos et extrinsecos cives Metenses, de qua facie- 
bant predicte littere mentionem, non mediocriter insidet nobis cordi, 
discretionem tuam solicitandam duximus et hortandam, quatinus circa 
negotium pacis eorundem civium, qu^bus inde dirigimus scripta nostra, 
sie sedule insistere studeas, ut cepisti, quod tua debeat propter hoc 
circumspectio commendari. Dat. ut supra, 

Beg. 114, pars II, f. 50\ litt. secr. nr. 003. — Biezler nr. 840 n. 2. 

537. — 1327 April 28. Avignon. 

Johannes XXII Gobehno Symonis clerico Metensis dioc. reservat 
beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura consuetum ab olim 
clericis secularibus assignari, ad dispositionem abbatis et conventus 
monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. dioc. spectans, cuius fructus, 
si cum cura fuerit, septuaginta, sine cura vero quadraginta librarum 
turonensium parvorum valorem annuum non excedant. 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Avin, Villi kl. maii a. imdecimo. 

In e. m. episcopo Met, et abbati monasterii S. Clementis extra 
muros Met. ac thesaurario ecclesie Lausanensis. 

lieg. 83, f. 327\ nr. 1825. 

528. — 1327 Juni 6. Avignon. 

Johannes XXII Guidoni Mathioni confert ecclesiae S. Salvatoris 
Metensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Suffragantia tibi probitatis . . . Dat. Avin. VIII idus iunii a. un- 
decimo. 

In e. m. S. Apri et S. Mansueti Tullensis monasteriorum abbatibus 
ac magistro Petro de Vigono canonico Taurinensi scriptori nostro. 

Beg. 84, f. 197, nr. 2518. 



529. — 1327 Juli 2. Avignon. 

Johannes XXII Bertholdo de Toffingen confert ecclesiae S. Arnualis 
Met. dioc. canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante 
quod perpetuam vicariam parrochialis ecclesie in Werde valoris annui 
Septem marcharum argenti secundum taxationem decime obtinet et 
super canonicatu et prebenda ecclesie S. Adelphi in Novillari Argenti- 
nensis diocesis litigat. 

Meritis tue probitatis . . . Dat. Avin. VI nonas iulii a. undecimo. 



— 250 — 

In e. m. S. Petri Argentinensis et Suburgensis Argentinensis dioc. 
prepositis et scolastico Tullensis ecclesiarum. 
Hey. 84, f. 59\ nr. 2153. 

530. — 1327 Juli 2. Avignon. 

Johannes XXII Johanni nato quondam JofTridi de Fonrpach mi- 
litis confert eccl. Argentinensis canonicatiim, prebendara vero ac digni- 
tatem seu preposituram vel officium cum cura vel sine cura in dicta 
ecclesia ei reservat. 

Apostolice sedis circumspecta . . . Dat. Avin. VI nonas iulii a. 
undecimo. 

In e. m. abbati monasterii Novillarensis Argent. dioc. et preposito 
S. Petri Argentin. ac scolastico Tullensis eccl. 

Eeg. 84, f. 65, nr. 2171. 

531. — 1327 August 20. Avignon. 

Johannes XXII tribus dericis manäat, quatinus dccernant provisio- 
nem et collationem Thome de Sivereyo de canonicatu et prebenda ccclesiae 
Metensis a papa antea factam pcrinde valere. 

[Johannes XXII] Gorziensis et Castellionis Metensis et Treverensis 
diocesium monasteriorum abbatibus ac Theobaldo de Numeneyo cano- 
nico Metensi. 

Laudabilia merita probitatis . . . Dudum siquidern nos volentes 
. . . Thome [de Sivereyo clerico Treverensis diocesis] ^) graciam facere 
specialem, canonicatum et prebendam, quos . . Renaldus de Lando de 
Placentia olim canonicus Metensis ecclesie in ipsa ecclesia obtinebat, 
per liberam resignationem ipsius in manibus . . . Arnaldi S. Eustachii 
diaconi cardinaHs , . . factam . . . apud sedem ipsam tunc vacantes . . . 
dicto Thome contulimus . . . Verum, prout petitio dicti Thome nuper 
nobis exhibita continebat, licet ipse ante collationem et provisionem 
nostras huiusmodi parrochiales ecclesias de Rothelanges el de Mieschief 
Metensis diocesis, quas per annos aliquos simul tenuerat ad sacros or- 
dines non promotus fructusque perceperat ex eisdem, realiter dimisisset 
ac de dictis fructibus ... ad arbitrium bone memorie Ludovici episcopi 
Metensis satisfecisset fuissetque ab omnibus excommunicationum seu 
suspensioum sentenciis . . . absolutus verbauter, tarnen prefatas ecclesias 
parrochiales eorum loci ordinario minime resignarat, sed tantum coram 
quodam tabellione publico . . . ac postmodum idem Thomas, quam- 



*) addita in margine. 



— 251 — 

primiim inform atus fuit, quocl realis dimissio . . . sibi non sufficiebat, 
nisi dictas ecclesias verbaliler etiam resignaret, tunc agens in remotis 
in Villa de Malins Viennensis diocesis prefatis ecclesiis . . . verbauter 
etiam ante dicte graeie assecutionem, non tamen infra tempus debitum 
renimciavit omnino. Quare . . . pro parte ipsius Thome extitit nobis 
humiliter supplicatum . . . Nos igitur de premissis noticiam non ha- 
bentes . . . discretioni vestre . . . mandamus, quatinus . . . si est ita, 
prefatas nostras gratiam et coUationem et provisionem . . . ac litteras 
ipsas inde confectas . . . decernatis auctoritate apostolica perinde 
valere . . . Dat. Avin. kl. septembris a. imdecimo. 

Eeg. 84, f. 222\ nr. 2585. 

532. — 13:27 August 21. Ävignon. 
[Johannes XXII] Ademaro electo Metensi. 

Inter cetera solicitudinis . . . Sane Metensi ecclesia per obitum 
bone memorie Ludovici episcopi Metensis, qui nuper XVI kl. septembris 
proximo preteritas in monasterio Saonensi^) ord. S. Augustini Diensis 
diocesis debitum nature persolvit, pastoris solatio destituta, nos . . . 
demum in te archidiacono Remensi . . . licet paciente in ordinibus et 
etate defectum, cum tonsuram habeas tantum clericalem et in vicesimo 
octavo etatis tue anno vel circa illum constitutus existas, noster ani- 
mus requievit .... Igitur ... de persona tua, predicto ordinum et 
etate (sie!) defectu nequaquam obstante, super quibus tecum . . . 
dispensamus, eidem ecclesie . . . providemus teque ipsi Metensi ecclesie 
in episcopum preficimns et pastorem . . . Dat. Av. XII kl. septembris 
a. undecimo. 

In e. m. clero civitatis et dioc. Met. . . . populo civitatis et dioc. 
Met. . . . universis vassallis eccl. Met. . . . archiepiscopo Trever. [Ine: 
Ad cumulum tue cedit. . .] 

Reg. 84, f. 299, nr. 2789. — Biezler nr. 900 a. n. 1. 

533. — 1327 August 25. Avignon. 
[Johannes XXII] Ademaro electo Metensi. 

Metensi ecclesia per obitum bone memorie Ludovici episcopi Me- 
tensis [vacante, nos eidem ecclesie] cuius provisionem ea vice nobis 
et sedi apostolice certis causis rationabilibus [reservandam duximus, 
de pastore ydoneo, ne amplius subiaceret vacacionis incommodis, 

V Saon, Depart. de la Drome. 



— 252 — 

cupientes providere ... de persona tua . . . duximus ipsi ecclesie pro- 
videndum te ipsi preficiendo in episcopum et pastorem] . . . Dat. 
Avin. VIII kl. septembris a. undecimo*). 

Heg. 114, pars II, f. 74\ litt, secr, nr. 1058. — Kiezler nr. 000 a. 

534. — I8J27 August 31. Ävignon. 

Johannes XXII Theobaldo Ferrieti canonico Metensi reservat 
in eadem eccl. Met. dignitatem vel personatum seu officium cum cura 
vel sine cura, non obstante quod in eadem ecclesia canonicatum et 
prebendam ac quandam perpetuam capellaniam consuetam ipsius ecclesie 
canonicis assignari obtinet. 

Personam tuam tuis . . . Dat. Avin. II kl. septembris a undecimo. 

In e. m. S. Vitoni et S. Agerici Virdun. monasteriorum abbatibus 
ac magistro Martino de Calenconio canonico Vivariensi. 

Beg. 83, /. 354, nr. 1893. 

535. — 13^7 September 16. Ävignön. 

Johannes XXII Ademaro electo Metensi mandat, quatinus Theo- 
baldo Ferrieti canonico eccl. Metensis conferat eiusdem ecclesie thesau- 
rariam, quam pridem vacantem per obitum Symonis de Marvilla 
apostolice sedis capellani, qui in partibus illis clausit diem extremam, 
papa concesserat bone memorie Ludovico episcopo Metensi conferendam, 
quam vero per gratiam apostolicam subreptitiam assecutus erat Hugo 
de Monte- Justino canonicus Bisuntinus, non obstante quod idem Theo- 
baldus in eadem eccl. Metensi canonicatum et prebendam ac quandam 
capellaniam sine cura consuetam ipsius ecclesie canonicis assignari 
obtinet. Tamen thesaurarie possessionem adeptus dimittat predictam 
capellaniam. 

Dudum volentes bone. . . Dat. Avin. XVI kl. octobris a duodecimo. 

Beg. 88, f. 171, nr. 3459. 

536. — 13JS7 September 16. Ävignon. 

Johannes XXII JofTrido nato quondam Gerardi de Nanceyo mi- 
lites confert eccl. Metensis canonicatum, prebendam vero eidem re- 
servat, non obstante quod in eccl. Virdunensi canonicatum sub expec- 
tatione prebende ac dignitatis vel personatus seu officii cum cura vel 
sine cura obtinet. 



^) Beg. hoc loco exhibet textum valde mutilum, cuius lacunas secundum for- 
mani consuetam supplevimus. 



— 253 — 

Nobilitas generis, morum decor . . . Dat. Avin. XVI kl. octobris 
a. duodecimo. 

In e. m. magistro Leonardo de Guarcino thesaurario eccl. Lingo- 
nensis notario nostro et S. Vincentii Metensis ac S. Clementis extra 
iniiros Metenses monasteriorum abbatibus. 

Beg. 85, f. 24, nr. 49. 

537. — 13J27 October 5. [Ävignon.] 
Servicium electi Metensis in Lotoringia. 

Eisdem anno (1327) ind. (X) loco et testibus die quinta mensis 
octobris Ademarius electus conürmatus in episcopum Metensem re- 
cognovit VI"^ flor. pro communi servicio domini Henrici debito camere 
et collegio et quinque servieia familiarum integra ^) et pro complemento 
domini Ludovici immediati predecessoris sui II"' flor. auri et servieia 
integra famiiiarium domini pape et medietatem pro familiaribus domi- 
norum cardinalium ^) ; et promisit pro suo communi servicio VI"" flor. 
auri et V servieia famiiiarium ^) persolvere modo et forma infrascriptis 
omnia supradicta, videlicet quod a festo omnium Sanctorum proximo 
venturo ad annum solvet IIII"^ V^ flor. et servieia famiiiarium pro rata 
et in alio festo omnium Sanctorum anno revoluto tantundem, residuum 
vero in alio subsequenti festo omnium Sanctorum annexis serviciis fa- 
miiiarium annis superius revolutis. Alioquin infra tres menses; et 
iuravit per procuratorem ut in forma. 

0hl. et Sol. 6 (297), f. 64; simüUer OU. et Sol. 10, f. 4G\ 

538. — 1327 October 5. Ävignon. 

Johannes XXII Ludovico de Grangia canonico eccl. Metensis con- 
fert eiusdem ecclesie cantoriam, cuius fructus quadraginta librarum 
turonensium parvorum valorem annuum non excedunt, quam Bertran- 
dus Piedeschiaut per Albericum de Metis archidiaconum Metensem 
procuratorem suum in manibus Petri tit. S. Susanne presbiteri cardi- 
nalis apud sedem apostolicam resignavit, non obstante quod Ludovicus 
in eadem eccl. canonicatum et prebendam obtinet. 

Ad illorum provisionem . . . Dat. Avin. III nonas octobris a. duo- 
decimo. 

In e. m. S. Arnulphi et S. Vincentii Met. monasteriorum abbatibus 
ac magistro Petro de Vigorio canonico Taurinensi scriptori nostro. 

Eeg. 86, f. 22, nr. 1060. 

^) in marg. dextro: XXIIII card. 
^) in marg. dextro: XIX card. 
^) in marg. dextro: XIIII card. 



— 254 — 

5$1). — 1327' Odoher (>. Ävignon. 

[Johannes XXII] Petro Guigonis de Castronovo Lingonensis et 
Petro Viveriis Vivariensis ecclesiarum canonicis. 

Cum nonnnlli prelali et alie persone ecclesiastice necnon capi- 
tula et conventus civitatis et diocesis ac provincie Treverensis ecclesie 
Romane necessitatibus utique gravibus, quibus pro repressione et ex- 
pugnatione hereticorum et rebellium partium Italie . . . continue pre- 
mitur supra vires, in consideratione deductis . . . certa pecuniaria 
subsidia nobis et eidem ecclesie duxerint liberaliter offerenda, nos . . . 
exigendi petendi et recipiendi ab eisdem . . . oblata huiusmodi sub- 
sidia seu etiam offerenda et ea ad nostram cameram transmittendi 
. . . necnon solventes et assignantes . . . quitandi et absolvendi de 
hiis, que receperitis ab eisdem . . . concedimus . . facultatem. Vo- 
lumus autem, ut super singulis assignationibus huiusmodi duo confici 
faciatis consimilia publica instrumenta, quorum altero penes eosdem 
assignantes dimisso reliquum ad eandem curetis cameram destinare. 
Dat. Avin. II nonas octobris a. duodecimo. 

Beg. 114, pars II, f. 163, litt. secr. nr. 1631. — Biezler nr. 920. 

540. — 1327 Odoher 12. Avignmi. 

Johannes XXII Ademaro eledo Metensi concedit facultatem, ut a 
quocumque cathölico antistite ad minores et maiores ordines promoveri et 
postea ah eodem vel alio duohus vel trihus aliis episcopis assistentihns 
munus consecrationis recipere valeat. 

[Johannes XXII] . . Ademaro electo Metensi salutem. 

Pri'dem Metensi ecclesie tunc vacanti de persona tua licet absente 
. . . duximus providendum .... Nos igitur ad ea, que ad tue com- 
moditatis augmentum cedere valeant, favorabiliter intendentes ac vo- 
lentes te preservare a laborum et expensarum oneribus, que te opor- 
teret subire, si ad apostolicam sedem accederes pro ordinibus et 
consecrationis tue munere obtinendis, tuis supplicationibus inclinati, 
tibi, ut a quocumque malueris cathölico antistite gratiam et commu- 
nionem sedis apostolice habente, statutis a iure temporibus ad omnes 
minores et maiores ordines valeas promoveri et postquam in presbite- 
rum fueris ordinatus, ab eodem vel alio antistite gratiam et commu- 
nionem dicte sedis habente ascitis sibi et in hoc assistentibus duobus 
vel tribus episcopis similem gratiam et communionem habentibus munus 
predictum recipere, ac eidem antistiti, ut auctoritate nostra ordines et 
munus huiusmodi impendere tibi possit, . . . concedimus facultatem. 
Volumus autem, quod idem antistes, postquam tibi munus impenderit 



— 455 — 

supradictiim, a te nostro et ecclesie Romane nomine iuxta formam, 
quam tibi sab bulla nostra mittimus interclusam, fidelitatis debite 
solitum recipiat iuramentum ac formam huiusmodi iuramenti, quod te 
prestare contigerit, nobis de verbo ad verbum per tuas patentes litte- 
ras tuo sigillo signatas per proprium nuncium quantocius destinare 
procuret, quodque per hoc . . . archiepiscopo Treverensi, cui prefata 
Metensis ecclesia metropolitico iure subesse dinoscitur, nullum im- 
posterum preiudicium generetur. Dat. Avin. IUI idus oetobris a. duo- 
decimo. 

Eeg. 85, f. 62, nr. 163. — Eiezler nr. 922. 

541. — 1327 Odobcr 13. Ävignon. 
[Johannes XXII] Eduardo comiti Barensi. 

In feste relationis assertione pereepimus, quod quidam miles vo- 
catus Johannes de Armoises tue ditioni subiectus . . . nuper in . . 
Petrum Guigonis de Castronovo Lingonensem et Petrum de Viveriis 
Vivariensis ecclesiarum canonicos apostolice sedis nuncios ad eas 
partes . . . destinatos manus iniciens . . . violentas ipsos arrestare 
presumpsit et adhuc detinere dicitur ^) . • . Nobilitatem tuam rogamus 
. . . quatinus memoratos nuncios cum omnibus bonis suis pristine 
restitui facias libertati . . . Dat. Avin. III idus oetobris a. duodecimo. 
Reg. 114, pars II, f. 169\ litt. secr. c. 1664. — Bieder nr. 922a. 

542. — 1327 Octoher 13. Ävignon. 

Johannes XX Johanni regi Boemie destinat liUeras, quibus eum 
rogat, quatinus interponat suas partes^ ut Petrus Guigonis et Petrus de 
Vivariis nuncii sedis apostolice a Johanne de Armoises milite capti resti- 
tuantur libertati. 

[Johannes XXII] Johanni regi Boemie. 

Perduxit ad nos infeste relationis assertio, quod quidam miles 
vocatus Johannes de Harmaises Virdunensis diocesis nuper ... in di- 
lectos filios Petrum Guigonis de Castronovo Lingonensis et Petrum de 
Viveriis Vivariensis ecclesiarum canonicos apostolice sedis nuncios 
manus iniciens temere violentas, ipsos . . . captivavit ipsosque detinet 
miserabiliter captivatos. Cum autem . . . Eduardo comiti Barensi cui 
prefatus miles dicitur esse subditus, super liberatione dictorum nun- 
ciorum per alias litteras scribamus, excellentiam regiam attentius de- 
precamur, quatinus, ut predicti nuncii cum omnibus bonis suis libertati 

^) Captus detinebatur per 28 dies. Conf. Kirsch, Collectorien pg. 137. 



— 256 - 

restituantur, tarn apud dictum comitem quam alias, prout expedire 
regia prudentia cognoverit, sie velit tua magiiilicentia efficaciter inter- 
ponere partes suas, quod nos et eandem sedem exinde astringas for- 
tius ad ea, que regium respiciant comodum et honorem. Dat. Avin. III 
idus octobris a. duodecimo. 

Beg. 114, pars II, f. 177\ litt. secr. nr. 1735. — Biezler nr. 933. 

543. — 1337 Odober 13. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Petro de Baro domino de Rupeforti 
destinat litteras, quibus eura deprecatur, quatinus curet interponere 
partes suas, ut Petrus Guigonis et Petrus de Viveriis Johannes de Ar- 
moises capti Kbertati restituantur. 

Displicenter percepto, tili . . . Dat. ut supra (= Avin. III idus 
octobris a. duodecimo). 

In e. m. archiepiscopo Treverensi et Tullensi et Virdunensi epis- 
copis ac electo Metensi. 

Beg. 114, f. 170, litt. secr. nr. 1665 et 1666. — Biezler nr. 922. 

544. — 1337 Odober 13. Avignon. 

Johannes XXII archiepiscopo [Treverensi] et Tullensi Virdunensi 
et Metensi episcopis mandat, quatinus si Petrus Guigonis et Petrus de 
Viveriis apostolice sedis nuncii ad ipsos ipsorumque clerum destinati in 
ipsorum civitate et diocesi non fuerint, subsidia per se vel alium 
seu alios coUigere studeant. 

Ad subveniendum Romane ecclesie . . . Dat. Avin, III idus oc- 
tobris a. duodecimo. 

Beg. 114, pars II, f. 163, litt. secr. nr. 1633. — Biezler nr. 920 n. 1. 

545. — 1327 November 9. Avignon. 

Johannes XXII Johanni nato nobilis viri Joffridi de Linengis con- 
fert consideratione Johannis regis Boemie pro eo consanguineo suo 
supplicantis canonicatum ecclesie Argentinensis, prebendam vero eidem 
reservat. 

Nobilitas generis, vite . . . Dat. Avin. V idus novembris a. duo- 
decimo. 

In e. m. episcopo Pragensi et archidiacono Treverensis ac primi- 
cerio Virdunensis ecclesiarum. 

Beg. 88, f. 93\ nr. 3245. 



— 257 ~ 

546. — 1327 November 24. Aviynon. 

Johannes XXII magistro Galtero Alberti canonico ecclesie Meten- 
sis consideratione Caroli regis et Clementie regine Francie pro eo 
supplicantium reservat in eccl. Metensi, in qua is canonicatum sub ex- 
pectatione prebende obtinet, dignitatem vel personatum seu officium 
cum cura vel sine cura, 

Litterarum scientia, morum decor . . . Dat. Avin. VIII kl. decem- 
bris a. duodecimo. 

In e. m. archiepiscopo Bremensi et S. Symphoriani et S. Clementis 
extra muros Met. monasteriorum abbatibus. 
Beg. 85, f. 316, nr. 610. 



547. — 1327 November 30. Avignon. 

Johannes XXII Johanni Guiardi de Sancto Desiderio considera- 
tione Luce S. Marie in via lata diaconi cardinalis pro eo capellano et 
familiari suo supplicantis confert eccl. S. Salvatoris Metensis canonica- 
tum et prebendam vacantes per obitum Gerardi de Crevi alias de 
Romesale, qui apud sedem apostolicam diem clausit extremum. 

Tue probitatis meritis . . . Dat. Avin. II kl. decembris a. duo- 
decimo. 



Beg. 85, f. 201\ nr. 565. 



548. — 1328 Januar 21. Avignon. 

Johannes XXII Ademarum electum Metensem hortatur, quathms 
renunciet archidiaeonatui ac canonicatui et prehende ecclesie Remensis. 

[Johannes XXII] Ademaro electo Metensi. 

Pridem intellecto, quod archidiaconatus ac canonicatus et pre- 
benda, quos in Remensi ecclesia tempore tue promotionis ad Me- 
tensem ecclesiam obtinebas, paciebantur propter gubernatoris carentiam 
detrimenta, te, ut ad renunciandum illis apud sedem apostolicam pro- 
cura torem destinares ydoneum, fecimus exhortari, et licet procuratorem 
ad renunciandum archidiaeonatui predicto destinaveris, de canonicatu 
tarnen et prebenda predictis mencionem aliquam non fecisti. Quare 
discretionem tuam iterato attentius exhortamur, quatinus coram dilec- 
tis filiis priore Predicatorum vel gardiano Minorum ordinum Metensibus, 
quibus et quorum^) cuilibet recipiendi resignationem dictorum canonicatus 
et prebende a te vel procuratore tuo ad hoc legitime constituto libe- 
ram concedimus per alias nostras iitteras facultatem, illos studeas 



^) eorum in reg. 



17 



— 258 — 

libere resignare, curaturus, ut nobis instrumentum publicum inde con- 
ficiendum, sicut habet dictarum lilterarum series, quantocius transmit- 
tatur. Dat. Avin. XII kl, februarii a. duodecimo. 
Heg. 114, pars II, litt. secr. f. 172, nr. 1681. 

549. — 13J27 December — 1328 Januar. Ävignon. 

Johannes XXII priori Predicatorum et gardiano Minorum ordinum 
fratrum Metensibus concedit facultatem recipiendi resignationem canoni- 
catus et prebende cuiusdam ab Ademaro electo Metensi. 

Dat. Avin uarii a. duodecimo. 

Reg. 114, pars II, f. 135^, litt. secr. nr. 1642. (Idttere partim illegihiles.) 

550. — 1328 Februar 16. Ävignon. 

Johannes XXII reservat de novo camere apostolice fructus primi 
anni beneficiorum apud sedem apostolicam infra unum annum a XIII (?) 
kl. marcii proxime futuri in antea computandum vacantium vel vaca- 
turorum. 

Pro relevandis dudum . , . Dat. Avin. XV kl. martii a. duodecimo. 

Reg. 114, pars II, litt. secr. f. 158, nr. 1601. 

551. — 1328 April 11. Ävignon. 

Johannes XXII Elizabet de Austria Lothoringie ducisse indulget, 
ut aliquem ydoneum sacerdotem in suum possit eligere confessorem, 
qui eins confessione audita eam a peccatis omnibus et in casibus sedi 
apostolice reservatis, semel dumtaxat, absolvere valeat. 

Sincere devotionis effectus . . . Dat. Avin. III idus aprilis a. duo- 
decimo. 

Reg. 87, f. 180\ nr. 2499. 

552. — 1328 April 23. Ävignon. 

Johannes XXII infrascriptis trihus dericis mandat, quatinus Ni- 
coiao diclo Maresse monacho Gorsiensis monasterii conferant prioralum 
de Ämella. 

[Johannes XXII] abbati monasterii S. Martini ante Metim et sco- 
lastico Virdunensis ac magistro Johanni de Pennis canonico Remen- 
sis ecclesiarum. 

Religionis zelus, vite ac morum honestas . . . Sane petitio pro 
parte . . . Nicolai [dicti Maresse monachi monasterii Gorziensis ord. 
S. Bened. Met. dioc] nobis nuper exhibita continebat, quod dudum 
prioratu de Amella dicti ordinis Virdun. dioc. prefato monasterio 



- 259 — 



immediate subiecto, quem . . . Theobaldus ipsius monasterii abbas, olim 
prior prioratus ipsius tempore promotionis per nos facte . . . obtine- 
bat, per huiusmodi promolionem . . vacante, nos . . . volentes quon- 
dam Ade de Thaseyo dicti monasterii monacho gratiam facere spiri- 
tualem, eundem prioratum sie vacantem . . . auctoritate sibi apostoliea 
contulimus et de illo etiam duximus providendum ; sed prefatus Adam 
litteris super huiusmodi gratia sibi facta confeetis, que longo temporis 
spatio in nostra cancellaria expediende remanserunt, antequam fuerit 
prioratus eiusdem possessionem adeptus, in illis partibus debitum na- 
ture persolvit. Nos igitur, si est ita, . . . volentes . , . prefato Ni- 
coiao, pro quo etiam dictus abbas per eius patentes iitteras nobis 
humiliter supplicavit, . . . gratiam facere spiritualem, discretioni vestre 
. . . mandamus, quatinus, si est ita, ut predicitur, . . . eundem prio- 
ratum sie vacantem . . . eidem Nicoiao . . conferre et assignare cu- 
retis . . . Dat. Avin. Villi kl. maii a. duodecimo. 

Heg. 86, f. 314\ nr. 1804. 

553. — 13J28 Mai 5. Ävignon. 

Johannes XXII ahbati monasterii S. Arnidfi et decano ac arcJii- 
diacono de Marsalo mandat, quatinus parrochialem ecclesiam de Theonis- 
villa Metensis diocesis a Johanne de Buna decano eccl. Trever. iniuste 
detentam et ex eo vacantem conferant et assignent Symoni Nicasii canonico 
eccl. S. Salvatoris Metensis. 

[Johannes XXII] abbati monasterii S. Arnolfi extra muros Metenses 
et decano ac archidiacono de Marsallo ecclesie Metensis. 

Laudabilia probitatis merita . . . Cum itaque, sicut accepimus, 
parrochialis ecclesia de Theonisvilla Metensis diocesis ex eo, quod 
Johannes de Duna, gerens se pro decano ecclesie Treverensis, predic- 
tam parrochialem ecclesiam una cum decanatu predicto ecclesie Tre- 
verensis et quadam alia curata ecclesia contra tenorem constitutionis 
super pluralitate dignitatum personatuum officiorum et beneficiorum 
ecclesiasticorum . . . dudum a nobis edite . . . retinere presumpsit et 
adhuc de facto detinet occupatam, de iure vacare noscatur ad presens, 
nos . . . discretioni vestre . . . mandamus, quatinus . . . vocatis qui 
fuerint evocandi, si ita est, ut prefertur, eandem parrochialem ecclesiam 
sie vacantem . . . Symoni [Nicasii canonico ecclesie S. Salvatoris Me- 
tensis] vel procuratori suo . . . conferre et assignare curetis, . . . 
amoto exinde dicto Johanne et quolibet alio illicito detentore, non ob- 
stantibus . . . quod dictus Symon in Treverensi et parrochiali de 
Theonisvilla predictis perpetuas vicarias obtinet et in S. Salvatoris 

17* 



— 260 — 

Metensi ecclesiis sub expectatione prebende auctoritate apostolica in 
canonicum est receptus. Volumus autem, quod dictus Symon, quam 
primum ipse vigore presenlis gratie predicte ecclesie de Theonisvilla 
possessionem pacificam fuerit assecutus, prefatam curatam vicariam 
. . dimittere teneatur . . . Dat. Avin. III nonas maii a. duodecimo. 
Beg. 87, f. 106, nr. 2306. 

554. — 1338 Juni 8. Ävignon. 

[Johannes XXII] nobili viro Amedeo de Pictavia familiari nostro. 

Cum tua presentia nobis existat pro quibusdam negotiis opor- 
tuna, volumus et nobilitatem tuam exhortamur, ut ad nostram studeas 
quantocius presentiam te conferre. Dat. Avin. VI idus iunii a. duo- 
decimo. 

Beg. 114, pars II, f. 155^, litt. secr. nr. 1579. 

555. — 1328 Juni 17. Ävignon. 

Johannes XXII Bertrando Carbonelli confert eccl. Tullensis cano- 
nicatum et prebendam vacantes per obitum Petri Durandi capellani 
sedis apostohce, qui extra Romanam curiam diem clausit extremum. 

Ad illorum provisionem . . . Dat. Avin. XV kl. iulii a. duodecimo. 
Beg. 87, f. 307, nr. 2798. 

556. — 1328 Juli 25. Ävignon. 

Johannes XXIl episcopo Metensi mandat, quatinus Johanni de 
Metis canonico ecclesie S. Deodati Tüll. dioc. conferat parrochialem 
ecclesiam S. Georgii Metensem, que per obitum quondam Milonis ipsius 
ecclesie rectoris, qui in illis partibus diem clausit supremum, seu per 
ipsius resignationem vacat ad presens et iam tanto tempore vacavit, 
quod eius coUatio est ad sedem apostolicam devoluta, non obstante 
quod Johannes in predicta eccl. S. Deodati canonicatum sub expectatione 
prebende necnon parrochialem ecclesiam de Elbeswilre Met. dioc. 
obtinet. Tamen ecclesie S. Georgii possessionem assecutus, dimittere 
teneatur ecclesiam de Elbeswilre. 

Cum sicut accepimus . . . Dat. Avin. VIII kl. augusti a. duodecimo. 
Beg. 88, f. 46, nr. 3118. 

557. — 1328 Juli 25. Ävignon. 

Johannes XXII decano et cantori S. Salvatoris Metensis ac ma- 
gistro Nicoiao de Fractis litterarum apostolicarum correctori mandat, 
quatinus Penthecosten natam Ludovici Therrici de Porta Serpentina 



1 



261 



Metensis cupientem cum abbatissa et conventu monialium S. Glodesin- 
dis Meterisis ordinis S. Bened. in eodem monasterio sub regulari habitu 
domino famulari, si sit ydonea et aliud canonicum non obsistat, in 
dicto monasterio faciant recipi in monacham. 

Cum sicut accepimus . . . Dat. Avin. VIII kl. augusti a. duodecimo. 

Beg. 88, f. 1, nr. 3002. 

558. — 1S28 Juli 27. Ävignon. 

Johannes XXII Johannis regis Boemie prccilms commotus confirmat 
constructionem monasteril ordinis Eremitarum S. Augustini apud Theonis- 
villam. 

[Johannes XXII] . . . priori generali et fratribus ordinis Heremita- 
rum S. Augustini. 

Religionis vestre, in qua . . . Percepimus siquidem ex tenore pe- 
ticionis pro parte vestra nobis porrecte, quod . . . Clemens papa V . . . 
vobis per Privilegium speciale concessit, ut in certis regnis tunc nomi- 
natim expressis loca pro eodem ordine usque ad certum numerum, 
constitutione . . . Bonifacii pape VIII . . prohibente, ne a religiosis 
ordinum mendicantium loca de novo recipiantur absque licentia sedis 
apostolice speciali faciente plenam et expressam de prohibitione huius- 
modi mentionem nequaquam obstante, possetis de novo recipere et in 
eorum singulis ecclesiam seu Oratorium cum necessariis officinis iuxta 
morem ordinis prefati construere ac in eis pro divino cultu fratres 
ipsius ordinis deputare, dictusque prior eiusdem privilegii pretextu 
apud Theonisvillam Met. dioc, terra quidem imperii, iam elapsis decem 
et Septem annis vel circa locum alias legitime acquisitum ab ordine 
antedicto ipsique ordini a clare memorie Henrico Romanorum impe- 
ratore donatum recepit credens, quod ad hoc se Privilegium extenderet 
prelibatum, ibique pro parte dicti ordinis ecclesia seu Oratorium et ne- 
cessarie officine constructe fuerunt et cimiterium existit alias legitime 
dedicatum, ac dictus prior in eodem loco Interim priorem et fratres 
ipsius ordinis deputavit. Processu vero temporis inter eosdem priorem 
et fratres dicti loci ac dilectum filium perpetuum vicarium parrochialis 
ecclesie dicti loci, infra cuius fines parrochie locus ipse situs existit, 
orta super eodem loco et eius occasione materia questionis et aliquam- 
diu causa huiusmodi agitata et noviter suscitata coram loci diocesano 
huiusmodi causa pendet. Quare nobis fuit humiliter postulatum, ut, 
quod ipsi prior et fratres dicti loci libere ac licite remanere valeant 
in eodem, eidem ordini providere . . . dignaremur. Cum igitur a cau- 
sarum strepitibus quietos esse deceat servos dei, nos . . . Johannis 



— 262 — 

regis Boemie ... et vestris supplicationibus inclinati huiusmodi recep- 
tionem et con.structionem predicti loci ratas habentes et gratas, illas 
constitutione predicta et huiusmodi cause dependentia nequaquam ob- 
stantibus . . . confirraamus . . . Dat. Avin. VI kl. augusti a. duodecimo. 

Eeg. 87, f. 178, nr. 2i92. 

559. — 1328 {Juli?) 16. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Bisuntino et episcopo Lausanensi ac 
Othoni de . . . . ca cancellario ecclesie Metensis capellano sedis 
apostoUce mandat, quatinus procedant adversus quosdam religiosos, qui 
in contemptum deducunt processus a papa habitos contra eos, qui 
Johanni episcopo Lingonensi tamquam administratori ecclesie Basiliensis 
a papa deputato non parent. 

Sua nobis dilectus . . . Dat. Avin. XVII kl. (augusti?) a. duodecimo. 

Beg. 114, pars II, f. 169, litt. secr. nr. 1002. 

*560. — 1328 August 23. 

Capitulum ecclesie Metensis ordinal, quod pro solvendis debitis tem- 
pore belli contractis et pro redimendo ecclesie thesauro impignorato fructus 
cuiuslihet prebende onerentur per sexennium. 

Nos capitulum ecclesie Metensis notum facimus universis presen- 
tes litteras inspecturis, quod, cum dudum in nostra ecclesia Metensi 
fuisset sollempniter constitutum, ut, si occasione htium et controver- 
siarum contingentium seu ortarum pro iuribus et proprietatibus pre- 
bendarum ecclesie nostre predicte vel occasione guerre communis, 
aliqui ex concanonicis Metensibus in fructibus prebendarum suarum 
dampna aliqua paterentur, capitulum teneretur solvere dampnum passo 
pro fructibus omnibus totius anni perditis ex integro viginti libras de- 
nariorum Metensium; si vero fructus non essent ex toto perditi sed 
in parte perditi, tunc capitulum dampnum passo restituere teneretur 
dampni estimationem ad arbitrium duorum de capitulo, quos ad hoc 
duceret eligendos. Contigit zizaniam discordie serente leviatano diver- 
sas et periculosas guerras in partibus Metensibus oriri et tam per in- 
cendia quam per depredationes rapinas effractiones devastationes et 
consumptiones bonorum ecclesie nostre nos et ecclesiam nostram adeo 
dampnificari, quod fructus prebendarum nostrarum quasi omnes tem- 
pore primi anni guerrarum ipsarum fuerunt ex toto perditi seu vastati. 
Pro quibus resarciendis dampnum passis presentibus vel absentibus 
iuxta dicti tenorem statuti tunc durantis sed post urgente necessitate 
pro varietate temporis guerris crebrescentibus rationabililer revocati 



— 263 — 

necnon et contributione facienda pro pace patrie, per quam ab obsi- 
dione terribili civitas Metensis extitit liberata, captivorum plurium re- 
demptio facta et strages miiltarum gentium evitata. necnon quibusdam 
aliis ex causis urgentem necessitatem ecclesie nostre tangentibus opor- 
tuit, quod nos diversas pecuniarum summas usque ad quantitatem 
mille et ducentarum librarum Metensium ascendentes reciperemus mutuo 
et expenderemus nomine tocius ecclesie pro predictis. Pro quibus pe- 
cuniarium summis mutuo receptis nos et ecclesiam nostram ad non- 
nuUas pensiones annuas et diversas ^) penes personas diversas necessario 
obligavimus necnon thesaurum nostre ecclesie, cruces et alia iocalia 
nos oportuit apud creditores aliquos obligare urgentibus necessitatibus 
predictis. Et licet ex post facto de dictis debitis et pensionibus fuerit 
aliquid exsolutum, attendentes tamen, quod dictus thesaurus non potest 
redimi nee dicta debita ex integro persolvi nisi ex contributione com- 
muni quodque dampnum commune omnium debet contributione sarciri 
et onus commune ab omnibus supportari nee possint dicta debita 
aliunde persolvi nisi de fructibus prebendarum, cum cetera quecumque 
nobis obvenientia pro distributionibus faciendis hiis, qui horis inter- 
sunt, canonicis non sufficiant, immo distributiones deficiunt et pro maiori 
parte temporis iam annis pluribus defecerunt, idcirco ordinavimus et 
ordinamus, quod pro solvendis ex integro pensionibus et debitis pre- 
dictis et dicti thesauri recuperatione fructus cuiuslibet prebende one- 
rentur annis singulis usque sex annos continuos, anno primo in quatuor 
libris cum dimidia, et quinque sequentibus annis singulis in quatuor 
libris denariorum Metensium, et ipsos in hiis oneramus solvendis an- 
nuatim per singulos prebendarios et per singulares procuratores absen- 
tium in manu bursarii magni quolibet anno infra festum beate Lucie 
virginis et per totam diem sub penis in constitutionibus nostris contra 
non solventes appositis^) et specialiter sub pena privationis distributio- 
num, quas distributiones bursarius debet retinere et inter alios distri- 
buere. Si vero aliqui non solverint infra terminum predictum, ex tunc 
prepositi locorum prebendarum dictorum non solventium pro ipsis sol- 
vere teneantur infra festum purificationis beate Marie virginis sub penis 
predictis . . Hoc tamen salvo, quod illi, qui iam nostro nomine aliquid 
exsolverint de debitis supradictis, seu ille prebende, quarum nomine [ali- 
quid] est solutum ^), tanto minus solvere teneantur, quanto pro eis fuerit 
exsolutum. Item quod nos teneamur ad presens domino Nicoiao 

*) penas supplendum videtur. 

^) appositi in cod. 

^) quarum nostro nomine est solutum in cod. 



— 264 — 

bursario nostro in triginta quinque libris Metensibus, quas nobis mutuo 
concessit et nostro nomine domino Neymerico dieto Badoche persolvit, 
volumus et ordinamus, quod dominus Ferricus eins frater de distribu- 
tionibus parve burse, quas nunc per aliqua tempora de nostra volun- 
tate retinuit, triginta quinque libras Metenses dicto fratri suo persolvat, 
quas nobis, ut predicitur, mutuavit, et residuum, quod habet ultra tri- 
ginta quinque libras de tempore predicto, distribuatur ad presens, se- 
cundum quod fuerit rationis, ita tamen quod dictas triginta quinque 
libras, quas dictus dominus Ferricus solvet dicto fratri suo, recupe- 
rabimus et recipiemus de prima solutione, que fiet de fructibus preben- 
darum predictarum per modum supradictum, et tunc distribuentur per 
modum, per quem nunc deberent distribui et inter illos, inter quos 
dicte triginta libre nunc fuissent distribuende cessantibus supradictis, 
ita quod nullus in contrarium aliqualiter audiatur. Acta sunt hec in 
nostro annali capitulo in vigilia beati Bartholomei apostoli anno do- 
mini millesimo CGC™° vicesimo octavo. Item volumus et ordinamus, 
quod in qualibet septimana quinque solidi Metensium denariorum distri- 
buantur per bursarium parvum presbiteris et clericis, qui in matutinis 
intererunt iuxta arbitrium et Ordinationen! presbiteri ebdomedam facien- 
tis vel eins vices gerentis. Item volumus et ordinamus, quod fructus 
prebendarum, qui burse cedunt vel cedere debent, ab onere dicte contri- 
butionis penitus sint immunes. Actum anno die loco quibus supra sub 
sigillo nosfro magno. 

Nos capitulum ecclesie Metensis notum facimus universis, quod, 
cum nos pro debitis, quibus nostra erat ecclesia obligata, ordinasse- 
mus, quod quelibet prebenda seu fructus cuiuslibet prebende onerare- 
tur singulis annis usque ad sex annos, anno primo in quatuor libris 
cum dimidia et quinque sequentibus in quatuor libris Metensium de- 
nariorum, exsolvendis infra festum beate Lucie virginis et per totam 
diem per singulares canonicos presentes et per absentium procuratores, 
alioquin per locorum prepositos infra festum sequens purificationis 
beate Marie virginis, hoc tamen salvo, quod illi, qui nostro nomine 
aliquid exsolvissent, vel prebende, quarum nomine aliquid esset solu- 
tum, tanto minus solvere et contribuere tenerentur, quanto plus con- 
staret pro eis vel eorum nomine persolutum, nobisque constiterit atque 
constet, reverendum patrem dominum cardinalem archidiaconum de 
Vico Hugonem de Aspereva, Hugonem thesaurarium archidiaconum 
de Sarbourch, Stephanum prepositum ecclesie beate Marie rotonde 
Metensis, Nicolaum de Secano primicerium, FeUcianum, Burnekinum 
et Marcum nichil de dictis debitis exsolvisse vel eorum nomine fuisse 



— 265 - 

exsolutum , nomine ^) vero reliquorum canonicorum presentium vel 
pro presentibus habitorum seu prebendarum, quas obtinent, sex- 
centas libras Metensium denariorum iam solulas extitisse, ideo de- 
claramus et ordinamus, quod super prebendis dictorum decein nomi- 
natoruni ^) usque ad annos sex continiios accipiantur integre summe, de 
quibus ext.itit ordinatum, super aliis prebendis anno primo quinqua- 
ginta solidi et annis singulis quinque sequentibus quadraginta solidi 
Metensium denariorum capiantur, cum tanto minus solvere debeant, 
quanto plus fuit eorum nomine persolutum. Acta sunt hec anno do- 
mini millesimo CCC™° vicesimo octavo in vigilia beati Bartholomei 
apostoli sub sigillo nostro magno. 

Bibl. Nat. Paris, ms. lat. 10022 membr. saec. XIV fol. 46—49. 

561. — J3ä8 Octoler 30. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Joffrido domino de Asperomonte in- 
dulget, ut, quociens ad loca ecclesiastico supposita interdicto eum de- 
clinare contigerit, possit missam et alia divina officia per ydoneum 
presbiterum facere celebrari submissa voce, ianuis clausis etc., dum- 
modo ipse causam huiusmodi non dederit interdicto nee id ipsi contin- 
gat specialiter interdici. 

Devotionis tue sinceritas . . . Dat. Avin. II kl. novembris a. tercio- 
decimo. 

Beg. 89, f. 179, nr. 448. 

562. — 1338 Odober 30. Avignon. 

Johannes XXII Androino nato Thome de Asperomonte confert 
eccl. Metensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Laudabile testimonium quod . . . Dat. Avin. II kl. novembris a. 
terciodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Vincentii Met. et de Ripparia Virdun. 
ac de Vicello Tüll, archidiaconis ecclesiarum. 

Reg. 89, f. 179\ nr. 451. 

563. — 1328 Octoher 30. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Joffrido domino de Asperomonte im- 
pertitur licentiam habendi secum altare portatile, super quo in locis 
ad hoc congruentibus et honestis possit per proprium presbiterum 
missam et aha divina ofiicia sibi facere celebrari. 



^) nomina in cod. 

^) Hie apparet in superiore textu ommissa esse tria nomina. 



~ 266 — 

Ut erga sedem apostolicam . . . Dat. Avin. II kl. novembris a. 
tercio decimo. 

Beg. 89, f. 179, nr. 449. 

564. — 1328 November 1. Avignon. 

Johannes XXII magistro Petro Guigonis de Castronovo confert 
ecci. Lingonensis canonicatiim et prebendam vacantes per promotionem 
et consecrationem Ademari episcopi Metensis. 

Probitatis et virtutum merita . . . Dat. Avin. kl. novembris a. 
tertiodecimo. 

Beg. 89, f. 107\ nr. 262. 

565. — 1828 December 1. Avignon. 

Johannes XXII Joffrido domino de Asperomonte Virdun. dioc. 
supplicanti indulget, ut confessor eius ydoneus, quem duxerit eligendum, 
omnium peceatorum plenam remissionem semel in mortis articulo ei 
concedere valeat. 

Provenit ex tue devotionis . . . Dat. Avin. kl. deeembris a. tertio- 
decimo. 

In e. m. nobili viro Johani de Asperomonte Virdun. dioc. 
Beg. 115, pars I, litt. secr. f. 83, nr. 485. 

566. — 1329 Januar 11. Avignon. 

Johannes XXII Ysembardo de Actringa canonico ecclesie S. Sy- 
meonis Trever. reservat beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine 
cura ad dispositionem decani et capituli ecclesie Metensis communiter 
vel divisim spectans in civitate vel diocesi Metensi, cuius fructus, si 
sine cura fuerit, quinquaginta librarum turonensium parvorum s. t. d. 
V. a. non excedant, non obstante quod in S. Symeonis Trever. et S. 
Theobaldi Metensi ecclesiis canonicatus et prebendas obtinet necnon 
de canonicatu et prebenda ecclesie S. Salvatoris extra muros Meten- 
ses in Romana curia litigat. 

Probitatis tue merita . . . Dat. Avin. III idus ianuarii a. tertiodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Marie Luccemburgensis et decano 
S. Marie Palatiolensis Trever. dioc. ac archidiacono Treverensi. 

Beg. 90, f. 333\ nr. 1911. 

567. — 1329 Januar 24. Avignon. 

Johannes XXII extendens reservationem anno precedenti (ef. 
Reg. (l. d. 1328 Febr. 16) denuo reservat camere apostolice fructus 



k 



— 267 — 

iinius anni omnium beneficiorum ecclesiasticorum cum cura vel sine 
cura, etiam dignitatum personatuum et officiorum ecclesiasticorum quo- 
rumlibet exemptorum et non exemptorum, que per totum annum a 
XV kl. martii proximo futuri usque ad unum annum extunc continue 
completurum apud sedem apostolicam vel alibi ex generali vel speciali 
reservatione aut alias ad suam dispositionem spectantia vacare conti- 
gerit, ecclesiis cathedralibus et abbatiis regularibus ac beneficiis, que 
dicto anno ex causa permutationis vacabunt, dumtaxat exceptis. 

Ad futuram rei memoriam. Gravium et importabilium expensa- 
rum . . . Dat. Avin. Villi kl. februarii a. tertiodecimo. 
Reg. 115, pars I, f. 79^, litt. secr. nr. 474. 

568. — 1329 Januar 28. Avignon. 

Johannes XXII Hugoni nato nobilis viri Petri de Barro domini 
de Petraforti canonico Virdunensi in undecimo etatis anno vel circiter 
constituto confert eccl. Virdun. canonicatum et prebendam vacantes 
per obitum Symonis de Marvilla sedis apostolice capellani, qui extra 
curiam Romanam diem clausit extremum, non obstante quod Hugo in 
eadem Virdunensi et Autisiodorensi eccl. canonicatus sub expectatione 
prebendarum obtinet. Tarnen predictos canonicatum et prebendam 
assecutus omnino dimittat canonicatum alterum in eadem eccl. Virdun. 

Ex laudabilibus tue iuventutis indiciis . . . Dat. Avin. kl. februarii 
a. terciodecimo. 

In e. m. S. Vitoni Virdun. et S. Pauli extra muros Virdun. mo- 
nasteriorum abbatibus ac magistro Petro de Vigono canonico Tauri- 
nensi scriptori nostro. 

Heg. 90, f. 13\ nr. 1037. 

569. — 1329 Januar 28. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Petro de Barro domino de Petraforti 
TuU. dioc. et nobili mulieri Allienore de Pictavia eins uxori petentibus 
indulget, ut confessor ydoneus, quem ad hec uterque duxerit eligendum, 
omnium peccatorum plenam remissionem utrique semel in mortis arti- 
culo concedere valeat. 

Magne devotionis et fidei . . . Dat. Avin. V kl. februarii a. tercio- 
decimo. 

Heg. 90, f. 11\ nr. 1031. 

570. — 1329 Januar 28. Avignon. 

Johannes XXII Therrico de Asperomonte confert eccl. S. Theobaldi 
extra muros Metenses canonicatum, prebendam vero eidem reservat, 



— 268 — 

non obstante quod in eccl. Virdun. canonicatum sub expectatione pre- 
bende ac parrochialem ecclesiam de Domerey ac quandam perpetuam 
capellaniam in Castro de Boconville Virdun. et Met. dioc. obtinet, Tapien 
prebendam in eadem eccl. S. Theobaldi assecutus omnino dimittat ca- 
pellaniam predictam. 

Personam tuam tuis . . . Dat. Avin. V kl. februarii a. tertiodecimo. 

In e. m. S. Vincentii Metensis et S. Symphoriam extra muros Me- 
tenses monasteriorum abbatibus ac magistro Petro de Vigono canonico 
Taurinensi scriptori nostro. 

Reg. 90, f. 17, nr. 1046. 

571. — 13J29 Januar 29. Avignon. 

Johannes XXII Nicoiao nato quondam Theobaldi dicti Beiami 
denuo confert eccl. S. Salvatoris Metensis canonicatum, prebendam vero 
reservat, cum antea in prima provisione is per errorem nominatas sit 
Theobaldus. 

Exigentibus tue probitatis . . . Dat. Av. V kl. februarii a. tercio- 
decimo. 

In e. m. S. Vincentii Metensis et S. Symphoriani extra muros Me- 
tenses monasteriorum abbatibus ac magistro Petro de Vigono canonico 
Taurinensi scriptori nostro. 

Heg. 90, f. 12o\ nr. 1341. 

573. — 1329 Januar 29. Avignon. 

Johannes XXII Reginaldo de Barro nato nobilis viri Erardi de 
Barro canonico Remensis eccl. indulget, ut scolasticis disciplinis in loco, 
ubi Studium vigeat generale, insistendo vel in altero beneficiorum suo- 
rum ecclesiasticorum residendo fructus beneficiorum eorundem integre, 
cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, usque ad biennium per- 
cipere valeat. 

Nobilitas generis morum decor . . . Dat. Avin. IUI kl. februarii 
a. tertiodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Nichasii Remensis et archidiacono de 
Vicello TuU. ac Egidio de Bourmonte canonico Virdun. eccl. 

Reg. 90, f. 245, nr. 1632. 

573. — 1329 Januar 29. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Deicustodia in iure civili licentiato 
confert eccl. Metensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat, 
non obstante quod in Virdun. et in B. Marie Magdalene Virdun. 
ecciesiis canonicatus et prebendas obtinet. 



- 269 - 

Litterarum scientia, vite . . . Dat. Avin. IUI kl. februarii a. tertio- 
decimo. 

In e. m. abbati inonasterii Gorziensis Met. dioc. et archidiacono 
de Vicello Tüll, ac Egidio de Bourmonte eanonico Virdun. eccl. 

Beg. 90, f. 245, nr. 1633. 

574. — 1329 Februar 4. [Avignon.] 

Die IUI mensis februarii [anno MCCCXXVIIII] recepti sunt a do- 
mino Ademario episcopo Metensi solvente per manus Francisci Ray- 
nucii mercatoris Floren! ini pro parte partis servicii tarn sui quam 
predecessorum suorum cameram contingentis — mille flor. auri. 

Intr. et exit. 93. f. 14^ = 100 f. 16K 

575. — 13J29 Mars 11. Avignon. 

Johannes XXII Joffredo de Nanceyo eanonico eccl. Metensis reser- 
vat in eadem eccl. dignitatem vel personatum seu officium sine cura, 
dummodo post episcopalem huiusmodi dignitas in eadem eccl. non sit 
maior, non obstante quod in Virdunensi sub dignitatis et in eadem ac 
dicta Metensi ecclesiis sub expectatione prebendarum in canonicum est 
receptus. Tamen littere, per quas in eadem Virdunensi ecclesia pre- 
bendam et dignitatem expectat, exnunc sint cassa irrita et inania. 

Laudabile testimonium, quod . . . Dat. Avin. V idus martii a. tertio- 
decimo. 

In e. m. priori de Leonismonte Tüll. dioc. et decano S. Gengulphi 
ac Joffrido de Venderiis eanonico TuU. eccl. 

Beg. 92, f. 125, nr. 3152. 

576. — 1339 Mars 29. Avignon. 

Johannes XXII priorisse et conventui monasterii sororum inclu- 
sarum Metensis per priorissam soliti gubernari ord. S. Augustini secun- 
dum instituta et sub cura ordinis Predicatorum fratrum viventibus 
indulget, ut ad prestationem decimarum de quibuscumque possessioni- 
bus et aliis omnibus eorum bonis, que in presentiarum habent et iustis 
modis acquisierint in futurum, vel ad exhibendum annuum redditum 
seu censum diocesanis episcopis necnon pedagia thelonea et alias 
exactiones quibusvis regibus seu aliis personis secularibus ac .etiam 
ad dandum procurationes aliquas legatis vel nunciis apostohce sedis 
sive ad decimam vel aliquam portionem aut Subventionen! aliquam 
de suis proventibus cuiquam exhibendam vel ad contribuendum in 
exactionibus seu coUectis seu subsidiis aliquibus minime teneantur. 



— 270 - 
Sacra nostra religio . . . Dat. Avin. IUI kl. aprilis a. terciodecimo. 

Beg. 90, f. 356, nr. 1968. 

577. — 1329 März 29. Avignon. 

Johannes XXII priorisse et conventui monasterii sororum inclusarum 
Metensis ord. S. Augustini secundum instituta et sub cura fratrum ord. 
Predicatorum viventibus indulget, ut confessores eorum, cuilibet eorum 
dumtaxat, que nunc sunt in monasterio divinis obsequiis mancipate, 
omnium peccatorum plenam remissionem semel tantum in mortis arti- 
culo concedere valeat. 

Ad personas vestras . . . Dat. Avin. IUI kl. aprilis a. terciodecimo. 

Beg. 90, f. 356, nr. 1969. 

578. — 1329 April 2. [Avignon.] 

[Johannes XXII] priorisse et conventui sororum inclusarum Me- 
tensium ordinis S. Augustini. 

Orationum suffragia, que vos [gereutes] humilitatis spiritum et 
contemplationis altitudinem, circa pedes existentes domini cum Maria 
pro nobis et statu ecclesie prospero cum devotionis fervore obtulisse 
abundanter salvatori nostro et offerre velle imposterum divina vobis 
cooperante dementia vestre nobis presentate littere intimabant, gra- 
tanter [nos] noveritis suscepisse ; pro quibus devotionem vestram multi- 
pliciter commendantes ac gratiarum actionibus prosequentes hortamur 
. . . ut sie in vestra professione stabiliter persistatis . . . Dat. IUI no- 
nas aprilis a. tertiodecimo. 

Beg. 115, pars I, f. 97\ nr. 554. 

579. — 1329 April 9. Avignon. 

Johannes XXII Brocardo nato nobilis viri Henrici domini de 
Fenestrenges confert eccl. Argentinensis canonicatum, prebendam vero 
eidem reservat. 

NobiUtas generis, vite mundicia . . . Dat. Avin. V ydus aprilis 
a. terciodecimo. 

In e. m. magistro Leonardo de Guarcino thesaurario eccl. Lingo- 
nensis notario nostro et Mauri monasterii ac S. Naboris Argentin. et 
Met. dioc. monasteriorum abbatibus. 

Beg. 90, f. 349\ nr. 1953. 



I 



- 2?1 - 

580. — 1329 April 9. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni nato nobilis viri Henrici domini de Fe- 
nestrenges confert eccl. Virdun. canonicatum, prebendam vero ac digni- 
tatem vel personatum seu officium in eadem eccl., dummodo non sit 
maior dignitas post episcopalem, eidem reservat. 

Nobilitas generis, vite mundicia . . . Dat. Avin. V idus aprilis 
a. terciodecimo. 

In e, m. magistro Leonardo de Guarcino thesaurario eccl. Lingo- 
nensis notario nostro et S. Aggerici Virdun. ac S. Martini ante Metim 
monasteriorum abbatibus. 

Beg. 90, f. 349, nr. 1952. 

581. — 1329 April 10. Avignon. 

Johannes XXII Symoni de Amberch confert eccl. S. Theobaldi 
prope muros Metenses canonicatum, prebendam vero eidem reservat, 
non obstante quod quandam perpetuam vicariam in ecclesia de Ham- 
berch Met. dioc. obtinet. 

Laudabilia tue probitatis . . . Dat. Avin. IUI idus aprilis a. tertio- 
decimo. 

In e. m. magistro Leonardo de Guarcino thesaurario eccl. Lingo- 
nensis notario nostro et S. Vincentii Met. ac S. Glementis extra muros 
Met. monasteriorum abbatibus. 

Beg. 90, f. 344, nr. 1936. 

582. — 1329 Juli 15. Avignon. 

Johannes XXII Manfredino de Mercadillo confert eccl. Met. cano- 
nicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Laudabile testimonium quod . . . Dat. Avin. id. iulii a. tertiodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Theofredi Aniciensis dioc. et Jacobo 
de Mutina capellano nostro scolastico Tullensis ac Bernardo Betto ca- 
nonico Albiensis eccl. 

Beg. 91, f. 183, nr. 2543. 

583. — 1329 Juli 21. [Avignon.] 
[Johannes XXII] Frederico comiti de Lynengin. 

Devotionis promptitudinem et fidei constantiam, quam ad nos et 
Romanam ecclesiam te gerere tuarum pridem nobis directarum series 
litterarum . . . evidentius supponebat, plurimum in domino commen- 
dantes, nobilitatem tuam rogamus . . . quatinus in oblatis persistere 
et in huiusmodi laudabili proposito sie studeas perseverare constanter. 



— ^72 — 

. , . Ceterum peliliones, de quibus in eisdem litteris mentio habeba- 
tur, gratanter exaudivimus, prout ex inspectione litterarum super eis 
confectarum sinceritati tue clarius apparebit. Dat. XII kl. augusti 
a. terciodecimo. 

Beg. 115, pars I, f. 99, nr. 566. 

584. — 1329 Juli 28. Avignon. 

Johannes XXII Ludovico de Grangia confert eccl. Met. decanatum 
vacantem ex eo, quod Hugo de Arpaione dudum eundem per procura- 
torem in raanibus Petri episcopi Penestrinensis apud sedem apostoli- 
eam libere resignavit, non obstante quod canonieatum et prebendam 
ac eantoriam in eadem ecclesia obtinet. Tarnen decanatus possessio- 
nem paeificam assecutus omnino dimittat prefatam eantoriam. 

Sedis apostolice Providentia . . . Dat. Av. V kl. augusti a. tertio- 
decimo. 

In e. m. episcopo Convenarurn et S. Vincentii ac S. Symphoriani 
Metensium monasteriorum abbatibus. 
Beg. 92, f. 26, nr. 2877. 

585. — 1329 Juli 28. Avignon. 

Johannes XXII Johanni dicto Gobelin {vel Sobelin) confert eccl. 
Metensis canonieatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante 
quod canonieatum sub expectatione prebende in eccl. S. Deodati Tüll, 
dioc. necnon parrochialem ecclesiam S. Georgii Metensis obtinet. 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Av. V kl. augusti a. tercio- 
decimo. 

In e. m. episcopo Convenarurn et S. Vincentii ac S. Symphoriani 
Met. monasteriorum abbatibus. 

Beg. 92, f. 29, nr. 2885. 

586. — 1329 Juli 28. [Avignon.] 

Johannes XXII Johanni dicto Gobelin {vel Sobelin), cui hodie ca- 
nonieatum eccl. Met. cum expectatione prebende contulit, reservat eius- 
dem eccl. eantoriam, que vacare speratur ex eo, quod hodie Ludovico 
de Grangia de decanatu eiusdem ecclesie providit, non 'obstante quod 
Johannes canonieatum sub expectatione prebende in eccl. S. Deodati 
Tullensis dioc. necnon parrochialem ecclesiam S. Georgii Met. obtinet. 
Insuper cum eodem dispensat, ut una cum cantoria prefatam par- 
rochialem ecclesiam Ucite retinere et ex eadem parrochiali ecclesia 
fructus recipere valeat, donec dicte prebende ecclesie Metensis sibi 



I 



— 273 — 

reservate possessionem pacificam fuerit assecutus. Tarnen possessionem 
eiusdem prebende sibi reservate assecutus omnino dimittat dictam par- 
rochialem ecclesiam. 

Ulis libenter apostolice . . . Dat. V kl. augusti a. tertiodecimo. 

In e. m. episcopo Convenarum et S. Vincentii ac S. Simphoriani 
Met. monasteriorum abbatibus. 

Beg. 92, f. 26, nr. 2878. 

587. — 1329 August 19. [Ävignon.] 

Die XIX mensis augusti de anno predicto recepla sunt a 
domino Aderaario episcopo Metensi solvente per manus domini 
Guillermi Fabri de Rimaco (?) militis Valentinensis diocesis pro parte 
partis communium serviciorum tarn sui quam dominorum predecesso- 
rum suorum cameram domini pape contingentium — mille llor. auri. 
Introit. et Exil 29, f. 10 et 92, f. 12. 

588. — 1329 September 18. Ävignon. 

Johannes XXII magistro Petro Guigonis de Gastronovo confert 
ecclesie Met. canonicatum et prebendam ac archidiaconatum de Vico 
in eadem ecclesia vacantes per obitum Bernardi tit. S. Glementis pres- 
biteri cardinalis, qui easdem obtinebat ex concessione seu dispensatione 
sedis apostolice. 

Multiplicia tue merita . . . Dat. Avin. XIIII kl. octobris a. quarto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi extra muros Metenses et 
preposito eccl. S. Salvatoris Met. ac officiali Metensi. 

Beg. 93, (foliorum numeri desunt!), nr. 27. 

589. — 1329 Odoher 7. [Ävignon.] 

Johannes XXII reservat camere apostolice fructns primi anni om- 
nium heneßcionim ecclesiasticorum, que in BasiUensi BeUicensi Lausa- 
nensi Virdunensi Bisuntina Metensi et TuUensi civitutihus et diocesibus 
ad presens vacant et que usque ad uniim annuni a data prcsentinm va- 
cahmit. 

[Johannes XXII] venerabili fratri . . episcopo Basiliensi et dilec- 
tis filiis abbatibus prioribus decanis prepositis archidiaconis archipres- 
biteris et aliarum ecclesiarum prelatis et rectoribus, capitulis quoque 
coUegiis et conventibus Cisterciensium Gluniacensium Premonstratensium 
Grandimontensium Cartusiensium ValHsumbrose Camaldulensium Sanc- 
torum Benedicti et Augustini et aUorum ordinum ceterisque personis 

18 



— 274 — 

ecclesiasticis tarn secularibus quam regularibus exemplis et non exemp- 
tis necnon S. Johannis Jerosolimitani B. Marie Theothonicorum Calä- 
travensium et Humiliatorum magistris prioribus et preceptoribus 
eorumque loca tenentibus per civitatem et diocesim Basiliensein con- 
stitutis. 

Quantis hereticorum et scismaticorum eorumque fautorum sacro- 
sancta Romana ecclesia molestetur insultibus quantaque requirat ipsius 
a premissis defensio profluvia expensarum, vestram non credimus pru- 
dentiam ignorare. Cum igitur ad onera expensarum huiusmodi suppor- 
tanda proventus nostre camere sint exiles, nos volentes tantis periculis, 
quanta possent ex defectu expensarum circa premissa subsequi, sicut 
cum deo possumus, obviare, deliberatione prehabita diligenti super hiis, 
fructus proventus et redditus primi anni omnium et singulorum bene- 
ficiorum ecclesiasticorum cum cura vel sine cura, etiam dignita- 
tum personatuum et officiorum quorumlibet ecclesiasticorum eccle- 
siarum monasteriorum prioratuum et aliorum locorum ecclesiasticorum 
tam secularium quam regularium exemptorum et non exempto- 
rum, que in civitate et diocesi Basiliensi vacant ad presens et qua 
usque ad unum annum a die date presentium computandum qualiter- 
cumque et ubicumque, etiam apud sedem apostolicam vacare contige- 
rit, certis tamen ecclesiis monasteriis dignitatibus et beneficiis sub- 
scriptis expressim exceptis, percipiendos modo infrascripto pro nostris 
et ecclesie memorate utilius supportandis oneribus auctoritate aposto- 
lica reservamus et eidem camere applicamus . . . Volumus autem, 
quod, si idem beneficium bis in anno vacare contingat, nonnisi semel 
fructus illius pro dicta camera exigantur . . . quodque predicti fructus 
redditus et proventus iuxta taxationem decime persolvantur et a col- 
lectoribus recipiantur eisdem, ut scilicet summam, pro qua unumquod- 
que beneficiorum ipsorum in decime solutione taxatur, exigant et reci- 
piant, totali residuo beneficia huiusmodi obtinentibus remansuro, nisi 
forte collectores predicti residuum huiusmodi pro nobis et nostra ca- 
mera vellent percipere et habere et obtinentibus beneficia ipsa pro 
supportandis eorum oneribus et sustentatione habenda summam, pro 
qua beneficia ipsa taxanlur in decima, remanere. Nos enim percipiendi 
utrumlibet predictorum, videlicet taxationis vel residui, eosdem collec- 
tores habere volumus optionem. De beneficiis autem non taxatis ad 
decimam sie volumus ordinari, quod medietas fructuum illorum ad ca- 
meram predictam et alia ad obtinentes dicta beneficia debeat rema- 
nere, ita quod, quicquid dicti collectores elegerint, beneficiorum ipsorum 
onera debeant obtinentes ipsa beneficia de parte, quam sibi collectores 



- 21b - 

dimittent, totaliter supportare, nisi forte ipsi obtinentes dicla benelicia 
vellent dictos fructus reddilus et proventus omnino dimiltere collectori- 
bus ipsis; quo casu ipsi collectores habeant huiusmodo beneficiis quoad 
curam animarum, si eis immineat, necnon quoad divinum officium et 
sacramentorum ecclesiasticorum administrationem facere per personas 
ydoneas deserviri. Nostre insuper intentionis existit, quod, ne presens 
reservatio et alia, que de fructibus redditibus et proventibus benefi- 
ciorum apud dictam sedem vacantium fecimus, se per concursum va- 
leant mutuo impedire, si vigore unius fructus alicuius beneficii dicte 
camere recipiantur nomine, pro eadem vacatione pretextu^) alterius 
nullatenus exigantur^). Ceterum volumus et tenore presentium decla- 
ramus, quod deputatio nostra huiusmodi nullatenus extendatur ad 
episcopalem ecclesiam nee ad abbatias reguläres nee ad beneficia illa, 
quorum fructus redditus et proventus annui valorem sex librorum par- 
vorum turonensium non excedunt et que permutationis causa vacare 
contigerit, nee etiam ad vicarias seu capellanias ut plurimum a dece- 
dentibus secundum morem diversarum ecclesiarum institutas ad missas 
pro ipsis decedentibus celebrandas certis constitutis redditibus presbi- 
tero inibi eelebranti seu alias, ut diurnis et nocturnis canonicis horis 
intersint, nee etiam ad cotidianas distributiones quarumcumque eccle- 
siarum seu anniversaria vel obventiones, que ad certum quid deputate 
noscuntur. Verum quia contingit interdum, quod fructus redditus et 
proventus beneficiorum huiusmodi primi anni debentur defuncto vel 
fabrice aut prelato seu ecclesie habenti annalia, declaramus, quod pre- 
textu'') nostre deputationis huiusmodi non preiudicetur eisdem, qui 
alias primi anni fructus redditus et proventus fuerint percepturi de 
consuetudine privilegio vel statuto, quin fructus redditus et proven- 
tus huiusmodi sequente anno percipiant, sicut percipere consueverunt 
temporibus retroactis. Volumus autem, prout est consonum rationi, 
ad scandala evitanda, quod solutio huiusmodi fructuum reddituum et 
proventuum fiat in duobus terminis congruis collectorum arbitrio sta- 
tuendis, sie equidem quod, ubi collectores taxationem decimalem fruc- 
tuum reddituum et proventuum huiusmodi primi anni pro eadem 
Camera nostra habere voluerint, obtinentes ipsa beneficia dictorum 
fructuum reddituum et proventuum residuum habituri de eisdem fruc- 
tibus redditibus et proventibus, quos eo casu obtinentes in totum 
colligerit, eandem taxationem coUectoribus solvant eisdem in ipsis 

^) pretestu in reg. 
^) exigatur in reg. 
^) pretestu in reg. 

18* 



— 276 — 

duobus terminis, ut premittitur, statuendis et sufficientem prestent cautio- 
nem de solutione huiusmodi facienda; ubi vero collectores predicti 
taxationem prefatam obtinentibus beneficia ipsa dimittere et habere 
residuum fructuum reddituum et proventuum ipsorum elegerint, tunc 
iidem collectores de ipsis fructibus reddilibus et proventibus, quos in 
totum colligent eo casu, solvant obtinentibus beneficia taxationem ean- 
dem in duobus terminis similiter statuendis. Sed nee pretextu defectus 
solutionis huiusmodi volumus, ut ad calices cruces vasa libros ac bona 
mobilia divino usui dedicata manus ahqualenus extendantur. Quocirca 
universitatem vestram rogamus monemus et hortamur attente . . ., 
quatinus huiusmodi nostris et eeclesie predicte necessitatibus pio com- 
pacientes affectu, per collectores predictos et subcollectores ab eis de- 
putandos huiusmodi fruclus redditus et proventus primi anni in forma 
prescripta coUigere exigere ac recipere absque alicuius difficultatis 
obstaculo libere permittatis et illos, prout in vobis fuerit, integre assigne- 
tis . . . Dat. nonis octobris a. quartodecimo. 

In e. m. Bisuntino archiepiscopo et Bellicensi Lausanensi Virdu- 
nensi Metensi et Tullensi episcopis etc. ^) 

Beg. 115, pars IT, f. 83^, nr. 1450. — Kirsch, Die päpstlichen Collec. 
torien p. 119. 

590. — 13^9 Octohcr 7. [Avignon.J 

Johannes XXII Fetrum Guigonis et liaymundum de Valleaurea 
deputat collectores fructuum primi anni omnium heneficiorum ecclesiastico- 
rum, que in Basiliensi, Bellicensi, Lausanensi Virdunensi Bisuntina Me- 
tensi et Tullensi civitatihus et diocesihus ad presens vacanf et que in iisdem 
usque ad unum annum a data presentlum vacahunt. 

[Johannes XXII] Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico in ecclesia Metensi et Raymundo de Valleaurea canonico Viva- 
riensi apostohce sedis nunciis. 

Quantis hereticorum et scismaticorum eorumque fautorum sacro- 
sancta Romana ecclesia molestetur insultibus quantaque requirat pro- 
fluvia expensarum ipsius defensio a premissis, venerabilem fratrem 
nostrum episcopum Basiliensem et dilectos filios , . abbates etc. ut 
supra verba decenter mutando usque: extendantur^). Quocirca discre- 
tioni vestre . . . committimus et mandamus, quatinus vos, quos col- 
lectores huiusmodi fructuum reddituum et proventuum tenore presen- 
tlum deputamus, per vos et subcollectores, quos ad hoc duxeritis 

*) Cf. nr. immediate sequ. 

^) Cf. nr. immediate precedens. 



— 277 — 

deputandos, eosdem fractus redditus et proventus diligenter petere 
colligere exigere et recipere nostro et predicte nomine camere stadea- 
tis, vobis nichilominus in virtute sancte obedientie et sub excommuni- 
cationis pena inhibentes, ne pecuniam fructuum reddituum et proven- 
tuum eorundem distrahatis quomodolibet vel in usus alios convertatis, 
sed illam fideliter eidem camere assignare curetis. Nos enim vobis 
et vestrum cuilibet in solidum petendi colligendi exigendi et recipiendi 
per vos et subcollectores eosdem fructus redditus et proventus pre- 
missos necnon subcollectores mutandi predictos et alios subrogandi, 
quociens vobis videbitur expedire, contradictores quoque quoslibet et 
rebelies, quicumque sint et cuiuscumque preminentie dignitatis ordinis 
vel Status existant, etiam si pontificali fulgeant dignitate, auctoritate 
nostra appellatione postposita compescendi . . . concedimus tenore 
presentium facultatem. Dat. ut supra (= nonas octobris a. quarto- 
decimo.) 

In e. m. in civit. et dioc. Bellicensi . . . Lausanensi . . , Virdu- 
nen.«i . . . Bisuntina , . . Metensi ... Tullensi. lidem coUectores. 
Datum ut supra. 

lieg. 115, im. cur. pars II, f. 84, nr. 1451. — cf. Riezler 1202 et 1206 \ 
Kirsch p. 122. 

591. — 1329 Beccmber 12. Avignon. 

Johannes XXII Johanni de Nanceyo canonico eccl. S. Deodati 
TuU. dioc. legum professori indulget. ut serviciis Catherine ducisse 
Austrie, cuius consiliarius existit, insistendo aut in altero beneficiorum 
suorum ecclesiasticorum residendo fructus omnium suorum beneficiorum 
ecclesiasticorum, cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, integre 
usque ad triennium percipere valeat. 

Litterarum scientia, vite . . . Dat. Av. II idus decembris a. quarto- 
deeimo. 

In e. m. priori de Leonismonte Tüll. dioc. et Joffrido de Venderiis 
Tüll, ac Joffrido de Nanceyo Met. canonicis ecclesiarum. 

Beg. 94, nr. 304. 

59S. — 1329 Becemher 12. Avignon. 

Johannes XXII Bertoldo Johannis de Kuchey clerico Met. dioc. reser- 
vat beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura, cuius fructus, si 
cum cura, sexaginta, si vero sine cura fuerit, triginta Ubrarum turonensium 
parvorum s. t. d. valorem annuum non excedunt, ad dispositionem epis- 
copi et capituli Melensis communiter vel divisim spectans, non obstante 



— 278 — 

quod per litteras apostolicas ei erat provisum de beneficio ecclesiastico 
cum cura vel sine cura ad dispositionem abbatis et conventus monas- 
terii S. Martini extra muros Metenses communiter vel divisim spectante 
in forma pauperum, quas quidem litteras papa cassat, 

Probitatis tue merita . . . Dat. Avin. II idus decembris a. quarto- ' 
decimo. 

In e. m. S. Salvatoris et S. Theobaldi Met. decanis ac Jacobo de 
Mutina scolastico Tüll. eccl. capellano nostro. 

Heg. 96, nr. 3159. 

59S. — 13^9 Decemher 24. [Aviynon.J 

Item eadem die recepta sunt a domino Ademario episcopo Me- 
tensi solvente per manus Francisci Raynucii mercatoris Florentini pro 
parte partis communium serviciorum tam sui quam dominorum prede- 
cessorum suorum cameram contingencium m flor. auri. 

Intr. et Ex. 29, f. 14 et 92, f. 15K 

594. — 1339 Decemher 29. [Avignon.] 

Johannes XXII Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico in eccl. Met. supplicanti indulget, ut sedis apostolice insistens ob- 
sequiis, sicut in presentiarum insistit, aut in altero beneficiorum suorum 
residendo fructus omnium suorum beneficiorum ecclesiasticorum, que 
nunc obtinet et que usque ad triennium eum contigerit adipisci, 
etiamsi dignitates vel personatus existant et curam habeant animarum, 
integre, cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, per dictum trien- 
nium percipere valeat. 

Merita tue devotionis . . . Dat. IUI kl. ianuarii a. quartodecimo. 

Bcg. 115, pars II, f. 153\ nr. 1878. 

595. — 1329 Decemher 29. [Avignon.] 

Johannes XXII decano et cantori Metensis ac thesaurario Tal- 
lensis ecclesiarum mandat. quatinus Petro Guigonis vel eins procura- 
tori faciant fructus omnium beneficiorum ecclesiasticorum, que nunc 
obtinet et que usque ad triennium eundem contigerit adipisci, per 
dictum tempus integre ministrari. 

Merita devotionis et probitatis . . . Dat. ut supra (= IUI kl. ianuarii 
a. quartodecimo). 

Beg. 115, pars II, f. 154, nr. 1879. 



- 279 - 

596. — 1330 Januar 7. Avignon. 

Johannes XXII episcopo Argentinensi mandat, quatinus parrochialem 
ecclesiam in Westhoven, cuius fructus quadraginta marcharum usualis 
monete Argentinensis s. t. d. valorem annuum non excediint cuiusque 
patroni existunt abbas et conventus monasterii Maurimonasterii ord. 
S. Bened. Argentinensis diocesis, uniat et incorporet mense communi 
predicti monasterii in temporalibus ecclesie Metensi subiecti, cuius 
abbas et conventus, qaando dictam parrochialem ecclesiam vacare 
contingit, gravia damna et persecutiones multiplices hactenus sunt per- 
pessi per potentiam et arrogantiam nobilium circumposite regionis, 
qui, quando ea vacat, non per ydoneitatem personarum, sed potentia 
armorum eandem obtinere conantur pro personis consanguineis iUite- 
ratis minoris etatis nee in sacris ordinibus constitutis. 

Et si ex iniuncto nobis . , . Dat. Avin. VII idus ianuarii a. quarto- 
decimo. 

Beg. 93, nr. 386. — Eieder 1241. 

597. — 1330 Januar 8. Avignon. 

Gasbertus archiepiscopus Arelatensis camerarius pape fatetur, 
quod Petrus Guigonis de Castronovo archidiaconus de Vico in ecclesia 
Metensi ad exigendum et recipiendum pecuniare subsidium per perso- 
nas ecclesiasticas civitatum diocesium ac provinciarum Bisuntinensis 
et Treverensis in subsidium expugnacionis hereticorum et rebellium 
sancte Matris ecclesie partium Lombardie domino pape promissum 
necnon fructus redditus et proventus beneficiorum ecclesiasticorum 
civitatum diocesium ac provinciarum predictarum tam apud sedem 
apostolicam quam extra vacantiura per sedem apostolicam reservatos 
commissarius auctoritate apostolica deputatus de pecunia dicti subsidii 
in Metensi Tullensi et Bisuntina civitatibus et diocesibus sexcentos 
quinquaginta florenos auri de Florentia, triginla Septem agnos auri, 
sex regales auri die III mensis ianuarii et de pecunia dictorum fruc- 
tuum in Tullensi et Metensi civitatibus et diocesibus predictis per ip- 
sum recepta trecentos florenos auri de cimiis (!) tam Pedimontis Dal- 
phini quam Florentie debitis ponderis die date presencium camere 
papali assignavit. 

Universis etc. . . , Datum Avinione die VIII dicti mensis ianuarii 
anno domini M" CCC° XXX" ind. VIII pont. anno quartodecimo. 

0hl. et Sol. 12, f. 127\ 



b 



— 280 — 

598. — 1330 Januar 17. Aviynon. 

Johannes XXII Johanni de Deicustodia licentiato in iure civili 
canonico Metensi reservat in eccl. Met. dignitatem vel personatum seu 
officium cum cura vel sine cura, dummodo post episcopalem in dicta 
ecclesia huiusmodi dignitas non sit maior, non obstante quod in Vir- 
dunensi et in B. Marie Magdalene Virdunensi canonicatus et prebendas 
obtinet et in dicta Metensi eccl. sub expectatione prebende auctoritate 
apostolica in canonicum est receptus. 

Litterarum scientia, morum decor . . . Dat. Avin. XVI kl. februarii 
a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Symphoriani extra muros Metenses 
et Remensis ac B. Marie Magdalene Virdim. eccl. decanis. 

Eeg. 93, nr. 702. 

590. — 1330 Februar 8. Avignon. 

Johannes XXII episcopo Metensi et ahhatl Goräiensi mandat, qna- 
tlnus saper iniurils et violentüs capltuh ecclesie Vinlimensi a clvlhus Vir- 
dunensibus ülatis summarie inquirant et äecernant, facientes, quod de- 
creverint, per eensuram ecclesiastiedm ohservari. 

[Johannes XXII] episcopo Metensi et abbati monasterii Gorziensis 
Metensis diocesis. f 

Significarunt nobis dilecti filii . . primicerius . . decanus et ca- 
pitulum ecclesie Virdunensis, quod rectores iustitiarii cpmunitas et cives 
Virdunenses communiter et singulariter graves iniurias oppres.siones vio- 
lentias atque dampna eisdem primicerio decano et capitulo pluries in- 
tulerunt et inferre non cessant, ab eis capellanis clericis et aliis 
servitoribus ecclesie memorate de bonis et rebus eorum, que pro ip- 
sorum victu et usu ad dictam civitatem portantur et vehuntur, portagia 
seu vectigalia exigendo, constitutionem fe. re. Bonifatii pape VIII pre- 
decessoris nostri et alia super hoc in contrarium edita penitus con- 
tempnendo, capiendo etiam personas eorum et carceri mancipando et 
captos etiam detinendo et eas a dicta civitate expellendo pluraque 
statuta contra libertatem ecclesiasticam in suarum perniciem animarum 
condendo illaque dampnabiliter observando, bona dictorum primicerii 
decani et capituli capellanorum clericorum et servitorum predictorum 
capiendo et aha diversa gravamina eisdem nequiter inferendo, que lon- 
gum esset singulariter singula enarrare, in tantum quod, nisi per sedem 
apostolicam eidem de oportuno super hoc remedio celeriter occurratur, 
oporteret eos dictam ecclesiam dimittere dictaque ecclesia ad perpetue 
desolationis obprobrium deveniret. Quapropter prefati . . . nobis 



— 281 — 

humiliter supplicariint, ut eis contra iniuriatores et oppressores huiusniodi 
de oportuno providere remedio dignaremur. Quocirca discretioni vestre 
. , . mandamus, quatinus . . . vocatis qui fuerint evocandi, simpliciter 
et de piano sine strepitu et figura iudicii de premissis diligentius in- 
quiratis et, si de hiis vobis constiterit, decernatis super hiis auctoritate 
nostra, quod iusticia suadebit, facientes, quod decreveritis, per censu- 
ram ecclesiasticam firmiter observari. Testes autern, qui fuerint no- 
minati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, censura simili appella- 
tione cessante cogatis veritati testimonium perhibere . . . Dat. Avin. III 
nonas februarii a. quartodecirao. 
Eeg. 93, nr. 584. 

600. — 1330 Februar 4. Aviynon. 

Johannes XXII Johanni de Sarwarde, pro quo supplicatur Ade- 
marius episcopus Metensis, euius is consanguineus existit, confert ecci. 
Met. canonicatum, prebendam vero ac dignitatem vel personatum seu 
officium cum cura vel sine cura, dummodo huiusniodi dignitas maior 
post episcopalem non existat, in eadem eccl. eidem reservat, non ob- 
stante quod officium, ratione cuius provisor fratrum sedium vulgariter 
appellatur, modici tamen valoris una cum canonicatu et prebenda in 
eccl. Spirensi obtinet. 

Nobilitas generis, morum decor . . . Dat. Avin. II nonas februari 
a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii in Hornbach et decano S. Stephani 
Sarburgensis Met. dioc. ac Jacobo de Mutina scolastico TuU. eccl. 

Reg. 94, nr. 827. 

601. — 1330 Februar 4. Avignon. 

Johannes XXII Johanni nato quondam Fetri de Buckenheym 
confert eccl. S. Arnualis Met. dioc. canonicatum, prebendam vero eidem 
reservat. 

Attributa tibi multiplicia . . . Dat. Avin. II nonas februarii a. quarto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii in Hornbach et decano S. Stephani 
Sarburgensis Met. dioc. ac Jacobo de Mutina scolastico TuUensis eccl. 

Reg. 95, nr. 135. 

602. — 1.^30 Februar 4. Aviynon. 

Johannes XXII Henrico de Dimefassel confert eccl. S. Salvatoris 
Met. canonicatum, prebendam vero ei reservat, non obstante quod cum 



-- 282 — 

eo super defectu nataliiim, quem patitur de soluto genitus et soluta, 
et quod etiam parrochialem ecclesiam in Dimevassel Met. dioc. valeat 
retinere, est per sedem apostolicam, ut asserit, dispensatum. 

Vite ac morum honestas . . , Dat. Avin. II nonas februarii a. 
quartodecimo. 

In e. m. decano et archidiaeono Met. ac Jacobo de Mutina sco- 
lastico TuU. eccl. 

Beg. 95, nr. 128. 

603. — 1380 Februar 9. Ävignon. 

Johannes XXII Marco de Acquarellis de Florentia confert cano- 
nicatum et prebendam ac scolastriam eccl. S. Leodegarii de Marsallo 
Met. dioc, postquam Marcus tunc Metensis et Nicolaus de Deicustodia 
tunc S. Leodegarii de Marsallo scolasticus, uterque suum canonicatum 
et prebendam ac scolastriam in manibus Mathei tit. SS. Johannis et 
Pauli presbiteri cardinalis per procuratorem resignaverunt et invicem 
permutaverunt. 

Apostolice sedis circumspecta . . . Dat. Avin. V idus februarii 
a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi et S. Theobaldi extra mu- 
ros Metenses ac S. Salvatoris Metensis ecclesiarum decanis. 
Beg. 94, nr. 701. 

604. — 1330 Februar 9. Ävignon. 

Johannes XXII Nicoiao de Deicustodia confert eccl. Metensis ca- 
nonicatum et prebendam ac scolastriam, postquam Nicolaus tunc 
canonicus ac scolasticus eccl. S. Leodegarii in Marsallo Met. dioc. et 
Marcus de Acquarellis de Florentia tunc Metensis canonicus ac sco- 
lasticus, uterque suum canonicatum per procuratorem in manibus Mathei 
tit. SS. Johannis et Pauli presbiteri cardinalis resignaverunt et invicem 
permutaverunt. 

Apostolice sedis circumspecta . . . Dat. Avin. V idus februarii 
a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi et S. Theobaldi extra muros 
Metenses ac S. Salvatoris Metensis ecclesiarum decanis. 

Beg. 94, nr. 702. 

«05. — 1330 Februar 20. Ävignon. 
Johannes XXII Eduardo comiti Barensi. 

Illam, dilecte fili, nos habuisse hactenus et habere noveris de tua 
nobilitate fiduciam, quod tu predilectus ecclesie filius in devotione 



— 283 — 

ipsius inconcusse persistas et quorumvis seductionibus devitatis sibi 
adhereas corde et, si expedierit, opere viriliter et constanter. Propter 
quod miranda magis occumnt nobis nomine tuo exposita per dilectum 
fibum Johannem de Deiciistodia canonicum Virdunensem, cui super 
quibusdam nobis verbotenus exprimendis voluisti nuper, ut in tuis 
continebatur litteris, per nos fidem credulam adhibere. Nulla enim de 
te sinistra audivimus, nee obloquentium verba nos possent a firmo 
proposito sie faciliter deviare. . . . Ceterum super oblatione per dictum 
Johannem prefato nomine nobis facta gratiarum tibi exolvimus uberes 
actiones. Dat. Avin. X kl. martii a. quartodecimo. 
Reg. 115, pars II, f. 115, nr. 1637. 

606. — 1380 März 10. [Äviffnon.] 

Johannes XXII Petro Guigonis et Raymundo de Valleaurea com- 
mittit et mandat, quatinus petere et recipere curent nonnullas quanti- 
tates peeunie per nuncios apostolice sedis vel personas ahas de fructi- 
bus beneficiorum vacantium per sedem reservatorum apostolicam ac 
decimis a sede predicta impositis in Virdunensi et Metensi civitatibus 
et diocesibus coUectas, penes certas personas ecclesiasticas et secu- 
lares partium ipsarum depositas, Romane ecclesie nomine, contradictores 
super hiis vel rebelies per censuram ecelesiasticam appellatione post- 
posita compescendo. 

Fide digna relatione nuper . . . Dat. ut supra (:= VI idus martii 
a. quartodecimo). 

Reg. 115, pars II, f. 153, nr. 1874. 

607. — 1330 März 10. [Avlgnon.] 

Johannes XXII Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico in ecclesia Metensi de Raymundo de Valleaurea canonico Viva- 
riensi apostolice sedis nunciis concedit facultatem petendi exigendi et 
recipiendi legata, que nonnulli fideles de Virdunensi et Metensi civitati- 
bus et diocesibus in suis testamentis seu ultimis dispositionibus Romane 
ecclesie fecisse dicuntur. 

Cum nonnulli fideles . . . Dat. VI idus martii a quartodecimo. 
Reg. 115, pars II, f. 152\ nr. 1873. 

608. — 1330 März 10. Avhjnon. 

Johannes XXII archiepiscopum Risuntinum ac Lingonensem Me- 
tensem Constanciensem Virdunensem Gebennensem Sedunensem Relli- 
censem et Rasiliensem episcopos rogat et exhorlatur, quatinus Petro 



— 284 — 

Guigonis de Castronovo et Raymundo de Valleaurea, quos ad partes 
predictorum destinavit apostolice sedis nuncios, super executione nego- 
tiorum eisdem a sede predicta commissorum assistant. 

Cum nos dilectos . . . Dat. ut supra (= Avin. VI idus martii 
a. quartodecimo). 

Beg. 115, pars II, f. 153, nr. 1876. 

609. — 13&0 Mär^ 14. Amjnon. 

Johannes XXII Petro Renaldi de Vallibus confert eccl. S. Theo- 
baldi extra muros Metensis canonicatum, prebendam vero eidem re- 
servat. 

Laudabile testimonium etc. . . . Dat. Avin. II idus martii a. 
quartodecimo. 

In e. m. magistro Leonardo thesaurario ecclesie Lingonensis no- 
tario nostro et abbati monasterii S. Vincentii Metensis ac Nicoiao diclo 
ßadoche canonico Metensi. 

Becf. 95, nr. 177. 

61 0. — 1380 April 11. Aviynon. 

Johannes XXII Petro Jacobi dicto Lozelin de Sarborch presbitero 
Met. dioc. reservat beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura 
consuetum ab olim clericis secularibus assignari, cuius fructus, si cura- 
tum, sexaginta, si vero sine cura fuerit, triginta librarum turonensium 
parvorum s. t. d. valorem annuum non excedunt, ad dispositionem ab- 
batis et conventus monasterii Gorziensis ord. S. Bened. Met. dioc. 
communiter vel divisim pertinens. 

Ex tue devotionis . . . Dat. Avin. III idus aprilis a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Symphoriani prope muros Met. et 
decano Remensis ac cantori Met. eccl. 

Reg. 95, nr. 369. 

611. — 1380 April 11. Avignon. 

Johannes XXII Philippo nato quondam Therrici de Homberg con- 
fert eccl. S. Theobaldi prope muros Metensis canonicatum, prebendam 
vero eidem reservat, non obstante quod perpetuam capellaniam altaris 
B. Marie siti in eccl. S. Crucis Metensis obtinet. 

Probitatis et virtutum merita . . . Dat. Avin. III idus aprihs 
a. quartodecimo. 



- 285 — 

In e. m. Remensis et maioris ac S. Salvatoris Metensis cantoribus 
ecclesiarum. 

Reg. 95, nr. 643. 

612. — 1S.30 A])nl 16. Anignon. 

Johannes XXK nobili viro Johanni nato Johannis comitis de 
Saraponte militi et nobili mulieri Aelydi eins uxori Met. dioc. indulget, 
ut missam, antequam illucescat dies, circa tarnen diurnam lucem, cum 
qualitas negotiorum ingruentium id exegerit, liceat ipsis et cuilibet ip- 
sorum per proprium vel alium sacerdotem ydoneum facere celebrari, 
proviso quod parce huiusmodi concessione utantur. 

Sincere devotionis affectus . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quinto- 
decimo. 

Reff. 99, f. 366\ nr. 1914. 

613. — ISSO April ,24. Avignm. 

Johannes XXII decano et Ludolpho de Halvels Trever. ac Hen- 
rico de Juliaco Traiectensis canonicis ecclesiarum mandat, quatinus 
Johannetam natam Henrici de Lapide militis Trever. dioc. puellam lit- 
teratam cupientem in Monasterio Novo monialium ord. S. Bened. Met, 
dioc. una cum abbatissa et conventu domino famulari, si sit ydonea 
et aliud canonicum non obsistat, in dicto monasterio faciant recipi in 
monacham. 

Prudentum virginum votis . . . [Dat. Avin. VIII kl. maii a. quarto- 
decimo.] 

Reg. 95, nr. 516. 

614. — 1330 April 24. Avignm. 

Johannes XXII Nicoiao nato Hugelini de Sv^arzenberg confert 
eccl. S. Arnualis Met. dioc. canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Probitatis et virtutum merita . . . Dat. Avin. VIII kl. maii a. 
quartodecimo. 

In e. m. Trever. et Met. decanis ac Henrico de Juliaco canonico 
Traiect. eccl. 

Reg. 95, nr. 198. 

615. — lß30 Mai 5. Avignon. 
[Johannes XXII] Eduardo comiti Barensi. 

Nobilitalis tue litteras pridem nobis directas devotionis affectum 
sincerum, quem ad nos et Romanam ecclesiam geris, recensentes 



— 286 - 

benignitate recepimus consueta . . . Sinceritatem tuam rogamus et horta- 
mur attente, quatinus in huiusmodi laudando proposito velis persistere 
inconcusse ... Ad hec super quodam hospitali et aliis nonnullis peti- 
tionibus nobis tuo nomine presentatis, quantum decuit, benigne annui- 
mus, prout in confectis inde litteris poteris plenius intueri. Dat. Avin. 
IUI nonas maii a. quartodecimo. 

Beg. 115, pars II, f. 120, nr. 1580. 

616. — mSO Mai 18. Ävignon. 

Johannes XXII Lingonensi episeopo administratori eccl. Basiliensis 
necnon Ademaro Metensi, Rudolpho Constanciensi et Bertholdo Ar- 
gentinensi episcopis destinat singulas litteras, quibus eos hortatur, 
quatinus studeant facere ligam et confederationem solidam ad resisten- 
dum Ludovico de Bavaria eiusque sequacibus et complieibus. 

Qualiter hostis ille . . . Dat. Avin. XV kl. iunii a. quartodecimo. 

Reg. 115, pars II, f. 168, nr. 1952. 

617. — ISSO Juni 27. Avlgnmi. 

[Johannes XXII] dilecto füio Thome de Bourlemonte electo Tul- 
lensi etc. 

Regimini universahs ecclesie . . . Sane dudum Tullensi ecclesia 
per obitum bo. m. Amedei episcopi Tullensis pastoris solatio destituta, 
dilecti fiUi capitulum . . . te canonicum eiusdem ecclesie in subdiaco- 
natus ordine constitutum per viam compromissi in TuUensem episco- 
pum concorditer elegerunt tuque post consensum huiusmodi electioni 
de te facte . . . prestitum ad sedem apostolicam personaliter accessisti 
ac deinde certis ex causis omni iuri, quod tibi ex electione huius[modi] 
competebat, cessisti in manibus . . Petri episcopi Portuensis et . . . 
Bertrandi S. Marie in Aquiro diaconi cardinalis . . . Postmodum 
autem nos ... de persona tua . . . eidem Tullensi ecclesie ... provi- 
demus teque illi in episcopum preficimus et pastorem . . . Dat. Avin. 
V kl. iulii a. quartodecimo. 
Eeg. 95, nr. 710. 

618. — IS.W Juli 2. Ävignon. 

Servicium ecclesie Tullensis. XXIII card. 

Eisdem anno [MCCCXXX] ind. [XIII] pont. [XIIII] loco die [secunda 
mensis iulii] . . . dominus Thomas electus Tullensis promisit pro suo 
communi servicio II '"V^ flor. auri et quinque servicia consueta persolvere, 
medietatem in proximo festo ascensionis domini et aliam medietatem 



— 287 — 

in festo B. Andree apostoli extunc proxime sequturo. Alioquin infra 
quatuor menses etc. et iuravit ut in forma. 

OU. et Sol 6 (297), f. 94. 

619. — ISSO Juli 11. Avkjnmt. 

Johannes XXII Johanni nato Friderici eomitis de Lyningen confert 
ecci. Spirensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Nobilitas generis . . . Dat. Avin. V idus iulii a. quartodecimo. 

In e. m. S. Martini Glandrensis et S. Naboris Met dioc. mo- 
nasteriorum abbatibus ac scolastico eccl. Tüll. 

Reg. 96, nr. 3428. 

620. — l.^.'iO Juli 11. Arignon. 

Johannes XXII Friderico nato Friderici eomitis de Lyningen confert 
eccl. Argentinensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Nobilitas generis, vite . . . Dat. Avin. V idus iulii a. quartodecimo. 
In e. m. iudicibus quibus supra. 
Reg. 96, nr. 3429. 

621. — l.'iSO Juli IS. Avignon. 

Johannes XXII Friderico comiti de Lymengon (!) ac Jacte (!) 
eius uxori Wormaciensis diocesis indulget, ut eorum confessor, quem 
duxerint eligendum, semel tantum in mortis periculo utrique omnium 
peccatorum plenam remissionem impertiri valeat. Quodsi autem ex 
confidentia huiusmodi remissionis aliqua forte committerent, quoad illa 
predicta remissio ipsis nullatenus suffragetur. 

lUas libenter devotionis . . . Dat. Avin. III idus iulii a. quarto- 
decimo. 

Reg. 96, nr. 3364. 

622. — 1330 JuU 13. Avignon. 

Johannes XXII Sophie relicte quondam Friderici eomitis de Li- 
mengen (!) indulget, ut confessor, quem duxerit eligendum semel tan- 
tum in mortis periculo omnium peccatorum plenam remissionem ei 
concedere valeat; quod si vero ex confidentia huiusmodi remissionis 
aliqua forte committeret, quoad illa predicta remissio ipsi nullatenus 
suffragetur. 

Illas libenter devotionis . . . Dat. Avin. III idus iulii a. quarto- 
decimo. 

Reg. 96, nr. 3363. 



— ^88 — 

623. — 1830 Juli 13. Aoiynm. 

Johannes XXII Johanni dicto Sobelin, qui, ut asserit, ex redditi- 
bus cantorie eccl. Met., quam obtinet, propter tenuitatem ipsorum non 
potest comode sustentari, confert eccl. S. Theobaldi prope muros Met. 
canonicatum et prebendam per plures iam annos vacantes per obitum 
Henrici de Bioncort, qui apud sedem apostolicam diem clausit extre- 
mum, non obstantibus quod Johannes in dicta Met. eccl. cantoriam et 
in eadem ac S. Deodati TuU. dioc. eccl. canonicatus sub expectatione 
prebendarum ac parrochialem ecclesiam S. Georgii Met. ex dispensatione 
apostolica, ut asserit, obtinet. 

Meritis tue probitatis . . . Dat. Avin. III idus iulii a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Martini de Metis et decano Met. 
ac Gerardo de Lalo archidiacono Aureliacensis Claromontane eccl. ca- 
pellano nostro. 

Eeg. 95, nr. 973. 

«24. — 1330 Juli 24. Avignm. 

Johannes XXII Joffrido comiti et Methildi eius uxori comitisse de 
Linnigen Spirensis dioc. indulget, ut eorum confessor, quem duxerint 
eligendum, omnium peccatorum semel tantum in articulo mortis utrique 
concedere valeat. 

Provenit ex vestre devotionis . . . Dat. Avin. Villi kl. augusti 
a. quartodecimo. 

Eeg. 95, nr. 599. 

625. — 1330 Juli 24. Avignm. 

Johannes XXII JofTrido comiti et Methildi eius uxori comitisse 
de Linnigen Spirensis dioc. indulget, ut si forsan ad loca ecclesiastico 
supposita interdicto eos vel eorum alterum declinare contigerit, possint 
sibi et familiaribus suis domesticis officia facere celebrari et audire di- 
vina, clausis ianuis etc. 

Ut erga sedem apostolicam . . . Dat. Avin. Villi kl. augusti a. 
quartodecimo. 

Reg. 95, nr. 600. 

626. — 13.30 Juli 24. Avignm. 

Johannes XXII Joffrido nato JofFridi comitis de Liningen in oc- 
tavo etatis anno constituto confert ecclesie Treverensis canonicatum, 
prebendam vero eidem reservat. 



— 289 — 

Ostendunt, sicut testimonio . . . Dat. Avin. Villi kl. aufusti 
a. quartodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Maximini extra muros Trever. et 
preposito S. Simeonis Trever. ac archipresbitero de Traiecto Gaietane 
dioc. eccl. 

Heg. 95, nr. 703. 

637. — 1330 August 4. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni Dusona canonieo Metensi reservat bene- 
ficium ecciesiasticum cum cura vel sine cura, cuius fructus, si fuerit 
sine cura, quinquaginta librarum turonensium parvorum s. t. d. valorem 
annuum non excedunt, ad dispositionem episcopi et capituli Lingonen- 
sis communiter vel divisim spectans, non obstante quod canonicatum 
eccl. Met. sub expectatione prebende obtinet. 

Attributa tibi merita . . . Dat. Avin. II nonas augusti a. quarto- 
decimo. 

In e. m. preposito Tholonensis ac Oliverio de Cerceto Pictavensis 
ac Martino de Chaleucoio Vivariensis eccl. canonicis. 

Eeg. 94, nr. 366. 

638. — 1330 September 15. Ävignon. 
Johannes XXII Walramo episcopo Wormatiensi mandat, qiiatinus 

I cum Conrado comite Irsuto et Elizabeth nata quondam B>ederici comi- 
tis de Liningen vidua quondam Frederici domini de Blankenhein Ma- 
guntine et Wormaciensis dioc, qui ignorantes, quod tertius gradus 
consanguinitatis inter eos existebat, matrimonium contraxerunt, dispen- 
set, ut non obstante dicto impedimento in matrimonio valeant licite 
permanere, prolem suscipiendam ex eis legitimam nunciando. 

Romani pontificis precellens . . . Dat. Avin. XVII kl. octobris 
idecimoquinto. 

Beg. 100, nr. 620. — Biezler 1383. 

629. — 1330 Septeniber 17. Ävignon. 

Johannes XXII Thome electo Tullensi in subdiaconatus ordine 
iconstituto concedit facultatem, ut a quocumque vel quibuscumque ma- 
jluerit antistite seu antistitibus . . . alios sacros superiores ordines reci- 
[pere valeat, ac eidem seu eisdem antistiti seu antistitibus concedit fa- 
cultatem, ut predictos sacros ordines impendere ei possint. 

19 



- ^90 - 

Cum nuper Tullensi . . . Dat. Avin. XV kl. octobris a. quinto- 
decimo. 

Beg. 98, f. 66\ nr. 100. 

630. — ISSO September 17. Ävignon. 

Johannes XXII Thome electo Tutellensi (!) concedit facultatem, 
ut a quocumque maluerit antistite, ascitis in hoc et assistentibus duo- 
bus vel tribus episcopis, munus consecrationis recipere valeat. Vult 
autem, quod idem antistes a Thoma pape et ecclesia Romane nomine 
fidelitatis debite soHtum recipiat iuramentum "quodque per hoc archi- 
episcopo Treverensi, cui ecclesia Tullensis metropolitico iure subest, 
nullum imposterum preiudicium generetur. 

Cum nos pridem . . . Dat. Avin. XV kl. octobris a. quintodecimo. 
Eeg. 98, f. 66\ nr. 101. 

631. — 1880 September 28. Ävignon. 

Johannes XXII Petrum Guigonis de Castronovo archidiaconum de 
Vico in ecclesia Metensi et Raymundum de Valle-aurea canonicum 
Vivariensem apostolice sedis nuncios deputat collectores reddituum 
primi anni beneficiorum omnium ecclesiasticorum — quos redditus re- 
servavit camere apostolice litteris sub data VII mensis octobris proximo 
preteriti confectis — in civitatibus et diocesibus Basiliensi Bellicensi 
Lausanensi Virdunensi Bisuntina Metensi Tullensi, atque episcopis et 
clero universo predictarum civitatum et diocesium nunciat se prefatos 
nuncios deputasse ad negotium dictum exequendum. 

Attendentes dudum, quod . . . Dat. Avin. IUI kl. octobris a. quinto- 
decimo. 

Beg. 116, pars I, f. 65 et 65^, nr. 315 et 316. — Bieder nr. 1392. 

632. — 1880 October 7. Ävignon. 

Johannes XXII reservat camere apostolice fructus primi anni 
denuo ad unum annum incipientem a nonis octobris mensis presentis 
in civitatibus et diocesibus Metensi, Virdunensi, Tullensi [necnon pluri- 
bus aliis) deputatque collectores Petrum Guigonis de Castronovo 
archidiaconum de Vico in eccl. Metensi et Raymundum de Valleaurea 
canonicum Vivariensem. 

Dudum ad relevandum . . . Dat. nonas octobris a. XV. 

Beg. 116, f. 166, nr. 811. 



— 291 — 

633. — 1330 October 9. Avignm. 

Johannes XXII Eduardo comiti Barensi nunciat se eins litteras 
accepisse eumque hortatur, ut perseveret in filiali devotione erga sedem 
apostolicam. 

Ad eas quas misisti . . . Dat. [Avin.] VII idus octobris a. XV. 
Beg. 116, f. 22\ nr. 93. 

634. — 1330 October 12. Avignon. 

Johannes XXII Henrico dicto Jolet confert eccl. Met. canonicatum, 
prebendam vero eidem reservat, non obstante qaod parrochialem eccle- 
siam S. Martini in curtis Met. obtinet. 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. IUI idus octobris a. quinto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi extra muros Met. et decano 
S. Salvatoris Met. ac magistro OHverio de Cerzeto canonico Pictaviensis 
eccl. capellano nostro. 

Beg. 98, f. 62\ nr. 90. 

635. — 1330 November 3. Avignon. 

Johannes XXII Argentinensi, Virdunensi et Tullensi episcopis com- 
mittit, ut Symonem de Marchevilla, aliter dictum de Porrores et Jo- 
hannem de Rabeomonte eiusdem Tullensis et Bisuntine diocesium ac 
nonnullos eorum complices, qui episcopum Metensem de Castro suo de 
Vico Metensis diocesis ad quoddam aUud castrum vocatum de Rambe- 
villario Tullensis diocesis cum suis personaliter se conferentem cepe- 
runt, moneant, ut illos liberent, alioquin excommunicatos denuncient et 
citent peremptorie. 

Infausti rumoris assertio . . . Dat. Avin. III nonas novembris anno 
decimo quinto. 

Beg. 116, f. 64, nr. Bl3. — Biezler nr. 1403. 



636. — 1330 November 3. Avignon. 

Johannes XXII Rodulfo duci Lothoringie destinat Htteras, quibus 
eum hortatur, quatinus interponat partes suas circa celerem liberatio- 
nem Ademarii episcopi Metensis eiusque familiarium et sequacium, quos 
nobiles viri Symon de Marcheville alias dictus de Parrores (!) et Jo- 
hannes de Rubeomonte, ducis predicti vassaUi et subditi, nuper, dum 
episcopus ecclesie sue negotia prosequendo per terram ditioni ducis 
subiectam transiret, captivarunt et detinent captivatos. 

19* 



— 292 — 

Ad nostri apostolatus auditum . . . Dat. III nonas novembris 
a. quintodecimo. 

In e. m. . . Isabelli ducisse Lothoringie. 

Eodem die idem similiter scribit Othoni duci Burgundie, Eduardo 
comiti Barensi, Johanni episcopo Lingonensi, Vitali archiepiscopo Bi- 
suntino, episcopo Argentinensi, episcopo Virdunensi, episcopo TuUensi, 
sabino duodecim (!) et comunitati Metensi. 

Displicibili admodum insinuatione . . . 

Beg. 116, f. 78, nr. 353 et 354. — Bieder (mendose!) nr. 1220. 

637. — 1330 Noveniber 26. Avignon. 
[Johannes XXII] Eduardo comiti Barensi. 

. Oblationem, quam per nuncios transmissos et litteras nuper übe- 
raus tua nobilitas . . . nobis fecit, gratam valde habuimus, Volunta- 
tem tuam super subsidio exponi voluimus^), ut sie certius respondere 
possemus. Ipsi vero nuncii tuam voluerunt voluntatem consulere et 
ea habita explicare, quam benigne audiemus et taliter respondere cura- 
bimus, quod tua possit nobilitas contentari. Dat. Avin. kl. decembris 
a. quintodecimo. 

Beg. 116, f. 27, nr. 124. 

638. — 1330 November 29. Avignon. 

Universis etc. Gas[bertus] etc. quod religiosus dominus Guillelmus 
abbas monasterii S. Clementis Met. ord. S. Bened. pro parte partis sui 
communis servicii, in quo est camere domini nostri summi pontificis 
obligatus LXXV flor. auri prefate camere per manus Petri de Lugduno 
desolvi fecit, de quibus sie solutis ipsum abbatem monasterii et suc- 
cessores suos absolvimus et quitamus. Verum ipsum abbatem ab ex- 
communicationis suspensionis et interdicti sentenciis ac reatu periurii etc. 
Insuper intellecta mole gravaminum, que coram domino nostro summo 
pontifice nuper pro parte dicti abbatis in consistorio exposita eundem 
abbatem ad solvendum residuum sui communis servicii necnon et resi- 
duum servicii familiarium domini nostri pape reddebant et adhuc reddunt 
verisimiliter impotentem, ad que^) solvenda iam dudum sub certis 
penis et sententiis ac terminis iam elapsis se sponte ac libere obligavit, 
de speciali licentia et expresso mandato eiusdem domini nostri pape 



*) potuimus in reg. 
^) que ad in reg. 



— 293 — 

usque ad festum resurrectionis dominice proximo venturum terminum 
sibi duximus prorogandum, ita tarnen etc. Dat. Avin. die XXIX mensis 
novembris anno quo supra [1330]. 

Obl et Sol. 13 {331), f. 53. 

639. — ISSl Januar 2. Ävignon. 

Johannes XXII Henrico Wierici in Atrio confert ecclesie in Sar- 
borch Met. dioc. canonicatum, prebendam vero eidem reservat. 

Laudabile testimonium, quod . . . Dat. Avin. IUI nonas ianuarii 
a. quintodecimo. 

In e. m. abbati Maurimonasterii et decano S. Arnualis Argentin, 
et Met. dioc. ac Oliverio de Cerzeto canonico Pictaviensis eccl. 
Beg. 98, f. 375, nr. 880. 

640. — 1S31 Januar 5. Ävignon. 

Johannes XXII provlsionem ecclesie Metensis, si eam vacare con- 
tigerit, reservat seäi apostolice. 

[Johannes XXII] ad futuram rei memoriam. 

Intendentes Metensi ecclesie, si nunc vacat, vel cum primo eam 
vacare contigerit, de pastore ydoneo, qui eidem preesse ac prodesse 
valeat, providere, dispositionem ac provisionem eiusdem ecclesie hiis 
et aliis certis causis rationabilibus, que ad hoc nostrum inducunt ani- 
mum, nobis et apostolice sedi hac vice speciaht er auctoritate apostohca 
reservamus, districtius inhibentes dilectis filiis . . . preposito et capi- 
tulo eiusdem ecclesie ac iUi vel ilhs, ad quem vel quos electio postu- 
latio seu quevis alia provisio episcopi vel pastoris prefate ecclesie alias 
pertinet communiter vel divisim, ne ad electionem postulationem vel 
provisionem quamcumque episcopi vel pastoris ipsorum et eiusdem 
ecclesie procedere quoquomodo presumant. Nos enim exnunc decerni- 
mus irritum et inane, si secus per dictum capitulum vel aliquos aut 
aliquem ex eis seu quosvis ahos contra reservationem nostram huius- 
modi quavis auctoritate scienter vel ignoranter contigerit attemptari. 
Nulli ergo etc. Dat. Avin. nonas ianuarii a. XV. 
Beg. 116, f. 150, nr. 784. — Bieder 1427. 

641. — 1331 Januar 28. Ävignon. 

Johannes XXII Godefrido quondam Colini clerico Metensi non 
coniugato nee in sacris ordinibus constituto confert officium tabellionatus. 



— 294 — 

Ne contractuum etc. . . . Dat. Avin. V kl. februarii a. quinto- 

decimo. 

Eeg. 98, f. 421\ nr. 1015. 

64S. — 1331 Februar 9. Avignon. 

Johannes XXII Nicoiao dicto Kesseler de Sarberg confert eccl. 
B. Stephan! de Sarberg Met. dioc. canonicatum, prebendam vero eidem 
reservat. 

Meritis tue probitatis . . . Dat. Avin. V idus februarii a. quinto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Suphoriani prope muros Met. et de- 
cano S. Salvatoris Met. ac Johanni de Deicustodia canonico Virdun. eccl. 
Eeg. 97, nr. 813. 

643. — 1331 Februar 23. Ävignon. 

Johannes XXII Huyno nato Reginaldi de Deicustodia confert 
ecclesie S. Salvatoris Metensis canonicatum, prebendam vero eidem 
reservat. 

Attributa tibi multiplicia . , . Dat. Avin. VII kl. martii a. quinto- 
decimo. 

In e. m. archidiaconp Metensi et Egidio de Bourmonte ac Petro 
de Commarceyo canonicis Virdun. eccl. 

Eeg. 98, f. 379, nr. 892. 

644. — 1331 März 1. [Avigtum.] 
Johannes XXII Thome electo Tullensi. 

De tribus milibus florenorum auri, quos . . nobilis vir Galterus 
de Pria miles nuncius tuus nobis ex parte tua pro subsidio liberali 
obtulit, gratiarum tibi referiraus uberes actiones. Dat. kl. marcii a. XV. 
Eeg. 116, f. 78, nr. 355. — Eieder 1439 a. 

645. — 1331 März 9. Avignm. 

Johannes XXII Philippe Theobaldi GrifTonnel clerico Met. confert 
in eccl. Met. quoddam perpetuum beneficium Stipendium seu stipendiaria 
vulgariter nuncupatum, vacans per resignationem Jacobi Johannis 
Griffonnel clerici Met., qui per Thomam de Petanges presbiterum 
Trever. dioc procuratorem suum in manibus Mathei tit. SS. Johannis 
et Pauli presbiteri cardinalis resignavit. 



— 295 - 

Probitatis merita, quibus . . . Dat. Avin. VIII idus martii a. quinto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii Gorziensis et decano S. Arnualis Met. 
dioc. ac archidiacono Aureliacensis Claromontensis eccl. 

Beg. 97, nr. 222. 

646. — 1331 März 19. Avignon. 

Johannes XXII episcopo Metensi mandat, quatinus cives Metenses, 
qui preshißerum qiiendam ordmis liospitalis 8. Johannis JerosoUmitam 
super vitlo Sodomie diffamatum ac postmodum aduaVder deprehcnsum com- 
busscrunt, pemtentia certa piMlca eisdem iniuncta ahsolvat. 

[Johannes XXII] episcopo Metensi. 

Alma mater ecclesia . . . Sane petitio pro parte iusticiariorum ac 
comunitatis civitatis Metensis nobis exhibita continebat, quod cum du- 
dum quidam presbiter ordinis hospitalis S. Johannis Jerosohmitani super 
incontinentie vitio, propter quod venit in filios diffidentie ira dei ^) publice 
ac notorie diffamatus ac postmodum actualiter deprehensus in dicto crimine 
confessus fuisset se a multis annis simile facinus perpetrasse, civibus 
dicte civitatis [propter] orrorem criminis tam nephandi cum tumultuosa 
multitudine congregatis, quibus iusticiarii prefati vix aut nullatenus ob- 
sistere potuerunt, idem presbiter fuit publice per eosdem iusticiarios et 
cives flammis traditus et combustus. Quare pro parte iusticiariorum 
et communitatis predictorum nobis extitit humiliter supplicatum, ut cum 
in premissis sit culpabilis innumera multitudo, omnes et singulos, qui 
mortis eiusdem presbiteri causa fuerunt seu ad hoc dederunt operam 
quoquo modo, ab excommunicationis sententia, quam exinde incurrisse 
noscuntur, et a reatu ipsius homicidii per te absolvi misericorditer 
mandaremus . . . Nos igitur . . . fraternitati tue . . . commitimus et 
mandamus, quatinus, si est ita, omnes et singulos, qui, ut prefertur, 
dicte mortis ipsius presbiteri causa fuerunt seu ad hoc dederunt ope- 
ram quovis modo quique hoc petierit (!) humiliter, ab excommunicatione 
et reatu predictis . . . absolvas sub debito prestiti iuramenti, quod de 
cetero simiha in personas ecclesiasticas non committant quodque prin- 
cipaliores et precipui reatus huiusmodi patratores per omnes maiores 
ecclesias ipsius civitatis nudi et discalceati, bracis dumtaxat retentis, 
virgas ferentes in manibus et corrigias circa Collum, si secure poterunt, 
incedant et ante fores ipsarum ecclesiarum a presbiteris earundem 

') i, e. sodomia. 



— 296 — 

psalmum penitentialem dicentibus se faciant verberari, quando maior in eis 
aderit populi multitudo, suum publice confitendo reatum; et quod ec- 
clesie dicti hospitalis, cui dictus presbiter serviebat, satisfaciant com- 
petenter; et si aliqua feuda ab eadem ecclesia tenuerint vel ius patro- 
natus obtinuerint in eadem, quibus ipsi eorumque heredes ipso iure 
perpetuo sint privati, ipsi eam omnino dimittant ecclesie memorate, de 
quibus ipsa disponat, prout ei videbitur expedire. Tu autem culpa 
considerata ipsorum tarn principaliorum et precipuorum quam aliorum 
omnium predictorum iniungas eis inde . . penitentias, que eis sint ad 
salutem et aliis ad terrorem. Ceterum volumus, quod si ipsi vel 
eorum aliqui premissa, cum eis per te iniuncta fuerint, quam primum 
comode poterunt, contempserint adimplere, contempnentes ipsi in ean- 
dem excommunicationis sententiam recidant ipso facto. Dat. Avin. XIIII 
kl. aprilis a. quintodecimo. 

Beg. 100, nr. 505. — Biezler 1445. 

64T. — 1.S81 Mlirs 19. Avignon. 

Johannes XXII Johanni nato Theobaldi dicti Fakenel civis Me- 
tensis, supplicante capitulo ecclesie S. Theobaldi extra muros Metenses, 
que ad presens decano caret, confert eiusdem eccl. canonicatum, pre- 
bendam vero eidem reservat. 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. XIIII kl. aprilis a. quinto- 
decimo. 

In e. m. S. Symphoriani et S. Arnulphi extra muros Metenses 
monasteriorum abbatibus ac archidiacono Metensi. 

Beg. 98, f. 391\ nr. 922. 

648. — 1331 März 31. Avignon. 

Johannes XXII Henrico Colini dicto Roucel, supplicante Ademario 
episcopo Metensi, confert eccl. Met. canonicatum, prebendam vero eidem 
reservat, non obstante quod in eccl. S. Theobaldi prope muros Met. 
canonicatum et prebendam ac parrochialem ecclesiam de Contil Met. 
dioc, obtinet. 

Probitatis et virtutum merita . . . Dat. Avin. II kl. apriHs a. quinto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi extra muros Met. et can- 
tori S. Salvatoris Met. ac Raymundo de Salgiis canonico Aurelianen- 
sis eccl. 

Beg. 98, nr, 983, 



— 297 — 

64«. — 1331 Mars 31. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni diclo Roucel canonico Metensi, siippli- 
cante Ademario episcopo Metensi, reservat in ecclesia Metensi dignita- 
tem vel personatum seu officium cum cura vel sine cura, dummodo 
huiusmodi dignitas maior post episcopalem in dicta eccl. non existat, 
non obstante quod in eadem eccl. canonicatum et prebendam et in 
S. Salvatoris Met. eccl. preposituram, que nee dignitas nee personatus 
sed Simplex beneficium sine cura existit, obtinet. 

Ex tue devotionis et probitatis . . . Dat. Avin. II kl. aprilis 
a. quintodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi extra muros Met. et can- 

tori S. Salvatoris Met. ac Remundo de Salgis canonico Aurelianen- 

sis eccl. 

Beg. 98, nr. 987. 

650. — 1331 Mär0 31. Aolgnmi. 

Johannes XXII Balduino Johannis de Alencourt, supplicante Ade- 
mario episcopo Metensi, confert eccl. S. Salvatoris Met. canonicatum, 
prebendam vero eidem reservat. 

Meritis tue probitatis . . . Dat. Avin. II kl. aprilis a. quintodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi extra muros Met. et 
preposito S. Salvatoris Met. ac Raymondo de Salgis canonico Aurelia- 
nensis eccl. 

Reg. 98, nr. 984. 

651. — 1331 April 11. Ävignon. 

Johannes XXII episcopo Metensi mandat, quatinus cum nobili 
viro Arnuldo dicto Baudouche scabino et nobili muliere Ponceta nata 
quondam Joffridi dicti lou Gornaix civibus Metensibus cupientibus 
matrimonium invicem contrahere, cum Arnuldus in quarto et Ponceta 
in tertio consanguinitatis gradibus a communi eorum stipite distent, 
dispenset, ut quarto consanguinitatis gradu non obstante matrimonium 
invicem contrahere possint. 

Intenta salutis operibus . . . Dat. Avin. III idus aprilis a. quinto- 
decimo. 

Beg. 100, nr. 508. 

652. — 1331 April 11. Ävignon. 

Johannes XXII Galtero Alberti de Metis confert eccl. Tullensis 
canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante quod in 



— 298 — 

eccl. Met. canonicatum cum expectatione prebende dignitatis personatus 
seu officii cum cura vel sine cura obtinet. 

Litterarum scientia, vite . . . Dat. Avin. III idus aprilis a. quinto- 
decimo. 

In e. m. magistro Leonardo de Guarcino thesaurario Lingonensis 
notario nostro et abbati monasterii S, Arnulfi extra muros Met. ac pre- 
posito S. Salvatoris Met. eccl. 

Beg. 97, nr. 557. 

653. — 1331 April 12. Avignm. 

Johannes XXII Henrlco episcopo Virdunensl concedit facultcdem 
reciplendi imperpetuum vel ad tempus Fhilippum regem Francorum in 
protecforem et gardiatorcm ac defensorem ecclesie et civitatis Virduncnsis. 

[Johannes XXII] Henrico episcopo Virdunensi. 

Nuper nobis per litteras tuas significare curasti, quod propter 
oppressiones invasiones et iniurias, que a quibusdam nobilibus et po- 
tentibus illarum partium, quibus comode nequis resistere, tibi et ecclesie 
tue super feudis bonis castris et iuribus ac iurisdictionibus ad dictam 
ecclesiam spectantibus irrogate sunt hactenus ac iugiter inferuntur, ob 
urgentem necessitatem et evidentem utilitatem tuam et dicte ecclesie 
cum carissimo in Christo filio nostro Philippo rege Francorum illustri 
habuisti tractatum de recipiendo eundem regem in protectorem tuum 
dicteque ecclesie ac civitatis Virdunensis necnon feudorum castrorum 
bonorum iurium et iurisdictionum predictorum sub certa forma in dic- 
tis tuis litteris expressa. Verum quia id tibi prohibitione iuris obstante 
facere non licebat, ad nos super hoc devote recurrens, nobis humiliter 
suppHcasti, ut tibi faciendi premissa oportunam licentiam concedere 
dignaremur. Nos igitur tuis supplicationibus inclinati fraternitati tue, 
si deliberatione prehabita cum aliquibus canonicis eiusdem ecclesie et 
aliis discretis viris diligentibus utilitatem et honorem eiusdem ecclesie 
et habentibus noticiam de predictis videris utilitatem evidentem seu 
necessitatem urgentem ipsius ecclesie protectorum huiusmodi postulare, 
super quibus tuam conscientiam oneramus, eundem regem in protec- 
torem et gardiatorem ac defensorem ecclesie et civitatis necnon feu- 
dorum et castrorum bonorum iurium et iurisdictionum predictorum 
eligendi recipiendi et assumendi imperpetuum vel ad tempus dictoque 
regi recipiendi a te et exercendi huiusmodi gardiam, non obstantibus 
Lugdunensis concilii et aliis quibuscumque constitutionibus a Romanis 
pontificibus predecessoribus nostris in contrarium editis seu si forte 
capitulum tuum eiusdem ecclesie non consentiat, supradictis, auctoritate 



— 299 — 

apostolica plenam et liberam tenore presentium concedimus facultatem. 
Nulli ergo etc. nostre concessionis infringere etc. Dat. Avin. II idus 
aprilis a. quintodecimo. 

Beg. 98, nr. 854; Eeg. 116, f. 72\ nr. 332. — Bieder 1455. 

654. — 13S1 April 16. Avkjnon. 

Johannes XXII nobili viro Johanni nato Johannis comitis de Sara- 
ponte militi et nobili mulieri Aelydi eius uxori Met. dioc. indiilget, ut 
liceat ipsis et ipsorum cuilibet habere altare portatile. 

Sincere devotionis affectus . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quinto- 
decimo. 

Beg. 90, f. 366\ nr. 1915. 

655. — 1331 April 16. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Johanni nato Johannis comitis de 
Saraponte militi et nobili mulieri Aelydi eius uxori Met. dioc. indulget, 
ut, si forsan ad loca ecclesiastico supposita interdicto eos contigerit de- 
clinare, liceat ipsis in Ulis missam et alia divina officia facere celebrari 
ianuis clausis. 

Devotionis vestre sinceritas . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quinto- 
decimo. 

Beg. 99, f. 366, nr. 1916. 

656. — 1331 April 16. Avignon. 

Johannes XXII nobili viro Johanni nato Johannis comitis de 
Saraponte militi et nobili muUeri Aelidi eius uxori Met. dioc. indulget, 
ut aliquem ydoneum et discretum presbiterum in suum possint eligere 
confessorem, qui, quociens fuerit ipsis oportunum, confessionibus ipso- 
rum auditis absolutionem ipsis impendat. 

Benigno sunt vobis . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quintodecimo. 
Beg. 99, f. 366\ nr. 1917. 

657. — 1331 April 16. Avignm. 

Johannes XXII nobili viro Johanni nato Johannis comitis de Sara- 
ponte militi et nobiU mulieri Aelidi eius uxori Met. dioc. indulget, ut 
eorum confessor, quem duxerint eligendum, omnium peccatorum plenam 
remissionem ipsis et ipsorum cuilibet semel tantum in mortis articulo 
concedere valeat. 

Provenit ex vestre devotionis . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quinto- 
decimo. 

Beg. 99, f. 367, nr. 1918. 



— 300 — 

658. — 1331 April 16. Avignon. 

Johannes XXII universis Christi fidelibus per Treverensem et Bi- 
suntinam provincias constitutis nunciat, qaod omnibus vere penitenti- 
bus et confessis, qui ad consumationem ecclesie S. Gengulphi Tullensis, 
quam decanus et capitulum dicte ecclesie edificare inceperunt opere 
plurimum siimptuoso, cum ad consumationem non suppetant facul- 
tates, manum porrexerint adiutricem, centum dies de iniunctis eis peni- 
tentiis relaxat. »Presentibus post triennium minime valituris, quas mitti 
per questuarios districtius inhibemus.« 

Ecclesiarum fabricis manum . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quinto- 
decimo. 

Beg. 99, f. 78\ nr. 1161. 

659. — 1331 April 16. Avignon. 

.Johannes XXII Waltero nato quondam Symonis de Kirchberg 
presbitero Met. dioc. reservat beneficium ecclesiasticum cum cura vel 
sine cura, cuius fructus, si cum cura viginti quinque, si vero sine cura 
fuerit, quindecim marcharum argenti s. t. d. valorem annuum non ex- 
cedunt, ad dispositionem abbatisse et conventus monasterii in Hessen 
ord. S. Bened. Met. dioc. communiter vel divisim spectans, consuetum 
abolim clericis secularibus assignari. 

Probitatis tue meritis . . . Dat. Avin. XVI kl. maii a. quintodecimo. 

In e. m. decano et cantori Sarburgensis Met. dioc. ac scolastico 
Tullensis eccl. 

Beg. 99, f. 85\ nr. 1181. 

660. — 1331 April 26. Avignon. 

Johannes XXII Johanni nato Joffridi comitis de Lyningin confert 
eccl. Trever. canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante 
quod per capitulum eccl. Spirensis in canonicum ipsius eccl. est recep- 
tus ac in Argentinensi eccl. canonicatum et prebendam sub expecta- 
tione dignitatis personatus vel officii auctoritate apostolica obtinet. 

Nobilitas generis, raorum . . . Dat. Avin. VI kl, maii a. quinto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii Lympurgensis Wormatiensis dioc. et 
decano S. Symeonis Trever. ac Jacobo de Mutina scolastico eccl. Tul- 
lensis. 

Heg. 99, f. 79\ nr. 1165. 



i 



— 301 — 

661. — 1S31 Jiinl 24. Avignon. 

Johannes XXII S. Remigii et S. Nicasii Remensium inonasteriorum 
abbatibus ac magistro Oliverio de Cerzeto canonico Pictaviensi mandat, 
quatinus magistro Alberico de Metis archidiacono Metensi capellano 
sedis apostolice conferant eccl. Remensis canonicatum et prebendam 
vacantes per obitum Johannis de Borbonio, cum papa ipse earundem 
sibi provisionem reservaverit. 

Litterarum scientia, vite . . . Dat. Avin. VIII kl. iulii a. quinto- 

decimo. 

Eeg. 97, nr. 361. 

662. — 1331 Juli 25. Avignon. 

Johannes XXII Johanni comiti de Sarrebruche indulget, ut duo 
eius clerici, quos duxerit nominandos, eiusdem obsequiis aut litterarum 
studio in loco, ubi illud generale vigeat, insistentes seu in altero bene- 
ficiorum suorum ecclesiasticorum residentes fructus eorundem ben-e- 
ficiorum necnon prebendarum suarum, dummodo maiorem post episco- 
palem in cathedrali vel principalem in coUegiata eccl. non obtineant 
dignitatem, integre, cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, ad 
triennium percipere valeant. 

Personam tuam exigentibus . . . Dat. Avin. VIII kl. augusti a. 
quintodecimo. 

In e. m. S. Nicolai in prato Virdun. et S. Vitoni monasteriorum 
abbatibus ac decano eccl. B. Marie Magdalene Virdun. 

Beg. 99, f. 344, nr. 1858. 

663. — 1331 Juli 26. Avignon. 

Johannes XXII Jacobo de Thalamis clerico Met. reservat bene- 
ficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura, cuius fructus, si cum 
cura, sexaginta, si vero sine cura fuerit quadraginta librarum turonen- 
sium parvorum s. t. d. valorem annuum non excedunt, spectans com- 
muniter vel divisim ad dispositionem abbatis et conventus monasterii 
Gorziensis ord, S. Bened. Met. dioc. 

Probitatis tue merita . . . Dat. Avin. VII kl. augusti a. quintodecimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi et decano S. Theobaldi 
extra muros Met. ac Oliverio de Cerzeto canonico Pictaviensis eccl. 
Beg. 99, f. 252, nr. 1604. 

664. — msi Juli 26. Avignon. 

Johannes XXII S. Simphoriani et S. Arnulphi extra muros Met. 
monasteriorum abbatibus ac magistro Oliverio de Cerzeto capellano 



— m — 

sedis apostolice canonico eccl. Pictaviensis mandat, quatinus ecclesie 
S. Theobaldi extra muros Met. cantoriam, cuius fructus annui ad de- 
cem libras turonensiura parvorum non ascendunt, vacantem per obitum 
Johannis dicti Le Chanone iara per viginti annos et amplius, ita ut 
ipsius collatio devoluta sit ad sedem apostolicam, conferant, si est ita, 
Thome de Petanges presbitero Trever. dioc, non obstante quod Tho- 
mas quoddam Stipendium seu prebendulam elemosinarie prefate eccl. 
Met. obtinet. 

Laudabile testimonimn , quod . . . Dat. Avin. VII kl. augusti 
a. quintodecimo. 

Beg. 99, f. 252\ nr. 1605. 

665. — 1331 Juli 26. Ävignon. 

Johannes XXII Petro nato Willermi dicti Baremon confert eccl. 
S. Leodegarii de Marsallo Met. dioc. canonicatum, prebendam vero eidem 
reservat. 

Laudabilia tue merita . . . Dat. Avin. VII kl. augusti a. quinto- 
decimo. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi et decano S. Theobaldi 
extra muros Met. ac Oliverio de Cerceto canonico Pictaviensis eccl. 
capellano nostro. 

Beg. 99, f. 259, nr. 1621. 

666. — 1331 August 30. Ävignon. 

Johannes XXII Bertoldo Kirchem confert eccl. S. Arnualis Met. 
dioc. canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante quod 
beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura ad dispositionem 
episcopi et capituli Met. communiter vel divisim pertinens vigore litte- 
rarum apostolicarum expectat. 

Suffragantia tibi merita . . . Dat. Avin. III kl. septembris a. quinto- 
decimo. 

In e. m. maioris et S. Salvatoris Met. decanis ac scolastico Tul- 
lensis eccl. 

Beg. 97, nr. 764. 

667. — 1331 September 28. [Ävignon.] 

[Johannes XXII] Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico in ecclesia Met. 



- m - 

Super eo, quod dilectus filius nobilis vir Henricus de Montebotone 
se nobis et ecclesie Romane obsequiosum in partibus Alamannie red- 
didisse dicitur hactenus et reddit fideliter et soler ter, hostes et rebelles 
abhorrendo et persequendo ipsius ecclesie ac devotos et fideles fovendo 
et eis assistendo pro viribus, volentes effici certiores, volumus, quod 
super hiis et ea tangentibus perquisita veritate solerter nobis, quid inde 
repereris, veraciter studeas intimare. Dat. IUI kl. octobris a. XVI. 
Beg. 116, pars II, f. 258, nr. 1339. — Eiesler 1487. 

668. — ISSl October 16. Ävlgnon. 

Johannes XXII Talayrando tit. S. Petri ad vincula presbitero car- 
dinali commendat canonicatum et prebendam ac primiceriatum ecci. 
Virdun. vacantem per obitum Adenulphi de Supino, cum iam ante 
eiusdem obitum, videlicet VI nonas octobris proxime preteritas eorun- 
dem dispositionem ea vice sibi reservarit. 

Dum exquisitam tue . . . Dat. Avin. XVII kl. novembris a. sexto- 

decimo. 

Beg. 103, nr. 83. 

669. — 1331 Novemher 6. Ävignon. 
[Johannes XXII] Eduardo comiti Barensi. 

Tue nobilitatis litteras nobis pridem directas tuosque nuncios be- 
nignitate consueta recepimus et que coram nobis voluerunt super ne- 
gotio salvegardie Virdunensis proponere, intelleximus diligenter. Verum 
quia pendente deliberatione nostra super hiis eorundem nunciorum 
relatione percepimus, salvam gardiam huiusmodi revocatam fuisse, non 
vidimus, moram prefatorum nunciorum apud sedem apöstolicam ulte- 
rius expedire; propter quod eis redeundi ad te dedimus licentiam gra- 
tiosam. Dat. Avin. VIII idus novembris a. XVI. 
Beg. 119, f. 213, nr. 1073. 

670. — 1331 Novetnher 19. Ävignon. 

Johannes XXII Jacobo Alberti de Portu clerico TuUensis dioc. 
in artibus et scientia medicine magistro reservat beneficium ecclesiasti- 
cum cum cura vel sine cura consuetum clericis secularibus assignari, 
cuius fructus, si cum cura, septuaginta, si vero sine cura fuerit, 
quadraginta librarum Turonensium parvorum s. t. d. valorem annuum 
non excedunt, spectans communiter vel divisim ad dispositionem ab- 
batis et conventus monasterii Gorziensis, in Metensi vel alia dioc. va- 
cans vel vacaturum. 



— m — 

Vite ac morum honestas . . . Dat. Avin. XIII kl. decembris a. 
sextodecimo. 

In e. m. episcopo Fulginati et abbat! monasterii S. Vincentii ac 
decano eccl. Metensis. 

Beg. 103, nr. 743. 

*671. — 1331 November 22. In aula inferiori dotmis episcopalls 
Metensis. 

Petrus Guigonis de Castronovo archidiaconus de Vico in eccl. 
Metensi et vicarius in spiritualibus generalis Ademarii episcopi Metensis 
ac Guillermus de Becforre, consüiarii et commissarii ad hoc ab Ade- 
mario specialiter deputati, confirmant electionem Guertrude de Oxey 
monialis in abbatissam monasterii S. Glodesindis. 

Testes adsunt: Theobaldus Ferrieti scolasticus eccl. Met. Johannes 
de Deicustodia canonicus eccl. Virdun. Guillermus de Dordinis canonicus 
monasterii S. Glodesindis etc. 

Or. membr. — Metz. Bez.-Arch. S. Glossindis, Nachtrag. 

G72, — 1331 Novemher 29. Ävignon. 

Gasbertus archiepiscopus Arelatensis camerarius pape notum 
facit, quod Guillelmus abbas monasterii S. Clementis Metensis ord. 
S. Bened. pro parte partis sui communis servicii LXXV flor. auri ca- 
mere pape per manus Petri de Lugduno domicelU sui solvi fecit, quod 
ipse Guillelmum ab excommunicationis suspensionis et interdicti sen- 
tenciis ac reatu periurii, quas et quod incurrit propter solutionem 
termino constituto non factara, absolvit. Insuper intellecta mole gra- 
vaminum, que coram papa nuper pro parte Guillelmi in consistorio 
exposila eundem abbatem ad solvendum residuum reddunt adhuc im- 
potentem, Gasbertus de mandato pape terminus solvendi residuum 
prorogat eidem usque ad festum resurrectionis dominice proximo ven- 
turum. 

Universis etc. Gasbertus . . . Dat. Avin. die XXIX mensis no- 
vembris anno etc. 

Obl. et Sol 12 {320), f. 80 et 13 (321), f. 53. 

673, — 1332 Januar 26. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni Sarwerde capellano sedis apostolice con- 
fert ecclesie Trever. canonicatum et prebendam vacantes per obitum 
Johannis de Nassowia sedis apostolice capellani, qui dudum extra Ro- 
manam curiam diem clausit extremum, non obstante quod in Spirensi 



I 



— 305 — 

canonicatuin et prebendaui et qaoddam simplex perpetuum officium, 
Provisorium fratrum sedium inibi vulgariter nuncupatum, et in Met. 
eccl. canonicatum sub expectatione prebende ac dignitatis vel persona- 
tüs seu ofücii cum cura vel sine cura, dummodo maior post episcopa- 
lem huiüsmodi dignitas non existat, obtinet. 

Nobilitas generis, morum decor . . . Dat. Avin. VII kl. februarii 
a. sextodecimo. 

In e. m, abbati raonasterii S. Martini extra muros Trever. ac de- 
cano Met. ac scolastico Tüll. eccl. 

Beg. 103, nr. 161. 

074. — 1882 Februar 6. [Avignon.] 

Johannes XXII Henrico de Harancort canonico eccl. S. Johannis 
Leodiensis indulget, ut insistens obsequiis Ademari episcopi Met. seu 
in altero beneficiorum suorum, que nunc obtinet vel imposterum ob- 
tinebit, residens fructus eorundem integre, cotidianis distributionibus 
dumtaxat exceptis, usque ad triennium percipere valeat. 

Vite ac morum honestatem . . . Dat. VIII idus februarii a XVI. 

Reg. 116, pars II, f. 252, nr. 1316. 

675. — 1832 Mai 12. Avignon. 

Johannes XXII Nycolao nato quondam Nicolai dicti Sluntzing de 
Sarbarg clerico Metensis diocesis reservat beneficium ecclesiasticum 
cum cura vel sine cura consuetum clericis secularibus assignari, cuius 
fructus, si cum cura, sexaginta, si vero sine cura fuerit, quadraginta 
librarum turonensium parvorum s. t. d. valorem annuum non excedunt, 
ad dispositionem abbatis et conventus monasterii Novillarensis ord. 
S. Bened. Argentinensis dioc. communiter vel divisim spectans. 

Exigunt tue merita . . . Dat. Avin. IUI idus maii a. sextodecimo. 

In e. m. preposito et decano Argentin. ac Johanni de Firmitate 
canonico Bisuntin eccl. 

Beg. 102, nr. 1655. 

*676. — 1832 Juli 2. [Metz.] 

Frater Daniel dei gracia Metensis episcopus notum facit, quod 
permittente et consentiente Ademari episcopi Metensis vicario anno 
domini MGCCXXXII feria quinta post festum Beatorum Petri et Pauli 
apostolorum reconciliavit ecclesiam monasterii S. Martini Glandariensis 
Met. dioc. sanguinis effusione pollutam. 

Cartul. S. Martini Glandar. saec. XIV sa-iptum f. 92^. Paris, Bibl. 
Nat. Min. nr. 10030. Conf. Gallia cliristiana XIII, 815. 

20 



— 306 — 

077. — 1H32 September 9. Aviynon. 

Johannes XXII Johannem de Brieyo canonicum monasterii S. 
Petri Montis ord. S. Augustini Met. dioc. ordinem ipsius expresse pro- 
fessum et in sacerdotio constitutum preficit in abbatem eiusdem mo- 
nasterii, postquam Remigius de Metis eiusdem monasterii abbas per 
Dominicum de Stanno rectorem eccl. de Brenvilla Virdun. dioc. procu- 
ratorem suum apud sedem apostolicam in manibus Petri episcopi Pe- 
nestrini resignavit. 

Suscepti cura regiminis . . . Dat. Avin. V idus septembris a. de- 
cimo septimo. 

In e. m. conventui monasterii S. Petri Montis. 
Beg. t. 105, nr. 1. 

678. — 1382 Septemher 16. [Ävignon.] 

Johannes XXII Eduardum comitem Barensem exhortatur, quaünus 
a molestationilms episcopi et ecclesle Tidlensis desistat et super compositlone 
quadam veteri castrum de Liverduno contingente stare vellt arbitrio hinc 
inde eligendorum. 

[Johannes XXII] Eduardo comiti Barensi. 

Sua nobis venerabilis frater noster Thomas episcopus Tullensis 
insinuatione monstravit, quod tu, fili, pretextu cuiusdam compositionis, 
que inter quosdam predecessores tuos et episcopatum tunc Tullensem 
— centum qadraginta anni sunt elapsi — facta fuisse dicitur, in 
Castro de Luberduno Tullensis diocesis ad eundem episcopum et eccle- 
siam Tullensem pleno iure spectanti ius receptionis tempore guerrarum 
tuarum asserens te habere, prefatos episcopum et ecclesiam multipli- 
citer satagis molestare. Et licet memoratus episcopus asserens ex eo, 
quia consensus capituU ecclesie predicte Tullensis super eadem com- 
positione nuUatenus intervenit, et quibusdam rationibus aliis [se] non teneri 
teque vel predecessores tuos iure predicto, quod nunc de novo vendi- 
care niteris, a longis retro temporibus usos non fuisse nee questionem 
movisse aut fecisse aliquam super hoc mentionem, oflferat et obtulerit 
iuri seu sapientum virorum eligendorum communiter arbitrio velle 
stare, tu tarnen id recusans recipere, nisi fieret in hac parte cognitio 
per iudicium laicorum, aggravare contra prefatos episcopum et eccle- 
siam non desinis manum tuam . . . Nobilitatem tuam . . . exhortamur, 
quatinus a molestationibus predictis desistens super hiis stare velis 
consilio et arbitrio eligendorum hinc inde communiter sapientum. Sic 
enim iuri honori et saluti tuis consuletur, ut credimus, et ab iniuriis 
ecclesie abstinebis. Dat. XVI kl. octobris a. XVII. 

Reg. 117, f. 123\ nr. 623. 



- 307 — 

079. — 1SS,2 Odohrr 7. Avignon. 

Johannes XXII episcopo Metensi cleroque civitatis et diocesis 
Metensis nunciat, quod reservationem fructuum primi anni omnium 
beneficiorum ecclesiasticorum extendit et prorogat denuo usque ad 
unum annum integrum a data presentium inantea computandum. 

Considerantes dudum miiltipliciim , . , Dat. Avin. nonas octobris 
a. XVII. 

Beg. 117, f. 118, nr. 605. 

680. — 133^^ Odohcr 7. Avignon. 

Johannes XXII Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico Met. et Raymundo de Valle aurea canonico Lingonensis eccl. 
mandat, quatinus fructus primi anni omnium beneficiorum a papa re- 
servatos camere apostolice usque ad unum annum a data presentium 
computandum exigant et coUigant, in civitatibus et diocesibus Metensi, 
Tullensi, Virdunensi, Basiliensi, Bisuntina, Lausannensi et Bellicensi. 

Considerantes dudum multiplicium . . . Dat. ut supra (= Avin. 
nonas octobris a. XVII). 

Reg. 117, f. 117\ nr. 606. 



I 



681. — 1332 Odober 15. Avignon. 
Johannes XXII Johanni Ludovici dicti Nitingen de Sarburg cierico 

Met. dioc. reservat beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura, 
consuetum clericis secularibus assignari, ad dispositionem abbatis et 
conventus monasterii S. Martini Glandriensis ord. S. Bened. Met. dioc. 
communiter vel divisim pertinens, cuius fructus, si curatum, quinqua- 
ginta, si vero sine cura fuerit triginta librarum turonensium parvorum 
s. t. d. valorem annuum non excedant. 

Laudabile testimonium, quod ... Dat. Avin. idus octobris a. de- 
cimoseptimo. 

In e. m. cantori Met. et scolastico Sarburg. Met. dioc. ac Guillermo 
Audeberti canonico Petragoricensis eccl. capellano nostro. 

Reg. 104, nr. 118. 

682. — 1333 Novemhcr 13. Avignon. 

Johannes XXII ardiiepiscopo Bisunüno et Eäuensi ac Cabilonensi 
episcopis mandat, quatinus ccrtos predones TuUensis diocesis, qui familiäres 
Petri Gmdonis archidiaeoni de Vico et apostolice ."iedis nuncii ad urhem 

20* 



— 308 — 

Linrjonensem prnficmoüh pccnnki onmibiisque aliis rebus spoUartmf, mo- 
necmt, vt ahlata reditHcmt et .satisfaciant infra ccrtiim terminum^ 

[Johannes XXII] . . archiepiscopo Bisuntino et . . Eduensi ac . . 
Cabilonensi episcopis. 

Perduxit nuper infeste relationis assertio ad nostri apostolatüs 
auditum, quod, cum dudam dilectus filius Petrus Guidonis de Gastro- 
novo archidiaconus de Vico in ecclesia Metensis in partibus Burgundie 
et Lotoringie apostolice sedis nuncius de civitate Metensi discedens ad 
civitatem Lingonensem pro negotiis per nos et cameram nostram sibi 
commissis promovendis et exequendis utilius dirigeret gressus suos, 
(juidam filii Belial, videlicet Walterinus de Fago, Symon dictus Cugnate 
de Liberduno, Miletus de Naynes et Petrinus dictus Lederopey laici 
Tullensis diocesis cum nonnuUis suis in hac parte complicibus . . . 
familiäres eiusdem nuncii, qui equos et saumerios suos cum libris pe- 
cunia vestibus et rebus aliis ducebant, hostiliter in itinere prope civi- 
tatem Tullensem, per quam suum prosequentes iter rectum transiverant, 
aggressi fuerunt more predonico ipsosque familiäres cum balistis et 
aliis armorum generibus fortiter impugnarunt ac tandem non sine 
multis violentiis iniuriis et offensis per eosdem iilios Belial familiaribus 
irrogatis predictis equos saumerium pecuniam libros vestes et nonnullas 
res alias eiusdem nuncii, quas secum habebant familiäres predicti, 
violenter ceperunt arrestarunt et secum nequiter asportarunt. Cum 
autem premissa, si vera sint, nequeamus conniventibus oculis absque 
correctione debita pertransire, fraternitati vestre . . . mandamus, qua- 
tinus . . . si predicta sint in partibus illis notoria vel de ipsis vobis 
per informationem exinde simpliciter et de piano ac sine strepitu ac 
figura iudicii a vobis seu vestrum aliquo faciendam constiterit, prefatos 
Walterinum Simonem Miletum et Petrinum eorumque in hac parte 
complices peremptorie moneatis nominatim et generaliter, prout expe- 
dire videritis, ut infra certum aliquem terminum competentem per vos 
prefigendum eisdem sub excommunicationis in personas singulares ac 
interdicti in terras et loca ipsorum aliisque penis et sentenciis, de qui- 
bus vobis videbitur, per vos promulgandis in eos, nisi monitioni huius- 
modi paruerint cum effectu, ablata arrestata et asportata huiusmodi 
predicto nuncio integraliter restituere ac pro predictis nobis et ecciesie 
memorate dictoque nuncio et familiaribus debitam satisfactionem im- 
pendere non obmittant, processus vestros contra ipsos et eorum 
[complices], nisi mandato et monitioni huiusmodi effectualiter paruerint, 
prout rebeUionis et contumacie ipsorum protervitas exegerit, quando et 



— 309 -- 

quociens vobis videbitur, nichilominus agravantes. Dat. Avin. idus no- 
vembris a. decimoseptimo. 

lieg. 117, pars I, f. 84\ nr. 433. 

683. — 1333 November 28. Avlgnon. 
Servitium abbatis S. Petri-montis. 

Eisdem anno [1332] die [XXVIII mensis novembris Avinione] . . . 
dominus frater Johannes abbas monasterii S. Petri in montis Met. dioc. 
ord. S. August, promisit pro suo communi servicio CG flor. auri et 
quinque servicia consueta solvendos, medietatein in festo S. Michaelis 
septembris et aliam medietatem in prima dominica quadragesimo ex- 
tunc proxime sequturo, Alioquin infra tres menses et iuravit ut in forma. 

Li margine äextro: XXIII card. 

OU. et Sol. 6, f. 120 et 14 (298), f. 7. 

684. — 1332 November 30. Ävignon. 

Johannes XXII Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico Metensi apostolice sedis nuncio suppHcanti indulget, ut obsequiis 
sedis apostolice vel scolasticis disciplinis in loco, ubi Studium vigeat 
generale, insistens aut in altero beneficiorum suorum, que nunc obtinet 
vel in posterum obtinebit, residens seu in Romana curia moram tra- 
hens fructus eorundem beneficiorum, dummodo post episcopalem in 
cathedrali maiorem vel in collegiata eccl. principalem non obtineat 
dignitatem, integre, cotidianis distributionibus dumtaxat exceptis, usque 
ad triennium percipere valeat, 

Personam tuam ob tuorura . . . Dat. II kl. decembris a. XVII. 

In e. m. pro Raymundo de Valle-aurea canonico Lingonensi. 

Beg. 117, pars I, f. 118\ nr. 607 et 608. 

685. — 1333 Januar 13. Ävignon. 

Johannes XXII archiepiscopo Treverensi, decano Metensi et archi- 
diacono TuUensi mandat, quatinus abbati et conventui monasterii 
S. Petri Montis apostolice sedi immediate subiecti ord. S. August. Met. 
dioc. efficacis defensionis presidio assistantes non permittant eosdem a 
quibuscunque in suis bonis et iuribus molestari vel dampnari. 

Sane dilectorum fiUorum . . . Dat. Avin. idus ianuarii a. XVII. 
Beg. 105, nr. 1022. — Bieder nr. 1596. 

686. — 1333 Februar 11. Ävignon. 

Johannes XXII Johannem episcopum Lingonensem hortatur, quatinus 
succurrat Bertholdo Argentinensi episcopo contra incolas oppidi Sletzstati 



— 310 — 

sequaces Ludovici Bavari .... »Ad hoc, quia virtus unita fortior se 
dispersa existit, ut tu et prefatus episcopus ac venerabiles fratres nostri, 
Ademarus Metensis et Rudolphus Constanciensis episcopi, adversus 
predictum dampnacionis filium ligam et confederacionem unanimam 
faceretis, alias recolimus nos rogasse et nunc etiam, cum hoc statui 
illarum partium prospero plurimum sit expediens, te et dictos episcopos 
iteratis precibus exhortamur.« 

Demersus in desperationis laqueum . . . Dat. Avin. III idus februarii 
a. decimoseptimo. 

In e. m. Rudolpho episcopo Constanciensi et Adamaro episcopo 

Metensi. 

Eeg. 117, f. 113\ nr. 573. — Bieder nr. 1500. 

687. — 1333 Awjiid 20. Aclgmn. 
Quitacio episcopi Tullensis' de parte partis. 

Facta fuit quitacio domino Thome episcopo Tullensi de CCCL flor. 
auri pro parte partis sui communis servicii camere ^) die XXVI mensis 
augusti per manus domini Gauterii^) de Pria miUtis solutis ... et 
fuit sibi concessa dilacio ut in forma usque ad festum nativitatis do- 
mini proximo venturum et fuit absolutus a sententiis et secum dispen- 
satum . . . Datum Avinione ut supra anno quo supra. 

Obl. et Solut. 13 (321), f. 89^; simüüer sed hreviusintr. et Exit. 131, f. 12. 

688. — 1333 August 31. Av'ujnon. 

Johannes XXII Henrico de Stirpenich consideratione Johannis 
regis Boemie pro eo clerico suo suppHcantis confert eccl. Met. canoni- 
catum, prebendam vero eidem reservat, non obstante quod super ca- 
nonicatu et prebenda ecclesie Trever. apud sedem apostolicam litigat 
et ecclesie S. Paulini extra muros Trever. sub expectatione prebende 
canonicus existit. 

Nobilitas generis, vite munditia . . . Dat. Avin. II kl. septembris 
a. decimoseptimo. 

In e. m. S. Martini extra muros Trever. et S. Symphoriani extra 
muros Met. monasteriorum abbatibus ac scolastico Tüll. eccl. 

Beg. 104, nr. 741. 

689. — 1333 August 31. Avignon. 

Johannes XXII Theodorico nato Theodorici de Septemfontibus 
clerico Trever. dioc. consideracione Johannis regis Boemie pro familiari 

') cameram domini pape contingente Intr. et Exit. 
'^) Galteri Intr. et Exit. 



— 311 — 

suo supplicantis reservat beneficium ecclesiaslicum cum cura vel sine 
cura, cuius fructus si cum cura sine cura fuerit, quadraginta librarum 
turonensium parvorum valorem annuum s. t. d. non excedant, spectans 
communiter vel divisim ad dispositionem episcopi decani et capituli 
Metensis. 

Laudabile testiraonium quod . . . Dat. Avin. 11 kl. septembris a. 
decimo septimo. 

In e. m. Treverensis et Abrincensis archidiaconis ac scolactico 
Tullensis eccl. 

Beg. 104, nr. 838. 

690. — 1333 September 26. Aviynon. 

Facta fuit quitacio domino Johanni abbati monasterii S. Petri- 
montis ord, S. August. Met. dioc. de quinquaginta florenis auri pro parte 
sui communis servicii camere et de VIII florenis auri et IX solidis et 
quatuor denariis communibus pro quatuor serviciis familiariurn etc. 
clericis camere supradicte pro eisdem familiaribus etc. per manus dis- 
creti viri Guillermi de Viculo procuratoris sui tempore debito solutis 
de quibus etc. Datum Avinione die XXVI mensis septembris anno in- 
dictione et pontificatu, quibus supra [MCCCXXXUI]. 

0hl. et Sol. 13, f. 90^; similüer Obl. et Sol 15, f. 9^; simiUter Intr. et 
Exit. 131, f. 12^, ubi tarnen omissa est summa pro serv. quatuor. 

691. — 1333 October 2. [Ävignon.] 

Johannes XXII Bertholdo episcopo Argentinensi scribit, ex eius 
litteris se cognovisse, eundem constanter perseverare in ecclesie fideli- 
tate et devotione, rogatque, ut in hoc perseveret proposito. »Et ecce 
quod episcopo Metensi ac duci Lothoringie, comiti Barensi ac vicario 
administratoris ecclesie et communitati Basiliensi per diversas nostras 
litteras scribimus iuxta formam, quam cedula continet presentibus 
interclusa, quas facere poteris presentari eis, quibus diriguntur, sicut 
videris expedire.« 

Litterarum tuarum novissime . . . Dat. ut supra {= VI nonas 
octobris a. XVIII). 

Beg. 117, f. 222, nr. 1114. — Biezler nr.'1625. 

692. — 1333 October 4. [ÄvignmJ 
Johannes XXII Radulpho duci Lothoringie. 

Leta insinuatione audivimus, quod tu, fiU, ad ea, que dei et ecclesie 
sancte sue honorem et beneplacitum fideique defensionem catholice 
respiciunt, promptis et devotis affectibus te impendens in succursum 



— 312 — 

et auxilium . . . Bertholdi episcopi Argentinensis adversus . . . Ludo- 
vicum de Bavaria . . . potenter et viriliter disponis . . . Nobilitatem 
(tuam) . . . exhortamur, quatinus diligenter attendens, quod si hostis 
ille profanus partes Argentinenses sue seve dampnateque tirannidi 
subiugaret, quod absit, idem de te ac partibus vicinis facere, quod 
non sinat altissimus, attemptaret, premissa, que laudabiliter incepisti, 
continuare ac perficere . . . non postponas. Nam tua res agitur, 
paries cum proximus ardet. Dat. ut supra (= IUI nonas octobris 
a. XVIII). 

In e. m. Eduardo comiti Barensi. 

Beg. 117, f. 122, nr, 1116. — Bieder nr, 1626, 

693. — 13S3 Odoher 4. [Avkjmn.] 

Johannes XXII Ademaro episcopo Metensi destinat litteras eius- 
dem fere tenoris ac duci Lothoringie et comiti Barensi destinatas 
eodem die. i 

Letanter audivimus, quod . . . Dat. ut supra (= IUI nonas oc- 
tobris a. XVIII). 

Beg. 117, f. 222\ nr. 1117. — Biezler nr. 1626. t 

i 

694. — 1333 Odoher 7. [Ävignon.] 

Johannes XXII episcopo Metensi et abbatibus prioribus decanis 
prepositis archidiaconis archipresbiteris et aliis ecclesiarura prelatis 
et rectoribus, capitulis quoque, collegiis et convenlibus Cisterciensium, 
Cluniacensium, Premonstratensium, Grandimontensium, Cartusiensium, 
Vallisumbrose, Comaldulensium, Scotorum, Benedicti et Augustini' et 
ahorum ordinum ceterisque personis ecclesiasticis, secularibus et regu- 
laribus, exemptis et non exemptis, necnon S. Johannis Jerosolimitani, 
B. Marie Theutonicorum et Calatravensis ac Humiliatorum magistris, 
prioribus et preceptoribus eorumque loca tenentibus per civitatem et 
diocesim Metensem constitutis nunciat, quod fructus unius anni omni- 
um beneficiorum ecclesiasticorum vacantium vel vacaturorum usque ad 
unum annum in civitate et diocesi Metensi, ecclesia tarnen cathedrali 
ac abbatiis regularibus et beneficiis ex causa permutationis vacantibus 
exceptis, iam pluries camere apostoUce reservatos denuo ad unum an- 
num eidem camere reservat. 

Multiplicium necessitates onerum . . . Dat. nonas octobris a. de- 
cimo octavo. 

Beg. 117, f. 216, nr. 1093. — Bieder nr. 1627. 



— 313 — 

Item Tullensi, Basiliensi, Virdunensi Bisuntino Lausannensi et 
Bellicensi episcopis etc. 

Beg. 117, /. 217, nr. 1094. — Eiezlcr nr. 1627 n. 2. 

695. — 1333 Octoher 7. [Avigmn.] 

Johannes XXII Petro Guigonis de Castronovo archidiacono de 
Vico Met. et Ray mundo de Valleaurea canonico Lingonensis eccl. man- 
dat, quatinus per se et subcollectore.s, quos fide et facultatibus ad hoc 
cognoverint ydoneos, exigant in Metensi, Basüiensi, Tullensi, Virdu- 
nensi Bisuntina Lausannensi et Bellicensi civitatibus et diocesibus fruc- 
tus primi anni denuo eodem die usque ad unum annura reservatos 
camere apostolice. 

Multiplicium etc. . . . Dat. ut supra (= nonas octobris a. decimo 
octavo. 

Reg. 117, f. 216\ nr. 1094. — Eie.?Ier nr. 1627 n. 1. 

696. — 1333 Octoher 14. [Aciynon.] 

Die XIIII m. octobris d. Petrus Guigonis de Castronovo archidia- 
conus de Vico in eccl. Metensi ad colligendum fructus beneficiorum 
ecclesiasticorum in Bisuntina et Treverensi provinciis existentium col- 
lector una cum R[aymun]do de Valle Aurea canonico Lingonensi 
collector deputatus de pecunia per ipsos coUectores recepta in Bisun- 
tina Mettensi Tullensi Virdunensi et Lausanensi civitatibus et diocesibus 
de fructibus supradictis assignavit camere de nostri pape suo et dicti 
College sui nomine MCLXXX flor. auri 

11*= XVIII den. regales auri 
LH parisienses auri 

XX den, ad cathedram auri 

Item assignavit eidem camere 11*^ LXI flor. auri. 

Intr. et Exit. 136, f. 11. 

697. — 1333 Octoher 26. Avlgnon. 

Johannes XXII Gerardo de Bocaireto clerico Tullensis dioc. re- 
servat beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura consuetum 
clericis secularibus assignari, cuius fructus, si cum cura, quinquaginta 
si vero sine cura fuerit, triginta librarum turonensium parvorem s. t. 
d. valorem annuum non excedunt, ad dispositionem abbatis et conven- 
tus monasterii Gorciensis ord. S. Bened. Met. dioc. communiter vel di- 
visim spectans, 

Laudabile testimonium, quod . . . Dat. Avin. VII kl. novembris 
a. decimo octavo. 



— 314 — 

In e. m. abbati monasterii S. Vincentii et archidiacono de Vico 
Met. ac thesaurario Tüll. eccl. 

Beg. 107, nr. 507. 

098. — 1333 Odohcr ,W. Angnori. 

Johannes XXII Ademaro episcopo Metensi indulget, ut confessor, 
quem is duxerit eligendum, omnium peccatorum plenam remissionem 
semel tantum in mortis articulo ei concedere valeat. 

Provenit ex tue devocionis . . . Dat. Avin. IUI kl. novembris a. XVIII. 

Beg. 107, nr. 633. — Bieder nr. 1632. 

699. — 1333 Odobcr 29. Avhßnon. 

Johannes XXII magistro Guillelmo Betferre confert eccl. Met. ca- 
nonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante quod par- 
rochialem ecclesiam de Emelencourt ac canonicatum et prebendam 
necnon officium custodie eccl. collegiate S. Stephani de Homburg Met. 
dioc. obtinet. 

Litterarum scientia, morum decor . , . Dat. Avin. IUI kl. novem- 
bris a. XVIII. 

In e. m. abbati monasterii S. Arnulphi extra muros Metenses et 
archidiacono de Vico Met. ac thesaurario TuU. eccl. 

Beg. 107, nr. 342. 

700. — 1333 Octoher 31. [Ävignmi.] 
Johannes XXII Ademaro episcopo Metensi. 

Gratis admodum relatibus percepimus hiis diebus, quod tu, frater, 
adversus sevitiam et agressiones temerarias, quas nequam ministri se- 
quaces et fautores illius ministri sathane Ludovici de Bavaria . . . 
contra . . . Bertholdum episcopum Argentinensem et partes illas cir- 
cumvicinas moliti sunt hactenus et moliuntur, sicut accepimus . . . 
attemptare, prefato episcopo potenter et viriliter astitisti. Super qui- 
bus tuam prudentiam . . . commendantes et prosequentes actionibus 
gratiarum, fraternitatem tuam exhortamur, quatinus premissa . . . 
continuare, cum oportunum extitit (!), non postponas . . . Dat. ut supra 
(= II kl. novembris a. XVIII). 

Beg. 117, f. 123, nr. 1121. — Bieder nr. 1633. 

TOI. — 1333 Nocemhcr 1&. Avignon. 

Johannes XXII Colignoni Beiami confert eccl. Met. canonicatum, 
prebendam vero eidem reservat, non obstante quod in eccl. S. Salva- 
toris Met. canonicatum et prebendam obtinet. 



— 315 — 

Nobilitas generis, morum decor . . . Dat. Avin. XIIII kl. decembris 
a. XVIII. 

In e. m. S. Arniilphi et S. Symphoriani extra inuros Metenses mo- 
nasteriorum abbatibus ac thesaurario eccl. TuU. 

Reg. 107, nr. 371. 

703. — 1333 November 18. Aviynon. 

Johannes XXII magistro Guillermo Betferre utriusque iuris perito, 
cui papa iam providit de canonieatu eecl. Metensis cum reservatione 
prebende, reservat in eadem eccl. dignitatem vel personatum seu offi- 
cium cum cura vel sine cura, dummodo huiusmodi dignitas maior post 
episcopalem non existat, non obstante quod parrochialem ecclesiam de 
Amelencourt et canonicatum et prebendam eccl. S. Stephani de Hom- 
burgo Met. dioc. obtinet. Tamen vigore huius gratie dignitatem vel 
personatum aut officium curatum assecutus omnino dimittat predictam 
eccl. parrochialem. 

Litterarum scientia, morum . . . Dat. Avin. XIIII kl. decembris 
a. decimo octavo. 

In e. m. S. Arnulphi et S. Simphoriani extra muros Met. monaste- 
liorum abbatibus ac thesaurario eccl. Tullensis. 

Beg. 106, nr. 268. 

703. — 1334 Jcmuar 7. Aülijnon. 

Facta fuit quitacio domino Thome episcopo Tullensi de II '^ LXXX 
Hör. auri pro parte partis sui communis servicii camere per manus 
discreti viri magistri Gerardi de Lunarivilla et Mathei de Epinallo ^) 
clericorum et familiarium ipsius solutis, de quibus etc. Datum Avi- 
nione die VIP) ianuarii anno (1334) indictione (II) et pontificatu, qui- 
bus supra. 

OU. et Sol. 13 (321), f. 98^; similüer 0hl. et Sol. 15, f. 18^ et Mr. et 
Ecdt. 131, f.löK 

704. — 1334 Fehruar 8. Aviynon. 

Johannes XXII Ademario episcopo Metensi concedit facultatem 
faciendi recipi in Metensi ac in quatuor coUegiatis ecclesiis civitatis et 
diocesis Met., quas duxerit eligendas, in singulis videlicet ipsarum sin- 
gulas personas ydoneas, etiamsi dicte singule persone unum cum cura 
vel duo sine cura beneficia ecclesiastica obtineant, in canonicos et 



») Spinaldo 0hl. et Sol. i: 
^) VI 0hl. et Sol. 15. 



- 316 -- 

conferendi eisdem singulis personis singulas prebendas vacantes vel 
proxime vacaturas. 

Sincere devotionis affectus . . . Dat. Avin. VI idus februarii a. XVIII. 

Beg. 107, nr. 371. 

705. — 1334 Februar 15. Arlynon. 

Facta fuit quitacio domino Johanni abbat i monasterii S. Petri- 
montis ord. S. August. Met. dioc. de quinquaginta florenis auri pro 
complemento sui communis servicii camere et de VIII flor. auri IX sol. 
et IUI den. cor. pro IUI serviciis familiarium etc. clericis camere etc. 
per manus discreti viri Guillelmi de Viculo procuratoris sui solutis . . . 
Dat. Avinione die XV mensis februarii anno (1334) . . . 

OU. et Sol. 13 (321), f. 9. 

Die XV mensis februarii recepta sunt a domino Johanne abbate 
monasterii S. Petri-montis ord. S. August. Met. dioc. solvente per manus 
magistri Guillelmi de Viculo procuratoris sui pro complemento sui com- 
munis servitii C flor. auri. 

Intr. et Exit. 131, f. 16\ 
Collatis hisce duabus notttiis cameralibus apparet, in priori contineri so- 
lummodo servitii communis dimidium cameram apostolicam contingens, in altera 
autem utrumcpie servitii communis dimidium, scilicet et cameram apostolicam et col- 
legium cardinaliiim contingens. 

706. — 1334 Mai 30. Avignon. 

Johannes XXII Radulpho duci Lothoringie et Marie nate Guidonis 
comitis Blesensis. 

Gratiosa sedis apostolice . . . Sane petitio pro parte vestra nobis 
exhibita continebat, quod de matrimonio inter vos contrahendo per 
utriusque vestrum amicos habitus est tractatus ; sed quia matrimonium 
huiusmodi ex eo absque . . . dispensatione licite contrahere non vale- 
tis, quod quondam Alienor uxor tua, fiU dux, erat tibi, filia Maria, 
dum viveret, in tertio et quarto gradibus consanguinitatis coniuncta, 
pro parte vestra fuit nobis humiliter supplicatum . . . Nos igitur . . . 
causis nobis expositis diligenter attentis . . . Philippi regis Francie 
illustris, cuius tu, predicta Maria, neptis existis, super hoc . . . suppli- 
cantis ac vestris supplicationibus inclinati, . . . dispensamus . . . Dat. 
III kl. iunii a. decimo octavo. 

Beg. 117, f. 219\ nr. 1105. — Bieder nr. 1657. 

TOT. — 1334 April 2. [Aviynon.] 

Die secundo mensis aprilis de anno a nat. domini MCGCXXXIIII 
dictus dominus Petrus Guigonis de pecunia per ipsum recepta de dictis 



^ 317 — 

fructibus (rf. l^cf/. 1333 Od. 14) assignavit camere suo et dicti College 
sui nomine per manus domini Johannis de Boseriis thesaurarii Tüllen sis 
et R. Bargarelli clerici sui CXL flor. auri. 

Mr. et Ex. 136, f. 11. 

708. — 1334: Juni 9. Ävignon. 
Johannes XXII Ademario episcopo Metensi. 

Exigit tue devotionis . . . Cum itaque ecclesia tua Metensis, 
sicut exhibita nobis tua petitio continebat, sit tot et tantis debitorum 
oneribus a tuis predecessoribus contractorum circiter ad ducentorum 
milium librarum parvorum turonensium summam ascendentium pregra- 
vata, quod ipsa nequit inde absque subditorum suorum subsidio libe- 
rari, nos . . . ut ab omnibus personis ecclesiasticis secularibus et re- 
gularibus non exemptis beneficia ecclesiastica , pro quibus decima 
persolvitur, in predictis civitate et diocesi obtinentibus . . . petere et 
recipere . . . semel dumtaxat libere valeas caritativum subsidium mo- 
deratum pro huiusmodi oneribus facilius supportandis . , . Dat. Avin. 
V idus iunii a. decimo octavo. 

Reg. 106^ nr. 1099. — Bieder nr. 1658, 

709. — 1334 Juni 10. Ävignmi. 
Johannes XXII Guigoni de Arnaysino. 

Apostolice sedis circumspecta . . . Cum itaque pridem tu tunc 
canonicus ecclesie Metensis et . . . Johannes Topeti natus . . Fran- 
cisci Topeti, nunc eiusdem ecclesie canonicus, tunc perpetuus capella- 
nus perpetue capellanie seu altaris B. Johannis Baptiste siti in Castro 
de Homborc Metensis diocesis, cupientes, tu videlicet canonicatum et 
prebendam eiusdem ecclesie ac Johannes prefatus dictam capellaniara 
. . . invicem permutare, tu per te ipsum canonicatum et prebendam 
ac idem Johannes per procuratorem . . . capellaniam ... in manibus 
Talayrandi tit. S. Petri ac vincula presbiteri cardinalis libere duxeritis 
resignandas, nos . , . capellaniam . . . apostoUca tibi auctoritate con- 
ferimus . . . Dat. Avin. IUI idus iunii a decimo octavo. 

In e. m. abbati monasterii S. Simphoriani extra muros Metenses 
et archidiacono de Vico Met. ac magistro Jacobo de Mutina scolastico 
Tüll, eccl. capellano nostro. 

Eeg. 106, nr. 879. 

710. — 1334 Juni 10. Ävignon. 

Johannes XXII Johanni Topeti nato Francisci Topeti, qui capella- 
niam B. Johannis Baptiste in castro de Homborc causa permutationis 



— 318 — 

libere resignavit {cf. nr. imniedlate pracccdcnH) confert canonicatum et 
prebendam eccl. Met. vacantes per liberam resignationem Guigonis de 
Arnaysino causa permutationis factam. 

Apostolice sedis circiimspecta . . . Dat. Avin. IUI idus iunii a. de- 
cimo octavo. 

In e. m. primicerio Met. et Poncio Mite ac Guillelmo de Thureyo 
Lugdunensis eccl. canonicis. 
Beg. 106, nr. 880. 

711. — 1334 Juni 23. Avignon. 

Johannes XXII Waltero de Laiffinga familiari et clerico domestico 
Johannis regis Boemie consideracione eiusdem regis confert ecclesie 
S. Salvatoris Met. canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non 
obstante quod parrochialem ecclesiam de Byedewilre et canonicatum 
sub expectatione prebende in ecclesia de Cardono Trever. dioc. obtinet. 

Probitatis et virtutum merita . . . Dat. Avin. Villi kl. iulii a. XVIII. 

In e. m. abbati monasterii B. Marie in Lucemburch Trever. dioc. 
et scolastico Tüll, ac cantori Met. eccl. 

Beg. 107, nr. 418. 

712. — 1334 Juni 23. Avignon. 

Johannes XXII Isembardo de Attringa familiari clerico et notario 
domestico Johannis regis Boemie confert consideratione eiusdem regis 
canonicatum eccl. Met., prebendam vero reservat, non obstante quod 
in S. Salvatoris Met. et in S. Theobaldi extra muros Metenses ecclesiis 
canonicatus et prebendas obtinet et beneficium ecclesiasticum ad dis- 
positionem decani et capituh eccl. Met. pertinens expectat. 

Suffragantia tibi merita . . . Dat. Avin. Villi kl. iulii a. decimo 
octavo. 

In e. m. S. Martini ante Metis subtuo montem S. Quintini et B. 
Marie in Lucembourgh Trever. dioc. monasteriorum abbatibus ac sco- 
lastico eccl. Tullensis. 

Beg. 106, nr. 1062. 

*713. — 1334 August 2. [Mets.] 

Jean de la Court fait son festament, dans lequel il fonde Vhoiiitrd 
de la ChapeUotte. 

Conue chose soit a tous ke h sires Jehans de lai Court li escha- 
vins fils lou signour Nicolle de la Court que fut, fait sai devize en 
son boin sens et en sai bonne memore en teilz meniere, ke se deus 



— 319 — 

faixoit son comandement de luy si com de mort, il commandet a 
payeir ces das et amandeir ces tors fais; et comandet a randre a 
Mahoul sai femine cent livres de Metz k'il ait eut dori sien, et li co- 
mandet aneor ai randre tout lou vaxellement et tous les juwels^) 
qu'elle^) ait aporteit deleis luy^) et qu'elle voref"^) deranuer que sien 
furent. Et weult ancor et comandet ke sais menbours faicent un ho- 
pital de sai maxon qu'il ait, que ciet aux airvols on Champ a Saille 
ke fut les Lohiers, an l'onor de deu et de la benoite vierge Marie et 
de tous saincts et de toutes sainctes et pour l'airme de luy et pour 
Tairme de Ponsate sai ferne et l'airme de Ponsate sa fille, por 
habergier et por retenir toutes menieres de femmes gissant et autres 
femmes, et que nuls n'i soit haibergies maikes femes soulement; et 
prant cinq cens livres de Metz de son millour mouvle por faire 
loudit ospitalz et por faire une chaipelle on devandit ospitalz en l'anour 
de Nostre Deme, se dont ne lai faixoit a son visquant^). Et wolt 
qu'il y ait deux presbters por chanteir messes et toutes les houres 
chacun jors a tousjors maix por Tairme de luy et por toutes les airme 
de susdictes et de Celles de pair cui il ait la dicte maxon. Et donnet 
ancor on dit ospital six vingt livres de Mes de cens qu'il ait on cens 
que li abbes et li convens de Gorze doient a luy et a signour Nichole 
Badoche et a daime Ysabel la Hongre par lor lettres saielees d'abbes et 
de convent, ansi com les lettres qui gissent en airche d'amant de mes lou 
deviseit que geissent sur pluxour estals de terre. Et por teil qu'il weit 
et commandet que li deux presbtres que leans chanteront, prennent ^) az 
biens doudit ospital leur necessiteit de boire ^) et de mengier et de vestier 
et de chasier^) sans pluix. Et w^elt ancor et comandet ke se on 
raicheptoit le tout ou partye dou cens devantdict, quant ke se fut, 
que li denniers dou rachaipt vignet en la main de ces mainbours por 
mettre en aquaist dedans Tan apres ceu que li rachaipt seroit faict, 
por loudit ospital pour estre on point et on droict dou cens c'on 
rachepteroit. Et quant deus averoit fait son comandement de ses menbour 
si com de mort, que li denniers dou reachapt s'on an faixoit point vignent 
en la main des deux presbtres que on dict ospital chanteroient, por re- 
metre en acquast dedans Tan aipres louquel reachapt seroit faict pour 
loudict ospital, on point et on droit com li cens devantdict estoit qu'on 
raichepteroit. Et weit lidict sires Jehans ke ses membours faicent lou 
don des deux presbtres que on dict ospital chanteront toute lor vie, et 

*) toute la vaisselle et tout les vaistemens B. — ^) qu'il Ä. B. — ») deleit 
luy Ä.; de lez kuy B. — *) voudra B. — ">) de son vivant B. — «) prigne A. 
— ') boure A. — ^) schausser B. 



— 320 — 

proudommes et convenables por faire lou servize on dit ospital an \ä 
meniere devantdicte. Et apres lou decept de ces menbour il weit que 
li edomadaires de lai grant ecclixe de Mes en faicent lou don a tous- 
jors maix a presbtres proudommes et convenables por loudict servixe ai 
faire an la meniere devantdicte. Et donet an Tospital Sainct Nicholais 
on Nuefbourh cent livres de Mez pour aichiteir cens pour faire chaiscun 
an pitance als povres malledes dondict ospital, et que ses menbour 
faicent chaiscun an la pitance et reseusent lou cens tant qu'il 
visqueront, et apres lor decept que li freires convers dondict ospital 
receussent lou cens et faicent la pitance chascun an a tousjors maix. 
Et donet a chaiscune ecclixe de Mes et des bours de Mes san 
Saincte Creux sa parroche quarante sols de Mes por acheteir deux 
sols de Mets de cens pour faire son anniversaire chaiscun an a tous- 
jorsmaix, et a Saincte Creux sa perroche ou il eslit sa sepulture de- 
vant l'ateil la meire Deus, dix livres de Metz por acheteir cens 
por faire son anniversaire chaiscun an a tousjors maix en ladicte 
ecclixe. Et si donet alz ordres mendians de Mes cinquante livres de 
Mes por deu et por Tairme de luy et por les airmes de ceux de cui il 
l'ait eu. Et weit que ses menbours leur depairtent ensi com il lor 
semblerait ke boin soit. Et donet a Mahoul sa femme tout lou her- 
nex de son osteil, tous ceu qui a hernex afiert et toutes les tonnes de 
son sellier et tout lou hernex doudict selier, et li donnet ancor trois 
cens quartes de fourmant et une tonne de vin laqueille qu'elle vorait 
penre en son selier. Et comandet a randre a Ysaibel la femme Poin- 
signon Xullefet ke fut six Hvres de Mes. Et s'aiquitet a signour Jehan 
conte de Sallebruche cent livres de tornoix des debtes qu'il li doit et 
est a luy tenus. Et comandet a doneir per ses menbours mil quartes 
de bleif as povre gens mandians dedans l'an apres son decept por 
deu et por l'ame de luy et de ceux de cui il l'ait eu. Et donet a 
freire Thiebal son freire des freires Proichours de Mes vingt livres de 
Metz et Abbeir^) son freire vingt livres de Mets. Et tout la reme- 
nance de tous ces biens moibles par tout ou qu'ilz soient, commandet 
11 tout a donneir pour deu et pour Tairme de luy et por l'airme de 
Poinsatte sa femme et de Poinsatte sai fille et de ceux de cui il l'ait 
eu, az pouvre gens mendians et als pouvre hontous, lai ou ces men- 
bours vairont et croiront qu'il soit bien enploiey, et lai ou il lor ait 
dict et commandet de bouche. De cette devise et de tous ses biens 
faict il wairde et mainbour de Mahoul sai feme et de Annate sa suer 

1) Abert B. 



— ä2i - 

lai femme Jelian loii Hungre, et weit qu'ils soient maintenant apres 
son decept saixis et teiians de tous ces biens partout ou qu'ilz soient, 
por faire et por esseuuir tout ceu qu'il an ait si desus deviseit. De 
ceste devize sont espondours Perrins li elerc, lou signour Jehan de 
l'Aitre et Stevenins lo lils Genuins d'Espinal que fut. Ceste devise fut 
faict la vigile de feste Sainct Estenne en awast, kant il ot a milliaire 
trois cens et tränte quatre ans. Thiebaulz Wick ait la devize. 

Vidiynus a. 1691 (A) et apogr. saec. XVIII (B). Metz. Bez.-Arch. 
G. 490 et 23, 3. 

714. — 1334 August 26. Aolgnon. 

Johannes XXII magistro Guillelmo Becferre utriusque iuris perito, 
cui papa iam providit de canonieatu ecclesie Metensis cum reservat 
tione prebende, reservat in eadem eccl. dignitatem vel personatum seit 
officium cum cura vel sine cura, dummodo huiusmodi dignitas maior 
post episcopalem non existat, non obstante quod parrochialem eccle- 
siam de Amelencourt et canonicatum et prebendam et officium custo- 
die, quod simplex et sine cura existit, in eccl. S. Stephani de Hom- 
burgo Met. dioc. obtinet. Tamen vigore huius gratie dignitatem vel 
personatum seu officium curatum assecutus omnino dimittat predictam 
eccl. parrochialem. 

Litterarum scientia, morum . . . Dat. Avin. VIII kl. septembris a. 
decimo octavo. 

In e. m. S, Arnulphi et S. Simphoriani extra muros Met. monas- 
teriorum abbatibus ac thesaurario eccl. Tüll. 

Beg. 106, nr. 1153. — Cf. nr. 702. 

TIS. — 1329 Ocfober 7—1334 Ocfober 7. 

Petrus Guigonis collector subsidii gratuiti a prelatis et personis 
ecclesiasticis Treverensis Johanni XXII concessi necnon fructuum primi 
annni camere apostolice ab eodem papa reservatorum in Metensi Tul- 
lensi et Virdunensi diocesibus reddit rationem de pecuniarum summis 
receptis dicteque camere assignatis. 

Kirsch, Die päpstlichen Kollektorien in Deutschland während des 
XIV. Jahrhunderts, p. 107—139. (Ärch. Vatic. Collectoriae 3, f. 70—103. 
Cf. siipra nr. 515 et 521. 

716. — 1335 Jaminr 8. Angnon. 

Benedictus XII reservat camere apostolice usque ad suum bene- 
placitum fructus primi anni omnium vacantium et inantea vacaturorum 
beneficiorum ecclesiasticorum , ecclesiis cathedralibus et monasteriis 

21 



— .322 — 

coriventualibus ac beneficiis ex causa permutationis resignatis vel re- 
signandis dumtaxat exceptis, mandatque magistro Johanni de Coiordano 
canonico Biterrensi capellano et thesaurario sedis apostolice, ut eosdem 
fructus nomine dicte camere coUigat et percipiat. 

Attendentes gravia et importabilia . . . Dat. Avin. VI idus ianuarii 
a. primo. 

Heg. 130, f. 31\ nr. 159. 

717. — 133f> Januar ;^S. Ärignmi. 

Benedictus XII Petro Moreti archidiacono de Vico in eccl. Met. 
coUectori fructuum primi anni a Johanne XXII deputato mandat, 
quatinus ad sedem apostolicam cessante dilatione cum libris et scrip- 
turis rationum suarum, ut eas camere apostolice reddere valeat inte- 
graliter et perfecte, personaliter se conferat, pecunias collectas, sicut 
utilius et securius fieri poterit, delaturus vel etiam transmissurus ad 
cameram. 

Olim felicis recordationis . . . Dat. Avin. X kl. februarii a. primo. 
Beg. 130, f. 5, nr. 47. 

718. — 1335 Februar 11. [Adgnon.J 

Anno a nat. domini MCCGXXXV die XI m. februarii dominus Petrus 
Moreti alias Guigonis archidiaconus de Vico in eccl. Metensi collector fruc- 
tuum beneficiorum ecclesiasticorum Bisuntine et Treverensis provinciaruni 
una cum domino Ray mundo de Valleaurea canonico Lingonensi per sedem 
apostolicam deputatus de pecunia per ipsos de diclis fructibus recepta 
assignavit camere pape suo et dicti [Raym]undi nomine 

II '^ XXVII flor. de florencia 
W XLJIII flor. de pedemonte 
CXII regales auri 

II d. ad cathedram auri parisien[ses] 
de pecuniis collectis per eosdem de fructibus beneiiciorum vacantium 
dictarum provinciarum. 

Intr. et Ex. 146, f. 36. — Kirsch p. 141. 

719. — 1335 Fehruar 22. Ävigncm. 

Benedictus XII Petro de Caltia clerico Met. dioc. magistro in arti- 
bus reservat beneficium ecclesiasticum cum cura vel sine cura consuetum 
clericis secularibus assignari, cuius fructus, si cum cura, quinqua- 
ginta, si vero sine cura fuerit, quadraginta librarum turonensium 
parvorum secundum taxationem decime valorem annuum non excedunt, 



— 323 — 

ad dispositionem abbatis et conventus monasterii de Gorzia ord. 
S. Bened. Met. dioc. communiter vel divisim pertinens. 

Litterarum scientia, vite . . . Dat. Avin. VIII kl. martii a. primo. 

In e. m. S. Victoris et S. Genovefe Parisiensium ac S. Germani de 
Pratis iuxta Parisius monasterioruni abbatibiis. 
Beg. 119, nr. 709. 

TSO. — 1335 März 29. Avkjnon. 

Benedictus XII episcopo Metensi mandat, quatinus cum Henrico 
de Bockenhem clerico Met. dioc. de presbitero et soluta genito dispen- 
set, ut non obstante defectu natalium ad omnes ordines promoveri et 
beneficium ecolesiasticiim, etiam si curam habeat animarum, obtinere 
possit. 

Constitutus in presentia nostra . . . Dat. Avin. IUI kl. aprilis 
a. primo. 

Beg. 120, f. 179, nr. 742. 

721. — 13.3.5 April 7. Ävlgnon. 

Benedictus XII preposito B. Marie Magdalene Virdunensis et 
archidiacono de Tornadoro Lingonensis ac cancellario Metensis eccl. man- 
dat, quatinus certos predones Met. et Tüll, dioc, qui Petrum Guigonis de 
Castronovo arcJiidiacono de Vico eiusque familiam spoliaverunt, moneant, 
ut prefato arehidiacono exhibeant restitiitionem et prociirent satisfactionem. 

[Benedictus XII] preposito B. Marie Magdalene Wardunensis (!) 
ac archidiacono de Tornadorio Lingonensis ac cancellario Metensis 
ecclesiarum. 

Sua nobis dilectus iilius magister Petrus Guigoni de Castronovo 
archidiaconus de Vico in ecclesia Metensi gravi conquestione monstra- 
vit, quod dudum ipso de civitate Metensi recedente et per partes illas, 
in quibus ut apostolice sedis nuncius certa sibi commissa prosequeba- 
tur negocia ecclesiam Romanam contingentia. veniendo ad Romanam 
curiam pro eisdem negociis transeunte, Petrus de Chamblaco, Johannes 
de Nogues et Ferricus de Arare domicelli Metensis et TuUensis dioc. 
cum quibusdam suis in hac parte complicibus . . . eidem archidiacono 
et familie sue paratis insidiis vestes paramenta et ornamenta sacra et 
alia multa bona, que per suos familiäres faciebat defferri (!), usque ad 
valorem quingentarum hbrarum turonensium parvorum necnon litteras 
et instrumenta publica, quorum aliqua pertinebant ad nostram came- 
ram, violenter more predonico rapuerunt . . . Discretioni vestre . . . 
mandamus, quatinus . . . super premissis et ea tangentibus simpliciter 

21* 



— 324 — 

et de piano sine strepitu iudicii et figara informatione recepta, prenomi- 
natos Petrum Johannem et Ferricum ac alios omnes clericos et laicos, 
cuiusciimque status . . . existant, quos de premissis . . . culpabiles 
repereritis, . . . ut prefato archidiacono . . . exhibere plenam restitutio- 
nem et satisfactionem procurent, moneatis et efticaciter inducatis . . . 
Dat. Avin. VII idus aprilis a. primo. 
Beg. 130, f. 35, nr. 173. 

732. — lS3r> Mai ;i3. Anymnt. 

Benedictus XII Petro Moreli archidiacono de Vico in eccl, Met., 
quem Johannes XXII collectorem fructuum primi anni beneficioruni 
ecclesiasticorum in certis civitatibus diocesibus et partibus deputavit ^), 
mandat, quatinus in civitatibus diocesibus et partibus predictis per se 
ac subcoUectores fructus annales restantes et quoscumque alios pro- 
ventus ad camerara apostolicam spectantes exigere studeat. 

Dudum felicis recordationis . . . Dat. Avin. X kl. iunii a. primo. 
Beg. t. 130, f. 47\ nr. 309. 

733. — 1335 Juni 22. Aolgnon. 

Facta fuit quitacio domino Thome episcopo Tullensi de II <^ flor. 
auri pro parte partis sui communis servicii per manus discreti viri magistri 
Mathei de Spinallo capellani sui die XXI mensis augusti proxime pre- 
teriti solutis, de quibus etc. Dat. Avin. die XXII mensis iunii anno 
domini M XXXV. 

In marglw smistro: Non habuit litteram nee solvit IUI servicia. 
OU. et Sol. 13 (321), f. 107. 

724. — 1335 Juli 1. Avignon. 

Benedictus XII Petro Moreti archidiacono de Vico in eccl. Met. 
mandat, quatinus de omnibus et singulis beneficiis ecclesiasticis, quo- 
rum provisio iam dudum a Johanne XXII et noviter a Benedicto re- 
servata est sedi apostolice, consistentibus in diocesibus, in quibus 
Petro certa sedis et camere apostolice negotia commissa sunt, de 
eorundem beneficioruni annuis fructibus et de personis, qui forsan in 
eisdem se intruserint, se informet et exinde papam quantocius certio- 
rem faciat. 

Dudum felicis recordacionis . . . Dat. Avin. kl. iulii a. primo. 

Beg. t. 130, f. 65\ nr. 405. 
») Cf. nr. 523. 



— 325 — 

735. - 133<> Januar 13. Ärifpaji/. 

Benedidm XII decauo et archidiacom ac cameUar'to cccleslc Me- 
fcHfii.s mandat, quaUnus Ademarium eplscopmn Mdensem penmptoric 
rdent, id infra duoriim niensium spatium apostolico .sc (■(mspectui repre- 
■serdet, camer e apostoUce et colleyio cardmalium saüsfacturus integre de 
residuo summe sexdecim milium ae tredecim et septuae/mta octo florenorum 
auri etc. 

[Benedictus XII] Dilectis filiis . . decano et . . archidiacono ac 
. . cancellario ecclesie Metensis. 

Dudum Ademarius episcopus Metensis tarn camere nostre quam 
collegio venerabilium fratrum nostrorum S. Romane ecclesie cardinalium, 
de quoruni numero tunc eramiis, tarn pro se quam pro nonnullis pre- 
decessoribus suis episcopis Metensibus certis ex causis rationabilibus 
sexdecim milium ac trecentorum et septuaginta octo florenorum auri 
ac viginti octo solidorum et unius denarii coronatorum summam sol- 
vere et assignare promisit in certis terminis iam diu elapsis assignatis 
eidem sponte ac libere, se et omnia bona dicte ecclesie Metensis effi- 
caciter obligando, in ipsum excommunicationis maioris et suspensionis 
ab administratione spiritualium et temporalium dicte Metensis ecclesie 
ac in ipsam ecclesiam inlerdicti sententiis auctoritate apostolica pro- 
mulgatis, si in solutione huiusmodi deficeret in terminis supradictis. 
Verum idem Ademarius, licet tarn eisdem camere quam collegio de 
prefata summa solverit sex milia et centum et octo florenos auri et 
viginti octo solidos coronatorum, de residuo tarnen dicte summe in 
statutis ei ad hoc terminis seu postea diutius expectatus satisfacere 
contumaciter non curavit in anime sue periculum, camere et collegii 
cardinalium predictorum contemptum et preiudicium non modicum et 
gravamen. Proptereaque dictus Ademarius prefatas sententias noscitur 
incurrisse, quas diu sustinuit et adhuc sustinet animo indurato, admi- 
nistrando, ut dicitur, in suis ordinibus sicut prius. Nos igitur nolentes^), 
sicut nee debemus, premissa sub dissimulatione transire, discretioni 
vestre per apostolica scripta committimus et mandamus, quatinus vos 
vel duo aut unus vestrum per vos seu alium seu alios eundem Ade- 
marium auctoritate nostra perhentorie citare curetis, ut infra duorum 
mensium spaciuni a die citationis huiusmodi per se vel procuratorem 
suum ad hoc legitime constitutum apostolico se conspectui representet, 
camere et collegio prefatis satisfacturus integre de dicto residuo pe- 
cunie memorate necnon super contumaciis contemptibus et aliis pre- 
missis Omnibus et singulis facturus et recepturus, quod iusticia suadebit, 

*) volentes in reg. 



— 326 — 

et alias nostris mandatis et beneplacitis in hac parte humiliter paritu- 
rus. Diem vero citationis huiusmodi et formam et quicquid inde 
feceritis, nobis per vestras litteras [h]arum feriem continentes quanto- 
cius intimare curetis. Dat. Avin. idus ianuarii a. secundo. 

Reg. 122, f. 13, nr. 2. — Eiezler nr. 1769. 

7!36. — 1330 Januar 16. Adynon. 

Benedictus XII episcopo Virdunensi mandat, quatinus Thomam 
episcopum TuUensem, qui post promotionem suam camere apostolice 
et coUegio cardinalium duorum milium ac septingentorum et septua- 
ginta florenorum auri ac viginti duorum solidorum et sex denariorum 
monete coronatorum summam solvere promisit, sed de hac summa 
tantum mille ac septingentos florenos auri assignavit, citet, ut infra 
duorum mensium spacium apostolico se conspectui personaliter repre- 
sentet camere et coUegio prefatis satisfacturus. 

Dudum Thomas episcopus . . . Dat. Avin. XVII kl. februarii 
a. secundo. 

Beg. 122, f. 13\ nr. 3. ~ Biezler nr. 1771. 

727. — 1336 März 1. Aviynon. 

Benedictus XII Eduardo comiti de Barro indulget, ut confessor, 
quem duxerit eligendum, omnium peccatorum plenam remissionem semel 
tantum in mortis articulo ei concedere valeat. 

Provenit ex tue devotionis . . . Dat. Avin. kl. martii a. secundo. 

Beg. 121, nr. 654. 

728. — 1336 April M. Avlymn. 

Benedictus XII cum Theobaldo de filiis Ursi canonico Metensi in 
vicesimo septimo anno etatis constituto dispensat, ut non obstante de- 
fectu etatis in archiepiscopum Hcite promoveri ac archiepiscopale offi- 
cium, si eum contigerit ad archiepiscopalem dignitatem alias canonice 
conscendere, licite exercere valeat. 

Sedis apostoUce circumspecta . , . Dat. Avin. VIII kl. maii a. secundo. 
Beg. 122, nr. 558. — Bieder nr. 1793. 

729. — 1336 Juni 13. Acignon. 

Benedictus XII Johanni Ogerii decano ecclesie de Belna Eduensis 
dioc. apostohce sedis nuncio mandat, quatinus ab iis collectoribus et 
subcollectoribus super coUigendis fructibus annalibus beneficiorum 



— 327 — 

ecclesiasticorum in Lugdunensi Vienuensi Bisuntina Tarantasiensi et 
Treverensi provinciis deputatis, qui super eisdein colligendis fructibus 
fraudes et malicias varias commiserunt, ea, que per ipsos plus rece- 
pisse rcpererit, quam assignaverint camere apostolice vel cum hac com- 
putaverint, exigat petat et recipiat. Si forsan predicti collectores et 
subcoUectores super restitutione facienda non reperirentur, solvenda a 
beneficia obtinentibus, qui cum Ulis fraudulentas fecerunt compositiones 
exigat. 

Cum tu, quem nuper . . . Dat. Avin. idus iunii a. secundo. 

Beg. 131, f. 39\ nr. 138. 

730. — 1380 Jmä 13. Aolynmi. 

Benedictus XII eidem Johanni Ogerii decano ecclesie de Belna 
mandat, quatinus collectores fructuum annalium beneficiorum eccle- 
siasticorum per Johannem XXII olim in Bisuntina et Treverensi pro- 
vinciis deputatos, qui iam diu vocati ad reddendam in camera aposto- 
lica rationem et prestanda collecta residua non venerunt, peremptorie 
citet, ut infra terminum competentera personaliter se representent in 
dicta camera; omnia eorum beneficia ecclesiastica ad manum aposto- 
cam ponat, fructusque sub eadem manu coUigat, donec ipsi compa- 
ruerint. 

Cum collectores fructuum . . . Dat. ut supra (= Avin. idus iunii 
a. secundo). 

Beg. 131, f. 40, nr. 139. 

731. — 1336 Mai 4. [Aolgmn.] 

Die IUI mensis maii recepti sunt a domino Ademario episcopo 
Metensi solvente per manus Dalmasii de S. Laurentio canonico Tri- 
castrini tam pro suo communi servitio quam predecessorum suorum 

IX ^ flor. auri. 

Intr. et Exil t. 150, f. 14. 

733. — 1336 Mai 6. Ävlynmi. 

Littera episcopi Tullensis. 

Venerabilis in Christo pater dominus Thomas episcopus Tullensis 
pro parte sui communis servicii, in quo erat camere obligatus, ducentos 
octaginta duos flor. auri VII ß I den. cor. et pro quatuor serviciis 
consuetis II '^ XVII flor. auri V ß I den. cor. per manus dominorum 
Galterii de Pria militis et Alberti de Metis archidiaconi Metensis die 
VI mensis aprilis et pro complemento sui communis servicii, in quo 



— 328 -^ 

erat etc. centum trigiiita septem flor. aiiri V ß I den. cor. per maniis 
domini Mathei . de Spinallo familiaris sui die (Jata presencium solvi 
fecit. Dat. Avin. die VI mensis maii anno etc. [1336]. 

Obl. et Sol. 13 {321), /. 118^; similiter. Obl. et Sol. 15 f. 54^ et 17 
f. 24\ uhi loco Alberti, legitur Alberici. 

733. — 133(J Mai 7. [Adynon.] 

Die predicta [VII m. maii] recepti sunt a doniino Thoma epi- 
scopo TuUensi solvente per manus domini Mathei de Spinalo fami- 
liaris sui tarn pro parte partis sui communis servicii quam comple- 
raento IIII^ XIX flor. auri XII ß VIII den. cor. 

Intr. et Exit. t. 150, f. 14. 

734. — 1837 Juli ^0. Ainynon. 

Beuedicüis XII episcopo Metensl mandat., qaaünus cum FhiUppo de 
Florhenges et Beatrke de Longoprato dispemet, ut matrimonium contra- 
here oaleant non obstante impedimento affimtcdis orte ex eo, (piod Ermen- 
galdis, prior Phüippi uxor, dicte Beatrici attinehat in quarto cotisan- 
guinitatis gradu. 

[Benedictus XIIJ episcopo Metensi. 

Ex parte dilecti tilii nobilis viri Philippi domini de Florhenges 
militis et dilecte in Christo filie nobilis domicelle Beatricis nate dilecti 
filii nobihs viri Symonis domini de Longoprato militis Metensis et 
Leodiensis diocesium fuit nobis expositum, quod dudum inter consan- 
guineos et amicos dictorum Philippi et Beatricis graves guerre et dis- 
cordie . . . suscitate fuerunt, ex quibus villarum incendia et alia multa 
mala secuta fuisse noscuntur et peiora subsequi verisimiliter time- 
bantur, et quod tandem ad sedandum guerras et discordias supradictas 
mediantibus bonis personis utriusque partis amicis habitus est tractatus, 
quod predicti Philippus et Beatrix debeant invicem matrimoniahter 
copulari. Verum quia quondam Ermengaldis de Henalpierre prima uxor 
dicti Philippi eidem Beatrici in quarto consanguinitatis gradu, dum 
viveret, attinebat, dicti Philippus et Beatrix matrimonium huiusmodi 
contrahere nequeunt dispensatione . . . non obtenta. . . . Nos igitur 
. . . Phihppi regis Francorum illustris nobis in hac parte humiliter 
supplicantis ac dictorum Phihppi militis et Beatricis supplicationibus 
inclinati, fraternitati tue . . . mandamus, quatinus, si est ita, cum 
eodem Philippo milite et Beatrice, quod impedimento affmitatis, quod 
ex dicta consanguinitate provenit, aliquatenus non obstante matrimonium 



— 329 — 

huiusmodi contrahere libere valeant . . . apostolica auctoritate dispenses. 
Dat. Avin. XIII kl. augusti a. tertio. 

Reg. 123, nr. 269 ; Bieder nr. 1888. 

735. — 1S37 September 9. Äck/noii. 

Benedictiis XII Henrico comiti Barrensi indulget, ut liceat sibi 
habere altare portatile. 

Sincere devotionis affectus . . . Dat. Avin. V idus septembris a. 
tertio. 

Key. 124, nr. 382. 

736. — 1837 September 11. [Aciynon.] 

Die XI mensis septembris dominus Johannes Ogerii decanus 
Belnensis Eduensi.s dioc. collector residuorum beneücioriim vacantium 
subsidii et decime sexannalis et triennahs in provinciis Viennensi Lug- 
dunensi Tarrantasiensi Bisuntina et Treverensi assignavit camere de 
receptis per eum in dictis provinciis per manus domini Guillelmi 
Esperonis familiaris sui VII^'LXXXV regales 

CXL scudati 

IMII^^LXXXII flor. de Florencia 
VIII «X flor. de Pedemonte 
""""'■'"'""" 
737. — 1837 September 22. Avigtion. 

Benedictus XII Henrico comiti Barrensi indulget, ut missam, 
antequam illucescat dies, circa tarnen diurnam lucem, cum qualitas 
negotiorum pro tempore ingruentium id exegerit, liceat sibi in sua et 
uxoris sue et suorum familiarium domesticorum et commensalium 
presentia per proprium vel ahum sacerdotem ydoneum facere celebrari. 

Sincere devotionis aliectus . . . Dat. Avin. X kl. octobris a. tertio. 

Eeg. 124, nr. 383. 

738. — 13.37 Septemher 22. AmjMm. 

Benedictus XII Henrico comiti Barrensi indulget, ut, si forsan ad 
loca ecclesiastico supposita interdicto eum contigerit declinare, liceat ei 
inibi sibi et uxori sue suisque familiaribus domesticis et commensa- 
libus missam et alia divina officia facere celebrari, ianuis clausis etc. 

Devotionis tue sinceritas . . . Dat. Avin. X kl. octobris a. tertio. 

n^g. 124, nr. 381. 



I 



-r- 330 -.-, 

*7»9. — 1S37 November 8. 

Ädcniariu.s episcojms eonßrmat hospitalc (de Ui ('hapeUotte) (ul reci- 
piendtim midieres in lecto puerperii deciimbentes Jiecnon alias paupere.s et 
mendicas mulieres in urhe Metemi fundatum et dotatum a Johanne de 
Curia et erectum ab Anneta relieta quondam Johamiis Le Hungre sorofc 
et executriee testamenti fnndatoris. 

Ademarius dei et apostolicae sedis gracia Meteiisis episcopus dilectae 
nobis in Christo Annetae relictae quondam .lohannis dicti Le Hungre 
civis Metensis executrici unicae superstiti testamenti seu ultimae voluntatis 
quondam Johannis dicti de Curia ^) civis Metensis ipsius defuncti quon- 
dam sorori salutem et sinceram in domino caritatem. 

Tunc profecto vota postulantium benigno favore suscipimus et 
eisdem paterna benevolentia congaudemus, cum in ipsis votis animarum 
saluti provide consulitur, divini cultus augetur numerus et sacrae fidei 
devotio salutare suscipit incrementuni. Sane tuae insinuationis series 
studio diligenti nobis exposuit, qualiter prefatus quondam Johannes 
frater tuus ^) de bonis temporalibus in sui testamenti ^ ) seu uUimae vo- 
luntatis ordinatione disponens inter cetera mandavit disposuit precepit 
unum hospitale fieri et edificari in quadam tunc ipsius domo sita Metis 
in Campo-Sahae dicta aux Arvoulx ad omnipotentis dei gloriam et 
honorem ac in venerationem beatissiniae semper virginis Marie totiusque 
curiae supernorum ad recipiendum in hospitali eodem mulieres in lecto 
puerperii decumbentes et alias pauperes et mendicas mulieres dumtaxat. 
Qui etiam testator animae suae saluti consulte prospiciens unam capellam 
in ipso hospitali erigi et construi ordinavit in eiusdem virginis gloriosae 
memoriam singularem. In qua quidem capella voluit ac precepit idem 
testator duos reponi presbiteros propter missae et horarum canonicalium 
officia in eadem capella diebus singulis perpetuis temporibus peragenda, 
duorum primorum presbiterorum ibidem reponendorum disposilionem et 
ceterorum totius vitae tuae decursu tibi sub certa forma verborum re- 
linquens, post vero obitum tuum volens eorundem presbiterorum, cum 
locus patuerit, ad hebdomedarios nostrae Metensis ecclesiae dispositionem 
eandem successivis temporibus pertinere, prout in ipsius testamenti 
seriela tius et plenius dinoscitur contineri. Cui etiam hospitali et capellae 
eiusdem iam per te solerti circumspectione erectis centum et quadraginta 
librae Metenses annui et perpetui census disponente domino assignate 



1) De eodem cf. Hist. generale de Metz II, 511 ; III, 338. 
^) eius Reg. et Metz. Bez.-Arch. 
^) Cf. supra nr. 713. 



— 331 — 

existunt in opera pietatis et misericordiae iuxta ipsius testatoris dispo- 
sicionem piam et laudabilein convertendae, super quibus etiam omnibus 
et singulis per te informacioneni recepimus competentem. Nos itaque 
tarn pio tamque salubri operi applaudentes et tarn in predieti testatoris 
quam tui devota affectione laudantes clementiam salvatoris, utque in 
tarn irieritoriis tamque fructuosis actibus aliquam favente domino reci- 
pere valeamus saliitiferam portionem, tuae humili et instanti supplicationi 
grato et benevolo eoncurrentes assensu praemissa omnia et singula su- 
prascripta sie laudabiliter ordinata aactoritate nostra ordinaria per 
praesentes approbamus corroboramus auctorisamus et etiam confirmamus 
ipsamque nostram auetoritatem ordinariam interponimus in praemissis 
^perpetuis temporibus in suo robore duraturis, hospitali et capellae prae- 
^dictis in favorem cultus divini et devotionis popularis augmentum ex 
jracia speciaii nichilominus perpetuo indulgentes, quatinus duo pres- 
)iteri seu capellani, qui in praedicta capella suis erunt temporibus commo- 
rantes, missarum et horarum canonicalium officia in eadem capella alta 
roce et cum nota valeant celebrare atque in ipsa capella campana 
jxistat, quae pulsetur et pulsari valeat, dum imminebunt ipsa officia 
3elebranda; item quatinus oblationes, quae in eadem capella ex devo- 
Üone üdelium oft'erentur, salvo in hac parte consensu et Interesse cu- 
rati loci eiusdem et aliorum, quorum interest, cedant et assignentur 
hospitali predicto ; item quatinus corpora in eodem hospitali decedentia 
sepeliantur et sepehri valeant in cimiterio hospitalis Sancti Nicolai in 
Novoburgo Metensi ; item quatenus capellani capellae eiusdem, qui erunt 
pro tempore, aut alter eorum eadem corpora defunctorum libere con- 
ducere valeant et conducant ad predictum cimiterium sepelienda ibidem 
absque alterius specialioris conductus petita licentia vel obtenta; item 
quatinus predieti capellani aut alter eornndem ipsius aegrotantibus et 
infirmis sacramenta ecclesiastica tarn in vita quam in mortis articulo 
valeant ministrare. In cuius rei testimonium atque robur praesentes 
litteras sigilli nostri munimine duximus roborandas. Actum et datum 
anno domini millesimo trecentesimo tricesimo septimo die octava 
mensis novembris. 

Transsumptum in litteras confirmatorias a demente VI datas d. 7 m. 
augusti a. 1345. Reg. Vatic. 172, f. 2U\ nr. 678; Metz', Bez.-Arch. G. 490 
{apogr. cartac. sc. XVII). 

740. — 1S38 April 17. Aviynon. 

Benedictus XII priori ordinis fratrum Predicatorum domus 
Metensis mandat, quatinus suspensionem capituli generalis ordinis pre- 
dieti in proximo festo pentecostes in civitate Metensi celebrando in 



I 



— 332 — 

locis provincie sibi commisse, ubi expedire viderit, publicet, iit fralres 
dicti ordinis, qui illuc convenire debebant, non cogantur propterea 
laborare. 

Licet capitulum generale . . . IJat. Avin. XV kl. maii a. quarto. 

Heg. 125, f. 3, vr. 11. 

741. ~ 1338 April 17. Ar'ujnon. 

Benedictus XII episcopo Metensi mandat, quantinus cum Johanne 
Gerardi 'de Hombuorch acolito, si alias sit ydoneus, dispenset, ut non 
obstante defectu natalium, quem patitur de presbitero genitus et soluta, 
possit ad omnes sacros ordines promoveri et beneficium ecclesiasticum 
curam Habens animarum obtinere. Tamen vigore huius dispensationis 
beneficium in cathedrali ecclesia nequeat obtinere. 

Constitutus in presentia nostra . . . Dat. Avin. XV kl. maii 
a. quarto. 

Beg. 125, nr. 253. 

743. — 1338 April 17. Arii/ifoii. 

Benedictus XII episcopo Metensi mandat, (juatinus cum Symone 
Symonis de Theonisvilla acolite Met. dioc, si alias sit ydoneus, dis- 
penset, ut non obstante defectu natalium, quem patitur de presbitero 
genitus et soluta, possit ad omnes ordines promoveri et beneficium 
ecclesiasticum, etiam si curam habeat animarum, obtinere. Tamen 
vigore huius gratie beneficium in cathedrali ecclesia nequeat obtinere. 

Constitutus in presentia nostra . . . Dat. Avin. XV kl. maii 
a. quarto. 

Beg. 125, nr. 253. 

743. — l.i'38 Jimi 11. Avignon. 

Benedictus XII episcopo Virdunensi mandat., quatinus cum Henrico 
camite Barensi et Yolande nata (juondam lioherti de Fhmdria militis 
dispenset, ut non obstante quarto consanguinitatis gradu matrimonium 
licite contrahere valeant. 

[Benedictus XII] episcopo Virdunensi. 

Petitio dilecti filii nobilis viri Henrici comitis Barrensis et dilecte 
in Christo filie nobilis mulieris Yolandis nate quondam Roberti de 
Flandria militis Morinensis dioc. nobis exhibita continebat, quod idem 
Henricus considerans, quod de genere suo ex recto stipite nullus mas- 
culus nisi solus ipse superstes existit et propterea statui et quieti 
subditorum eomitatus sui Barrensis multum expedire dinoscitur ad 
obviandum dissipationi et destructioni subditorum ipsorum, que propter 



b 



— ^33 — 

(liversas et varias personas, que de successione in comitalu predicto, 
si ipsum Henricum sine berede, quod absit, decedere forsan contin- 
geret, sequerentur, üt Henricus ipse matrimonium cum aliqua muliere 
nobili contrabat sibi pari, quodque ipse Henricus propter innumerosi- 
tatem illoruni, qui sibi tarn consanguinitate quam affinitate coniuncti 
sunt, reperire non possit in illis partibus et vicinis eisdem aliquam 
nobilem muiierem sibi parem, que ad contrahendum matrimonium cum 
eodem sibi coniuncta gradu prohibito non existat, iidem Henricus et 
Yolandis iuxta communium consanguineorum et amicorum tractatum 
disposuerunt invicem matrimonialiter copulari. Sed quia quarto con- 
sanguinitalis gradu coniuncti fore noscuntur, id non potest absque 
dispensatione apostolica licite provenire. Quare nobis pro parte ipsorum 
. . . extitit humiliter supplicatum .... Nos itaque . . . fraternitati 
tue ... mandamus, quatinus, si est ita, cum eisdem . . . ut . . . ma- 
trimonium invicem libere contrahere . , . vaieant, auctoritate nostra 
dispenses, prolem suscipiendam ex huiusmodi matrimonio legitimam 
nunciando. Dat. Avin III idus iunii a. quarto. 
Reg. 125, nr. 354. 

744. — 13S8 Juli 21. Ävignon. 

Benedictus XII episcopo Metensi mandat, quatinus cum Herbordo 
de Dipach armigero et Gudula muliere Treverensis dioc , qui ignorantes, 
quod prior maritus Gudule prefato Herbordo in quarto consanguinitatis 
gradu attinebat, matrimonium contraxerunt, dispenset, ut possint in 
dicto matrimonio remanere, prolem susceptam et suscipiendam ex dicto 
matrimonio legitimam nunciando. 

Exhibita nobis pro parte . . . Dat. Avin. XII kl. augusti a. quarto. 
Beg. 125, nr. 283. 

745. — 1338 Juli 21. Ävignon. 

Benedictus XII episcopo Metensi mandat, quatinus cum Johanne 
dicto Coco de Geminiponte et Ida nata Egelonis, qui matrimonium 
contraxerunt ignorantes, quod Johannes ante huiusmodi matrimonium 
contractum actu fornicario carnaliter precognoverat quandam vilis con- 
ditionis muiierem dicte Ide in tertio consanguinitatis gradu coniunctam, 
cuius ex verbis et clamoribus haec res pervenit ad noticiam Johannis 
et Ide, dispenset, si est ita, ut in sie contracto matrimonio licite vaieant 
remanere, prolem susceptam et suscipiendam ex huiusmodi matrimonio 
legitimam decernendo. 

Ex tenore petitionis . . . Dat Avin. XII kl. augusti a. quarto. 
Beg. 125, nr. 295. 



-^ 334 - 

Y4Ö. — 2ö'.>s' AiKjiisf 17. Ar/t/itoi/. 

Benedictus XII Ernesto nato qiiondam Johannis de Vilstorf confert 
eccl. S. Salvatoris Met. canonicatuin, prebendam vero eidem reservat. 

Suffragantia tibi probitatis . . . Dat. Avin. XVI kl. septembris a. quarto. 

In e. m. episcopo Brixiensi et preposito et decano S. Symeonis 
Treverensis. 

Beg. 125, nr. 92. 

747. — 1338 Odobcr ;^->. [Ävignon.J 

Die XXV mensis octobris |MGCGXXXV1II1 recepti sunt a domino 
Johanne Ogerii decano Belnensi coUectore in provinciis Lugdunensi 
Viennensi Bisuntina Tarantasiensi et Treverensi assignante per manus 
Gervini (?) de Curresia nepotis sui de pecuniis per ipsum receptis de 
fructibus beneficiorum vacantium residuis decimarum et aliise molumentis 
ad cameram spectantibus II"»VI'^ tlor. auri 

CII d. ad scutum auri. 
V°XXX regales auri 

I d. ad agnum auri 
IUI d. tur. gross. 

Intr. et Exit. 170, f. 39 ; Kirsch p. 156. 

748. — 1338 Odoher 26. Ävignon. 

Johannes Avinionensis episcopus domini pape thesaurarius testatur, 
quod Johannes Ogerii decanus ecclesie Belnensis collector fructuum bene- 
ficiorum ecclesiasticorum vacantium in provinciis Lugdunensi Viennensi 
Bizuntina Tarantasiensi et Treverensi necnon et residuorum decimarum 
et ahorum emolumentorum ad cameram apostoUcam spectantium auctori- 
tate apostoKca deputatus de pecunia per ipsum de predictis recepta duo 
miha sexentos (sie!) flor. auri centum et duos denarios auri ad scutum, 
quingentos triginta regales auri, unum denarium auri ad agnum et 
quator turonenses grosses per manus Gerini de Curresia nepotis sui 
camere apostolice de data presentium assignavit. 

Dat. Avin. XXV. mensis octobris anno quo supra (=: quarto). 
Obl. et solut 18, f. lOK 

749. — 1338 November 13. Ävignon. 

Benedictus XII episcopum Leodiensem exhortatur, quatinus 
Edwardo regi Anglie, qui cum Ludovico de Bavaria confederationes 
iniit ac nonnullos prelatos illarum partium ad parendum dicto Ludo- 
vico et eidem prestando pro terris bonis et iuribus, que tenent ab 
imperio, recognitionis et fidelitatis iuramentum compellere nititur, 



— 335 — 

nequaquam pareat, immo vero cum Goloniensi et Bisuntino archiepis- 
copis ac Virdunensi Basiliensi Argentinensi Cameracensi Melensi TuUensi 
Lausanensi Bellicensi Traiectensi et Monasteriensi episcopis, quibus 
papa per similes litteras inde scribit, vel cum illis ex eis, de quibus 
episcopo Leodiensi videbitur, confederationes ineat, ut viribus unitis 
se invicem iuvare valeant. 

Perduxit noviter rumor . . . Dat. Avin. idus novembris a. quarto. 

In e. m. supradictis singulis archiepiscopis et episcopis. 

Meg. 133, f. 124, nr. 383—395 ; cf. Raynaldi Annal. ecd. a. 1338 § 71. 
Biezler nr. 1995, n. 1. 

750. — 1338 Noocmh^r 13. Aolgnon. 

Benedictus XII Petro tit. S. Praxedis presbitero et Bertrando 
S. Marie in Aquiro diacono cardinalibus apostolice sedis nunciis super 
negotio pacis inter Francie et Anglie reges mandat, quatinus Goloniensi 
et Bisuntino archiepiscopis ac Cameracensi Leodiensi Traiectensi Mo- 
nasteriensi Mindensi Osnaburgensi Constanciensi Herbipolensi Argen- 
tinensi Curiensi Spirensi Virdunensi Augustensi Mettensi TuUensi Basi- 
liensi Lausanensi Bellicensi et aliis episcopis et prelatis illarum partium 
et provinciarum sub virtute obedientie ac iuramenti et fidelitatis, qui- 
jbus Bomane ecclesie tenentur astricti, aliisque spiritualibus et tem- 
)oralibus penis inhibeant, ne Edwardo regi Anglie, qui a Ludovico de 
Javaria vicariatura imperii suscepisse dicitur, aut alicui alii de vel pro 
^uis temporalibus et aliis, que tenent ab imperio, nisi ipsi pape et ec- 
3lesie Bomane imperio vacante, sicut nunc vacat, vel vero et catholico 
imperatori faciant vel prestent recognitionem vel homagium. 

Assertione rumoris implacidi . . . Dat. Avin. idus novembris a. quarto. 
Reg. 133, f. 125, nr. 397; Bieder nr. 1994. 

751. — 1339 Januar 13. Avignon. 

Benedictus XII Badulpho duci Lothoringie indulget, ut confessor, 
quem duxerit eligendum, omnium peccatorum plenam remissionera ei 
semel tantum in mortis articulo concedere valeat. 

Provenit ex tue devotionis . . . Dat. Avin. idus ianuarii a. quinto. 

Reg. 127 sine f. et nr. 

752 — 1339 Januar 13. Avignon. 

Benedictus XII Marie de Blesis Badulphi ducis Lothoringie uxori 
indulget, ut confessor, quem duxerit eligendum, omnium peccatorum 
plenam remissionem ei semel tantum in mortis articulo concedere valeat. 

Provenit ex tue devotionis . . . Dat. Avin. idus ianuarii a. quinto. 
Reg. 127 sine f. et nr. 



— 336 - 

V53. — IHSlf Januar 13. Ari/jmv. 

Benedictus XII Margarite de Lothoringia nate qaondam Frederici 
ducis Lothoringie indulget, ut confessor, quem duxerit eligenduni, om- 
nium peccatorum plenam remissionem semel tantum in mortis articulo 
concedere valeat. 

Provenit ex tue devotionis . . . Dat. Avin. idus ianuarii a. quinto. 
Eeg. 127 sine f. et nr. 

754. — 1339 Januar .i'^'. Aclgnon. 
[Benedictus XIIJ Hanrico Hanrici canonico Metensi. 

Tue merita probitatis . . . Meritorum tuorum intuitu necnon con- 
sideratione . . . Johamiis regis Boemi illustris pro te dilecto et fideli 
clerico suo nobis in hac parte humiliter supplicantis ac asserentis, 
quod tu, qui in ecclesia de Homborch Metensis dioc. canonicus et 
cantor existis, in loco ipso de Homborch absque periculo corporis 
morari non audes et quod in civitate Metensi elegisti perpetuam 
mansionem . . . canonicatum ecclesie Metensis . . . apostolica tibi auc- 
toritate conferimus . . . prebendam vero ... in dicta ecclesia . . . tibi . . . 
reservamus .... Volumus autem, quod. quaniprimum vigore presen- 
tium in prefata Metensi ecclesia prebendam pacifice fueris assecutus, pre- 
fatos canonicatum et prebendam ac cantoriam, quos in dicta ecclesia 
de Homborch . . . obtines, . . . omnino, prout ad id te sponte obtulisti, 
dimittere tenearis . . . Dat. Avin. V kl. februarii a quinto. 

In e. m. Oliverio de Cerzeto Sancti Ilarii Pictaviensis et Sancti 
Salvatoris Metensis ac Sancti Stephani de Homborch Met. dioc. eccl, decanis. 
Beg. 127, nr. 185. 

755. — 1339 Februar 3. Ävignon. 

Benedictus XII nobili viro Radulpho duci Lothoringie indulget, 
ut, si forsitan ad loca ecclesiastico supposita interdicto eum contigerit 
declinare, liceat ei et decem personis eins familiaribus missam et aha 
divina officia facere celebrari, ianuis clausis etc. 

Devotionis tue sinceritas . . . Dat. Avin. III nonas februarii a. quinto. 

Beg. 127, nr. 105. 

75«. — 1339 Februar 3. Ävignon. 

Benedictus XII nobili viro Radulpho duci Lothoringie indulget, 
ut liceat ei habere altare portatile. 

Sineere devotionis affectus . . . Dat. Avin. III nonas februarii a. quinto. 
Reg. 127, nr. 101. 



i 



I 



— ^37 — 

757. — 1S39 Februar 3. Avignon. 

Benedictus XII nobili mulieri Marie de Blesis Radulphi ducis 
Lothoringie uxori indulget, ut, si forsitan ad loca ecclesiastico sup- 
posita interdicto eam contigerit declinare, liceat ei et decem personis 
eius familiaribus missam et alia divina officia celebrari, ianuis clausis etc. 

Devocionis tue sinceritas . . . Dat. Avin. III nonas februarii 
a. quinto. 

Beg. 127, nr. 103. 

758. — 1339 Februar 3. Avignon. 

Benedictus XII nobili mulieri Marie de Blesis Radulphi ducis 
Lothoringie uxori indulget, ut liceat ei habere altare portatile. 

Sincere devotionis affectus . . . Dat. Avin. III nonas februarii 
a. quinto. 

Beg. 127, nr. 100 c. 

759. — 1339 Februar 3. Avignon. 

Benedictus XII nobili mulieri Margarite de Lothoringia nate quon- 
dam Ferrici ducis Lothoringie indulget, ut, si forsitan ac loca eccle- 
siastico supposita interdicto eam contigerit declinare, liceat ei et decem 
personis eius familiaribus missam et alia divina officia facere celebrari, 
ianuis clausis. 

Devotionis tue sinceritas » . . Dat. Avin. III nonas februarii 
a. quinto. 

Reg. 127, nr. 104. 

760. — 1339 Februar 3. Avignon. 

Benedictus XII nobili mulieri Margarite de Lothoringia nate quon- 
dam Ferrici ducis Lothoringie indulget, ut liceat ei habere altare 
portatile. 

Sincere devotionis affectus . . . Dat. Avin. III nonas februarii 
a. quinto. 

Reg. 127, nr. 102. 

761. — 13.39 Februar 7. Avignon,. 

Benedictus XII Egidio de Villa perpetuo capellano capellanie 
S. Catherine in eccl. S. Nicolai de Portu Tüll. dioc. reservat beneficium 
ecclesiasticum cum cura vel sine cura consuetum clericis secularibus 
assignari ad dispositionem abbatis et conventus monasterii Gorziensis 

22 



— 338 — 

ord. S. Bened. Met. dioc. spectans, cuius fructus, si cum cura, quin- 
quaginta quinqae, si vero sine cura fuerit, quadraginta librarum turo- 
nensium parvorum secundam taxationem decirae valorem annuum non 
excedunt. Tarnen vigore harum litterarum beneficium assecutus dimittat 
capellaniam predictam. 

SufTragantia tibi laudabilia . . . Dat. Avin. VII idus februarii a. quinto. 

In e. m. decano S. Gangulphi Tüll, et cancellario Met. ac .scolastico 
maioris Tüll. eccl. 

Reg. 127, nr. 793. 

762. — 1S39 Februar 17. Ävignon. 
[Benedictus XII] archiepiscopo Bisuntino. 

Fraternitatis tue litteras responsales ad ea, que tibi, frater, pridem 
scripsimus, super faciendis videlicet per te cum quibusdam aliis pre- 
latis partium illarum confederationibus et ligis adversus Ludovicum de 
Bavaria . . . eiusque ministros et sequaces, et ut fortius et melius 
eorum detestandis posset obviari conatibus, si ad partes ipsas accedere 
forsitan attemptarent, sollte benignitatis affectu recepimus et, que con- 
tinebantur in eis, pleno collegimus intellectu. Sane quia per eas te ad 
premissa et alia, que circa illa oportuna fuerint, obtulisti devotum et 
promptum, nos huiusmodi devotionem et promptitudinem . . . cum 
gratiarum actionibus in domino commendantes, fraternitatem [tuam] 
rogamus attentius et hortamur, quatinus tuum laudabile prepo.situm 
huiusmodi deducere, sicut oportunum extiterit, taliter studeas in effec- 
tum, quod divinam et nostram dicteque sedis uberiorem tibi vendices 
gratiam . . . Dat. Avin. XIII kl. martii a. quinto. 

In e. m. Ademaro episcopo Metensi . . Thome episcopo Tullensi. 

Feg. 134, f. 13, nr. 35. Loc. dt. f. 13\ nr. .36, 37. — Bieeler nr. 2020. 

763. — 1839 April 5. Ävignon. 
[Benedictus XII] Ademaro episcopo Metensi. 

Ad ea, que tranquillitatem . . . Sane fide digna relatione perce- 
pimus, quod dudum inter te ac dilectum filium nobilem virum Henricum 
comitem Barrensem pro fortificatione ac communi profectu tuis et 
ecclesie tue ex parte una et etiam comitis memorati ex altera certe 
alligationes sub certis formis et obligationibus fuerunt inite et firmate, 
et quod aliqui inimici et malivoli eiusdem comitis ad hoc precipue 
intendentes, ut tu una cum eis moveas sibi guerram, laborant viis et 
modis subdolis, quibus possunt, ut tu ab alligationibus et amicitia eius- 
dem comitis separeris, pretendentes, quod idem comes venerit contra 



I 



— 339 — 

formam obligationuin predictarum easque fregerit ex eo, quod te irre- 
quisito cum civibus TuUensibus fecit pacem. Cum igitur formam obli- 
gationura huiusmodi et contenta in eis ignoremus, an faete fuerint 
videlicet in favorem tue ecclesie vel in dampnum, et ob hoc velimus 
de eis plenius informari, fraternitati tue . . . mandamus, quatinus ali- 
quem discretum de predictis plenarie informatum ad presentiam nostram 
hinc ad feslum pentecosten proximo venturum destinare procures, in- 
terim ab omni novitate indebita penitus abstinendo. Dat. Avin. nonas 
aprilis a. quinto. 

J?er/. 127, nr. 98. 

764. — 7S39 Juni 10. Avignon. 

Benedictus XII arrhidiacono de Vertus in ecclesia Gathalaunensi 
mandaf, quatinus procedat contra, eos, qui Ädemarum episcopum cepernnt 
rarceri manciparerunt et coegerunt, ut eis pro Uherafione sua sexdecim 
milia lihrarum turonensinm parvorum persolveret. 

[Benedictus XII] archidiacono de Vertus in ecclesia Cathalunensi. 

Ad audientiam apostolatus nostri . . . pervenit, quod Symon de 
Perroies de Marchienville, Johannes Xoltes miUtes, Werricus de Perroies 
de Sawigney, Chaderonus de Hennamenil, Arnulphus de Bazemont ar- 
igeri, Hennekinus dicti Symonis servitor, Gerardus de Juxey, Symoninus 
de Moncourt, Symoninus de Bleville, Heiloelus, Guerardus, WyqueUnus et 
Henricus de Nanceyo baUstarii laici Metensis Tullensis et Treverensis dioc. 
associatis eis multis in hac parte complicibus . . . adversus . . . Ädemarum 
episcopum Metensem, quamvis nulla guerra vel racionabilis causa dis- 
cordie inter eos et prefatum episcopum precessisset nee eundem epis- 
copum diffidassent, hostiles insidias machinantes, eundem episcopum 
tunc inermem et se tute per terram episcopatus sui incedere credentem 
armata manu hostiliter invaserunt ipsumque ausu sacrilego letaliter 
vulnerantes personaUter ceperunt et carceri manciparunt eundem et 
tamdiu tenuerunt diclo carceri mancipatum, donec idem episcopus 
pro liberatione sua preter sarcinas expensarum, quis occasione cap- 
tionis huiusmodi oportuit eum subire, eisdera sacrilegis sexdecim milia 
librarum turonensium parvorum persolvere et, quod de premissis 
querimoniam nunquam deponeret, fideiussores dare et super hoc etiam 
iuramentum prestare et per fidem suam promittere coactus fuit per 
vim et metum, qui cadere poterant in constantem, confectis nichilo- 
minus super hiis litteris, factis renunciationibus et penis adiectis. Ac 
subsequenter dicti sacrilegi ad castra et terras nobihum virorum 
Geraldi et Walteri fratrum de Puligneyo et Johannis de Valle, Guillelmi 

22* 



— ,440 — 

de Payrey, Jacobi de Monteclaro dominorum Treverensis et TuUensis 
dioc. accedentes, in dictis castris et locis fuisse dicuntur per dictos 
nobiles receptati. Cum igitur ea, que vi metusve causa fiunt, carere 
debeant robore firmitatis nostraque intersit adversus huiusmodi sacri- 
legos in . . . episcopos manus atroces inicere et in eos talia enormia 
perpetrare dampnabiliter non verentes de oportuno remedio providere, 
discretioni tue . . . mandamus, quatinus per te vel per alium seu alios, 
si simpliciter et de piano sine strepitu et figura iudicii inveneris ita esse, 
eosdem sacrilegos, ut huiusmodi iuramentum et fidem relaxent et 
fideiussores predictos ab huiusmodi fideiussione absolvant, monitione pre- 
missa per censuram ecclesiasticam appellatione remota compellas, eosdem 
sacrilegos in penas contra capientes episcopos et in eos huiusmodi 
enormia exercentes per concilium Viennense et alios sacros canones 
promulgatas incidisse iustitia exigente declares eosque nichilominus 
tamdiu appellatione remota excommunicatos publice nuncies et nun- 
ciari per alios facias et ab omnibus arcius evitari, donec super hiis 
predicto episcopo satisfeeerint competenter et cum tuarum testimonio 
litterarum ad sedem venerint apostolicam absolvendi. Ac insuper pre- 
dictos sacrilegos, quod prefato episcopo de huiusmodi pecunia sie 
extorta et aUis iniuriis per eos irrogatis eidem congruam, ut tenentur, 
satisfactionem impendant, promissionibus Htteris instrumentis renun- 
ciationibus cautionibus et penis, si que super premissis fuerunt 
apposite vel adiecte, nequaquam obstantibus, per censuram ecclesiasti- 
cam appellatione cessante previa monicione^) compellas. Testes autem, 
qui fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, censura 
simili appellatione cessante compellas veritati testimonium perhibere 
. . . Dat. Avin. IUI idus iunii a. quinto. 

Eeg. 127, nr. 208. — Riezler nr. 2037. 

T65. — 1339 Juni 10. Ävignon. 

[Benedictus XII] archiepiscopo Bisuntino. 

Significavit nobis venerabilis frater noster Ademarus episcopus 
Metensis, quod nonnulli nobiles ac cives et burgenses diversarum civi- 
tatum et diocesium illarum parcium castra villas terras et alia loca 
necnon census redditus et proventus ad mensam suam episcopalem 
Metensem spectantia pro certis pecuniarum summis iam diu detinuerunt 
et adhoc detinent ex facto quorundam predecessorum suorum episco- 
porum Metensium titulo pignoris obiigata; et licet ex eis perceperunt 

*) racione in reg. 



— 341 — 

ultra sortem, illa tarnen prefato episcopo restituere indebite contra- 
dicunt . . . Propter quod prefatus episcopus ad nos super hiis duxit 
humiliter recurrendum. . . . Fraternität! tue . . . mandamus, quatinus 
vocatis, qui fuerint evocandi, si simpliciter et de piano sine strepitu et 
figura iudicii tibi constiterit de premissis, eidem episcopo super hiis 
facias iusticie complementum, contradictores per censuram ecclesiasti- 
cam appellatione postposita corapescendo. Testes autem etc. Dat. Avin. 
IUI idus iunii a. quinto. 

Reg. 127, nr. 209. — Biezler nr. 2038. 

766. — 1339 Juni 10. Ävignon. 

Benedictus XII archiepiscopo Bisuntino et Tornodorensis Lingo- 
nensis et de Vertus Cathalaunensis ecclesiarum archidiaconis mandat, 
quatinus Ademaro episcopo Metensi constituti conservatores et iudices 
efficacis defensionis presidio assistentes non permittant eundem super 
bonis et iuribus ad eundem et raensam episcopalem spectantibus a 
quibuscumque indebite molestari. 

Ad hoc nos deus . . . Dat. Avin. IUI idus iunii a. quinto. 
Beg. 127, nr. 366. 

m 

^H 767. — 1339 December 11. Ävigmm. 

^^> Benedictus XII episcopo Metensi mandat, quatinus cum Johanne 
W^K^lio Friderici comitis de Saleiverne et Clara sorore Johannis et Burchardi 
dominorum de Fenestrangiis dispenset., ut non obstante quarto consangui- 
nitatis gradii valeant matrimonium contrahere. 
[Benedictus XII] episcopo Meten.si. 

Exhibita nobis pro parte dilectorum filiorum nobilium virorum 
Friderici comitis de Salewerne ac Johannis et Burchardi fratrum ger- 
raanorum dominorum de Fenestrangiis Metensis dioc. petitio continebat, 
quod olim , . . inter quondam Henricum patrem eorundem fratrum 
dominum dicti loci de Fenestrangiis eiusque complices et sequaces ex parte 
una et dictum Fredericum comitem suosque complices et fautores ex 
altera adeo fuit gravis guerrarum et dissensionis materia suscifata, 
quod utrinque fuerunt tria milia equitum armatorum et quatuor milia 
peditum et multo amplius congregata pro hello invicem iniendo (!) ac 
partes ipse per unius solius miliaris intermediam distantiam se po- 
suerunt in campo, quodque, licet tunc fuisset aliqualiter inter dictas 
partes concordia reformata, postmodum tamen inter eos discordia 
extitit suscitata et animi partium earundem fuerunt ad deteriora etiam 



I 



— 342 — 

preparati, ex quo magna strages hominum spolia incendia et alia cor- 
porum et animarum ac rerum pericula sequi procul dubio timebantur : 
et quod tandem mediantibus amicis communibus pro huiusmodi peri- 
culosa discordia sopienda hinc inde sub spe gratie apostolice . . . 
solennis promissio facta fuit, videlicet quod . . . Johannes domicellus 
dicti comitis filius et . . . Clara . . . dictorum fratrum soror, qui siqui- 
dem Johannes et Clara quarto consanguinitatis gradu ex parte patrum 
dumtaxat, ut asseritur, invicem se contingunt, deberent matrimoniahter 
copulari. Quare pro parte ipsorum fuit nobis humiliter suppHcatum . . . 
Nos itaque . . . fraternitati tue . . . mandamus, quatinus, si est ita, 
dummodo ipsi propter hoc non adhereant hostibus ecclesie Romane 
vel alias excommunicati non sint, cum Johanne dicti comitis filio ac 
Clara domicella predictis, quod . . . invicem matrimonium libere contra- 
here . . . valeant, apostolica auctoritate dispenses . . . Dat. Avin. III idus 
decembris a. quinto. 

Beg. 127, nr. 768. — Bieder nr. 2057. 

768. — 13S9 Beisember 11. Ävignmi. 

Benedictus XU episcopo Metensi mandat, quatinus cum Petro 
Alberonni et Abelonna de Vieterlingen Met. dioc, qui ignorantes, quod 
impedimentum existeret inter eos ex eo, quod quedam mulier conjugata, 
quam dictus Petrus antea carnaliter cognoverat, dicte Abelonne erat 
tertia linea consanguinitatis coniuncta, matrimonium contraxerunt, dis- 
penset, ut in dicto matrimonio licite remanere possint, prolem suscep- 
tam et suscipiendam ex eodem matrimonio legitimam nunciando. 

Oblate nobis pro parte . . . Dat. Avin. III idus decembris a. quinto. 
Beg. 127, nr. 811. 

769. — 1388 Januar — 1389 Becember. 

Johannes Ogerii decanus Belnensis collector fructuum camere 
apostoHce in Lugdunensi Viennensi Bisuntina Tarantasiensi et Treverensi 
provinciis deputatus reddit predicte camere rationem de pecuniis receptis 
et expensis infra suprascriptos duos annos in Treverensi provincia. 

Collectoriarum t. 135, f. 82^—89. — Kirsch pg. 147—156. 

770. — 1340 April 11. [Ävlgnon.J 

Eadem die, cum discretus vir P. Moreti archidiaconus de Vico in 
ecele.sia Metensi esset sicuti adhuc est in quibusdam pecuniarum 



— 343 — 

quantitatibus camere apostolice obligatus, et propterea fructus redditus 
et proventus probende sue Metensis ac archidiaconatus predicti de man- 
dato dicte camere sequestrati per discretum virum et officialem 
Metensem, de fructibus dictorum prebende et archidiaconatus per 
ipsum sequestri nomine perceptis per manus Gaytoni de Castronovo 
Diensis dioc. familiaris sui camere assignavit 

CXII d. auri ad scutum 
CVI regales auri 
XII pavalh. auri 
II flor. auri 

Intr. et Exit. 185 f. 18. — Kirsch p. 142. 



771. — 1340 Mai 2. Ävignmi. 

Gasbertus (pape camerarius) testatur, quod Ademarus episcopus 
Metensis pro parte partis tam sui quam dominorum Ludovici et 
Henrici predecessorum suorum communium serviciorum VII "^ flor. auri 
prefate camere necnon et pro parte partis quatuor serviciorum fami- 
liarium et officialium eiusdem domini nostri pape pro se et predecessoribus 
supradictis III'' llor. auri clericis camere supradicte pro eisdem etc. 
per manus Dalmacii de Sancto Laurentio canonici Tricastrini procura- 
toris sui solvi fecit, de quibus sie solutis ipsum dominum episcopum 
ecclesiam et successores suos ac bona absolvimus prefate camere 
nomine tenore presentium et quitamus. Insuper ipsum dominum epis- 
copum a suspencionis excommunicacionis et interdicti sentenciis ac 
reatu periurii, quos et quas incurrit, pro eo quod soluciones per eum 
promissorum serviciorum statutis sibi terminis non persolvit, noscitur 
incurrisse, auctoritate qua fungimur duximus absolvendum. In cuius 
rei etc. Dat. Avin. die II mensis maii anno ind. et pont. predictis. 

Obl. et Sohlt. 18 f. 86; similiier, sed hrecius. Intr. et Exit. 185 f. 18. 



772 — 1340 Mai 31. Avigmn. 

Anno quo supra [seil. 1340] et die ultima mensis maii venera- 
bilis dominus Johannes decanus Belnensis Eduensis dioc. collector 
residuorum decimarum sexennalium et triennalium ac subsidii et pro- 
curationum concessarum felicis recordationis domino Johanni pape XXII 
in provinciis Viennensi Lugdunensi Tarantasiensi Bisuntina et Treve- 
rensi auctoritate apostolica deputatus de receplis per eum in provinciis 



~ 344 — 

predictis per manus Gerini de Curresia nepotis sui camere domini 

pape assignavit 

M IX'' XXVII flor. de Florentia 
IX «^ XXVI flor. Pedemonte. 
CLX regales auri 
CXLV pavalh. boni ponderis 
V pavalh. parvi ponderis 
VII^LXII scudatos boni ponderis 
XLIII scudatos parvi ponderis 
CV leones auri 
I parisiensem auri 
X agnos auri. 

Intr. et Exit. 185 f. 38; simüiter 0hl et Solut. 18 (324) f. 28\ — 
Kirsch p. 156. 



773. — 1340 Juni 1. Ävignon. 

Die prima m. iunii venerabiles viri d. Petrus Moreti et R[aymundus ] 
de Valleaurea canonici Lingonenses olim collectores fructuum benefi- 
ciorum apud sedem apostolicam vacantium in provinciis Bisuntina et 
Treverensi auctoritate apostolica deputati in extenuationem debiti, in 
quo sunt camere domini pape per finem computorum suorum camere 
predicte redditorum obligati, per manus discretorum virorum d. Jo- 
hannis Laurencii curati de Torona et Johannis Gebennensis curati de 
Altavilla Lingonensis dioc. camere domini pape solvi fecerunt — 

II '^ XXIII flor. auri de Florentia, quadraginta tres florenos auri 
Pedimontis*) in LXIX flor. de Florencia, XXI d. auri ad scutum, 

III d. auri ad coronam, I d. auri parisiensem, 1 d. auri vocatum 
doble, I agnum auri, XX ß turon. gross, argenti, XIII Ibr. V ß 
obolorum argenti de Francia — singulis scudatis pro uno floreno 
cum quarto, singulis den. auri ad coronam pro I flor. cum dimidio, 
paris. auri pro II flor. minus XVIII den. parve monete, doble auri 
pro II flor. auri et duobus solidis parve monete, agno auri pro I 
flor. III ß et IX d. monete parve, turon. grossis argenti XII pro 
uno floreno, et obolis argenti pro X den. monete parve, videlicet 
XXVII ß dicte monete parve pro uno floreno computatis, florenis pre- 
dictis in sua specie remanentibus. 

Intr. et Exit. 185 f. 19^; similiter Obl. et Solut. 18 f. 28^. — Kirsch pg. 141. 



V Obl. et Solut. 18 addit: novem den. parve monele. 



I 



— 345 — 

774. — 1340 Juli 16. [TouL] 

Decaniis et capitulum ecclesie Ttdlemis ex mm parte et magister 
scahinus ceterique rectores cmisules et iusticiarii totaque universitas civitatis 
TuUensis ex altera pacem et concordiam inter se reformant. 

In nomine domini amen. Nos decanus et capitulum ecclesie 
TuUensis ex parte una et nos magister scabinus ceterique rectores 
consules et iusticiarii totaque universitas civitatis TuUensis ex altera 
notum facimus universis, quod, cum inter nos partes predictas in curia 
Romana coram venerabili et discreto viro domino Oliverio de Cerzeto, 
decano ecclesie S. Ilarii Pictaviensis domini pape capellano eiusqae 
sacri palatii auditore a domino papa super hoc specialiter deputato, lis 
et controversia verteretur super quibusdam dampnis violentiis et in- 
iuriis nobis predictis decano et capitulo in domibus nostris et alibi ac 
in domibus vicariorum et capellanorum nostrorum tam in bladis vinis 
equis quam ceteris bonis, prout dicebamus, factis et illatis; item et 
super hoc, quod dicti cives in venerabiles viros dominos Petrum de 
S. Michaele canonicum et Egidium dicte TuUensis ecclesie vicarium 
presbiteros manus iniecerant temere violentas ac eos diro carceri man- 
ciparant ; item super eo, quod dicti cives iniuriose nos decanum et ca- 
pitulum civitatem Tullensem exire preceperant et per minas suas 
atroces compulerant multasque preconisaciones contra libertatem ec- 
clesie fieri fecerant et plures alias iniurias et gravamina plurima contra 
nos et homines nostros et ecclesiam nostram et personas predictas 
fecerant et commiserant, ut asserebamus, et ob hoc peteremus ipsos 
cives et habitatores nobis . . decano et capitulo in diversis pecuniarum 
summis et aliis sentencialiter condempnari, prout plenius in peticione 
coram predicto auditore edita continetur, tandem lite super dicta pe- 
ticione contestata, posicionibus et articulis hinc inde diversisque pro- 
cessibus factis et habitis, ad exhortationem et consilium providorum 
virorum pacem et concordiam inter nos partes predictas fieri deside- 
rancium ad concordiam devenimus el concordavimus in hunc modum: 

Inprimis actum est inter nos partes predictas nosque rectores 
iusticiarii et habitatores supradicti in hoc expresse consentimus et con- 
cordamus, quod decanus et canonici TuUensis ecclesie ad civitatem 
Tullensem et habitaciones suas et ecclesiam suam libere redibunt et 
libere et paciüce per nos recipientur et cum securitate redire et mo- 
rari permittentur, nee faciemus per nos vel alios nee tieri iuxta posse 
nostrum permittemus, quominus ipse decanus et canonici libere redire 
valeant et libere in suis domibus de cetero conversentur et commo- 
rentur ac bonis suis pacifice gaudeant et utantur, nee eorum domus 



— 346 — 

per nos vel per alios confringemus nee eciam faciemus nee fieri iuxta 
posse nostrum permittemus aliquid, propter quod dictos decanum et 
canonicos exire civitatem Tullensem oporteat, nee etiam capiemus nee 
eaptos tenebimus per nos vel alios canonicos vicarios capellanos vel 
alios dicte Tullensis ecclesie beneficiatos nee alias in eos manus vio- 
lentas imponemus, exceptis tarnen casibus a iure permissis. Alioquin 
si contra premissa vel aliqua de premissis veniremus, tamquam com- 
munitas penam duorum milium librarum turonensium parvorum ipso 
facto incurreremus dictis . . decano et capitulo applicanda. 

Item super proclamatione, de qua fit mentio in peticione predicta, 
videlicet ne quis vina blada vel alia victualia ab aliqua persona eccle- 
siastiea emere presumeret quoquo modo, licet ipsam proclamationem 
nos cives predicti nunquam fieri fecerimus, tamen pro bono pacis con- 
ütemur et recognoscimus nos non habere ius faciendi huiusmodi pro- 
clamationem seu super talibus inhibitionem et, si que facte fuerint 
per quoscumque, eas penitus revocamus nee volumus, quod per eas 
ius aliquod alicui acquiratur nee alicui preiudicium generetur, sed cui- 
libet parti remaneat ius suum salvum tam in emendo quam vendendo 
libere sicut ante. 

Item concordatum est et hoc nos cives et habitatores predicti 
recogQOvimus et recognoscimus, quod ad dictas personas et ad eorum 
blada vina et alia bona sua manus apponere non possumus neque de- 
bemus neque in eorum domibus hospites vel alios homines collocare 
vel hospitare nee impedire, quominus dicti canonici et alie persone 
dicte ecclesie liberum habeant ingressum et egressum per portas ci- 
vitatis temporibus congruis et oportunis pro se et pro bonis suis defe- 
rendis aut portandis et extrahendis. 

Item recognovimus et recognoscimus, quod quecumque in pre- 
dictis facta fuerint contra predictas personas per quoscumque, facta 
fuerunt malo consilio et perperam facta extiterunt et indeUberate; et 
promittimus bona fide, quod a talibus et similibus gravaminibus per- 
petuis temporibus abstinebimus nee talia per nos vel per alios [üerij 
committemus. 

Item concordatum est, quod iusticiarii civitatis Tullensis anno 
quolibet, antequam officium suum exequantur, tempore, quo statuta 
ville iurari consuetum est, iurabunt vocato et presente procuratore de- 
cani et capituli, si interesse velit, una cum illis, quos secum adducere 
voluerit, quod ipsi iusticiarii erunt diligentes in puniendo personas 
singulares, que lederent vel gravarent personas ecclesiasticas supra- 
dictas vel earum familiam vel que iniuriarentur eis sive in earum 



— 347 - 

personis sive in earum bonis vel alias contra predicta venirent, et quod 
tales delinquentes debite punient et celeriter, ac si contra unum de 
iusticiariis deliquissent, ita quod, si factum sit notorium, statim, quam 
cito fieri poterit, facient emendari ; si vero non sit notorium, postquam 
per decanum et capitulum aut eorum procuratorem fuerint requisiti, 
leneantur celeriter facere iusticie complementum. Alioquin si maliciose 
vel negligenter punire pretermitterent vel contra predicta vel aliqua 
de predictis venirent iusticiarii antedicti, extunc contra eos et contra 
civitatem procedi possit per ordinarios per viam cessationis vel inter- 
dicti et aliis penis in iure et provincialibus consiliis et statutis sinoda- 
libus promulgatis. 

Item magister scabinus anno quolibet eo tempore, quo iurabit 
in ecclesia Tullensi, sicut consuevit in sua creacione, dictum iuramen- 
tum ibidem prestabit. Ceteri vero iusticiarii coram episcopo Tullensi 
vel eins vicegerente, postquam statuta ville iuraverint, dictum iura- 
mentum similiter facere tenebuntur. 

Et mediantibus premissis, in quibus omnibus et singulis nos par- 
tes predicte concordavimus, nos decanus et capitulum cives predictos 
quitamus et liberamus de omnibus, que nos ab eis comuniter vel di- 
visim pro nobis et hominibus nostris petebamus et petere poteramus 
occasione quorumcumque dampnorum violenciarum combustionum in- 
iuriarnm et gravaminum, de quibus in dicta peticione fit mentio. 

Promittimus etiam nos decanus et capitulum supradicti pro homi- 
nibus et subditis nostris, in quantum nobis subditi sunt et nos tangit, 
nos curaturos et facturos, quod ipsi homines dictos cives super hoc 
non vexabunt. Et similiter nos cives et habitatores predicti occasione 
predictorum. factorum in dicta peticione contentorum nichil perpetuo 
petere poterimus a decano et capitulo et personis supradictis. 

Que omnia et singula, prout superius sunt expressa, bona üde 
nos partes predicte perpetuis temporibus promittimus firmiter et in- 
violabihter observare et non contra venire per nos vel alios in futurum. 
Per predicta tamen litteris recognitoriis et obligatoriis quibuscumque 
factis occasione premissorum nolumus nee intendimus nos partes pre- 
dicte preiudicium generare, sed in sua remanebunt roboris tirmitate, 
donec de debitis in ipsis expressis fuerit plenarie satisfactum. 

In quorum omnium testimonium nos decanus et capitulum si- 
gillum nostrum magnum nosque iusticiarii cives et habitatores predicti 
sigillum universitatis Tullensis ad perpetuam firmitatem predictorum 
presentibus litteris duximus apponenda supplicavimusque reverendo 
in Christo palri ac domino domino Thome dei et apostolice sedis gratia 



— 348 — 

TuUensi episcopo, ut ad robur et testimonium premissorum sigillum 
suum presentibus apponere dignaretur. Et nos Thomas episcopus pre- 
dictus ad supplicationem dictarum parcium nobis factam sigillum 
nostrum una cum sigillis predictis in testimonium premissorum et ad 
perpetuam predictorum roboris firmitatem presentibus litteris duximus 
apponendum. Datum et actum anno domini M"CCC°XL die crastina 
festi divisionis apostolorum. 

hisertum litteris conßrmatoriis a Benedicto XIV datis d. 11 m. maii 
a, 1341. Beg, 129, f. 208\ nr. 252, 

775. — ISdO August 27. Ävignon. 

Benedictiis XII archiepiscopo BisunUno mandat, quaUnm^Jünradum 
de Uupeleonis militem Trever. dioc. falsarium liUerarum apostolicanim 
capi et scripturas quascunque penes eum existentes sibi exJüheri faciat 
atque eundem necnon Johannem de Thionville kim captum, qui huius- 
modi litteris usus fecerat ad malos questus, suh fida custodia ad curiam 
mittat. 

jBenedictus XIIJ archiepiscopo Bisuntino. 

Noverit fraternitas tua nos pridem recepisse quasdam litteras 
falsas nequiter sub nomine nostro fabricatas continentes in earum 
Serie Ucet falso, nos benefactoribus Conradi de Rupeleonis mihtis 
Treverensis diocesis vel familiarum sive nunciorum ipsius pro redimendis 
certis christianis per Sarracenos perüdos captivatis et detentis in regno 
Granate multipHces et insohtas et informes remissiones et indulgentias 
concessisse, quibus quidam maledictionis alumpnus, qui se Johannem 
de Thionvile dictum de Metis domicellum Metensis diocesis nominabat 
seque asserebat esse nuncium et familiärem dicti Conradi militis et 
per eundem militem Htteras easdem sibi fuisse traditas confessus 
extitit, in villa de Conflans et pluribus ahis viUis et parochiis tue dio- 
cesis sub colore dictarum litterarum malos questus et predicationes 
frequenter et sepius faciendo ausu temerario uti publice non expavit 
cum diversis aliis falsis scripturis et cartellis predictas remissiones et 
indulgentias contingentibus penes eum repertis, quibus etiam dictus 
Johannes nequiter utebatur. Est etiam quoddam publicum instrumentum 
confectum super confessione spontanea dicti Johannis facta in iudicio 
coram officiali tuo, qui ipsum Johannem propter abusum huiusmodi 
capi fecit et in tuo carcere captivatum detinet, pro parte tua apud 
sedem apostolicam nobis missa ... Et quia ex earundem litterarum 
et Script urarum inspectione, quas in cancellaria nostra diligenter examinari 



— ä49 — 

fecimus et videri, manifeste apparet, ipsas litteras et scripturas 
in earum forma serie et scriptura falsitatem patentem et notoriam 
per omnia continere, nos . . . fraternitati tue . . . mandamus, quatinus 
prefatum Conradum militem et alios quoscumque, si quos inveneris 
falsitatis huiusmodi patratores vel in ea fuisse participes . . . caute 
facias comprehendi, litteras et scripturas quascumque penes eos exis- 
tentes tibi faciens protinus exhiberi, ac demum tarn prefatum Johannem 
detentum quam Conradum et quoscumque predictos culpabiles . . . 
una cum informatione, quam exinde feceris, ac litteris et scripturis 
. . . sub tuta et fide custodia nobis quantocius destinare procures . . . 
Dat. Avin. VI kl. septembris a. sexto. 
Beg. 128 f. 7\ nr. 21. 

776. — 1340 September 23. Ävignon. 

Benedictus XII episcopo Metensi mandat, quatinus cum Roberto 
de Valleleus et Margareta nata Radulphi de Valleleus Met. dioc, qui 
ignorantes, quod ipsi quarto consanguinitatis gradu sibi ad invicem 
attinerent matrimoniura contraxerunt, dispenset, ut in sie contracto 
matrimonio licite remanere possint, prolem susceptam et suscipiendam 
ex huiusmodi matrimonio legitimam nunciando. 

Ex tenore petitionis dilecti , . . Dat. Avin. Villi kl. octobris a. sexto. 
Beg. 128, nr. 411. 

777. — 1341 Mars 28. Ävignon. 

Jacobus de Broa pape thesaurarius testatur, quod Guilleromus 
de Sancto Rastellino officialis Metensis commissarius per cameram 
apostolicam deputatus ad levandum et recipiendum fructus reddilus et 
proventus beneficiorum domini Petri Moreti sequestratos per ipsum 
dominum officialem de mandato camere supradicte occasione cuiusdam 
debiti, in quo dictus dominus Petrus Moreti est camere apostolice obli- 

gatus, in extenuationem dicti debiti nonaginta scudatos auri ^) 

regis Francie et viginti unum scudatos auri cum signis aquile et 
leonis et quatuordecim regales auri per manus Gaytonis de Metis fami- 
liaris ipsius domini officialis camere domini pape die date presentium 
solvi fecit .... Dat. Avin. die XXVIII mensis marcii ao. d. M.CGC.XLI. 
ind. et pont. predictis. 

Oblig. et Sohlt. 18 f. 41\ 



1) verbum ülegibilc. 



— 350 - 

778. — 1941 Mal 14. Avignmi. 

Benedidus XII confirmat pacem et concordiam, inter capitulum 
ecclesie Tullensis ei civitatem, Tiälensem d. 16. m. iidii a. 1.840 reformatnm. 

[Benedictus XII] decano et capitulo ecclesie Tullensis. 

Ea que iudicio . . . Exhibita siquidem nobis vestra peticio con- 
tinebat, quod, orta dudum inter vos et dilectos filios . . magistrum 
scabinum ceterosque rectores consules et iusticiarios ac universitatem 
civitatis Tullensis super eo, quod vos certa dampna violentias et in- 
iurias tarn in vestris quam perpetuorum capellanorum ac vicariorum 
ecclesie vestre Tullensis necnon in bladis vinis equis et ceteris vestris 
et eorundem bonis per magistrum scabinum rectores consules iusticia- 
rios et universitatem predictos vobis facta et illata et cives dicte civi- 
tatis in dilectos filios Petrum de S. Michaele canonicum et Egidium de 
S. Michaele perpetuum vicarium ecclesie antedicte presbiteros manus 
iniecisse temere violentas et eos diro carceri mancipasse ac vos eandem 
civitatem exire iniuriose precipisse et ad hoc vos per minas atroces 
compulisse ac nonnulias proclamationes illicitas contra vos et bona 
vestra fecisse et plura alia gravamina et iniurias vobis et eidem ecclesie 
ac singularibus personis ipsius hominibus et subditis vestris irrogasse 
asserebatis, et super nonnuUis aliis articulis materia questionis, nos 
causam huiusmodi dilecto magistro Oliverio de Cerzeto decano ecclesie 
S. Ilarii Pictaviensis capellano nostro et auditori causarum palacii 
apostoUci ad instantiam vestram cum potestate citandi dictos ma- 
gistrum scabinum rectores consules iusticiarios et universitatem extra 
curiam et ad partes, quociens opus esset, ad audiendam et decidendam 
simpliciter et de piano sine strepitu et figura iudicii duximus commit- 
tendam, non obstante quod causa ipsa de sui natura non esset in 
Romana curia agitanda. Coram quo ad nonnullos actus in causa ipsa 
dinoscitur fuisse processum. Et quod postmodum vos et ipsi ma- 
gister scabinus rectores consules iusticiarii et universitas predicti 
considerantes, quod ex litigio huiusmodi preter expensarum onera 
poterant graviora scandala provenire, amicis communibus mediantibus 
ad pacem et concordiam eciam interveniente assensu venerabilis fratris 
nostri . . episcopi Tullensis eo modo amicabiliter devenistis, quod vos 
ad ecclesiam et civitatem predictos et habitationes vestras libere et 
cum securitate redire possetis et per magistrum scabinum rectores 
consules iusticiarios et universitatem predictos reciperemini pacifice et 
quiete et morari permitteremini in eisdem et quod ipse magister sca- 
binus rectores consules iusticiarii et universitas non facerent nee fieri 



— 351 — 

per alios iuxta ipsoriim posse permitterent, quominüs vos et singuli 
vestrum ad ecclesiam civitatem et habitaciones ipsas redire et morari 
ac bonis vestris pacifice gaudere et uti eciam valeretis, et quod de 
cetero aliquid non facient nee aliquid eciam fieri permittent, propter 
quod vos oporteat dictam civitatem exire, quodque ipsi non capient 
nee captos tenebunt per se vel alios canonicos vicarios capellanos vel 
alios dicte ecclesie vestre beneficiatos nee alias in eos manus violentas 
imponent, exceptis tamen casibus a iure permissis. Alioquin si contra 
premissa vel aliqua de premissis venirent tamquam comunitas penam 
duorum milium librarum turonensium parvorum incurrerent ipso facto 
vobis integraliter applicandam. Insuper dicti magister scabinus rectores 
consules iusticiarii ac universitas recognoverunt et confessi fuerunt ius 
aliquod non habere faciendi proclamationem seu inhibitionem, que 
facte dicebantur, ne quis vina blada vel alia victualia ab aliqua persona 
ecclesiastica emere presumeret quoquomodo, et si facte forent per 
quoscumque, eos penitus revocarent, quodque ad vestras et alias per- 
sonas predictas ac blada vina et alia bona earum manus non debent 
apponere neque possunt nee in vestris et earum domibus hospites 
collocare nee irapedire, quominüs ipsi canonici et alie persone dicte 
ecclesie vestre liberum habeant ingressum et egressum per portas civitatis 
temporibus congruis et oportunis pro se et bonis eorum portandis ad 
illam seu de ea extrahendis, et quod, quecumque in premissis contra 
predictas personas facta fuerunt, recognoverunt illa malo consilio per- 
peram et indeliberate facta fuisse ac promiserunt bona fide, quod ipsi 
a talibus et similibus gravaminibus perpetuis temporibus abstinebunt 
nee talia per se vel alios committent. Insuper actum fuit inter partes 
predictas, quod iusticiarii civitatis eiusdem anno quolibet, antequam 
suum officium exequantur, tempore, quo per eos statuta dicte ville sunt 
consueta iurare (!), iurabunt vocato et presente procuratore vestro, si 
Interesse velit, una cum illis, quos secum ducere voluerit, quod ipsi 
iusticiarii diligentes erunt in puniendo personas singulares, que lederent 
vel gravarent personas ecclesiasticas supradictas vel earum familiam 
vel que iniuriarentur eis sive in earum personis vel bonis aut alias 
contra predicta venirent, et quod tales delinquentes debite punirent et 
celeriter, ac si contra unum de iusticiariis deliquissent, ita quod, si 
factum Sit notorium, postquam per vos aut procuratorem vestrum 
existerent requisiti, teneantur celeriter facere iusticie complementum. 
Alioquin si maliciose vel negligenter punire pretermitterent vel contra 
predicta vel eorum aliqua venirent iusticiarii antedicti, extunc contra 
eos et contra civitatem ipsam procedi possit per ordinarios per viam 



- 352 — 

eessationis vel interdicti et alias penas in iure ac provincialibus et 
sinodalibus consiliis(!) proraulgatas. Et quod dictus magister scabinus etiam 
tempore, quo iurabit in dicta ecclesia vestra sicut in assumptione officii sui, 
prestabit simile iuramentum. Ceteri vero iusticiarii coram dicto episcopo 
vel . . vicegerente ipsius, postquam statuta predicta iuraverunt, dictum 
iuramentum prestare similiter tenebuntur. Que omnia vos ac magister sca- 
binus rectores consules iusticiarii et universitas unanimiter ec concorditer 
acceptastis et nichilominus vos ipsos magistrum scabinum rectores 
consules iusticiarios et universitatem de omnibus, que racione damp- 
norum iniuriarum et aliorum in peticione coram dicto Oliverio pro 
parte vestra oblata contentorum possetis petere ab eisdem, quitastis 
et totaliter absolvistis ac promisistis pro hominibus et subditis vestris, 
quantum vestri sunt subditi et vos tangit, vos facturos et curaturos, 
quod ipsi homines et subditi dictos cives occasione premissorum non 
vexabunt. Ipsique magister scabinus rectores consules iusticiarii et 
universitas predicti promiserunt nomine civium et habitatorum dicte 
civitatis, quod ipsi occasione factorum contentorum in petitione pre- 
dicta a vobis et personis ecclesiasticis nichil poterunt petere supra- 
dictis. Que omnia et singula, prout superius sunt expressa, vos et 
dicti magister scabinus rectores consules iusticiarii et universitas 
promisistis hinc inde firmiter et inviolabiliter observare et non contra- 
venire per vos vel alios in futurum, prout in patentibus litteris inde 
confectis dicti episcopi ac vestro et eiusdem civitatis sigillis munitis, 
quarum tenor de verbo ad verbum presentibus annotari fecimus, 
plenius continetur. Quare nobis humiliter supplicastis, ut premissis robur 
apostolice firmitatis adicere dignaremur. Nos itaque vestris supplica- 
tionibus inclinati premissa . . . confirmamus . . . Per confirmationem 
autem huiusmodi iurisdictioni dicti episcopi atque vestre preiudicare 
in aliquo nequaquam intendimus, quominus episcopus prefatus et vos 
iurisdictionem ipsam vobis et sibi de iure vel consuetudine competentem 
exercere libere possitis in omnibus sicut prius, volentes nichilominus, 
quod clausula in litteris ipsis circa finem contenta, que incipit: Per 
predicta tamen litteris obligatoriis et cetera et eius effectus in con- 
firmatione ipsa nullatenus includatur. Tenor vero dictarum litterarum 
talis est: In nomine domini amen. Nos decanus . . . Datum et actum 
anno domini M°CCC°XL die crastina festi divisionis apostolorum. NuUi 
ergo etc. nostre confirmationis infringere etc. Dat. Avin. II idus maii 
a. septimo. 

Reg. 129, f. 208, nr. 252. Cf. nr. 774. 



— 353 - 

7T9. ~ 1841 Mai ;n. Avigmn. 

Anno quo supra \seiL 1341] die ultima mensis maii venerabilis 
vir dominus Johannes Ogerii decanus Belnensis collector residuaruni 
decimarum sexennalium et triennalium impositarura per felicis recordationis 
dominum .lohannein papam XXII necnon et fructuum beneficionun apud 
apostolicam vacantium in Lugdunensi Viennensi Bisuntina Treverensi et 
Tarantasiensi provinciis auctoritate apostolica deputatus de ipsis fructibus 
beneüciorum et residuis dictarum decimarum per ipsum receptis in 
extenuationem summe, in qua est camere predicte obligatus, per finem 
computorum suornm ipsi camere redditorum ipsi camere assignavit 
et solvit II^LXI llor. auri Pedimontis 

LXXVII scudatos auri 

VIII duplices de Francia 
IUI pavalhones auri 
V regales auri 
XVIII libras Gebennenses. 

Intr. et FjxH. 203, f. 19\ — Kirsch pg. 157. 

THO. — 1341 Juli 7 . Amgnmu 

Benedictus XII ahhatibus Salwevallis et -S. J^ahor'is ac primirerio 
cfclf'sie Mdmsis manihf, quatinus, si repercrint cxmsatiotms a Symmw 
ih Fcrraydcs de captione Ademarü ep/scopl Metensis prolcdns rssr /Vf/.w.v, 
dmunci/mt eimi eitisque compUces crcommimkcdos. 

[Benedictus XII] Salivevallis et S. Nabori Metensis dioc. monaste- 
riorum abbatibus ac primicerio ecclesie Metensis. 

Significavit nobis venerabilis frater noster . . Ademarius episcopus 
Metensis, quod licet dudum nobilis vir Symon de Perroydes dominus 
de Marchavilla miles TuUensis dioc. . . . una cum quibusdam suis in 
liac parte complicibus ipsum episcopum cepisset personaliter et carceri 
mancipasset et alias sibi multa dampna et iniurias irrogasset et non- 
nullas pecuniarum summas et obligationes diversas, priusquam euiii 
restituisset libertati pristine, exlorsisset nee unquam emendam aliquam 
prestitisset eidem nee adhuc prestiterit de premissis iniuriis atque 
dampnis, tarnen postmodum pro parte ipsius militis exposito venerabili 
fratri nostro Gaucelinö episcopo Albanensi penitenciarie noslre curam 
gerenti, qnod olim malorum omnium seminator adeo inter ipsum mili- 
tem ex parte una et prefatum Ademariniii episcopum ex altera dis- 
sensionis materia suscitarat, quod hinc inde personarum et reruni 
diffidationes facte fuerant, post quas quidem diffidationes idem miles 
una cum quibusdam suis in hac parte complicibus eundem episcopum 



— 354 - 

äc certos suor familiäres quadam die violenter ceperat ac ipsas aliqui- 
bus diebus detinuerat carceri mancipatos, sed postraodum illos resti- 
tuerat alias illesos pristine libertati, ac eidem episcopo Albanensi sug- 
gesto mendaciter, quod inter eosdem Ademarium episcopum et militem 
pax et concordia facta erat quodque idem miles de iniuria huiusmodi 
satisfecerat Ademario episcopo prelibato et quod idem miles propter 
capitales inimicitias, quas habebat, sedem apostolicam adire non poterat, 
ac eidem Albanensi episcopo supplicato, sibi et dictis suis complicibus 
per eandem sedem de oportuno remedio super hoc provideri, idem 
episcopus Albanensis suggestione falsa huiusmodi circumventus abbati 
monasterii S. Apri extra muros Tullenses ordinis S. Bened. eius proprio 
nomine non expresso de mandato nostro vive vocis oraculo sibi facto 
per suas commisit litteras speciales, ut, si esset ita, ipsum militem et 
eius in hac parte compHces supradictos a generali excommunicationis 
sententia, quam propter hoc incurrerant, absolveret . . . quodque ipsi 
cessantibus inimicitiis supradictis sedem predictam propter hoc perso- 
naliter visitarent; alioquin in eandem sententiam relapsos se noscerent 
eo ipso. Cum autem, sicut eadem significatio subiungebat, postmodum 
Guillelmus, qui tunc erat et adhuc est abbas dicti monasterii eodem 
Ademario episcopo non vocato nullaque super suggestis predictis inqui- 
sitione premissa dictos militem et complices a prefata excommunica- 
tionis sententia de facto duxerit absolvendos, prefatus Ademarius epis- 
copus nobis humiliter supplicavit . . . Quocirca discretioni vestre . . . 
mandamus, quatinus . . . de predictis omnibus et singuhs simpliciter 
et de piano ac sine strepitu et figura iudicii vos diligentius informetis 
et, si per informationem huiusmodi premissa inveneritis veritate ful- 
ciri, militem et complices supradictos tamdiu . . . excommunicatos 
publice nuncietis et facialis ab omnibus arcius evitari, donec eidem 
Ademario episcopo et ecclesie Metensi super premissis satisfecerint 
competenter et cum vestrarum vel vestrum alterius testimonio htte- 
rarum ad sedem apostolicam venerint absolvendi . . . Dat. Avin. nonas 
iulii a septimo. 

Beg. 129 f. 164\ nr. 135. — Riezier nr. 2108. 

781. — 1341 Jnli .91. Avignon. 

Benedicttis XII abbati Gorsiensi d decano Tullemis ac archidiacono 
Mdensis eccl. mandat, quatinus sc informcnt summarie, num querclc a 
capltulo Virdunensis ecclesie contra cives Virdunemes veritate fidciantiir, 
et si repercrint ea esse vera, eosdem cives citenf, id infra cmnpeterttem 
terminnm apud sedem apostolicam compareant. 



I 



— 355 — 

[Benedictus XII] abbati monasterii Gorziensis Metensis dioc. ac 
decano Tullensis et archidiacono Metensis ecclesiarum. 

Quia nimis excresceret ... Exhibita siquidem nobis pro parte 
dilectorum filiorum . . primicerii . . decani canonicorum et capituli 
ecclesie Virdunensis petitio cum gravi querela continebat, quod, licet 
temporalis iiirisdictio in civitate Virdimensi ad episcopum, qui est pro 
tempore, et ecclesiam Virdunensem eciam de antiqua et approbata 
et hactenus pacilice observata consuetudine pertinere noscatiir et ipsi 
episcopus et ecclesia fuerint et sint in pacifica possessione vel quasi 
iuris exercendi iurisdictionem huiusmodi a tempore, cuius contrarii 
memoria non existit, nuper tarnen iniqnitatis filii, videlicet Franciscus 
dictus Colmere et Giletus de Eix clerici, qiiorum consilio universitas 
Virdunensis regitur, necnon Johannes Martini decanus, Memguinus (?) 
Jaqueti magister scabinus et Johannes Mapiles, Nicolaus Savetelä, 
Wiardinus Boxini Chacillons, Giletus Proesse scabini palacii ac Gerar- 
dinus Apothecarius, Wauterinus Chapons, Jeunessonus Lipetishostes, 
Gocillonnus Noiretestes, Johannes Wallerne, Johannes de Sauls et 
■ .laquetus Laon rectores et iusticiarii de numero laicalis iusticie civitatis 
Virdunensis necnon Hussonnus Plakeure, Cohnus Reumare, Cohnus Mo- 
relU, Petrignonus Raicart, Colinus Daunoy et Stephanus de Barra nun- 
Gupati sex et quidam nominati magistri ministeriorum et alii cives 
Virdunenses, qui se gesserunt et gerunt pro rectoribus administratoribus 
civitatis predicte, ac etiam ipsa universitas Virdunensis maligno spirilu 
concitati contra episcopum eorum dominum et ecclesiam Virdunensem 
predictos inßdeliter insurgentes et temere prorumpentes iurisdictionem 
supradictam civitatis eiusdem usurparunt et occuparunt et se in in- 
obedientia et in rebellione predictis episcopo et ecclesie erexerunt et 
contra libertatem ecclesiasticam tallias et collectas eciam canonicis 
ecclesie Virdunensis predicte et ministris ipsius et aliis ecclesiis et per- 
sonis ecclesiasticis civitatis predicte imposuerunt et imponunt ac ipsas 
violenter extorserunt et extorquere nituntur ab ipsis. Insuper Monninus 
Briques, Cohnus et Johannes eiusdem Monini fratres, Martinus dictus 
Chonelz et Gotillonus de Stons cives Virdunenses associatis sibi quibus- 
dam eorum in hac parte complicibus ad hospicium ipsius ecclesie in 
Castro Virdunensi, quod inhabitat Reginaldus de Barro eiusdem. Vir- 
dunensis ecclesie canonicus, armata manu hostiliter accedentes fractis 
hostiis dicti hospicii in eundem Reginaldum canonicum manibus iniectis 
temere violentis ipsum ausu sacrilego capere presumpserunt eumque 
captum ad hospicium, in quo habitabat magister Franciscus , Garcini 
clericus Virdunensis, duxerunt et ibidem ipsum carceribus manciparunt. 

23* 



I 



— 356 — 

Et deinde Galianus et Johannes de Puteo fratres Johannes Wautreti 
Jacobus dictus Lifosse, Forkignonus de Condeto cives Virdunenses cum 
quibusdam eorum compHcibus ad domum, in quo morabatur Johannes 
de Deicustodia prepositus B. Marie Magdalene ac archidiaconus de 
Vepria Virdunensium ecclesiarum, qae quidem prepositura et archidiaco- 
natus ad invicem sunt annexi, | accedentes, | fractis ostiis ipsius donius 
eundem Johannem prepositum non absque manuum iniectione in eum ausu 
sacrilego similiter capientes eum sie captum noctis tempore cum lumi- 
naribus et torticiis in opprobrium ordinis clericalis duxerunt eumque 
per octo dies detinuerunt in civitate predicta captivum. Et postmodum 
Theobaldus dictus Colete, Henricus eins frater et Hussonnus filius 
Vionni Sauterel, cives Virdunenses, associatis etiam sibi quibusdam 
eorum complicibus armata manu Gerardum de Marchevilla canonicum 
Virdunensem capere intendentes ipsum fugientem usque ad sacrarium 
predicte Virdunensis ecclesie, in quo se reduxit, insecuti fuerunt ipsum- 
que ibidem obsessum per triduum tenuerunt non permittentes, quod 
ahmenta sibi aliquis ministraret. Insuper clerici decanus magister 
scabinus scabini rectores iusticiarii et sex ac magistri ministeriorum 
administratores rectores gubernatores consiUarii officiales et pro talibus 
se gerentes ac cives et universitas predicti in homines ligios predicte 
ecclesie Virdunensis et personas existentes etiam in villis et possessio- 
nibus eiusdem Virdunensis ecclesie, quarum alique etiam servilis con- 
dicionis vocantur et quorum hominum et personarum iurisdictio et 
omnium bonorum ipsorum perceptio, si ab intestato et sine berede 
proprii corporis sui decedant, ad predictos capitulum dumtaxat per- 
tinent de consuetudine supradicta, in preiudicium ipsorum capituli 
iurisdictionem exercere ac ipsos capitulum in exercitio iurisdictionis 
huiusmodi multipliciter impedire ac bona predictorum sine berede, ut 
predicitur, decedentium per violentiam rapere usurpare et distrahere 
ac pro eorum voluntatis libito disponere ac iurisdictiones et iura et 
bona predictorum primicerii decani canonicorum capituli et ecclesie 
Virdunensis usurpare occupare eorumque libertates et immunitates et 
privilegia violare ac eis et ministris eorum et aliis personis ecclesiasticis 
ecclesie Virdunensis et civitatis predictarum dampna gravia iniurias et 
iacturas inferre ausu nephario presumpserunt et presumunt ipsosque 
capitulum et canonicos et personas ipsius ecclesie bonis suis spoliarunt 
et eos de ecclesia et civitate predictis violenter expulerunt et etiam 
turpiter eiecerunt in grave ipsorum dampnum et detrimentum eccle- 
siastice libertatis, Quare nobis iidem primicerius decanus canonici et 
capitulum humiliter supplicarunt .... Nos igitur , . . discretioni 



i 



— 357 — 

vestre . . . committimus et mandamus, quatinus vos vel duo aut tjnus, 
vestrum per vos vel alium seil alios super premissis sine strepitu et 
figura iudicii summaria informatione recepta, si inveneritis ita esse, 
clericos decaiuini raagistrum scabinum scabinos rectores iusticiarios et 
sex ac magistros ministeriorum administratores rectores gubernatores 
consiliarios ofüciales ac cives et universitatem predictos ex parte nostra 
peremptorie citare curetis, ut per se vel procuratores ydoneos, et 
nichilominus illos ex eis, qui magis culpabiles vel principaliores fuerint 
in premissis, personaliter infra certum terminum competentem, quem 
ad hoc perhemptorie duxeritis, prefigendum, apud sedem apostolicam 
compareant coram nobis, super premissis responsuri et facturi, quod 
postulat ordo iuris, contradictores per censuram ecslesiasticam sublato 
appellationis obstaculo compescendo. . . . Dat. Avin. II kl. augusti 
a. septimo. 

lieg. 129, f. 259, nr. 379. 

783. — l.Ml November ,W. Aclgnon. 

Benedictus XII eplacopo F/nlnnemi et daoljKs ((nionicis Vlrdimen- 
silnis nuDidaf, qimtinm summarie se informent de quereUs a (Tcdtheru 
nincellarto eeel. eathedndis Met. et Älardo de Thyacurt canmiko S. Hcd- 
eatoris Met. eantra iuratos Metenses prolatas, et si eas ceras reperer'mt, 
cosdem luratos demmcieut excommunleatos. 

I Benedictus XII] episcopo et Johanni de Firmitate ac Philippo de 
Syrocuria canonicis Virdunensibus. 

Ad reprimendam illorum temeritatem . . . Sane dilectorum üliorum 
Galtlieri cancellarii maioris et Alardi de Thyacurt canonici S. Salvatoris 
Metensium ecclesiarum querela gravis nostro apostolatui patefecit, quod, 
licet iurisdictio spiritualis et temporalis civitatis Metensis ad episcopum 
Metensem, qui est pro tempore, ac dictam Metensem ecclesiam per- 
tineat et pertinuerit ab antiquo fuerintque hactenus episcopi Metenses, 
qui fuerunt pro tempore, et venerabilis frater noster Ademarus episcopus 
Metensis sit in pacilica possessione vel quasi iuris nominaiidi tresdecim 
personas singulis annis in festo puriticationis B. Marie virginis, que ad 
exercieium iurisdictionis temporalis civitatis assumuntur eiusdem, et 
hoc iure prefati episcopi usi sint hactenus pacifice et quiete ipseque 
tredecim persone (aliter nominate, que iusticiarii seu iurati dicte civi- 
tatis nuncupantur, in earum nominatione huiusmodi iurent bene et 
legaliter facere cuilibet iusticiam et iura ipsius Metensis ecclesie con- 
servare ac manutenere necnon iurisdictionem spiritualem et temporalem 
nullatenus impedire, sed personas ecclesiasticas conservare in libertatibus 



- 358 — 

öorundem, nichilominus tarnen predictorum tresdecitn iusticiario- 
rum et aliorum laicorum de ipsa civitate in tantiim excrevit avaritia 
et temeritas habundavit, quod ipsi iurisdictionem spiritualem impediunt 
et usurpant, statuta contra libertatem ecclesiasticam et ad utilitatem 
et commodum eorum condunt et faciimt observari, iura ecclesiaruni 
usurpant, personas ecclesiasticas reguläres et seculares exemptas et 
non exemptas in causis spiritualibus vel annexis spiritualibus et super 
personalibus actionibus coram ipsis trahunt invitas ac litigare com- 
pellunt ac litigantes coram iudicibus ecclesiasticis, etiam si per litteras 
apostolicas delegatis, a litibus inchoatis desistere necnon et actores ad 
faciendum et procurandum reos pro manifesta ofensa excommunicatos 
absolvi violenter nuUa satisfactione premissa temeritate propria com- 
pellunt et ad respondendum in causis huiusmodi coram eis canoni.cis 
etiam dicte Metensis ecclesie necnon et aliis eiusdem personis in maio- 
ribus dignitatibus constitutis et maxime viris litteratis, qui se defensioni 
iuris eiusdem ecclesie ^) non formidant, tallias imponunt et exigunt ab 
eisdem ipsosque a dicta civitate banniunt et expellunt, extra gardiani 
eiusdem civitatis ponunt, consilium eis in causis suis impendi prohibent 
necnon ipsis subtrahi auxilium et favorem, et alias canonicis et per- 
sonis ac ecclesie predictis infinita gravamina intulerunt et inferre con- 
tinue non desistunt; quodque ipsi tresdecim iusticiarii et alii rectores 
seculares dicte civitatis, qui anno domini millesimo trecentesimo tri- 
cesimo octavo fuerunt, die veneris post octabas festi epiphanie domini-) 
a cancellario trecentas libras parvorum turonensium antiquorum — 
grosso turonensi argenti pro quatuordecim denariis computato — nec- 
non iusticiarii anni millesimi trecentesimi quadragesimi ab Alardo pre- 
dictis centum libras eiusdem monete sine aliqua iusta causa pro eorum 
libito per eorum facti potentiam extorserunt. F]t nichilominus ipsi 
tresdecim iusticiarii, qui nunc sunt, prefatos cancellarium et Alardum 
ex eo presertim, ut fertur, quod ipsi eidem Metensi ecclesie in quadam 
causa per dilectos filios capitulum ipsius ecclesie Metensis contra non- 
nuUos laicos dicte civitatis, qui decimas ipsi Metensi ecclesie debitas 
solvere recusabant, coram dilecto filio . . officiali Metensi mota patro- 
cinium et consilium impendebant, in trecentis libris dicte monete — 
computato grosso turonensi argenti pro sexdecim denariis — talliare 
temeritate propria presumpserunt. Et quia dicti cancellarius et Alardus 
dictorum iusticiariorum avaricie non parentes dictas trecentas libras 
eis solyere noluerunt, sicut etiam non debebant, prefati iusticiarii, qui 

*) omissum est hoc loco aliqiüd, verhum, forian exponere. 
'■')- anni additum in reg. 



359 



nunc sunt, ipsos cancellarium et Alarduiii per eorum iniquum statutum 
extra dicte civitatis gardiam posuerunt preconizari publice ac in loco 
publico faciendo, quod quicumque ipsis malum faceret in personis vel in 
bonis eorum dampnum daret, nuUi emendam iusticie facere teneretur. 
Nee hiis contenti omnibus civibus dicte civitatis et aliis eorum subditis 
inhibuerunt, ne quis ^) quodcumque debitum eis vel eorum alicui sol- 
veret aut aliquid venderet vel emeret ab eisdem, vineas aut terras 
eorum coleret vel aliquid aliud quodcumque pro ipsis facere attemptaret, 
excommunicationis sententiam in exercentes temporale dominium inhi- 
bitiones huiusmodi facientes promulgatam a canone dampnabiliter in- 
currendo. Ob quam inhibicionem prefati cancellarius et Älardus frucLus 
redditus et proventus beneficiorum et possessionum suorum in dicta 
civitate ac eius districtu consistentium amiserunt ac vina blada et alia 
bona et res eorum, qui penes eos in domibus eorum erant, in dicta 
civitate reposita vendere, pensiones eis debitas habere ac credita recu- 
perare et repetere minime potuerunt. Sicque cancellarius in mille ac 
Alardus predicti in quingentis libris dicte monet dampnificati fore 
noscuntur. Quare prefati cancellarius Alardus nobis humiliter suppli- 
carunt, ut, cum premissa adeo sint in partibus ipsis notoria, quod 
nuUa possunt tergiversatione celari et comunitas dicte civitatis pre- 
miösorum omnium non ignari duas partes dictarum summarum pecunie 
ab ipsis cancellario et Alardo extortarum secundum morem et consue- 
tudinem dicte civitatis receperint et eorum utilitatibus applicarint, pro- 
videre super hiis de oportuno remedio dignaremur. Nos igitur . . . 
discretioni vestre per apostolica scripta committimus et mandamus, 
quatinus , . . simpliciter et de piano sine strepitu et figura iudicii de 
predictis vos auctoritate nostra diligentius informetis et, si de inhibi- 
tione huiusmodi vobis constiterit, prefatos iusticiarios seu iuratos dicte 
civitatis, qui nunc sunt, nominatim tamdiu appellatione remota ex- 
communicatos publice nuncietis et ab aliis per omnia loca, de quibus 
expedire videritis, nunciari facialis et ab omnibus arcius evitari, donec 
inhibitionem predictam revocaverint et predictis passis dampna et in- 
iurias satisfecerint competenter et debite absolutionis beneficium merue- 
rint obtinere, et alias super premissis et eorum occasione tam contra 
ipsos, qui nunc sunt, (juaui contra alios iusticiarios, qui dictas pecu- 
niarum summas ab eisdem cancellario et Alardo, ut premittitur, ex- 
torserunt, necnon communitatem predictos, qui, ut prefertur, de dictis 
pecuniarum summis extortis duas partes habuisse dicuntur, auctoritate 
apostolica, sicut justum fuerit, procedatis, contradictores per censuram 

') ipsi in reg. 



— 360 — 

occlesiasticam appellatione postposita compescendo. Testes autem, qui 
fuerint nominati, si se gratia odio vel timore subtraxerint, censura si- 
mili appellatione cessante eogatis veritati testimonium perhibere, non 
obstante si iusticiariis et cornimitati predictis vel quibusvis aliis co- 
miiniter vel divisim a sede apostolica sit indultum, quod interdici 
suspendi vel exeommunicari non possint, per litteras apostolicas non 
facientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto 
huiusmodi mentionem. Dat. Avin. Xll kl. decembris a. septimo. 
Beg. 129, f. 252\ nr. 365. 

783. — 1S41 Noccmhcr :->(). Äri(/i/ou. 

Benedietus XII Virdunensi et Cathalaunensi et Lingonensi episcopis 
enarrat contenta in suis litteris confirmatoriis (nr. 778.) decano et 
capitulo Tullensi destinatis mandatque, qnatinus omnia et singula 
in dicta confirmatione contenta executioni debita demandantes fa- 
ciant ea iuxta tenorem confirmationis eiusdem ab utraque parte in- 
violabiliter observari, contradictores per censuram ecclesiasticam appel- 
latione postposita compescendo. 

Dudum pro parte dilectoruni . . . Dat. Avin. II kl. decembris 
a. septimo. 

• Beg. 120, f. 289\ nr. 444. 

784. — 1341 JJemnber ,24. Äcignox. 

Jacobus de Broa archidiaconus de Lunato in ecclesia Biterrensi vice- 
camerarius et thesaurarius domini pape testatur, »quod cum P. Moreti 
archidiaconus de Vico in eccl. Metensi et Raymundus de Valle aurea ca- 
nonicus Lingonensis teneantur et sint efficaciter camere d. n. pape obli- 
gati in quibusdam pecuniarum quantitatibus et propterea de mandato 
eiusdem camere fructus redditus et proventus beneficiorum suorum 
fuerint sequestrati, pro solvendo debito supradicto discretus vir dominus 
Stephanus Genesii officialis Lingonensis de fructibus prebendarum dic- 
torum dominorum Petri et Raymundi per ipsum perceptis ducentos flor. 
auri de Fiorentia per manus domini Johannis Gervasii presbiteri in exte- 
nuationem debiti camere d. pape die date presentium solvi fecit . . . 
Dat. Avin. die XXIIII raensis decembris ind. IX anno d. M. GCC.XLI. 
pont. . . . ao. .septimo. 

Oblig. et Sohlt. 18, f. 48^: Himüiter Intr. ex Exit. 191, f. 2(JK — 
Cf. Kirsch p. 142. 

785. — 1H41 Beccmbcr Hl. Arit/noit. 

Benedietus X.II episcopo Virdunensi mcindat, quatinuSy si per sum- 
mariam infonnafimam repererit esse veras qaerelas a FuJcone primicerio 



— 361 - 

rt (käthero camellano ecd. catfiedraUs Met. ac Älardo de Thyaeoart ca^ 
)miko eccL S. Salvatorh Met. in iusticianos et hurgenses Metetises pro- 
latas, gravamina illata revocari et statuta per histiekirios et burgeihs'es 
contra Uhertateni ecclesiastieam editn aholeri ae mlu.^te e.raeta persotÜH 
eeelesiastieis restltui faeiat. 

[Benedictus XII] episcopo Virdunensi. 

Temerarios eorum excessus . . . Sane dilectorum tiliorum Fulconis 
Bertrandi primicerii et Galtheri cancellarii maioris ac Alardi de Thya- 
coiirt canonici S. Salvatoris Metensium ecclesiarum querela gravis nuper 
nostro apostolatui patefecit, quod licet iurisdictio temporalis in civitate 
Metensi ad . . episcopum et ecclesiam Metensem ab antiquo pertinuerit 
et pertineat ac dictiis episcopus in festo puriticationis B. Marie vir- 
ginis singiilis annis tresdecim homines ad exercendum in ipsa civitate 
prefatam iurisdictionem temporalem, qui iusticiarii nuncupantur, habeat 
nominare ipsique sie nominati iurant et iurare consueverant in nomina- 
tione sua huiusmodi iusticiam cuilibet legaliter facere, iura Metensis 
ecclesie conservare ac iurisdictionem spiritualem nullatenus exercere, 
tarnen ipsi iusticiarii et burgenses civitatis eiusdeni dictam iurisdic- 
tionem spiritualem conculcare totaliter eorum pravis ausibus mo- 
lientes personas ecclesiasticas exemptas et non exemptas in causis 
spiritualibus seu spiritualibus annexis et etiam super personalibus 
actionibus et aliis ad forum ecclesiasticum spectantibus coram ipsis ad 
iudicium trahunt invitas, litigantes etiam in causis predictis coram iu- 
dicibus eeelesiastieis a litibus inchoatis contra clericos et laicos dicte 
civitatis et diocesis desistere per facti potentiam eorundem ac actores 
reis etiam pro manifesta offensa excommunicatis absolutionem sine 
aliqua satisfactione procurare impendi et coram ipsis iusticiariis in 
causis predictis respondere compellunt per violentiam et potentiam eo- 
rundem, personis quoque eeelesiastieis civitatis eiusdem in causis eorum 
et suarum ecclesiarum consilium auxilium et favorem ab hominibus 
dicte civitatis impendi prohibent, prout iusticiarii, qui nunc sunt, contra 
dicte ecclesie Metensis capitulum specialiter hoc f^erunt, ac canonicis 
Metensibus etiam in dignitatibus constitutis ceterisque personis eeele- 
siastieis tallias imponunt et ab eis exigunl sine causa: quodque, si 
aliqui nolint eas solvere et se velint ecclesiastica libertate tueri, tales 
a civitate et diocesi Metensi de facto banniunt et in sua fuga extra 
guardiam civitatis eiusdem ponunt, statuendo et preconizari publice 
faciendo, quod nullus eis victualia vel (juodcumque aliud vendat seu 
emat ab eis et quod, quicuinque tales oüenderet in personis vel rebus, 
nuUani emendam iusticie facere teneatur, sicut dicli iusticiarii, qui nunc 



— 3()2 — 

sunt, de dictis cancellario et Alardo feceruiit , propter que ipsi iusticiarii 
talia facientes diversas excommunicationum sententias in tales a sacris 
canonibus promulgatas incurrerunt. In domibus etiam capituli canoni- 
corum et personarum ecclesiasticarum civitatis predicte ad requisitionem 
laicoruni, presertim scabini et villici civitatis eiusdem custodes ponunt 
et intrant invitis personis ecclesiasticis supradictis earumque bona 
arrestant et astallant et scripturas et alia secreta negotia capituli ca- 
nonicorum ac personarum ecclesiasticarum predictorum scrutantur et 
publicant pro libitu voluntatis. Quodque cum olim primicerius et capi- 
tulum Metensis ecclesie una cum . . elemosinario monasterii Gor- 
ziensis Metensis diocesis Wirnetum dictum Noiron, Nicolaum Albrici 
quondam dicti Piedechaut, Johannem eins fratrem et Fulconem dictum 
Leriche cives Metenses super decimis per ipsos cives Metensi ecclesie 
ac monasterio predictis subtractis coram . . officiali Metensi convenis- 
sent ac ipsi quinque cives propter eorum manifestam contumaciam 
fuissent per eundem officialem excommunicati denunciati et aggravati, 
ipsi cives primicerium decanum et capitulum Metense ac elemosinarium 
predictos fecerunt coram dictis iusticiariis, qui nunc sunt, super hoc 
ad iudicium evocari et procuraverunt nulia satisfactione premissa per 
vim et metum ac eorum facti potentiam a dicta sententia se absolvi 
ac dictum primicerium, qui ius suum et dicte ecclesie prosequebatur 
viriliter, in octuaginta libris parvorum turonensium per dictos iusticia- 
rios, qui nunc sunt, sub aliis penis gravibus talliari: quam talliam 
consanguinei et amici dicti primicerii graviora eidem inferri per dictos 
cives et iusticiarios formidantes prefatis iusticiariis persolverunt. Kursus 
iusticiarii, qui tunc fuerunt, et burgenses Metenses in grave dampnum 
et preiudicium ecclesiarum et personarum ecclesiasticarum statuere te- 
meritate propria presumpserunt, quod census perpetui, qui ab ecclesiis 
et personis ecclesiasticis a clericis seu laicis dictarum civitatis et dio- 
cesis emptionis titulo vel alias acquiruntur, possint per dictos laicos 
redimi quandocumque, licet de emptis et acquisitis per seculares nichil super 
hoc duxerint ordinandum. Et nichilominus plurima statuta alia edide- 
runt in evidentem subversionem et destructionem notoriam ecclesiastice 
libertatis ipsaque statuta a personis ecclesiasticis per impositiones et 
extorsiones gravium penarum pecuniariarum et aliarum observari fa- 
ciunt contra canonicas sanctiones et alias iura iurisdictiones bona eccle- 
siarum et ecclesiasticarum personarum usurpant destruunt et occupant 
pro eorum libitu voluntatis. Prefati quoque iusticiarii in curia eorundem 
litteris autenticis prelatorum et officialium suorum super quibusvis 
negociis et rebus confeetis, que coram eis pro probationibus vel alias 



— 363 — 

producuntnr, nullam fidem adhibent nee tabelliones apostolicos et im- 
periales seil notarios ecclesiasticos ad aliquem actum officiorum exer- 
cendum coram eis admittunt, immo sub pena summersionis prohiberunt 
eisdem, ne coram eis ad exercendum eorum officium audeant comparere ; 
aliasque ipsi iusticiarii pro libito iudicant nuUum in eorum curia seu 
iudicio juris ordinem observando. Quare prefati primicerius cancellarius 
et Alardus nobis humiliter supplicarunt, ut super premissis oportunum 
adhibere remedium dignaremur. Nos igitur . . . frat^rnitati tue per 
apostolica scripta committimus et mandamus, (|uatinus de premissis 
oinuibus et singulis simpliciter et de piano sine strepitu et ügura 
iudicii te studeas auctoritate apostolica diligencius informare ac huius- 
modi gravamina, que dictis ecclesiis et personis ecclesiasticis propo- 
nuntur illata, vel illa ex eis, que per informationem huiusmodi vel alias 
irrogata repereris, necnon statuta quelibet per iusticiarios et burgenses 
predictos contra libertatem ecclesiasticam edita facias auctoritate apos- 
tolica revocari diclaque statuta de ipsorum iusticiariorum et civitatis 
capitularibus aboleri ac exacta a personis ecclesiasticis ipsis restitui 
cum effectu et nichilominus contra iusticiarios, qui nunc sunt, et 
burgenses prenominatos, quos per informationem eandem inveneris 
comniisisse fecisse aut attemptasse predicta vel aliqua ex eisdem, et 
alias pro premissis, prout de iure fuerit, previa racione (!) procedas, 
contradictores per censuram ecclesiasticam appellatione postposita com- 
pescendo. Testes autem de. Dat. Avin. II kl. ianuarii a. septimo. 

Reg. 129, f. 318, nr. 510. 

780. — 754V Fehruar 4. AüiynoK. 

Bcnedictus XII decano ecdesle Remeym>i mandat, (piaUnas Virdu- 
netwibus et offidalihm Johannls regis Boemie inhlheat sub excommunka- 
thnis et interdictl penis, ne (juid pendente Ute inter Virdiinenses et 
capituliim eeclesie Virdimensis e.xorta contra eplscopum et capUidum Vir- 
dunen.se attemptent et iani attemptata ah üs revocari faciat. 

[Benedictus XII | decano eeclesie Remensis. 
' Equitati convenire conspicimus . . . Nuper siquidem . . . (Cf. nr. 781.) 
. . . decano TuUensis et archidiacono Metensis ecclesiarum et cuidam 
alteri eorum in hac parte College . . . dedimus litteris in mandatis, 
ut . . . clericos consiliarios magistrum scabinum scabinos etc. peremp- 
torie citare curarent, ut ipsi . . . apud sedem apostolicam coram nobis 
comparare deberent . . . Demum per ipsum decanum Tullensem et 
officialem Metensem, cui prefatus archidiaconus [videlicet Metensis] in 
hac parte commiserat totaliter vices suas, informatione recepta super 
premissis et dictis clericis consiliariis magistro scabino scabinis 



— 364 - 

rectoribus decano iusticiariis et ceteris officialibus seeularibus ipsius civi- 
tatis [sc'dk-rt Virdimensis] ac universitate predicta [seil. Virdunensi] per 
eos citatis . . . ipsaque informatione ad sedem remissa, nos causam 
et negotium huiusmodi . . . Petro tit. S. Clementis presbitero cardinali 
ad instantiam primicerii decani et capituli ecclesie Virdunensis pre- 
dictorum audienda commisimus et sine debito termiuanda. Verum quia, 
sicut habet pro parte ipsorum primicerii decani et capituli eiusdem 
ecclesie Virdunensis expositio noviter facta, per magistrum scabinum 
consiliarios scabinos ... et universitatem predictos et nonnuUas sin- 
gulares personas civitatis eiusdem necnon officiales et gentes . . . 
Johannis regis Boemie illustris in favorem et auxilium ipsorum offi- 
cialium universitatis et singularium predictorum et eiusdem civitatis 
. . '. multe violentie rapine spolia turbationes molestie iniurie atque 
dampna contra dictos premicerium decanum et capitulum et singulares 
canonicos personas et ministros eiusdem ecclesie Virdunensis necnon 
bona et iura ipsorum post inchoatam informationem remissionem et 
citationes predictas per decanum TuUensem et ofücialem Metensem 
factas fuerunt temerarie attemptata et peiora et graviora etiam at- 
temptari presumuntur continue verisimiliter in futurum, nisi super 
hiis celeriter dietorum . . . temerariis ausibus occurratur .... nos 
igitur ■ . . . discretioni tue . . . mandamus, quatinus prefatis con- 
siliariis magistro scabino scabinis ... et universitati et singularibus 
personis dicte civitatis necnon ofticialibus et gentibus predictis auc- 
toritate nostra districtius inhibere procures sub excommunicationis 
in personas et interdicti in civitatem eandem necnon terras et loca, 
quorum regimini vel alias ipsi ofliciales dicti regis quomodolibet 
presunt, penis et sentenciis . . . ne ipsi consiliarii magister sca- 
binus scabini . . . gentes et officiales dicti regis, causa et negotio 
huiusmodi sie in curia Romana pendentibus, contra episcopum, qui se 
prosecutioni cause et negotii huiusmodi prefatis primicerio decano 
et capitulo pro suo iure adiunxit, necnon episcopatum suum ac pri- 
micerium decanum et capitulum singulares canonicos personas alias et 
ministros et homines eiusdem ecclesie Virdunensis necnon bona et iura 
ipsorum . . . attemptent . . . et nichilominus predicta . . . facias re- 
vocari emendari et ad debitum statum reduci, contradictores per cen- 
äuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo. . . . Dat. 
Avin. II nonas februarii a. octavo. 

Hey. 129, f. 368\ nr. 36. — mezler nr. 2118. 
787. — 1342 Februar 9. Av'tyuoii. 

Benedictus XII aholet nlnisum qiiendam in ccdesia cathedmll et in 
cüdesiis coUegicitis ac monasteriis civitatis et dioccsis Metensis vigentem, 



— 3()5 



</«of/, 67' quid ca])'dida ecclesiarum et conomüis motiasteriorum communiter 
statuerint, minor pars capihdi rcl conventus eontradicendo valeat id irri- 
fum facere. 

|Benedictus XIl] ad perpetuam rei memoria. 

Suscepte servitutis officium, . . Nuper siquidem ad apostolatus 
nostri pervenit auditum, quod in cathedrali Metensi et collegialis eccle- 
siis ac monasteriis civitatis et diocesis Metensis ab antiquo quedam 
perniciosa consuetudo seu abusus pocius inolevit, quod, cum dilecti 
filii capitula ecclesiarum et conventus monasteriorum eorundem cum 
ipsorum monasteriorum prelatis de negotiis et utilitate ecclesiarum 
et monasteriorum predictorum tractant capitulariter in communi et 
aliqua deliberant super illis, si unus vel plures singulares de ipsis 
capitulis et conventibus, minorem tamen partem capituli seu con- 
ventus, quorum sunt, facientes, voluntarie absque aliqua iusta causa 
hiis, que deliberata sunt, contradicant seu se opponant eisdem, 
taliter deliberata, quantumcunque commodum evidens ecclesiarum et 
monasteriorum ipsorum respiciant et honorem, non possunt nomine 
capitulorum seu conventuum ipsorum nee communibus sumptibus 
ecclesiarum et monasteriorum predictorum executioni mandari : ex quo 
sequitur, quod iusticiarii et alii officiales seculares et cives dicte civi- 
tatis in ipsis ecclesiis et monasteriis filios nepotes et consanguineos 
habentes, qui ordinationibus et tractatibus salubribus, qui pro comodo 
et conservatione ac defensione iurium et libertatum ecclesiarum et 
monasteriorum ipsorum fiunt, se frequenter opponunt et de contra- 
dictione ac oppositione huiusmodi confidentes bona et iura ecclesiarum 
et monasteriorum predictorum diripiunt occupant et invadunt et, quod 
deterius est, sicut fama publica, ymo infamia refert, potius libertatem 
ecclesiasticam opprimunt et conculcant. Volentes igitur super hiis . . . 
salubriter providere huiusmodi consuetudinem seu abusum de ecclesiis 
et monasteriis huiusmodi auctoritate apostolica tollimus et penitus 
abolemus, auctoritate statuentes eadem, ut quibuscumque statulis 
et aliis consuetudinibus ecclesiarum et monasteriorum contrariis 
etiam iuramento vel quavis alia firmitate vallatis nequaquam obstan- 
tibus, que in negotiis et tractatibus capitularibus ecclesiarum et mo- 
nasteriorum ipsorum imposterum peragendis per maiorem et saniorem 
partem capitulorum et conventuum predictorum fuerint ordinata, debeant 
per capitula et conventus predictos inviolabiliter observari, nisi per 
minorem partem aliquid rationabile in contrarium propositum fuerit 
et ostensum. NuUi ergo etc. Dat. Av.V idus februarii a. octavo. 

Beg. 12V, f. 351, l. cur. nr. 4. 



■m] 



SUPPLEMENTA. 



788 (3 a). — 129r, Jidi 28. Anagni. 

Bonifaeius VIII magistro et fratribus hospitalis S. Spiritus in Saxia 
de ürbe nunciat, quod ab omni iurisdictione ac dominio ordinariorum 
et aliarum ecclesiasticarum personarum eximit ac in ius et proprietatem 
B. Petri suscipit omnia et singula hospitalia membra ecclesias oratoria 
capellas domos ad prefatum hospitale S. Spiritus immediate vel mediate 
spectantia. — Singulatim enumerantur ibidem: In Lothoringia de No- 
voeastro de Tullo et de Valiicolore hospitalia cum eorum capellis: in 
regno Alamanie de Stefelt, de Wimpina, de Vienna, de Comundia, de 
Menuch, de Cratonia (Cracovia?) et S. Spiritus de Stetina hospitalia 
cum ecclesiis et capellis eornndem. 

In hospitali vestro . . . Dat. Anagnie V kl. augusti a. primo. 
lieg. 47, f. 129 {CXXXI) nr. 580. 

789 (4 a). — 1295 Sqdmihcr 20. Änmjni. 

Bonifaeius VIII archiepiscopo Treverensi et episcopo ac magistro 
Humberto de Bellavalle canonico Metensi mandat, quatinus omnes pe- 
cunie quantitates decime Alamanie pro Terre Sancte subsidio deputate 
iam coUectas exhiberi sibi ipsis faciant et persolvant certis merca- 
toribus camere apostolice, exceptis dumtaxat quatuor milibus marcha- 
rum argenti, quas assignavit nobiii viro Oddoni de Grandisono in 
recompensationem dampnorum, que is pertulit tempore infelicis exter- 
minii civitatis Acconensis pro defensione ipsius civitatis et circumia- 
centium partium. 

Cum dilectus filius . . . Dat. Anagnie XII kl. octobris a. primo. 

Beg. 47, f. 198\ nr, 818 {litt, curie nr. 131). — Faucon, Les Eegistres 
de Boniface VIII, nr. 826. 

790 (15 a). — 1296 Februar 4. Rom S. P. 

Bonifatius VIII Aurelianensi ecclesie vacanti per translationem 
P. ad ecclesiam Antisiodorensem providet de persona Ferrici prepositi 
eccl. S. Deodati Tüll. dioc. 

Romani pontificis ... Dat. Rome ap. S. P. II nonas februarii 
a. secundo. 

In margine additum: 

In e. m. scribitur sibi tanquam episcopo consecrato: Romani 
pontificis — usque : in episcopum et pastorem. Et subsequenter per . . . 



3()7 



M. Portuensem episcopum tibi fecimus munus consecrationis impendi 
. . . Dat. Rome ap. S. P. IUI kl. martii a. secundo. 

JReg. 48, f. 5\ nr. 23. — Digard, Les Begistres de Bonifuce VIII nr. 904. 

791 (15 b). — 1J296 Februar 27. Born. S. P. 

Conf. siipra nr. 790 (loa). 

*793 (24 a). — 1297' Januar 11. Rom. S. P. 

Bonifatius VIII archidiacono Metensi mandat, quatinus magistro 
et fratribus hospitalis S. Antonii Viennensis dioc. presidio efficacfs de- 
fensionis assistens non permittat eos contra indulta privilegiorum 
apostolice sedis ab aliquibiis iiidebite molestari, molestatores huiusmodi 
per censuram ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, 

Pium esse dinoscitur . . . Dat. Rome ap. S. P. III idus ianuarri 
p. n. a. secundo. ■ ' 

Wiesbaden. Ar eh. reg. Bossdorf • Höchst nr. 32. Or.memhr.am.plumbö. 

793 (28 a). — 1297 Mai IS. Bom. S. P. 

Bonifatius VIII reservat sue dispositioni omnia beneßcia vacatura 
per conseerationem Gerardi electi Metensis. 

Bonifatius episcopus servus servorum dei. Ad perpetuam rei 
memoriam 

Cum nuper dilectum filium Gerardum archidiaconum Brabantie in 
ecclesie Cameracensi electum Metensem . . . ecclesie Metensi in epi- 
scopum prefecerimus et pastorem, nos cupientes, ut canonicattts pre-= 
bende aliaque beneficia ecclesiastiea, que idem electus promocionis sue 
tempore in eadem Cameracensi et in quibuscumque aliis ecclesiis ob- 
tinebat, illis personis per providentie nostre Studium conferantur, per 
quas eisdem ecclesiis honor ac comodum valeat provenire, canonicatus 
prebendas et beneficia supradicta, quam primum per conseerationem 
ipsius electi vel per lapsum temporis de consecrandis episcopis aut alio 
modo vacare contigerit, donationi apostolice reservaraus . . . Datum 
Rome ap. S. P. III idus maii p. n. a. tertio. 

Or.cum filo serico et plumbo; in plica ad dexteramr de Setia de 
Curia; in dorso: R. Arch. Vat. Instrum. Miscellanea. 

794 (57 a). — 1300 September 10. Anagni. 

Bonifacius VIII cum Lodovico de Pictavia nato Aderaarii comitis 
Valentinensis capellano Francisci S. Marie in Cosmedin diaconi cardi- 
nalis decano Aniciensi dispensat, ut preter decanatum eccl. Aniciensis 



— 368 — 

unicum aliud ecclesiasticum beneficium cum cura seu personatum vel 
dignitatem licite recipere ac una cum predicto decanatu necnon et 
cum aliis beneficiis suis sine cura retinere valeat. 

Personam tuam generis nobilitate . . . Dat. Anagnie IUI idus 
septembris anno, sexto. 

Beg. 49, f. 32 1\ nr. 234. 

795 (79a). — 130S Mai 81. Amigni. 

Bonifacius VIII archiepiscopis episcopis etc. ducibus quoque mar- 
chionibus comitibus etc. populis communibus communitatibus universi- 
tatibus terrarum et locorum per Tarantasiensem Bisuntinensem Ebre- 
dunensem Aquensem Arelatensem Viennensem et Lugdunensem civitates 
et provincias, per totam Burgundiam Lothoringiam comitatum Bar- 
rensem etc. constitutis imperio et regno Romanorum de iure subiectis, 
qui iuramentum fidelitatis seu vassallagia vel alia prestiterunt in preiu- 
dicium predictorum imperii et regni et Alberli regis Romanorum, 
nunciat, quod eos ab omni iuramentorum vinculo absolvit et totaliter 
relaxat. ' 

Dat. Anagnie II kl. iunii a. nono. 

Potthast 252r,3. 

796 (99a). — 1304 Juli 11. [Toni.] 

Petrus Hautebruce et Gerardus Boifners cives et campsores Tullen- 
ses declaränt välorem monetarum qiiarunäem in Lothar ingia usitatarum. 

In nomine domini. Amen. 

Anno ab incarnatione eiusdem millesimo tricentesimo quarto un- 
decima die mensis iulii indictione secunda pontificatus sanctissimi patris 
et domini nostri domini Benedicti pape undecimi anno primo in pre- 
sentia mei notarii et testium infrascriptorum ad hoc specialiter voca- 
torum et rogatorum Petrus dictus Hautebruce et Gerardus dictus 
Boifners cives et scampsores Tullenses super • infrascriptis requisiti 
matura deliberatione prehabita dixerunt et in veritate asseruerunt, 
quod nunc temporis, videlicet die confectionis presentis publici instru- 
menti, parvus florenus auri quatuordecim solidorum forcium duplicum 
dictorum Gallice nantois [iorum] monete regis. Francie, et singuli duodecim 
Tullenses ad ensem de moneta illustris principis ducis Lothoringie et 
marchionis decem et novem nantoisiorum, et singuli duodecim Tullen- 
ses de moneta reverendi in Christo patris Johannis dei gracia TuUen- 
sis episcopi decem et septem nantoisiorum cum obolo valoris sunt in 
civitate et scambio TuUensi; et quod communiter cursum huiusmodi 



— 369 — 

in civitate et scanibio Tullensi predictis obtinent monete antedicte. Ex 

quorum civium et scarabsoriim assertione hoc presens publicum instru- 

mentum confectum est. 

Actum anno die mense indictione et pontiücatu predictis, horam 

circa tertiam, presentibus venerabilibus viris domino Joiianne archi- 

dyacono de Vezago et Renaldo eius fratre canonico, Martino vicario in 

ecclesia Tullensi, Johanne de Saltris clerico notario cnrie TuUensis et 

quampluribus aliis testibus ad hoc vocatis et rogatis. 

..,. , , Et ego Colinus Gobini quondam de Tullo cle- 

(Siqmim notar.) . . 

ricus Sacra imperiah auctoritate notarius . .'. 

Arch. Vatic. Instrumenta Miscellanea. — Or. membr. 

797 (99 b). — m)4 Jidl 2^. Metz. 

Gobertus decanus et Albricus archidiaconus de Marsallo subcollec- 
tores coram Johanne de Calona preposito Ariensi Morinensis dioc. 
coUectore unico seu executore super decima nuper imposita in Metensi 
Virdunensi Tullensi Leodiensi et Cameracensi diocesibus, ea tamen parte 
Gameracensis diocesis, que est in regno Francie constituta, dumtaxat ex- 
cepta, deputato in aula domus magistri Albrici archidiaconi reddunt 
rationem de pecuniis in civitate et dioc. Met. pro duobas annis primis 
et pro primo termino anni tertii receptis, presentibus testibus Guidone 
dicto de Mirabello canonico Metensi, Symone presbitero curato eccl, 
parrochialis S. Simplicii Met., Andrea perpetuo capellano de Hamskeska 
Morinensis dioc, capellano dicti prepositi, Jacobo presbitero capellano 
dicti magistri Albrici archidiaconi, Johanne dicto de Agro clerico curie 
Metensis, Martino dicto de Trecis, Johanne dicto de Raigecourt domicello 
dicti magistri Albrici archidiaconi: 

»hl civitate et dyocesi Metensi receperant ... ad summam trium 
mililim et nonagentarum seu novem centum et quadraginta librarum 

duodecim solidorum turonensium parvorum nigrorum ^) et qua- 

tuor librarum cum dimidia Tullensi. Ac fuit computatum et repertum, 
quod de dictis pecuniarum summis prefati domini decanus et archi- 
diaconus subcollectores assignaverant . . . Claro Savangaci (V) civi et 
mercatori Florentino de societate Spinorum de Florentia camere domini 
pape mercatorum procuratorum domini prepositi predicti mille et du- 
centas et quinquaginta libras turonensium parvorum nigrorum, prout 
apparebat per litteras sigillatas sigillo curie Metensis. Item computatum 
fuit et extitit repertum, quod dicti subcollectores de eisdem pecuniarum 

') ülegihüe. 

24 



— 370 — 

summis, quas, ut predicitur, receperant assignaverant et deliberaverant 
mercatoribus de societate Circulorum septingentas seu septem centum 
libras tiironensium parvonira nigrorum et dicto domino preposito 
Ariensi ducentas et quadraginta libras turonensiuin parvorum nigrorum 
et quatuor libras cum dimidia Tullensi. Kern computatum fuit et re- 
pertum, quod predicti subcoUectores expenderant pro negotio et expe- 
ditione negotii eiusdem decime C. et LX. libras et C. sol. et II. den. 
turonensium parvorum nigrorum. Et sie . . . postremo repertum ex- 
titit . . . quod penes eosdem subcoUectores predictos remanebant in 
universo . . . tam in pecunia quam sub pignoribus .M, quingente seu 
quinque .C. et octuaginta seu quatuor viginti et quinque libras et qua- 
tuor sol. turonensium parvorum nigrorum tribus denariis minus. . .« 

Imertmn in instrum. notarile dahim »Perusii in domo Nucü domini 
Egidii militis de Perubio, quam habitat dominus Johannes de Calona 
prepositus Ariensis« (/. ;?0. m.fehr. a. 1303. — Arcli. vat. Instr. mlseell. 

798 (116 a). — 1306 Juni ;U. Bordeaux. 

Clemens V decano et thesaurario ae cantori ecel. S. Stephani de 
Sarbourch mandat, quatinus Johanni Albuchonis de Marsallo pauperi 
clerico provideant de aliquo beneficio eeclesiastico consueto ab olim 
clericis secularibus assignari spectanti communiter vel divisim ad dis- 
positionem abbatis et conventus monasterii Gorziensis, cuius redditus 
sexaginta librarum turonensium parvorum secundum taxationem decime 
valorem annuum non excedunt. 

Dum conditiones et merita . . . Dat. Burdegalis VIII kl. iulii a. primo. 
Arch. vat. Instr. misceU. — Or. memhr. del. plumbo. 

799 (122 a). — 1306 Novemher 28. Bordeaux. 

Clemens V indulget Ludovico [de Pictavia] electo Vivariensi, ut 
ab archiepiscopo Viennensi metropolitano vel quovis alio antistite ad 
tam minores quam omnes sacros ordines ac demum adscitis duobus 
vel tribus episcopis munus consecrationis eidem impendi possit.. 

Cum nuper de fratrum . . . Dat. Burdegalis IUI kl. decembris 
a. secundo. 

Beg. 54, f. 98, nr. 1; Meg. Clem. V, nr. 1513. 

800 (136 a). — 1308 Jtdi 22. Poiüers. 

Clemens V Guillelmo de Claromonte canonico Lugdunensi indulget, 
ut insistens scolasticis disciplinis, possit usque ad triennium, quin resi- 
deat, percipere integre, quotidianis distributionibus dumtaxat execeptis. 



— 371 — 

fructus prebendarum, quas obtinet in Lugdunensi Viennensi et Metensi 
eccl., quarum existit canonicus. 

Volentes personam tuam . . . Dat. ut supra (= Pictavis XI kl. 
äugusti a. tercio.) 

Beg. 55, f. 109, m: 55S; Reg. Gl. V, 2911. 

801 (I40a). — 130S OrtoherSl. Apiid LaHrrum mtmtem prope 
Banlegalas. 

Clemens V cum Odoardo comite Barensi et Maria nata quondam 
Koberti ducis Burgundie ac Agnetis relicte ipsius ducis filie quondam 
Beati Ludovici regis Francie consideratione eiusdem Agnetis dispensat, 
ut valeant matrimonium inter quondam Robertum ac Theobaldum 
episcopum Leodiensem et Johannem de Barro militem Odoardi patruos 
iam concordatum contrahere, non obstante quod ambo ex uno latere 
in quarto, ex altero Odoardus in quarto, Maria in tertio consanguini- 
tatis gradibus invicem attingunt. 

Cum summus pontifex . . . Dat. apud Laureum-montem prope 
Burdegalas II kl. novembris a, tercio. 

Reg. 55, f. 176, nr. 865; Reg. Cl. V, 3246. 

*802 (145 a). — 130!) Juni 12. Ävignon. 

Clemens V abbat i monasterii de S. Theobaldo Metensis dioc. 
mandat, quatinus ea, que de bonis domus S. Antonii de Rostorph ord. 
S. Augustini Magunt. dioc. per concessiones illicitas alienata invenerit, ad 
ins et proprietatem eiusdem domus legitime revocare procuret. 

Ad audientiam nostram pervenit . . . Dat. Avinione II idus iunii 
p. n. a. quarto. 

Wiesbaden. Ar eh. reg. Rossdorf -Höchst nr. 42. Or. m. amisso plmn'bo. 
In plica od dexteram : C. de Setia. 

803 (147 a). — 1309 Juni 26. Avignmi. 

Clemens V decano S. Gengulphi et scolastico S. Stephani TuUensis 
ac thesaurario S. Stephani Metensis eccl. mandat, quatinus Johanni nato 
Hectoris de LamouUey militis clerico Treverensi conferant, si eam va- 
care repererint, parrochialem ecclesiam de Amella Virdun. dioc. spec- 
tantem ad collationem abbatis et conventus Gorziensis. 

Meritis dilecti filii . . . Dat. Avin. VI kl. iulii a. quarto. 

Reg. 56, f. 186'; Reg. Cl. V, 4707. 

24* 



— 372 — 

804 (170a). — 1310 Aiiffud is. In prioratu de GmuscUo. 
Clemens V Ade abbati monasterii Gorziensis concedit facullatem 

ad sua et sui monasterii negotia apud sedem apostolicam expedienda 
contrahendi mutuom usque ad summam qiiinque milium florenorum 
suo et monasterii sui nomine. 

Ex parte tua . . . Dat. in prioratu de Grausello ut supra (= XV 
kl. septembris a. quinto). 

Beg. 57, f. 217, nr. 878; Beg. CA. V, G044. 

805 (186a). — 131^ Fchrnar 27. Viennv. 
[Clemens V] Petro episcopo Cameracensi. 

Intellecto dudum, quod mercatores de Riccardorum Bettorum et 
Cardelinorum de Luca, Pulicam Fliscobaldorum et Mazorum de Flo- 
rentia et Maioris Tabiile Senensis, Amannatorum de Pistorio et Gro- 
zelloriim de Montepesulano societatibus et nonnuUi alii mercatores, dum 
adhuc societates ipsorum in sui status integritate manerent, quam- 
plures et magnas pecuniarum summas de pecunia Romane ecclesie 
temporibus diversis receperant et adhuc detinentes easdem illas camere 
ipsius Romane ecclesie non curabant, prout etiam nee adhuc curant, 
restituere, ut tenentur ; quodque nonnuUi episcopi et alie persone eccle- 
siastice, exempte et non exempte, necnon magnates duces comites co- 
mitisse barones milites nobiles cives burgenses mercatores et alii 
quamplures laici regni Francie ac diversorum ducatuum comitatuum et 
terrarum necnon. . Brabantie et . . Lothoringie duces . . Hannonie . . 
HoUandie et . . Barensis comites vtc eisdem mercatoribus et socie- 
tatibus in pluribus pejcuniarum quantitatibus tenebantur, sicut adhuc 
teneri noscuntur, nee posset de bonis dictorum mercatorum, unde alias 
ipsi ecclesie satisfieri valeret de huiusmodi pecuniis, repperiri, dilectis 
filiis magistris Bernardo de Montelenardo rectori de Carvis et de 
Montecentone et Aycardo Barbe canonico S. Verani de Jargolio Catur- 
censis et Aurelianensis dioc. ecclesiarum dedimus ... in mandatis, 
ut . . . predictos omnes et quosvis alios, quos in dictis partibus in 
aliquibus pecuniarum summis mercatoribus antedictis . . . obligatos esse 
constaret eisdem, ... ad solvendum et restituendum quantitates easdem 
ecclesie supradicte . . . compellere procurarent. . . Dat. Vienne IUI kl. 
martii a. septimo. 

Beg. 59, f. 20\ nr. 77; Beg. Cl. V, 7700. 

806 (212 a). — 1313 Mär- 30. Ävignon. 

Clemens V cum nobili viro Joffrido nato Frederici comitis de 
Lungnen (Lemingcn) et Agnete nata nobilis viri Ottonis domini de 



I 



— 373 — 

Otjselöleyn (Och.sfnisfcii/), qui, etsi quarlo consaiiguinitatis gradu invicem 
erarit eoniuiicti, sponsalia et deinde matrimonium contraxerunt, consi- 
deratione Henrici Romanorum imperatoris, cuius curie magister existit 
•loffridus, dispensat, ut in matrimonio sie contraclo valeant remanere, 
prolem ex eodem matrimonio susceptam et suscipiendam legitimam 
nunciando. 

Cum summus pontifex. . . Dat. Avin. III kl. aprilis a. octavo. 

Beg. 00, f. 142, nr. 442; Reg. Cl. V, 9436. 

807 (219 a). — VHS Odober :<!. In prior ata de (iraüsello. 
Clemens V magistro Galhardo de Granholio confert eccl. Leo- 

diensis canonicatum, prebendam vero eidem reservat, non obstante 
quod clericus chori ecclesie Agennensis existit et in eccl. S. Bartholomei 
Paduana clericatum et perpetuum beneücium ac parrochialem eccl, 
S. Martini de Vico Met. dioc. obtinet. 

Litterarum scientia, morum decor. . . Dat. in prioratu de Grau- 
sello etc. VI nonas octobris a. octavo. 

Reg. 00, f. 213, nr. 064 ; Reg. Cl. V. 9717. 

808 (325 a). — 131G Septemher 0. Lyon. 

Johannes XXII abbat! S. Felicis Valentinensis et sacristae secu- 
laris ecclesie de Romanis Viennensis dioc. ac Francisco de Balma ca- 
nonico Viennensis eccl. mandat, quatinus ab Henrico Dalphini recipiant 
liberam resignationem canonicatus et prepositure eccl. S. Justi Lugdu- 
nensis eosque conferant Guillermo de Malac canonico Viennensi, pro 
quo nobilis vir Johannes Dalphini suppUcat. 

Cum sicut accepimus . . . Dat. Lugduni VIII idus septembris 
p. n. a. primo 

Reg. 04, f. 1^3, nr. 1522. 

809 (226 a). — ISW Septemher 7. Lyon. 

Johannes XXII magistro B'eliciano de Asisio consideratione Jacobi 
de Columpna diaconi cardinalis pro capellano et phisico suo suppli- 
cantis confert eccl. Met. canonicatum, prebendam vero reservat, non 
obstante, quod is prioratum secularis ecclesie S. Cristofori de Arnata 
Tudertine dioc. et canonicatum et prebendam in eccl. Nucerina obtinet. 

Apostolice sedis circumspecta . . . Dat. Lugduni VII idus sep- 
tembris a. primo. 



— 374 — 

In e. 111. abbati monasterii S. Arnulli extra muros Met. et Gerardo 
de Aceyo Tüll, ac Guidoni de Velletro Belvacensis eccl. canonicis. 

Reg. 63, f. 183, nr. 56s. 

81 (339 a). — 13 K; Odohcr cS. Aviynon. 

Johannes XXH magistro Albrico de Metis iitriusque iuris pro- 
fessori confert eccl. Met. caiionicatiim, prebendam vero et dignitatem 
seil personatum vel officium cum cura vel sine cura iu eadem eccl. 
ei reservat. 

Litterarum scientia. vite . . . Dat. Avin. VIII idus octobris a primo. 

In e. m. abbati monasterii S. Simphoriani et priori S. Vincentii 
extra muros Metenses ac Bosolo de Parma canonico Tornacensi ca- 
pellano apostolice sedis et litterarum apostolicarum scriptori. 

Eeg. 63, f. 218, nr. 677. 

811 (281a). — 131ö Octoher KL [Ävignon.J 

Prima solutio de parte servicii domini P>iderici episcopi Traieo- 
tensis. 

Item anno quo supra |1318| die XVI mensis octobris domi- 
nus Fredericus episcopus Traiectensis solvit pro parte sui communis 
servicii coUegio XXVI dominorum cardinalium contingentis M üor. aiiri 
per manus magistrorum Girardi de Xantis canonici S. Johannis Leo- 
diensis et Addulfi de Valtlar canonici ecclesie Davantriensis . . . cuius 
obligatio facta fuit a. dni. M Iir XVII die XXIX mensis novembris . . . 

Obl. et Sol. 3, f. 42 K 

81S (SSlb). — 1318 Octoher 17. [Avignon.] 
Quitacio communis servicii episcopi Traiectensis. 
Facta fuit ((uitacio domino Frederico episcopo Traiectensi de 
M florenis auri pro parte sui communis servicii solutis camere per 
manus dominorum Gerardi de Xanctis Leodiensis et Adulphi de Wul- 
flare Davantriensis eccl. canonicorum. Dat. Av. die XVII mensis oc- 
tobris anno (1318) indict. (I) et pont. predictis. 

0hl. et Hol. 5 (311), f. 83. 

813 (S85a). — 13;^! Juli U. Avhjnm. 
Guigo Dalphinus Viennensis primogenitus et heres universalis 
quondam Johannis Dalphini Viennensis comitis Albani dominique de 



— 375 — 

Tiirre et baronie Montisalbatii et Huinbertus Dalpliini t'raler Güi- 
gonis lieres pro parte dicti Johannis existentes in presencia Jo- 
hannis XXII una cum Henrico Dalphini electo Metensi tutore heredum 
ipsorum ac Daiphinatum et baroniam Montisalbani regente recogno- 
scimt et confitentur se tenere in feudum a domino papa et Romana 
ecclesia duas partes castri Ruppis — acute, item dominium Castri Podii 
Hugonis etc. 

In nomine domini amen. Anno a nativitate eiusdem M. CCCXXI. 
videlicet die nona mensis iulii indictione quarta . . . 

Arck. rat. Instr. miscell. — Instr. notarile memhr. 



814 (345a). — 75^i Noceniber S. Äv'iynon. 

Johannes XXII Henrico electo Metensi, qui pape scripserat sibi 
cordi esse pacis reformationem inter B. (!) Secilie regem et Ph. de Sa- 
baudia, respondet se putare ad predicta tractandum esse expediens, ut 
Philippus tales procuratores constitueret, qui forent pacis huiusmodi 
zelatores. 

Ex hiis que nobis . . . Dat. Avin. III nonas novembris a. sexto. 
Reg. 111, f. 77\ nr. 395. 

815 (849 a) — i5^^ 3Iär^ 8. Avkjnm. 

Gasbertus Massiliensis episcopus domini pape camerarius super 
(juibusdam negotiis cameram pape tangentibus cum Johanne dicto de 
Deicustodia clerico Tüll. dioc. Aureliani studiis insistente informari vo- 
lens mandat officiali Aurelianensi vel eins locum tenenti, quatinus 
Johannem citare curent, ut infra viginti dierum spacium compareat 
coram Gasberto. 

Super quibusdam negotiis . . . Dat. Avin. sub sigillo nostro die 
octava mensis martii anno . . . MCCCXXII . . . 

Ar dl. vat. Itistr. miscell. — Or. membr. sigillo del. 



816 (365 a). — 1S2S Januar 18. Aiüymm. 

[Johannes XXIIJ Molismensis et S. Stephani de Divione Lingo- 
nensis dioc. monasterium abbatibus. 

Sua nobis venerabilis frater noster Ludoviciis episcopus Lingo- 
nensis gravi conquestione monstravit, quod . . . decanus et capitulum 



— 376 — 

ecclesie Lingonensis de bonis fructibus redditibus et proventibus epis- 
eopatus Lingonensis, que dudum tempore vacationis ipsius ecclesie . . . 
übvenerunt seu percepta vel per episcopum ipsum dimissa fuerant, 
quorum predicti decanus et eapitulum ädministrationem gesserunt, 
rationem prefato nunc episcopo, quamvis legitime pluries requisiti, 
reddere contradieunt .... Quocirca discretioni vestre . . . mandamus, 
quatinus . . . prefatos decanum et eapitulum peremptorie citare curetis, 
ut infra triginta dierum spatium post citationem huiusmodi immediate 
sequentium per responsalem ydoneum . . . apostolico conspectui se 
presentent, eidem episcopo de predictis omnibus et singulis rationem 
legitimam reddituri . . . Dat. Avin. XV kl. februarii a. septimo. 

Heg. 111, f. 403\ nr. 1695. 



817 (365 b). — 13;^8 Januar i.*y. Ävlgnon. 

[Johannes XXII | eisdem iudicibus [ac in nr. 817 immediate pre- 
cedente]. , 

Ex gravi conquestione . . . Ludovici episcopi Lingonensis ad nostram 
noveritis audientiam pervenisse, qiiod licet dudum nos periculosis scan- 
dalis, que pretextu cuiusdam questionis suborte inter ipsum episcopum 
ex parte una et . . . decanum et eapitulum ecclesie Lingonensis ex 
altera contingere M verisimiliter timebantur, obviare . . . cupientes, ne 
partes predicte sibi invicem offensiones violentias aut iniurias inferre 
presumerent dicta questione durante, duxerimus in consistorio prefatis 
partibus prohibendum expresse, tamen . . . Henricus de Salmis cano- 
nicus Lingonensis . . . adhuc ipsa queslione pendente officiali in cri- 
minalibus curie dicti episcopi adeo minas feroces inferre presumpsit, 
quod idem officialis sui offlcii administratione deserta dictis minis 
perterritus illud resumere postmodum recusavit. . . . Discretioni 
vestre . . . mandamus, quatinus, si vobis . . . constiterit de predictis, 
eundem Henricum . . . inducatis, ut minas predictas et quecumque 
alia per ipsum contra huiusmodi prohibitionem nostram presumpta re- 
vocet cum effectu, et nichilominus ipsum perhemptorie citare curetis, 
ut infra triginta dierum spatium post citacionem predictam . . . aposto- 
lico conspectui personaliter se presentet pro demeritis recepturus et 
alias mandatis et beneplacitis apostolicis pariturus. . . Dat. ut supra 
(— Avin. XV kl. februarii a. septimo). 
iieg. 111, f. 404, nr. 1696. 



^) contigeret ins. 



377 



SIS (8f»0a). — 13^3 Ewlc Juli^). [Arhjumi.l 
Johannes XXII electo Metensi destinat litleras, quibus eidem 
sjgnificat se miranter et displicenter audire, Henricum treugas in- 
fringere satagentem ad offensionera partis alterius et presertim Petri 
archiepiscopi Lugdunensis nepotis Amedei comitis Sabaudie se pre- 
parare, eumque hortatur, quatinus attendens inter alia, quid eum et 
eius statum deeeat quidve expediat, treugas predictas observare studeat. 
Novit tua discretio ... 

Beo. 111, f. 203\ nr. 883. 

S19 (401 a). — 13^3 Decemhir 31. Äcigmm. 

Johannes XXII Agneti filie quondam Ludovici regis Francie du- 
cisse Burgundie, que papam rogaverat, ut Eduardum comitem Sa- 
baudie et Guidonem Delfinum Viennensem ad faciendam pacem et 
concordiam adhortaretur, respondet se eosdem adhortaturum esse : ipsa 
iuxta posse insistat apud dictos nobiles, quod huiusnnodi adhortatio re- 
periat eosdem nobiles affabiles. 

Per litteras nobilitatis tue. . . Dat. Avinione II kl. ianuarii a. octavo. 

Reg. 112, ps. II, f. 8\ nr. 53H. 



S30 (510a). — iö'4?6' Deeeniher M. Homhury. 

Bertrandu^s de Vaesco abhas S. Arnulfi corani Liideoko cpi.scopo 
Met. prostat iuramentum fidditatis a papa pre.scriptnm. 

In nomine domini amen. Per hoc presens publicum instrumentum 
cunctis appareat evidenter, quod anno incarnationis eiusdem millesimo 
trecentesimo vicesimo sexto, videlicet die mercurii in vigilia nativitatis 
domini in presentia mei notarii et testium infrascriptorum, cum reve- 
rendus in Christo pater dominus Ludovicus de Pictavia provisione di- 
vina Metensis episcopus, vacante monasterio S. Arnulphi extra muros 
civitatis Metensis ordinis S Benedicti per Uberam resignationem reli- 
giös! viri fratris Alberti olim abbatis eiusdem monasterii, auctoritate 
apostolica providisset eidem monasterio de abbate, videlicet de reli- 
gioso viro fratre Bertrando de Vaesco monacho professo et in sacris 
ordinibus constituto monasterii S. Martini Glandariensis ordinis S. Be- 
nedicti Metensis dyocesis, et iam idem frater Bertrandus provisioni de 
se facte consensisset, idem dominus episcopus confestim post consensum 



V 



Immediate ]Ji-ecedit II Id. augusti a. VII, Sequilar III M. augusti a. 



VH. 



— 378 — 

predictum ab ipso fralre Berlrando electo abbate conlirmatoprestilmu 
iuramentum recepit super saiicta dei evangelia per eum manu tacta 
sub forma, que sequitur infrascripta et quam idem dominus episcopus 
reeeperat sub bulla a domino nostro papa ^). Forma vero iuramenti 
talis est : 

Ego Bertrandus de Vaesco aljbas monasterii S. Arnulphi extra 
muros Metenses ordinis S. Benedicti ab hac hora inantea fidelis et 
obediens ero B. Petro sancteque apostolice Romane ecclesie et domino 
meo domino Johanni pape XXll suiscjue successoribus canonice in- 
trantibus. Non ero in consilio auxilio aut consensu vel facto, ut vitam 
perdant aut membrum vel capiantur mala captione; consilium vero, 
quod michi credituri sunt per se aut per nuncios suos sive per litteras, 
ad eorum daiiipnum nemini pandam. Papatum Romaimm et regalia 
S. Petri adiutor eis ero ad retinendum et deffendendum salvo meo 
ordine contra omnem hominem. Legatum apostolice sedis in eundo 
et redeundo honorifice pertractabo et in suis necessitatibus adiuvabo. 
Vocatus ad synodum veniam, nisi impeditus fiiero canonica prepe- 
ditione. Apostolorum limina singulis bienniis aut per rae aut per 
meum nuncium visitabo, nisi apostolica absolvar licentia. Posses- 
siones vero ad meum monasterium pertinentes non vendam neque do- 
nabo neque impignorabo neque de novo infeudabo vel alio modo alie- 
nabo inconsulto Romano pontiüce, Sic me deus adiuvet et hec sancta 
dei evangelia. 

Quo iuramento prestito per eundem abbatem electum per dictum 
dominum episcopum recepto iuxta mandatum apostolicum, ut asserit, 
sibi factum petiit, de prestitione^) iuramenti huiusmodi et dictus abbas 
electus concessit sibi fieri publicum instrumentum mittendum diclo 
domino nostro pape per me publicum notarium infrascriptum. Acta 
sunt hec in fortalicio castri de Hombourch Metensis dyocesis et in ca- 
pella eiusdem castri testibus presentibus ad hoc vocatis et rogatis ve- 
nerabili patre in Christo domino Petro dei gratia abbate Saonensi, 
viris venerabilibus et discretis domino Albrico archidiacono Metensi 
iuris utriusque professore, Hugone Ademarii archidiacono TuUensi, 
Guillelmo de Satagneyo decano ecclesie collegiate S. Machuti de Barro 
super Albam, Armando de Combis Lingonensis et Vivariensis eccle- 
siarum canonico, Guillelmo Aynardi decano christianitatis Dyvionensis, 
Hugone Seutre rectore ecclesie S. Audeoli de Berco Vivariensis dyocesis 
et me Petro Boveti de Barcellona Valentinensis dyocesis auctoritate 



') Conf. nr. 496. 

*) dictus episcopus supplendtim est. 



— 379 — 

imperiali publico notario, qui predictis omnibus interfui et ad requi- 
sitionem dicti domini episcopi predicta omnia scripsi manu propria et 
in fornnam publicam reddegi signoque meo, quo utor in instrumentis 
publicis, consignari rogatus. 

Anh. vat. Instr, miscell. — Instr. notarile or. memhr. 

821 (042a). — 1331 Fehntar iL Aciynon. 

Joh. XXII Johanni Heremite presbitero Metensi reservat bene- 
licium ecclesiasticum cum cura vel sine cura ad dispositionem episcopi et 
decani et capituli Metensis commiiniter vel divisim pertinens, cuius fructus, 
si cum cura, quinquaginta, si vero sine cura fuerit, triginla librarum tu- 
ronensium parvorum secundum taxationem decime valorem annuum 
non excedunt, non obstante quod quoddam perpetuum beneficium eccle- 
siasticum prebenda seu Stipendium elemosinarie ecclesie Metensis 
volgariter nuncupatum obtinet. 

Probitatis tue merita . . . Dat. Avin. V idus februarii a. quinto- 
decimo. 

Reg. 97, nr. 882. 



— 880 — 

INDEX 

LOCORUM ET PERSONARUM. 

Auetore Dr. Fr. Grimme. 



Abbrev. A. = Arrondissement. arehidiac. = archidiaconus. archiepisc. = 
archiepiscopus. can. = canonieus. capell. = capellanus. cardin. = 
cardinalis. civ. = civis. dep. = Departement, diac. = diaconus. 
dict. = dictus. dioc. = diocesis. dorn. = dominus, eccles. = ecclesia. 
episc. = episcopus. Gorz. = Gorziensis. Met. = Metensis. mon. = 
monachus. monast. = monasterium. parroch. = parrochialis. prepos. = 
prepositus. presb. = presbiter. Tüll. = TuUensis. Trevir. = Trevirensis. 
Virdun. = Virdunensis. v. = vide. 



A. 

Abbatisvilla (Abbeville, dep. Somme) 
Morinensis dioc. 
eccles. St. Eufraudi 
can. Tirrius de St. Quintino 144. 
Abrincensis (Avranches, dep. Manche) 
archidiaconus 689. 
can. Guillelmus Pinchon 495. 
Acconensis (St- Jean d'Acre, Syrien) 

civitas 789. 
Aceyo v. Asceyo. 

Acquarellis, Marcus de — , de Flo-^ 
rentia, can. St. Leodegarii de Marsallo,' 
can. et scolasticus Met. (50.3. 604. 
Actringa v. Antringa. 
Ademarii, Hugo, arehidiac. Tüll. 820. 
St. Agathe, Bernardus diac. cardin. — 
abbas de Castrosorum Burgensis, pre- 
pos. Leodiensis, arehidiac. Talavarie 
Toletane et de Vico Met. dioc. 502. 
V. Garvo. 
Agenensis {Agen, dep. Lot-et-Ga rönne) 
dioces. 207. 248. 

clericus chori : Galhardus de 
Granholio 807 
Monast. St. Gapsarii 
prior 499. 



Agennensis v. Agenensis. 
St. Agerici (St. Amj, dep. Meuse, 
A. Verdun) monast. St. Benedicti abbas 
278. 
Agro, .Johannes dict. de — , clericus 

curie Met. 797. 
Aisiert, Joffridus dict. — can. et can- 
cellarius Met. 64. 83. 87. 155. 237. 417. 
Aix (Esch a. Sauer, Luxemburg) 

Johannes dict. de — can. Met. 51. 

219. 
Petrus dict. de — can. Met., ca- 
pellanus St. Michaelis in Luccem- 
burgh, rector eccl. in Keyle 130. 
132. V. Luccenburgensis. 
Aixe V. Aix. 
Alamanni, Odo, arehidiac. de Sar- 

burch, can. Viennensis 207. 207 a. 
Alamania 108. 152. 165. 209. 261. 
288. 324. 328. .360. 397. 398. 667. 
788. 789. 
Alba iluvius {Aube) 820. 
Albanensis (Montauban, dep. Tarn-et- 
Garonne) 
dominus 300. 
episc. Gaucelinus 780. 

Vitalis 361. 
hospitium ,300. 



381 



Alberonni, Johannes, civis Met. 81. 
Sarieta, soror eius 81. 
Petrus, 768. 

uxor: Abelonna de Vielerlingen 
7fi8. 
Alberti, Galterus, magister, can. Mot. 

546. 
Albi, Petrus, can. (lonstantiensis et 

Carnotensis 236. 256. 
Albiensis {Alby, dep. Tarn) ecclesiae 
prepos. 178. 

can. Bernardus Betto 582. 
> Bernardus de Camiaco 518. 
Albuchonis, Johannes — de Marsallo, 

clericus 798. 
Alemannia v. Alamania. 
li Alemans, Johannes, monach. Gor- 

ziens. 14;}. 
Alencourt (Alaincourt, Kr. Clwtean- 
Salins) 

Johannes de — 650 
fil Balduinus, can. St. Salvatoris 
Met. 650. 
A 1 e s p a c h (Alshach b. Kaisersberg, 
O.-Elsass), monasterium ord. St. Cläre, 
Basiliens. dioc. 19. 
AI lern ante {AUemant, dep. Marne, 
A. Eptrnay) 
Johannes de — , can. Silvanectens. 
magister 434. 
Alta in dioc. Belvacensi 

prior de St. Chrysoforo 20. v. Halata. 
Alta Silva {Haute- Seille, dep. Meurthe- 
et-Moselle), monast. Cisterc. ord. 
Tüll. dioc. 341 
abbas et conventus 341. 
Alta villa (HauteviUe, dep. HaiUe- 
Saone, A. Lnre), Lingonens. dioc. 
curatus : Johannes Gebennensis 773. 
St. Amantio (Ämanty, dep. Vosges, 
A. Neufchäteati) 
Hugo de — rector ecclesie 20. 
Ambe roh (Homburg b. Kedingen, Kreis 
Diedenhofen) 

Symon de — can. St. Theobaldi 
Met., vicarius perpetuus in eccl. 
de Hamberch, Met. dioc. 581. 
V. llomberg. 



Ambianensis (Amien.'i, dep. Somme) 
dioc. 274 

can. NicoUnus de Gamilla, capell. 
pape 12. 
Ambranensis v. Ambianensis. 
Amelencourt (Amelecourt, Kr. Chäteau- 
Salins), eccles. parroch. Met. dioc. 
prior : Magister Guillelmus Betferre 
699. 702. 714. 
Am e IIa {Amelle, dep. Meme, A. Mont- 
medy) 

Martinus de — , can. St. Petri de 

Monte 106 
Richardus de — mon. Gorz. 143 
parrochus: Johannes de Lamoulley 

147. 803 
prioratus ad mon. Gorz. spectans: 
prior: Ade de Thaseyo 552 

Nicolaus dict. Maresse 552 
Theobaldus, postea abbas 
Gorz. 361. 552. 
Anagnia [Anagni b. Eom) urbs 2—5. 
24. 25. 59—62. 65. 66. 79. 80. 788. 
789. 794—95. 
Octavianus de — can. Met. 5. 
Andegavensis (Anjou) : Carolus comes, 
natus Philippi regis Francie, capitanus 
generalis Romane ecclesie 60. 
St. Andrea (St- Andre, dep. Meme, 
A. Verdiin) 
Nicolaus de — rector ecclesie 20. 
Anglie regina Ysabella 251. 
Anglorum rex Eduardus (Edwardus) 

18. 29. 38. 749. 750. 
Anibaldensibus, Ricardus de — , 

archidiac. Conventensis 247. 
Aniciensis (Puy, dep. Haute-Loire) 
ecclesia 582. 794 
decanus Ludovicus de Pictavia 55. 
794. 
Ante IIa {Antilly b. Vigy, Kr. Metz?) 

Willermus de — , can. Virdun. 282. 
Antisidiorensis v. Autisidiorensis. 
St. Antonii monasterium Augustini 
ord. in dioc. Viennensi {St-Antoine, 
dep. Is'ere, A. St- Mar cellin) 98. 
abbas 98. 186. conventus 98 
hospitale: magister et fratres 792. 



382 — 



Antringa ( Entringen, Kr. Diedenhofen) 
Isembardus (ysembardus, Iserbor- 
dus) Mathei de — can. St. Theo- 
baldi Met., can. St. Salvatoris 
Met.; can. Met., can. St. Symeo- 
nis Trevir., notarius domesticus 
Johannis regis Boemie 377. 488. 
566. 712. 
Apothecarius, Gerardinus, iusticiarius 

Vir dun. 781. 
Appamiarum {Pamiers, dep. Ariejjc) 
dioc. 
episc. Jacobus 45ü. 461. 462. 
Appamiensia v. Appamiarinn. 
Aquensis {Aix, dep. Bouches-du-Bhone) 
pvovincia 795 
archiepisc. 60. 
Aquensis {Aachen, Bheinitrocins.) 
eccles. B. Marie 
praepos. Henricus de Spanheum 
264. 
Aquilegiensis {Aquileia, Göri, Bezirk 
Gradisca) ecclesia 184 
can. Symon Philippi de Florentia 184. 
Aquitanie ducatus 

Guido Ferrerius miles, senescallus 
144. 
Arare {Arry, Kv^ Metz) 

Ferricus de — 721. v. Ayre. 
Arelatensis (Arles, dep. Bouches-du- 
Rhone) provincia 795 
archiepisc. 60 

» Gasbertus, antea episc, 

Massiliens, camerarius pape 489. 
515. 596. 638. 672. 771. 
Argeno (Arf/ein, dep. Ariege, A. St- 
Gisors) 
Petrus de — , can. Remensis 256. 
Argentinensis (Strassburg, Elsass) 
urbs et civitas 191 
monasterium St. Petri 
praepos. 529. 530. 
diocesis 191. 432. 529. 530. 579. 

639. 675 
episcopi : 
Bertholdus 616. 635. 636. 686. 

691. 692. 700. 749. 750 
Johannes 191. 410. 597 



archidiac. Johannes de Floreanges 

417 
decanus et praepos. 675 
canonici : 

Brocardus de Fenestrenges 579 
Johannes de Fourpach 530 
Johannes de Linengis 545 
Johannes de Lyningen (alius ut 
supra) 620. 660. 
Argentorium (ArgenteaH. dep. Yontie) 
Guillermus de — can. Virdun. 115. 
Argilleriis ( Arsillih-es) 

Johannes de — can. Cathalaunensis, 
electus Tüll. 162. v. TuUensis. 
Argonna (Ar gönne, Landschaft, diep. 
Meuse) eccles. Virdun. 
Johannes, archidiac. de — praepos. 
Montist'alconis 21. 
Ariensis [Aire, dep. Pas-de- Calais) in 
Morinensi dioc. 
praepos. Johannes de Chalona 89. 
100. 101. 102. 114. 117. 126 797. 
Armoises, Johannes de — miles 541. 

542. 543. V. Harmaises. 
Arnata, ecclesia secularis St. Cristo- 
fori, Tudertine dioc. 

prior : magister Felicianus de Asisio 
809. 
Arnaysino (Ornaisons, de}). Aude, 
A. Narhonne] 
Guigo de — can. Met., capellanus in 
Homborc 709. 710. 
St. Arnualis (St. Arnual h. Saarbrüclen, 
Rheinprovinz), Met. dioc. 
Villa 427 

ecclesia parrochialis : rector 427 
ecclesia collegiata 403 
decanus 227. 232. 350. 430. 432. 

639. 645. 
scolasticus : Johannes comes de 

Sarebruch 228 
canonici : 
Andruinus de Barbais 433 
Arnoldus de Dullinga 304 
Bertholdus de Toffingen 529 
Bertoldus Kirchem 666 
Johannes de Buckenheym 601 
Nicolaus de Swarzenberg 614. 



— 383 



A r p a i o n e {Arpajon, dcp. Seine-et- Oisc, 
A. Corhcil) 

Berengarius miles de — 284 
germanus eins: Hugo, can. Met., 
decanus Met., can. Caturcensis et 
Ruthenensis 284. 451. 41)2 a. 58-1. 
Arragoiienses 60. 
Arrions, Petrus, civ. Virdun. 28. 
A r z i 1 1 e r i i s i J /■.sv7///rrs i 

Johannes de — , can. Cathalaunensis, 
electus Tullensis 162. v. Tullens. 
Asceyo {E^seij, dcp, Meurthc-el-Mo><eUe, 
A, Toul) 

Gerardus de — , can. Tull. 809 
Hugo de — can. Virdun. 436. 441. 
Ascibilis, Petrus, — de Setia, scriptor 

papae 162. 
Asisio (A-fisi, Umlirien, Prov. Periujia) 
Felicianuö de — magister, can. 
Met., prior secular. eccles. St. 
Cristofori de Arnata, can. Nuce- 
rinus 809. 
Aspereva {Äpreij, dep. Haute-Marne, 
A. I. an ff res) 
Hugo de — , dorn, cardinalis, archi- 
diac. de Vico 560. 
Asperomonte, Virdun. dioc. [Apre- 
mont, dep. Meitse, A. Commeraj) 
Androinus de — can. Met. 562 
Ferricus — can. Virdun. rector eccl. 
parroch. in Domereis, capellanus 
in Castro de Boncouville 528, 
can. St. Theobaldi Met. 570. 
Guillermus, — praepos. eccl. B. 

Marie Magdalene Virdun. 68 
Henricus, — can. Virdun. 194. episc. 

Virdun. v. Virdun. 
.Fohannnes — vir nobilis 565 
.Fohannes, praepos. Montisfalconis 
25. 63. postea episc. Virdun. v. ib. 
Johannes — can. Cameracens. et 

Virdun. 335. 336. 
Johanna — uxor 1) Johannis de 
Villa Saliron 
2) Walteri de 
■'. Germinei 

Joffridus dominus — nobilis 
561. 568. 565 



268 



Tliomas — 562 
Therricus v. Ferricus 
Ulricus — \ ^ 

uxor Margaretha de Vacz / 
Asperomonte, prioratus monasterii 
Gorziensis 
prior Theobaldus 361, postea abbas 
Gorz. V. ib. 
Asseloy {AzeJot, dep Meurthe-et-Mo- 
sellc, A Nancy) 
Johannes de — can. Nivernens. et 
Met. 451. 
Asseyo v. Asceyo. . 
Atrebatensis v. Atrebato. 
Atrebato {Arms, dep. Pas-de-Calais) 
episc. 86 

archidiac. Willermus 75 
Atrio {Laitre-sous-Amance, dcp. Metirtfic- 
et-Moselle) 

Henricus de — supprior Gorziens. 861 
Henricus Wierrici de — can. in Sar- 

borch 689 
Johannes de — (Jehan de TAitre) 
frater predicat. Met. 81. 718. 
Attringa v. Antringa. 
Audeberti, Guillermus, can. Petra- 

goricensis, capellan. papae 681. 
St. Aadomaro, Morinensis dioc. (St- 
Omer, dep. Pas-de- Calais) 
ecclesia de — can. Leo Francisci 
de fdiis Ursi 82. 
Augia maior {Reichenau, Bodensee, 
Baden) abbatia 
abbas 191. 
Augustensis {Augsburg, Bayern) episc. 

750. 
St. Augustini ordo 242. 582. 802. 
» in Alamannia 

praepos. generalis Gpffridus 152 
» Geroldus, antea prior monast. 
Marie Magdalene in Hildeshem 
152. 
Aurayea {Orange, dep. Vauclme?) prin- 

ceps Raymundus de Baucio 255. 
Aureliacensis {Orillac, dep. Cantal) 

archidiac. Gerardus de Lalo 623. 645. 
Aurelianensis {Orleans, dep. Loiret) 
ecclesia 46. 107. 790. 815. 885 



884 



episcopi : 
Ferricus, postulatus in ep. Met. 

25. 28. 790 
P(etrus) postea ep. Autisiodorens. 
790. 
decanus 107 
officialis 815 
canonici : 

Guillelmus de Belliaco 107 
Petrus de Causacho 2(50 
Raymundus de Salgiis 648. 649. 
650. 
Aurelianus v. Aurelianensis. 
Aurea vallis, monast. in dioc. Trevir. 
{Orval, dep. Meuse, A. Montmedy) 
abbas 147. v. vallis aurea. 
Austria, dux Fridericus (Fredericus) 
257. .416 

Lippoldus (Lupoldus) 416. 463 
Elizabet de -^ ducissa Lothoringiae 

551 
Catherina ducissa 591. 
Autisiodorensis {Auxerre, dep. Tonne) 
comes Robertus 37H 
dioces. 

episc. P(etrus) 790 
can. Hugo de Barre 568 
» Petrus de Piperno 228. 252. 
272. 
Autopiere, Jacobus, civ. Virdun. 23. 
Avallonensis [Avaüon, dep. Yonne) 
Eduensis dioc. 

arcbidiac. 147. 163. 
Avalonensis v. Avallonensis. 
Avancourt v. Avoncourt. 
Avenayo {Arenay b. JEpernay, dep. 
Marne, A. Reims) de — 

monast. monialium. ord. S. Bene- 
dicti, Remens. dioc. 
monacha: Katharina de Pennis 
434. 
Aventica (Avenches, Schiveiz, Cant. 
Waadt) 
Otto de — , can. Met., Lausaunens., 
monast. Grandisvallis, St. Ursicini, 
praepos. Basiliens , cancellarius 
eccl. Met., capellanus sedis aposto- 
licae 448. 559. 



Avinio {Aiugnon, dep. Vuuduse) urbs: 
142-152. 155—59. 161—63. 166—68. 
178—83. 210—16. 229—264. 266-286. 
288—99. 301—12. 312a. 314—18. 
321—24. 326. 327. 329—45. 347—91. 
393-404. 406. 407. 410—559. 561— 
670. 672—75. 677—712. 714. 716—38. 
740—68. 770-73. 775-87. 802. 803. 
806. 810—19. 821. 

ecclesia St. Johannis Jherosolomitani 
sacrista: frater Guilhelmus 320. 
Avinionensis ecclesia 
electus: Jacobus 232 
episc. Johannes, thesaurarius papae 
748. 
St. Aviti eccles. in dioc. Petragoricens. 
(St- Astier, dep. Dordoyne, A.Perigneux) 
vicarius: Petrus de Fontanilhas de 
Biguaruppe 208. 
Avocuria {Abocourt, dep. Meuse, A. Va- 
rennes, oder Abonconrt, Kr. Chäleau- 
S(dins) 

Giletus de — 469. 471. 472. 
Avoncourt {Abaucowt, dep. Meiirthe-et- 
Moselle oder Aboucourt, Kr. Chäl.-Salins) 
C.onradus de, — can. et cancellarius 

Virdun. 436 
Johannes de — , diacon. Gorz. 143. 
Aynardi, Guillelmus, decanus christia- 

nitatis Dyvionensis 820. 
Ayre supra Mosellam, dioc. 
(Arry, Kr. Metz) 

rector parroch. Gerardus de 
Marsallo 
> Robertus de 

Frebecuria 
Ayse V. Aix. 



Met. 



482 



B. 



can. Trajectens. 



Bache, Egidius de 

296. 297. 
Badoche, Arnoldus, nobilis vir, sca- 
binus Met. 651 
uxor : Ponceta dicta lou Gornaix 651 
Ferricus dict. — civ. Met 560 
Neymerius > — » > 560 fra- 
ter eius 
Nicolaus — can. Met. 609. 



i 



— n85 



Badrellis, P. de — 160. v.Vaureilliis. 
Bake v. Bache. 

B a 1 m a (St-Baume-les-Nonnes, dep. Jura) 

Franciscus de — can. Viennensis 808 

Henricus de — rector eccles. de 

Meusier, Gebennens. dioc.851. 352. 

ßalmense monasterium Cluniacens. 

Bisuntine dioc. (Baumc-Jes-Moives, dep. 

Jura) 

abbas 329. 
Balmis v. Balma. 

Barbais {Barbas. dep. Mairthe-et-Mo- 
selle, Ä. Luneville, oder Barbaij, dep. 
Vosges, Ä. Epinal) 
Andruinus de — miles 433 
filius: Andruinus, can. St. Arnualis 
433. 
Barbe, Aycardus, can. St. Verani de 

Jargolio, Aurelianens. dioc. 805. 
Barcellona, Valentiniens. dioc. {Bar- 
cülonette, dep. Haules-Älpes, A. Gap) 
Petrus Boveti de — 820. 
Bardorum societas v. B'iorentia. 
Baremon, Willermus dict. — 665 

fil. Petrus, can. St. Leodegarii de 
Marsallo 665. 
Barensis v. Barro. 
Bargarelli R. clericus 707. 
Barra, Stephanus de — magister mi- 

nisteriorum Virdun. 781. 
Barrensis v. Barro. 
Barris v. Barro. 

Barro (Bar, Grafschaft in Frankreich) 

comitatus 743, 795 

comites : 

Eduardus (Erardus) 367. 368. 369. 

370. 384. 385. 406 (Johannes!) 

425. 439. 441. 473. 474. 475. 

478. 501. 505. 506. 541. 542. 

572. 605. 615. 633. 636. 637. 

669. 678. 691. 692. 693. 727. 

Ferricus, füius Eduardi, can. Leo- 

diens. et Cameracens. 369. 385. 

Henricus comes, 40. 41. 42. 68. 

59. 167. 805 
Henricus comes 735. 737. 738. 
743. 763 
uxor Yolandis de Flandria 743 



comites: 
Hugo, liUus Petri, can. Virdun. et 

Autisiodorens. 568 
Johannes 801 

Odoardus, can. Remensis 270 
Odoardus comes 801 

uxor Maria, nata Roberti ducis 
Burgundiae 801 
Petrus, magister, archidiaconus 
Salernitanus (ob Bari, Italien ?) 
303. 
Petrus, vir nobilis, dominus de 
Rupeforti (Petraforti) 543. 568. 
569 
uxor: AUienora de Pictavia 
569 
Reginaldus (Renaldus), frater 
Henrici, primicerius Met. 59. 65. 
praepos. S. Marie Magdalene 
Virdun. 63, electus Met. 66. 
67. V. ibi. 
Reginaldus (Reginaudus) füius 
Henrici, can. Bisuntinus, archi- 
diac. in Bursella, can. Met., 
Remens., Belvacens., Virdun,, 
can. St. Marie Magdalene Vir- 
dun. 59. 781. 
Renaldus, filius Eduardi, can. Re- 
mens., Met. 370. 384. can. Vir- 
dun., St. Maximi de Barro-ducis 
437. 572. 781 
Theobaldus, can. Met. 28. 58. 75. 
76. 77. 78. rector eccl. parroch. 
in Pagavahan, can. Parisiensis, 
Remens. ,Lingon.,Leodiens., Bel- 
vacens., Trecens., Virdunens., 
Tüll., Cenomanensis 29. 31. 
58. 59. episcop. Leodiens. 28 a. 
75. V. ibi. 
Barro, Garinus de — ord. fratr. pre- 
dicator., Inquisitor heretice pravitatis 
493. 
Barro, decanatus St. Martini 

decanus Theobaldus de Gonen- 
curia 40. 
Barro-ducis {Bar-le-Due, dep. Meuse) 
ecclesia collegiata St. Maximi (Maxi- 
mini) de Barro-ducis TuU. dioc. 

25 



— 386 



can. Johannes dict. Teste 516 

Reginaldus de Barro 384. 437. 
572. 
Barro super Alb am {Bar-sur-Auhe, 
dep. Aube) 
eccles. coUegiata St. Machuti 

decanus Guillelmus de Satagneyo 
820. 
Barroys (Bar) praepositura Virdun. 

dioc. 196. 
Bascha, magister Johannes de — can. 

Met. 307. 488. 
Basiliensis {Basel, Schweiz) 
civitas 589. 631. 680. 
diocesis 19. 448. 589. 631.680. 695. 
episcopus 17. 19. 410. 749. 750. 
Otto de Granson, antea episc. 
Tullensis 121. 122. 123. 131. 
Petrus, translatus in sedem Ma- 

guntinam 121. 
Johannes, episc. Lingonensis, ad- 
ministrator BasiUens. 559. 
589. 590. 608. 616. 691. 694. 
Lutoldus intrusus antiepiscopus 
168. 
scolasticus 19. 
officialis : Johannes de Vinstingen 

168. 293. 
praeposilus : Otto de Aventica 448. 
canonicus : Johannes de Wolsstorf 
500 
B au c i (Les Baux [Baulx] dep. Bouches- 
du-RIione, A. Arles) 
Raymundus de — princeps Au- 
rayce 255 

uxor Anna, nata Guidonis Dalphini, 
domini Montis albani 255. 
Bavariae dux 

Ludovicus 258. 440. 442. 616. 686. 
692. 700. 749. 750. 762, electus 
in regem Romanorum 410. 
Bavarus v. Bavariae. 
Bayro (Bey, dep. Meurthe-et-Moselle) 
eccles. parroch. de — TuU. dioc. 
parrochus Guillelmus de Ceys 449. 
Bazemont (Bauzcmont, dep. Meurthe- 
ct-Moselle, A. Luneville) 

Arnulphus de — armiger 764. 



Becferre v. Becforre. 
Becforre {Beaufort b. Stenny, dep. 
Mexse, A. Montmedy) 

Guillermus — presbiter, magister, 
utriusque juris peritus, can. Met. 
rector de Emelencourt, can. et 
custos eccl. coli. St. Stephani de 
Homburg Met. dioc. 671. 699. 
702. 714. 
Bedebur {Bettborn b. Finstingen, Kr. 
Sanrburg i. L.) 
Nicolaus de — presbiter, vicar. 
perpet parroch. eccl. de Gailbach 
superiori Met. dioc. 232. 
Beiami, Theobaldus dict. — 571 

Colignon dict. — can. St. Salvatoris 

Met. can. Met. 701 
Nicolaus dict. — can. St. Salvatoris 
Met. 571. 
Belier, Colardus, civ. Virdun. 23 
Beligneville {Belleville b. Pont-ä- 
Mousson, dep. Meurthe-et-Moselle, A. 
Nancy) 
Jacobus de — , can. eccles. de Mota, 
TuU. dioc. 53. 
Bellavalle {Belval, dep. Vosges, A. 
St-Bie, oder Belval b. Stenay, dep. 
Meuse, A. Montmedy) 
Humbertus (Hubertus, Ubertus) de — 
magister, can. Met. 3. 139. 140. 
143. 789. 
Belliaco, Guillelmus de — can. Au- 

relianens. 107. 
Bellicensis {Beley, dep. Aisne) 
civitas 631 680 
dioc. 589. 590. 631. 680. 695 
episc. 589. 608. 694. 749. 750. 
Belliioco v. Belloioco. 
Belliloco V. Belloioco. 
Belloioco {Beanjeu, dep. Basses- Alpes, 
A. Digne) 

Imbertus dominus de — 333. 344. 
378. 456. 
Belloioco, de — monast. ord. Clunia- 
cens. in dioc. Virdun. {Beaiüieu-cn- 
Argonne, dep. Meuse, A. Triaucourt) 
abbas Guido, electus Tullens. 122. 
V. ibi. 



— 387 — 



Bellomonte {Behnont h. Eemiranont, 
clcp. Voages, oder Beaumont-sar-Orne, 
dep. Meurthe-et-Moselle, A. Briey) 
Fulco de — diacon. Gorz. 183 
Thomas de — can. Tüll. 482. 
Bello-Reditu, Johannes de — , can. 
Virdun. 282 

monasterium v. Leodiens. 
Bellovacensis (Beain-ais, dep. Oisc) 
diocesis 20. 23. 29. 42. 58. 59 
can. Guido de Velletro 809 

Reginaldus de Barro 42. 59 
Theobaldus de Barro 29. 58. 59. 
Bellvoco V. Belloioco. 
Belna, Eduensis dioc. {Beanne, dep. 
Cöte-d'Or) 
decanus : Johannes Ogerii 729. 730. 
736. 747. 748. 769. 772. 779. 
Belnensis v. Belna. 
Belvacensis v. Bellovacensis. 
Bencius, Oddonus, — de Cheris, can. 

Met. 389. 
,St. Benedicti monasterium in Vepria 
{St. Benoit-en-Voivre, dep. Meusc, Ä. 
Commercy) v. Vepria. 
Beneventanus {Benei-ento, Italien) 

can. : magister Nicolaus 248. 
[Berco {Berrias, dep. ÄrdecJie, A. Lar- 
gentiere ?), eccl. parr. S. Audeoli, Vi- 
variens. dioc. de — 
rector Hugo Seutre 820. 
[ B e r t a u c o u r t [Burthecourt-aux- Chenes, 
dep. Meurthe-et-Moselle) 
Petrus dict. Papars de — rector 
eccl. Virdun. 20. 
B er trän, Johannes dict. — 252. 

fil. Fulco — can. Met. 252. 
;Bertrandi, Johannes, can. Virdun., 
Trevir., Spirens., St. Martini Leodiens. 
42 L 
Nicolaus, can. Met. 417. 
iBertraudi v. Bertrandi. 
[Betferre v. Becforre. 
[Betto, Bernardus, can. Albiensis 582. 
[Biguaruppe v. Fontanilhas. 
jBindi, Basdutius, civis Florentinus 12. 
> i n c r t {Bioncourt, Kr. Chateau-Salins) 
Andreas de, — vir nobilis 272. 



Henricus de — can. St. Theobaldi 

Met. 623. 
Othinnus Stephani dict. de — cle- 
ric. Met.,publicus notarius 81. 129. 
Symon de — can. St. Tlieobaldi 
Met. 272. 
ßisuntina (Besani'on, dep. Douhs) 
civitas 493. 596. 631. 680 
monasterium 

St. Pauli: abbas 341 
St. Vincentii : abbas 449 
diocesis: 52. 90. 329 449. 467. 483. 
492.493. 523. 589. 590. 596. 631. 
635.658. 680. 694. 695. 696. 718. 
729. 730. 736. 747. 748. 749. 769. 
772. 773. 779. 795. 
archiepiscop. 60. 290. 483. 484. 
490. 559. 589. 608 
Vitalis 636. 682. 694. 
750. 762. 765. 766. 775 
archidiac. 59. 63. 
canonici : Guillelmus de Ceys 449 
Hugo de Monte Justino 

507. 535 
Johannes de Firmitate 

675 
Petrus de Treva 90 
Reginaldus de Barro 42. 
Bisuntinensis v. Bisuntina. 
Bisverton, Hugo de — can. Parisiens. 

104 
Biterrensis (Beziers, dep. Herault) 
eccles. 784 
can. Johannes de Coiordano 716. 
Bituricensis {Bourges, dep. Cher) 

eccles. 77. 107. 288. 289. 
Bizuntina v. Bisuntina. 
[Blamont] (dep. Meurthe-et-Moselle, A. 
Lunerllle) 
Herricus frater ^ Thome primicerii 
Henricus nepos / Virdun. 38. 
Blampie, Jenninus, civis Virdun. 23. 
Blancheron, Johannes de — , frater 

predicator. Met. 81. 
Blankenheim {Blankenheim, Kreis 
Schieiden, Bheinprovinz) 
Fredericus dominus de — 628. 
vidua : Elizabeth de Liningen 628. 

25* 



— a88 — 



Blesensis {Blois, dep. Loire-et-Cher) 
comes Guido 706 

filia: Maria, uxor Radulphi ducis 
Lothoringiae 706. 752. 757. 758. 
Rlesis V. Blesensis. 
Bleville {Blerille, dep. Seme-Inferieiire?) 

Symonius de — balistarius 764. 
Bocaireto [Benucaire, dep. Gard, A. 
Nimes) 

Gerardus de — cleric. Tüll. 697. 
Bochenhem (Saarunion, Kr. Zahcrn. 
Ü.-Elsass) 
Henricus de — cleric. Met. dioc. 720. 
Johannes de — can. St. Arnualis 601. 
Petrus de — 601. 
archipresbiter de — 232. 
Bockenhem v. Bochenhem. 
Bocouville v. Bosonis villa. 
Boemiae regnum 443. 

rex: Johannes 257. 421. 437. 443. 

465. 472. 478. 488. 495. 501. 505. 

542. 545. 558. 688. 689. 711.712. 

754. 786. 

Bohemia v. Boemia. 

Boifners, Gerardus dict. — civis et 

campsor Tüll. 796. 
Bokeil, Petrus dict. — abbas St. Ar- 
hulphi Met. 155. 156. 157. 160. 174. 
175. 185. 
BoUemonte v. Bellomonte. 
Bona Anima, Terricus dict. — mon. 

St. Vitoni Virdun.124. 
Bonania v. Bononia. 
Boncouville v. Bosonis villa. 
Bonidie, Petrus, can. Gebennensis 343. 
Bononia {Bologna, Italien) 

Johannes de Unzola de — legum 
doctor, can. Met. 244. 247. 
Borbonio {Bourbon, dep. Allier, A. Mou- 
lins) 

Albericus de — can. Bemensis 661. 
Bosco V. Bous. 

B o s e r i i s {Eosieres -aux-Sa lines, dep . 
Meurthe-et-Moselle, A. Nancy) 
Johannes de — tbesaurar. Tüll. 707. 
Bosonis villa {Busendorf, Kr. Bolchen) 
Met. dioc. 

castrum 513. 570. 



nionaslerium ord. St. Benedicti 

abbas 228 
capellanus : Terricus de Asperomonle 
513. 570. 
Bossone, Johannes de — , magister 

269. 
Botelh, Hellas, capellan. eccl. St. Mar- 
tini Dalcos 208. 
Bouchouche v. Badoche. 
Bourgondus, Haymo, diac. Gorz. 143. 
li Bourgons, Johannes, monach. Gorz. 

143 
Bourlemonte {Bourleniont, dep. Vosges) 

Thomas de — episc. Tüll. v. ibi. 
Bourmonte. (Bourinont, dep. Haute- 
Mnrne, A. Chaumont) 
Egidius de — can. Virdun. 474. 
572. 573. 643. 
Bouron, Philippus Coletus dict. — , 

rector parroch. de Dunocastro 125. 
Bous {Freibuss b. Grosstänchen, Kr. 
Forbach) 
Johannes de — dict. de Vinstinga, 
utriusque juris professor, offi- 
cialis eccl. Basiliens. can. Met. 
293. 302. 
Boveti, Petrus, de Barcellona, publicus 

notarius 820. 
Brabantie 
dux 805 

archidiac. Gerardus, 28. 793. postea 
episc. Met. v. ibi. 
Bremensis (Bremen) archiepisc. 546. 
B r e n V i 1 1 a {Brainvilie - cn - Voivre, dep. 
Meurthe-et-Moselle, Cant. Conflans) 
ecclesia de — Virdun. dioc. 
rector Dominicus de Stanno 677. 
Bresden, Odilieta de — civis Met. 81. 
Brevenolbensis, Pragensisdioc. {Bre- 

witz, Böhmen), abbas 443. 
Brieyo {Briey, dep. Mearthe-et-Moselle) 
Johannes de — can. postea abbas 
monast. St. Petri Montis ()77. 
683. 685. 690. 705. 
Briques, 

Colinus ^ 

Johannes > cives Virdun. 781. 

Monninus ) 



389 — 



Rrixia (Brexcia, Lombardei, Italien) 

B. de — 159. 
Brixiensis episc. 74(5. 
Broa, Jacobus de — archidiac. de Lu- 
nato, vicecamerarius et thesaurarius 
papae 777. 784. 
Brues {Brieux b. Mai zier es, Kr. Metz, 
oder Bru, dep. Vosges, A. Luneville) 
Abraham Habrandus de — miles 
439. 

Brugis {Brügge, Wesfflandern, Belgien) 

Tornacens. dioc. de — 

archidiac. Bernardus de Garvo 193. 

Brunequello {Bruniqnel, dep. Tarn-et- 

Garonne, A. Monta-uban) 

Reginaldus vicecomes de — 248. 

Guillermus Roderii, phisicus co- 

mitis 248. 

Bruxella ^ 

t, ,, • } V. Bursella. 

B r u X e 1 1 e n s 1 s / 

Buckenheym v. Bochenhem. 
Burbonum (Bourbon, dep. Allier) 114 

V. Borbonio. 
Burdegala {Bordeaux, dep. Gironde) 

116—122. 798. 799. 801. 
Burdegalensis 

eccles. St. Severini 

can. Raymundus Fabri 207. 
monast. St. Crucis — abbas 235. 
dioc. 245. 
Burgensis {Bourges, dep. Chcr) dioc. 

502. 
Burgundia 466. 682. 795. 
dux 378. 
Otto 636. 
Robertus 819. 
uxor Agnetis, filiaLudovici regis 

Franciae 819. 
filia Maria, uxor Odoardi comitis 
Barensis 801. 
Burmonte v. Bourmonte. 
Bursella in dioc. Gambracensi [Brüssel, 
Belgien) 
archidiac. : Jacobus de Sabello 86 
> Reginaldus de Barro 42. 

Busche V. Bascha. 



Byedewilre {Betlic eiler b. liohrbach , Kr. 

SaargemündV) eccles. parroch. Trevir. 

dioc. 
rector: Walterus de Laiffinga 711. 
Ryoncourt v. Bioncort. 

C. K. 

C a b i 1 o n e ( Chä lons-sitr-Saone, dep. Saonc- 
et-Loire) 
Agnesia de — comitissa Gebennen- 

sis 378. 
Hugo de — dominus Darbay 379. 
relicta: Beatrix de Vienna 379. 
episcop 682. 
Cabilonensis v. Cabilone. 
Caffarelli, Franciscus, civis et mer- 

calor Romanus 57 
Calabocconis, Octavianus, civ. et 

mercat. Romanus 56. 86. 
Calatravensium ordo {Spanücli,er 
Ritterorden) 213. 242. 483. 589. 694. 
Galcibus, Petrus de — can. Ceno- 

nensis 267. 
Gale, .Johannes dict. — de Sarburch 422. 
fd. Johannes, can. eccl. in Sar- 
burch 422. 
Galenconia {ChaUonges, dep. Haute- 
Savoif, A. St-Julien) 

Martinus de — magister, legum 
doctor, procurator dorn. Henrici 
electi Pataviensis, can. Vivariensis 
261. 534. 627. 
Galenconium v. Galenconia. 
Gallibocconis v. Galabocconis. 
Galona {Callonne, Belgien, Prov. Henne- 
gau) 

Johannes de — archidiac. Gandensis. 
praepositus Ariensis 60. 61. 62. 
89. 100. 101. 102. 114, 117. 126. 
797. 
Galtia {La Chausee, dep. Mense, A. 
Vigneulles) 
Petrus de — clericus Met. dioc, 
magister in artibus 719. 
Galvomonte ( Chaumont - en ■ Bassigny, 
dep. Haute-Marne) 
Golardus de — archidiac. de Rip- 
paria 284. 285. 



890 



Johannes de — prior de Porresio 

361. 
Sanso de — can. Virdun., capellan. 
sedis apostol. 495. 
Camaldulensium ordo 589. 694. 
Cameracensis {Cambray. dep. Nord) 
civitas 60. 62. 88. 89. 100. 101. 102. 
114. 117. 120. 126. 
eccles. St. Gaugerici 
decanus 385. 
dioces. 28. 42. 48. 60. 62. 86. 
88. 89. 100. 102. 114. 117. 
120. 126. 216. 793. 
episc. 33. 60. 749. 750. 797. 

» Petrus 805. 
canonici : 
Ferricus de Barro 385. 
Henricus Dalphinus 110. 180. 

216. 
Herricus de Haynonia 48. 49. 
Johannes de Asperomonte 336. 
Reginaldus de Barro 42. 
Ricardus 226. 
Camiaco {Camjac, dep. Aveyron, A. 
Bodez) 

Bernardus de — can. Albiensis, 
phisicus 518. 
Camilla, Nicohnus de — can. Ambra- 

nensis, capellanus papae 12. 
Cancellariis, Jacobus de ^ de Urbe, 

can. Laudunensis 77. 
Canisanis, Andreas de — civ. Floren- 

tinus 12. 
Canisanorum societas v. Florentia. 
Canoy [Chenois b. Dehne, Kr. Chäteau- 
Sidins) 

Nicolaus de — vulgo de Querceto, 
can. Met. 58. 
Cantarelli, Jacobus, can. St. Petri de 
•Monte 106. 

Cantuarensis [Canterbury, England) 
dioc. 29 
archiepisc. 29. 
Cantuariensis v. Cantuarensis. 
Capocie, Nicolaus — de Urbe, can. 

Virdun. 226. 
Garbonelli, Bertrandus, can. Tüll. 555. 
Cardinales v. Roma. 



Cardono, [Karden, 1{.-13. Coblenz, 
Bheinprocinz) eccl. de — Trevir. 
dioc. 

can. Walterus de Laiffinga 711. 
Garnotensis (Chartres, dep. Eiire-et- 
Loir) eccles. 

can. Petrus Albi 256. 
Carpentoratum (Carpentras, dep. Vaii- 

cluse) 169. 
Cartusiensium ordo 213. 242. 483. 

589. 694. 
Carvis, Caturcensis dioc. {Carvis, dep. 
Dordogne, A. Sarlat) de — 
rector Bernardus de Montelenardo 
805. 
la Casa, Galhardus de — , camerae 
apostol. clericus, can. Met., archidiac. 
de Sarburch 235. 245 

Guillermus de — , rector parroch. de 
Lustrato, can. Met., archidiac. de 
Sarburch 245. 
Castellione, de — monaster. Cisterz. 
ord. Virdun. dioc. {Chatülon-aou^-les- 
Cotes, dep. Meuse, A. Vcrdun) 
abbas 151. 278. 
Castellione de — , monaster. Trevir. 
dioc. {Chätillon Vabbaye, dep. Meuse, 
C. Spincourt) — abbas 531. 
Castellione {ChatiUon-sur-Seine, dep. 
Cote-d'or) 
Galtherius de — nobilis vir, cones- 
tabullarius Francie 273. 
uxor Isabella ducissa Lotharingiae 
273. 
Castris [Chatel-St. Germain, Kr. Metz) 
Richardus de — 500. 
fil. Johannes de Wolsstorf, can. 
Met. 500. 
Gastro novo {Neufchdteau, dep. Vosges) 
hospitale in — 788. 
Petrus Guigonis (alias Moreti) de — , 
can. Lingon. 508. 517. 520. 521. 
523. 539. 541. 542. 543. 544.564. 
can. Met., archidiac. de Vico 588. 
590. 594. 595. 596. 606. 607. 608. 
631. 632. 667. 671. 680. 682. 684. 
695. 696. 707. 715. 717. 718. 721. 
722.724. 770. 773. 777. 



391 



c 



f: 



c 



asli'onovo {Chateauneuf de (Jalaiire, 
dep. Dröme, A. Vcüence) Diensis dioc. 

Gaytonus de — 770. 
astrosorum abbatia, Borgens, dioc. 
{Chatrost, dep. Chcr, A.Bouryes) 
abbas Bernardus St. Agathe dioc. 
card. 502. 
astrum novum [Chäteau-neuf de Ga- 
dagne, dep. Vaucluse, A. Avlgnon) 220. 
astrum Podii Hugonis 813. 
astrum Rudolphiin eccl. Bituricensi 
{Chätemc-roux, de}). Indre) 

archidiac. 77. 
athalaunensis ( Chälons-sur-Marne, 
de}). Marne) 
monasterium St. Petri ad montes : 

abbas 196. 
dioces. 143. 764. 766. 

episcop. 141. 192. 196. 783. 
can. Johannes de Arzilleriis, elec- 
tus Virdan. 162. v. ibi. 
athalunensis v. Cathalaunensis. 
aturcensis {Cahors, dep. Lot) dioc. 
193. 805. 

can. Hugo de Arpaione 491a. 
ausacho (Chery Vabhaye b. Meaux, 
dep. Scine-et-Marne) 

Petrus de — can. Aurelianensis 260. 
enomanensis {Le Mans, dep. Sarthe) 
eccles. 29. 

can. Theobaldus de Barro 29. 
enonensis {Sens, dep. Yonne) eccles. 

can. Petrus de Calcibus 267. 
e r c e 1 {Qitesnoy, dep. Nord, A. Avesnes) 
Oliverius de — magister, can. Pic- 
taviens., decanus St. Ilarii, capel- 
lanus papae 627. 634. 639. 661. 
663. 664. 665. 754. 774. 778. 
e r V e r i {Ceroüres, dep. Loire, A. Mont- 
brison) 
Bertrandus de — clericus, rector 
parroch. eccles. St. Martini de 
Martrachanicis, Uticensis dioc. 
212. 
Raymundus de — rector eiusdem 212. 
erzeto v. Cerceto. 
e sseler, Nicolaus dict. — de Sarberg, 
can. St. Stephani de Sarberg 642. 



Keyle (Kail, Kr. Kochein, lihcinproinnz) 
ecclesia de — 130 
presb. Petrus de Aixe 130. 
Ceys, Guillelmusde — can. Bisuntinus, 
Romaricens., parrochus eccles. de 
Bayro, Tull. dioc. 449. 
Chacillons, Wiardinus Boxini — , sca- 

binus Virdun. 781. 
Chalencoio, Martinus de — can. Vi- 

variens. 627. v. Calenconia. 
Chaleucoio v. Calenconia. 
Chalona v. Calona. 
Chalongelle, Ydeta dicta la — civ. 

Met. 81. 
Chamblaco {Chambley b. Mars-la-Tour, 
dep. Meurthe-et-Moselle) 
Petrus de — 721. 
Chanone, Johannes dict. la -— cantor 

St. Theobaldi Met. 664. 
Chapon, Jacobus, civ. Virdun. 23. 
Chapons, Wauterinus, iusticiarius Vir- 
dun. 781. 
Charmes [Charmes-sur-Moselle, dep. 
Vosges, A.Mirecourt, oder Charmes-la- 
Cöte, dep. Meurthe-et-Moselle, A. Toiü) 
Ferricus de — can. Met. 5. 
Cherio, Taurinensis dioc, eccles. B. 
Mariae de — 
praepos. 389. 
Cheris {Jury b. Verny, Kr. Metz'^ivahr- 
scheinlich dasselbe tvie Cherio) 

Oddonus Bencius de — can. Met. 

389. 

Chini {Chini, Belgien, Prov. Luxemburg) 

Ludovicus de Los, comes de — 

uxor : Margarita de Lothoringia . 

Chonelz, Martinus dict. — civ. Virdun. 

781. 
Killart, Collinus dict. — civ. Virdun. 23. 
Kirchberg {Kirchberg a. Wald, Kr. 
Saarburg, Lothr.) 
Symon de — 659. 
fil. Walter de — presb. Met. dioc. 
659. 
ecclesia parrochial. Met. dioc. 
rector : Anseimus de Wasselneim 
176. 
» Henricus de Gerolzeke 176. 



r223 



— 392 



Kirchen), Bertoldus, can. St. Arnualis 

666. 
ad St. Ciriciim prope Lugdunum {Ouil- 

lins, dep. Eltone, A. Lyon) 109 — 113. 
Circulorum societas v. Florentia. 
Cirkis {SiercJc, Kr. Diedenliofen) 

Philippus de — can. Met., electus 
Met. 291. 397. v. Sirkes. 
Kirkeim eccles. in dioc. Met. {Güder- 
kirch b. Wolmünster, Kr. Saargemünd) 
rector: Petrus subdiac. 146. 
Kirperc v. Kirchberg. 
Cisterciensium ordo 91. 145. 148. 

213. 242. 483. 589. 694. 
Civitas Papalis {Palaestrina h. Rom) 

episcop. 73. 75. 
St. Clara e s. St. Darniani ordo s. Mi- 

norisse 254. 
Clara niontanis v. Claromontensis. 
Claravallis, monast. Cisterc. ord. 
Lingonens. dioc. {Clairvaux, dep. Aube, 
A. Bar-iur-Aube) 141. 145. 148. 
abbas 91. et conventus 141. 
Ciarentini mercatores de Pistorio 43. 
Claromonte {Clermont, dep. Meuse, A. 
Verdtin) 
Guillelmus de — can. Met., Viennens., 

Lugdun. 113. 210. 800 
Jacobus de — can. Met. 173. 
Claromontensis {Clermont, dep. Puy- 
de-Drome) 

dioc. 109. 219. 623. 645. 

can. Henricus Delphinus 109.110. 
Clavasio {Chivasso b. Mailand) 

Aynardus de — can. Viennens. 109. 
Clayriaci [Glery-Frontenex, dep. Savoie, 
A. Albertville) 

Grato, vir nobilis, dominus — , con- 
sanguineus Joh. Dalphini 253. 
Cluniacense monasterium Matis- 
conens. dioc. {Cluny, dep. Säone-et- 
Loire, A. Magen) 
abbas 329. 
Cluniacensium ordo 242. 483. 589. 

694. 
Coiordono, magister Johannes de — 
can. Biterrensis, capellanus et thesau- 
rarius papae 716. 



Colete, Theobaldus dict. — civ. \ 

Virdun. [781. 

Henricus frater eius. J 
Coletus, Philippus, dict. Bouron, rector 
parroch. de Dunocastro Remensis 
dioc. 125. 
Colini, Godefridus — der. Met. 641. 
Henricus — dict. Roucel, can. 
Met., can. St. Theobaldi Met., 
rector parroch. de Contil 648. 
Colle, Volturane dioc. [Colle di V. 
d'Elsa b. Volterra, Italien) 
archipresb. de — 56. 57. 
Collealto, Gentilis de — , can. Lingo- 
nens. 59. 
Colmere, Franciscus dict. — cleric. 

Virdun. 781. 
Colon, Johannes dict. — can. Met. 5. 
Coloniensis {Köln a. lihein) 
ecclesia 289. 292. 

archiepisc. 15. 75. 188.254. 749. 750 
can.: Amadeus comes Gebennensis 
169. 281 
» Henricus de Salmis 230. 231. 
271 
St. Gereonis ecclesia : 
can. Robertus de Sareponte 504. 
Columbario {Colombey, Kr. Metz) 
eccles. parroch. de — Met. dioc. 
rector Gerardus de Spinallo 447. 
Columpna {Colonna, römisches Adels- 
geschlecht) 

Jacobus de — diac. card. 809. 
Oddo (Otho) de — episc. TuU. v. ibi. 
Petrus de — St. Eustachii dioc. 
card. 31. 162. 226. 
Comaldulensium v. Camaldulensium. 
Comarceyo {Commercy, dep. Meuse) 
Johannes de — , comes de -j 
Saraponte > 150. 

uxorMathildis, nobilis mulier i 
Johannes de — can. Virdun. 380. 
Petrus de — can. Virdun. 643. 
Co mbis (Com&es, dep. Doubs, A. Ponta- 
lier) 
Armandus de — can. Lingon. et 
Vivariens. 820. 
Comerceyo v. Comarceyo. 



393 



► r.ommarceyo v. Comarceyo. 
Comundia in Alamani a (S'aar^cHi/ouZr') 
hospitale de — 788. 
Condatensis ecclesia, Cameracens. 
I&l dioc. {Conde-sur-VEscault, dep. Nord, 

|H A. Valenciennes) 48. 

K praepos. Herricus de Haynonia 48. 

Condeto, Forkignonus de — , civ. 

Virdun. 781. 
Conflans {Conßam, dep. Meurthe-et- 

Moselle), villa de — 775. 
Confluentia {Cohlenz, Rhcinprovinz) 
eccles. St. Castoris 
can. Boemundus de Saraponte 502. 
Constanciensis {Coutances, dep. 
Manche) eccles. 191. 398. 

archidiac. et can. Bernardus de 

Garvo 193. 
can. Petrus Albi 236. 
C'.onstanciensis( Constanz a. Bodensee) 
episc. 410. 608 

. Rudolphus (Rudolfus) 617. 
686. 750. 
C'.onstantiensis v. Constanciensis. 
Contil, eccles. parroch. Met. dioc 
{Contliü, Kr. Chäteau-Salins) 
rector Henricus Colini dict. Roucel 
648. 
C n V e n a r u m {St-Bertrand-de- Comm In- 
ges, dep. Haute- Gar onne, A. St-Gaii- 
dens) 
episc. 584. 585. 586. 
Conventhensis eccles. {Couvains, dep. 
Orne, A. Argcntan) 
archidiac. Riccardus de Anibalden- 
sibus 247. 
C r b e n e y u m v. Corbineio. 
C r b i n e i , Remens. dioc. {St-Leonard 
b. Beims) 
Philippus de — abbas St. Vitoni 
Virdun. 24. 
Corbineio, Laudunensis dioc. 30. 
Corboli, Richus, mercator curie 

426. 
Corbolio {Corheil. dep. Seine-et-Oise) 
eccles. St. Exupii de — Parisiens. 
dioc. 271 
cantor 271. 



Cosungiacum {Cossoncy [Cossonex], 
Schioeiz, Cant. Waadl) 
ecclesia Gebennens. dioc. 
pensionarius Amadeus de Gebennis 
281. 
Cratonia {Kralcau'^) in Alamania 

hospitale 788. 
Crecal [Graufthal b. Lüfzelstein, Kr. 
Zabern, U.-Elsass), monast. monial. 
ord. St. Benedicti 
abbatissa et cOnventus 85. 
C r e V i {Crevi, dep. . MeurtJie-et-Moselle, 
A. Luneville) 
Gerardus de — alias de Romesale, 
can. St. Salvator. Met. 285a. 547. 
C r e V y v. Crevi. 

C r i e n c u r t {Oraincourt b. Dehne, Kr. 
Chäteau-Salins) eccl. parroch. Met. 
dioc. 
vicarius perpetuus : Galcherus Al- 
berti de Metis 499. 
St. Cr u eis monasterium, Burdegalens. 
dioc. {Ste-Croix-de-Mont, dep. Gironde, 
A. Bordeaux) 
abbas 235. 
Crudatense monasterium, Yivariens. 

dioc. — abbas 467. 
C r u 1 e i u m , eccles. parroch. Ebroicens. 
dioc. {Crulay, dep. Orne, A.Mortagne) 
parrochus Guerricus de Doucellis 
190. 
Cryspeyo, Silvanectens. dioc. {Orepy, 
dep. Oise, A. Senlis) 
decanus (prior) de St. Arnulfo de 
— 20. 23. 
K u c h e y {Contchen, Kr. Bolchen) 
Johannes de — 592. 
fil. Bertoldus cleric. Met. dioc. 592. 
C u e 1 i e r , Blesus dict. — civ. Virdun. 23. 
C u g n a t e , Symon dict. — de Liberduno 

682. 
Cumana dioc. {Como, Lombardei) 
can. Bernardus de Garvo 193. 
Curia, Arnoldus de — , frater praedi- 
cator. Met. 81. 
Colinus de — (Nicolle de la 

Court) civ. Met. 330 
vidua eiuB Pontia 330. 



394 



Curiensis {Chur, Schivciz, Vant. Graii- 
hi'inden) 
dioc. 335. 
episc. 335. 750. 
Curresia {Corrhe, dei>. Correze) Ge- 
rinus (Gervinus) de — 747. 748. 772. 
C u s e y o {Guisy b. Montfaucon,dep. Meuse) 
Nicholaus de — rector ecclesie 20. 

D. 

Dal cos, eccl. St. Martini, Petragoricens. 
dioc. 

capellan. Heli Botelh 208, 

» Petrus de Fontanilhas de 

Biguaruppe 208. 
Dalfinatus terra {Bauphinee) 319. 345. 
349. 358. 374. 379. 391. 399. 401. 455. 
456. 813. 
Dalfinus Viennensis 
domini : 
Beatrix 149. relicta Johannis Dal- 
phini Viennens. monialis Vallis 
ßrisciasci Cist. ord. Vienn. dioc. 
309. 
Guido — miles, vir nobilis, do- 
minus Montisalbani 255. 267. 
280. 313. 320. 327. 819 
filia Anna, uxor Reimundi de 
Baucio, principis Aurayce 
255. 
Guigo — 319. 333. 334. 349. 354. 
358. 365. 376. 379. 386. 387. 388. 
392. 399. 419. 420. 455. 456. 
458a. 461. 462. 464. 497. 501. 
501a. 813 
uxor Isabella, filia reginae Jo- 
hannae Franciae 365. 376. 
386. 
Henricus — , filius Himberti, can. 
Camera cens. 110. 180. Lugdun. 
111. Rothomagens., St. Justi 
Lugdunens., Viennens., Clara- 
montens., Romanens. 109. prior 
St. Ruphi Valentiniens. 112. ar- 
chidiac. Wygorniens. 186. 216. 
220. archidiac. Wormatiens., Ca- 
ineracens., Rothomagens. 216. 



225. capellanus papae 253, elec- 
tus Pataviens. 258. 261. 283. 
electus Met. 291. v. ibi., regens 
Dalphinatum 319. 333. 344. 349. 
358. 461. 462. 464. dominus 
Montisalbani 497. 501. et Me- 
dullionisbaroniarum501a, prae- 
pos. St. Justi Lugdunens. 808. 
813. 
Himbertus (Imbertus, Umbertus) 

- 109. 110. 149. 180. 186. 
Humbertus — rector terrae Fu- 

cigniaci 501a. 813. 
Hugo — filius Humberti, domi- 
nus Fontanitii 149. 
Hugo — dominus Fucignanus 
(Focingiacus) 333. 344. 379. 
456. 
Johannes — , comes Vapincensis, 

fil. Himberti 180. 
Johannes — , primogenitus Gui- 

donis 327. 
Johannes — , frater Henrici, comes 
Albani, dominus de Turre et 
baronie Montisalbani 225. 240. 
253. 283. 305. 306. 309. 327. 
808. 813. 
Dalphinatus v. Dalfinatus. 
Dalphinus v. Dalfinus. 
Danamont, Rolinus, mon. Gorz. 143. 
Daniel frater, v. episc. Met. 
Darbay, Hugo de Cabilone, dominus — 

379. 
Daunoy, Colinus, magister ministerial. 

Virdun. 781. 
Davantriensis (Deventer, Niederlande, 
Prov. Oherijissel) eccles. 
can. Addulfus de Valfiar (Wulfiare) 
811. 812. 
Deicustodia (Dieulouard, dep. Meurthe- 
et-Moselle, A. Nancy) 
Huynus de — can. St. Salvatoris 

Met. 643. 
Johannes de — , in iure civili licen- 
tiatus, cleric. TulL, can. Virdun., 
can. Met., can. B. Marie Magdalene 
Virdun., archidiac. de Vepria 473. 
573. 598. 605. 642. 671. 781. 815. 



I 



— 395 — 



r 



Nicolaus de — scolaslicus eccl. St. 
Leodegarii de Marsallo, can. Met. 
602. 603. 604 
Reginaldus de — 643. 
Delfinus v. Dalfinus. 
St. Deodati ecclesia TuU. dioc. (.^M)/e, 
dep. Vosges) 
praepos. Ferricus, postea episc. 

Aurelianensis 790. 
can. ßurnekinus, de Parrojes 436. 
Gerardus de Mercheville 342. 
Johannes de Metis 514. 556. 

585. 586. 623. 
Johannes de Nanceyo 390. 591. 
Johannes de Toullo 266. 
Deumeire eccl. parroch. Met. dioc. 
{DomeDre-sur-Vezouse, dep. Meurthe-et- 
Moselle, A. Luneville) 
rector Petrus de Vaureillüs 380. 
Diarrvilla {Diarcüle b. Vezelise, dep. 
Meurthe-et-Moselle), eccles. parroch. 
Tüll. dioc. 

rector Johannes dict. de Toullo 266. 
Diensis (Die, dep. Dröme) 

comes: Ademarius de Pictavia 379. 

415. 456. 480. 
dioces. 532. 770. 

can. Petrus de Virsaneyo(Virsena- 
hico, Virsnahico, Virsanayco, 
Verzenayco) 343. 356. 357. 362. 
363. 
Diestorf {Diesdorf, Kr. Diedenhofen) 
Thomas de — monach. Epternacens. , 
can. Met. 431. 
Diewe {Dieue, dep. Meuse, A. Verdun) 
praepositura de — , eccl. Virdun. 196. 
Dignensis ecclesia (Digne,dep. Basses 
Alpes) 
can. Stephanus de Insula in Urbe 279. 
Dimefassel {Domfessel, Kr. Zähem, U.- 
Elsass) 

eccles. parroch. 602. 
Henricus de — can. St. Salvatoris 
Met., parrochus de — 602. 
Dipach, Herbordus de — armiger 744. 

uxor Gudula ib. 
Divione, Monast. St. Stephani de — 
Lingon. dioc. abbas 816. 



Dom ei {Domei b. Lomjuijon, dep. 
Meurthe-et-Moselle) 
Raymundus de — 224. 
Domereis, eccles. paroch. Virdun. dioc. 
{Domprix, dep. Meurthe-et-Moselle A. 
Briey) 
rector: Ferricus de Asperomonte 
513. 570. 
Domerey v. Domereis. 
Dompaire {Dompaire, dep. Vosges, A. 
Epinal) 
Petrus de — can. monast. St. Petri 
de Monte 1(J6. 
Donich an, Stephanus de — , rector 

eccl. 20. 
Dordinis, Guillermus de — can. St. 

Glodesindis Met. 671. 
D r.s b i 1 1 e {Dorweilei; Kr. Forbach, Cant. 
Falkenberg) 
Godemannus de — "» 

fil. Godemannus can. Trevir. / 
Doucellis {Docelles, dep. Vosges, Cant. 
Bruj/eres) 
Guerricus de — can. Leodiens., rector 
eccl. parroch. de Cruleio Ebroi- 
cens. dioc. 190. 
Dueserey, Martinus dict. — civ. Vir- 
dun. 23. 
Dullinga {Dillingen a. d. Saar, B.-B. 
Trier) 
Gozzelo de — 304. 
fil. Arnoldus, can. St. Arnualis 
304. 
Duna {Dun b. Stenaij, dep. Meuse, A. 
Montmedy) 
Johannes de — decanus eccl. Trevir., 
parrochus iniustus Theonisvillae 
553. 
Dunensis {idem) archidiac. 256. 
Dunocastrum {Chateaudun b. Beims) 
eccles. parroch. Remens. dioc. 
rector Johannes \ 

» Philippus Coletus de \ 125. 
Bouron / 

Dur and i, Guillermus — clericus, can. 
Met. 397. 
Petrus — inagister, capellan. sedis 
apostolicae, can. Ebredunens., 



396 



Tüll., arcliidiac. de Ruello 
(Rivello) 213. 214. 233. 241. 288. 
289. 292. 294. 328. 360. 398. 555. 
Duranti v. Durandi. 
Dusai {Diciize, Kr. Chdteau-Salins) 
Rymbaldus presbit. de — 221. 
Symon de — can. TuU. 397. 
Dusey v. Dusai 
Dusona [Bieuze) 

Johannes de — can. Met. et Lingon. 
627. 
Dyvionensis {Divion, dep. Pas-de-Ca- 
lais, A. Bethune) 
christianitatis decanus : Guillelmus 
Aynardi 820. 



Eboracensis ecclesia {York, England) 
can. et thesaur. Theobaldus de 
Barro 31. 58. 
Ebredunensis {Emhrun, dep. Hautes- 
Alpes) 

ecclesia 253. 795. 
archiepisc. 60 

Raymundus 388. 488. 
500. 
capitulum 388. 

can. Jacobus de Thosetis de Urbe 
397. 
Petrus Durandi 213. 241. 
288. 289. 292. 
Ebroicensis {Evreux, dep. Eure) dioc. 

190. 
Ecclesiae collegiatae 
St, Adelphi v. Novillari 
Andomari v. Andomari 
Andree v. Gratianopolis 
Andree v. Wormatiensis 
Arnualis v. Arnualis 
Arnulphi v. Crispeyo 
Aviti V. Aviti 
Bartholomei v. Leodiensis 
Bartholomei v. Padua 
Capsarii v. Agennensis 
Gastoris v. Conflüentes 
Ghrysofori v. Alta (Halata) 



Ecclesiae collegiatae 
St. Crucis V. Leodiensis 
Deodati v. Deodati 
Dyonisii v. Leodiensis 
Eufraudi v. Abbatisvilla 
Exupii V. Corbolio 
Gangulphi v. TuUensis 
Gaugerici v. Cameracensis 
Gengulphi v. Antisiodorensis 
Gereonis v. Coloniensis 
Gowari v. Gowari 
Ilarii v. Pictaviensis 
Johannis v. Leodiensis 
Johannis Laterani v. Roma 
Justi V. Lugdunensib 
Laurentii v. Laurentii 
Leodegarii v. Marsallum 
Machuti v. Barro super Albani 
Marie v. Aquensis 
Marie v. Cherio 
Marie Rotunde v. Metensis 
Marie v. Montecalvo 
Marie v. Palatiolum 
Marie v. Vallecuriensis 
Marie v. Verdanum 
Marie Magdalena v. Virdunensis 
Martini v. Leodiensis 
Martini v. Marsanum 
Maximi(ni) v. Barro ducis 
Mellonis v. Pontisera 
Michaelis v. TuUensis 
Nicolai v. Monasterium 
Nicolai v. S. Nicolaus de Portu 
Paulini v. Trevirensis 
Petri V. Maguntina 
Petri V. Palatium 
Principis Apostolorum v. Roma 
Radegundis v. Pictavii 
Salvatoris v. Metensis 
Salvatoris v. Trajectensis 
Servatii v. Trajectensis 
Severini v. Burdigala 
Stephani v. Divione 
Stephani v. Homburgum 
Stephani v. Sarburgensis 
Symeonis v. Treveris 
Symphoriani v. Remensis 
Theobaldi v. Metensis 



307 — 



V. Metensis 



Ecclesiae collegiatae 

St. Theodardi v. Thudunensis 

Trinitatis v. Trinitatis 

Urbani v. Trecensis 

Verani v. Jargolio. 
Ecclesiae parrocbiales 
St. Amancii v. Metensis 

Amantii v. Virdunensis 

Audeoli v. Berco 

Benigni 

Grucis 

Eukarii 

Eusebii 

Ferrucii 

Gengulphi 

Georgii 

Hilarii majoris 

Hilarii minoris, ad 
lapsus 

Jacobi 

Johannis v. Usfol 

Johannis Baptistae v. de Sancto 
Johanne 

Livarii 

Marie ad martires 

Marselli 

Martini in curtis 

Martini v. Barro ducis 

Martini v. Dalcos 

Martini v. Martrachanicis 

Martini v. Vico 

Maximini \ 

Medardi / v. Metensis 

Michaelis v. Luccemburgensis 

Nicolai v. Saraponte 
ad novum monasterium v. Metensis 
St. Salvatoris v. Virdunensis 

Saturnini v. Lardeyrelis 

Segolene 

Stephani Laniati 

Symplicii 

Victoris 

Victoris v. Virdunensis 

Viti V. Metensis. 
Ecclesiae seculares 
St. Cristofori v. Arnata 
B. Marie v. Namurcensis 
de Bomanis v. Romanis. 



V. Metensis 



V. Metensis 



E d u e n s i s {Autun, dep. Säone-et-Loire) 
dioc. 147. 163. 729. 730. 73(>. 772. 
episc. 682. 
St. Egidii monast. Nemausens. dioc. 
{St-Gllles-les-Boucheries, dep. Gard, A. 
Nimes) 

abbas Raymundus 456. 461. 462. 
E g i n a r t {Echaurib. Pampeluna, Spanien) 
archidiaconatus in eccl. Pampilonensi 
archidiac. Michael Lupi \ 

Otho Martini / ^^^• 
Eix {Aix h. Conflans, dep. Meurthe-et- 
Moselle) 
Giletus de — cleric. Virdun. 781. 
E 1 b e s w i 1 r e (Alberschw eiler, Kr. Saar- 
burg, Lothringen) eccl. parroch. Met. 
dioc. 
rector: Johannes de Metis 514.556. 
Elnensis {Lens, dep. Pyrenees-Orien- 
tales, A. Perpignan) 
dioc. 138. 163. 
EmelencQurt {Amelecourt, Kr. Chä- 
teau-Salins) eccl. parroch. Met. dioc. 
prior : Magister Guillelmus Betferre 
699. 702. 714. v. Amelencourt. 
Engolismensis {Angouleme, dep. Cha- 
rente) eccles. 
decanus 503. 

can. Magister Bertrandus de St. Ge- 
nesio 304. 
Epternacensisv. Epternacum. 
Epternacum {Echternach, Gross- 
hersogt. Luxemburg) monast. St. Willi- 
brodi, ord. St. Benedicti 
abbas 134. 136. 140. 
monachus Thomas de Diestorf 431. 
^^inviWo {Epinal, dep.Vosges) 
Matheus de — clericus 703. 
Stevenins lo fils Genuins d'Espinal 
713. V. Spinallo. 
Erfordensis {Erfurt, Prov. Sadisen) 

398. 
Ernavilla {Arnaville, dep. Meurthe-et- 
Moselle, A. Nancy) 

Garzilius de — mon. Gorz. 143. 
E s c a n t i a {Escurey, dep. Meuse, A. Mont- 
medy) 

Johannes de — can. Virdun. 80. 



— 398 — 



Esperonis, Guillelmus 736. 
E s p i n a'l^v.£Epinallo. 
E s s e y o {Esseij-en-Voivre, dep. Meiirthc- 
et-Moselle, A. Nancy) 
Johannes de - mon. Gorz. 477. 
Este in {Etain, dep. Meuse, A. Mont- 
medy) 

Thiricus de — civ. Virdun. 23. 
E s t r e e s {Estraye, dep. Meuse, A. Mont- 
medy) eccles. Virdun. dioc. 
rector Franco 195. 196. 



F ab r i , Guillermus — de Rimaco miles 
Valentinens dioc. 587 
Raymundus — can. Met., ca- 
pellan. papae, archidiac. de 
Sarburch, can. St. Radegundis 
Pictaviens., et St. Severini 
Burdegalens., rector parroch. 
eccl. St. Johannis de Usfol 
Agenn. dioc. 207. 208. 212. 
Fago {Foug, dep. Meurthe-et-Moselle, A. 
Toul) Tüll. dioc. 
Walterinus de — 682. 
F a k e n e i 1 v. Fakenel. 
F a k e n e 1 , Johannes dict. — can. St. 
Salvatoris Met. 647 
Ponceta dict. — civ. Met. 81 
Symon dict, — frater pre- 

dicator. Met. 81 
Theobaldus dict. — civ. 
Met. 647. 
F a m n n a , Leodiens. dioc. {Famenne 
h. Lüttich, Belgien) 
archidiac. de — 231. 
Fanensis eccles. (Fano h. Urbino, 
Italien) 
can. Homo de Pererulo 277. 
Farinelz, Liebaudus, mon. Gorz. 143. 
F a u c n s , Johannes dict. — thesau- 
rarius monast. St. Vitoni Virdun. 24. 
Fenestrangiis v. Fenestrenges, 
Fenestrenges [Finstingen, Kr. Saar- 
burg, Lothringen) 
locus de — 767. 

Henricus dominus de — nobilis vir 
579. 680. 767. 



fil. Hrocardus, can. Argentinens. 

579. 767. 

» Johannes, can.Virdun. 580. 767. 

» Clara, uxor Johannis comitis de 

Sarwerden 767. v. Vinstinga. 

Ferentinatis civitas {Ferentino b. Rom) 

25. 
Ferrans, Liebaudus dict. — mon. 

Gorz. 143. 

Ferra riensis ecclesia (Ferrirres vel 

Bethlehem, dep. Loiret, A. Montargis) 

can. Leo Francisci de filiis Ursi 82. 

Ferrarii, Guido — miles, senescalcus 

ducatus Aquitaniae 144. 
Ferrieti, Theobaldus, can., thesaurar., 

scolast. Met. 534. 535. 671. 
F i r m i t a t e , {La Ferte-sur-Amance, dep. 
Haute- Marne, A. Langres) 

Johannes de — can. Bisunt. et Vir- 
dun. 675. 782. 
Flandrensis v. Flandria. 
Flandria {Flandern) 
comes Guido 183. 

fil. Guido — uxor: Margaretha nata 
Theobaldi ducis Lotharingiae 183. 
comes Robertus 222. 743. 

fil. Mahaut, uxor Mathei ducis 

Lotharingiae 222. 
» Yolandis, uxor Henrici, co- 
mitis Barrensis 743. 
Flavigneium [Flavigny, dep. Meurthe- 
et-Moselle, A. Nancy) 
prioratus Tüll. dioc. ad mon. St. 
Vitoni Virdun. spectans 
prior Raudulfus (Radulfus) 87. 
St. Flore (St-Flour, dep. Cantal, A. 
Bourges) 
Johannes de — 108. 
Floreanges {FUhxhingen, Kr. Dieden- 
hofen) 

Johannes de — archidiac' Argen- 
tinens 417. 

Philippus de — dominus, no- 
bilis vir. 

uxor ') Ermengaldis de He- 
nalpierre. 
2) Beatrix de Longo- 
prato 



734. 



— 399 — 



I 



Fl o r e n t i a {Florenz, Italien) 215. 596. 

718. 736. 772. 773. 784. 797. 

Marcus de Acquarellis de — can. 

Met., can et scolastic. in Marsallo 

603. 

Symon Philipp! de — can Met. et 

Aquilegiens. 11. 184. 
Guerra Tingi civis 12. 
Mercatorum societates 
Bardorum 

Andreas domini Gualterote 102. 
Canigianorum 
Boccacinus Paganelli, Manettus 

Ricchi 79. 157. 
Reynerius Cappi, Francis cus Bar- 
ducii 157. 
Canisianorum 
Andreas de Canisanis, Bardutius 
Bindi, Baldus et Nerius Ra- 
dulfi, Datutius Andree, Audo- 
marus et Jacobus Johannis, 
Guerra Tingi, Boccatinus Paga- 
nelli 12. V. Canigianorum 
Circulorum 

Lapus et Oliverius de Circulis et 

Bonacursus Bonincontri 88. 

Oliverius Lippus et Nardus de 

Circulis et Bonacursus Bonin- 

centri 89. 

Nicolaus Philippi de Bonsignori 

Lambertuccii socii 101.102. 126. 

Pulicum, Fliscobaldorum et Mazo- 

rum 805. 
Spinorum 797, 
Symon Guidi et Johannes Maffei 

et Bonsenior Jacobi 120. 
Clarus Savangaci 797. 
Franciscus Raynucii mercator 574. 
593. 
Florentinis v. Florentia. 
Florhenges v. Floreanges. 
Focingiacus {Fossigni/, de)). Haute- 
Savoie, Arvethal) 

dominus : Hugo Dalphinus 344. 379. 
HumbertusDalphinus 501a, 
Foiensis {Forez, dep. Loire) 
comes Johannes 379. 
fil. Guiottus 379. 



Fontanilhas {Fontenailles, dep. Seine- 
et-Marne, A. Melun) 
Petrus de — de Biguaruppe, ca- 
pellanus eccl. St. Martini Dalcos, 
diac. praebend. eccl. St. Aviti Pe- 
tragoricens. dioc. 208. 
Fontanitii {Fontenaij pres Vezelay, 
dep. Yonne, A. Avallon) 

dominus: Hugo Dalphinus 149. 
Forensis v. Foiensis 
Forum Julii {Frejm, dep. Var, A. 
Draguignan) 
episc. 423. 
Fossensis eccles. Leodiens. dioc. 
{Fosse h. Qharleroi, Belgien, Prov; 
Namur) 
can. Guillelmus Pinchon 495. 
Fourpach {Forhach, Lothringen) 
Joffridus de — miles 530. 

fil. Johannes, can. Argentinens. 
530. 
F o u r 1 n , Werricus dict. — cleric. Met. 

417, 
Fr actis {Fratta h. Neapel, Italien) 
Nicolaus de — can. Patracens., 
litterarum papae corrector 504, 
557. 
Francia 60. 62. 88. 283. 290. 349. 773. 
779, 797. 805. 
reges 

Carolus 365. 499. 546. 

regina dementia 546. 
Ludovicus 801. 819. 
Philippus (IV) 18. 38. 60. 262. 
271. 365. 376. 796. 
uxor Johanna 386. 
fil. Carolus, comes Andega- 
vensis, captanus generalis 
Romanae eccles. 60. 
Isabella, uxor Guigonis Dal- 
phini 365. 376. 383. 
Philippus (VI) 653. 706. 734,750. 
777. 
comestalularius : Galtherius de Ca- 
stellione 273. 
Frankefordensis {Frankfurt a. Main). 
praepos. Petrus de Gartens (Garlenx) 
210. 214. 



400 — 



Frankewordensis v. Frankefor- 

densis. 
Fraxino, Ginotus Lefolet de — 493. 
Frebecuria {Frehecourt, dei). Vosges, 
A, Neufcliäteau) 
Julietus de — 482. 

iil. Robertus, rector eccl. de Ayre 
supra Mosellam, Met. dioc. 482. 
Fremerecuria v. Fremerevilla. 
Fremerevilla (Fremereville, dep. 
\Meme, A. Commercy) 

Walterus de — can. Virdun. 80. 
282. 284. 
Fremorevi Ha v. Fremerevilla. 
Fretis {Fratis, de}). Meuse, A. Mont- 
medy) 
Petrus de — clericus 365. 
Friavilla {Friauville, dep. Meurthe-et- 
Moselie, A. Nancy) 
Johannes de — can. Trevir. 229. 
Frontanis, Goddefridus de — ma- 

gister, can. Leodiens. 75. 
Fucignanus j 
Fucigniacum \ v. Focingiacus. 
Fuciniacus j 

Fulginati {Foligno, Umhrien, Italien) 

episc. 670. 
Funtibus, Johannes de — can. Ma- 
guntinus, praepos. eccl.Pingwensis476. 



G. 



Gaboz {Gaubitsch, U.-Oesterreich, Bez. 
Mistelbach) Pataviens. dioc. 
plebanus Hermannus 332. 
G a i e t a n a [Gaeta b. Neapel, Italien) 
' dioc. 626. 
Galioti, Johannes de — prior pre- 

dicator. Met. 81. 
Gandensis, in eccl. Tornacensi (Gent, 
Belgien, Prov. Ostflandern) 

archidiac. Johannes de Galona 60. 
61. 62. 88. 100. 120. 
Garcini, Franciscus, magister, cleric. 

Virdun. 781. 
Gardia [Lagarde b. Vic, Kr. Chäteau- 
Salins) 
Benedictus de — can. Tüll. 3. 



Garlens, Petrus de — magister, ca- 
pellanus papae, praepos. eccl. Franke- 
fordens. 170. 210, 213. 214. 

Garlenx \ 

Gar lex / ^- ^^^l^"^' 

Garvo, Bernardus de — nepos papae 
Clementis V, St. Agathe diac. cardio., 
can. Met., administrator St. Marie in 
Dompnico de Urbe, archidiac. Con- 
stantiens. et de Brugis., can. Leodiens., 
Constantiens., Tornacens., Toletanus, 
Cumanus, prior St. Ramberti, decan. 
Soliacens., praepos. Toletanus, archi- 
diac. de Vico 179. 193. 502. 588. 

Gasbertus v. ep. Massiliens., archiep. 
Arelatens. 

Gayle {Chailly-Ves-Ennery b.Vigy, Kr. 
Metz) 
Nicolaus de — can. Met. 331. 
Gebenna {Genf, Schweiz) v. Geben- 

nensis. 
Gebennensis 

civitas 378. 493. 779 
Johannes — , curatus de Alta- 
villa 773. 
comites 
Amadeus 112. 169. 182. 243. 
Amadeus 313. 327. 333. 344. 349. 
Amadeus can. Vivariens., Lin- 
gonens., Viennens., Maguntinus, 
Coloniensis, Lugdunens., Valen- 
tiniens., Gebennens., capellan. 
papae, electus Tull. 112. 169. 
182. 243. 281. 310. 337. 344. 
V. etiam Tullensis. 
Guillelmus (Guillermus) 169. 182. 

281. 
Hugolinus (Hugoninus) 333. 343. 

344. 378. 
Agnesia de Cabilone comitissa 
344. 378. 
ecclesia 112. 169. 281. 351. 381. 493 
episc. 169. 608. 
cantor 169. 

can. Amadeus comes Gebennen- 
sis v.^supra. 
Petrus Bonidie 343. 



— 4Ö1 — 



Geilljach superior Met. dioc. (Ober- 
gaühach h. Wollmümter, Kr. Saar- 
gemund) 

eccles. parroch. vicarius perpetuus : 
Nicolaus de Bedebur 232. 
Geminipo.ntis v. Geminoponte. 
Geminoponte {Zweibrücken, ba i/r. 
Pfalz) 
Johannes dict. Cocus de — 745. 

uxor Ida nata Egelonis ib. 
Mehtildis de — priorissa Met. 152. 
Walramus com es de — 189. 
jGenazano [Gensano bei Born) 
Petrus de — 108. 
enecourt {Genicour l-sur-Meuse, dep. 
Meuse. A. Verdun) 
Jacobus de — , vicar. St. Salvatoris 
Vir dun. 20. 
renesii, Stephanus, officialis Lingon. 
784. 

[Bt. Genesio {St-Genis, de}). Charente- 
h}ferieure, A. Jonzac) 
Bertrandus de — can. Engolismens. 
304. 
lt. Germani de Pratis, monaster. 
juxta Parisius (St-Germain-des-Pres 
b. Paris) 

abbas 719. 
fcrminei {Germin i/, dep. Menrthe-et- 
Moselle, A. Nancy) 

Waltherus de — vir nobilis 268. 
uxor Johanna de Asperomonte 268. 
rerolzeke {GeroUeclc. Kr. Saarburg, 
Lothringen) 
Heinricus de — can. Virdun. rector 
parroch. in Kirperc 176. 
rervasjü, Johannes, presbiter 784. 
filetti, Johannes, magister. can. Met. 
et Trevir. 26. 
r i r a V i 1 1 a , {Gireville b. Blamont, dep. 
Meurthe-et-Moselle, A. Luneville) 
Ancelinus de — dominus, nobilis 
vir 425. 439. 441. 
ri Villa V. Giravilla. 
rlandariense monast. St. Martini, 
ord. St. Bened. (Lubeln, Kr. Bolchen) 
ecclesia 676. 
abbas 2. G19. 620. 681, 



conventus 2. 681. 

monach. Bertrandus de Vaesco 820. 
postea abbas St. Arnulphi Met. v.il)i. 
Glandrense v. Glandariense. 
Gobelin, Johannes dict. — can. Met., 
St. Deodati, parroch. St. Georgii Met., 
cantor Met., can. St. Theobaldi Met. 
585, 586. 623. v. Sobelin et de Metis. 
Gobini, Colinus, clericus de TuUo, 
Sacra imperiali auctoritate notarius 
395. 796, 
Gondelainvilla ( Gondreville, dep. 
Meurthe-et-Moselle, A. Nancy) 
Ludovycus de — mon. Gorz. 143. 
Gonencuria {Gonaincourt-sur-la- 
Meuse, dep. Raute-Marne, A. Chaumont) 
Theobaldus de — familiaris comitis 
Henrici de Barro, can. Virdun. 
decan. St. Martini de Barro, can. 
in Motacastro 40. 

Gorciense ) 

r ■ • f V. Gorziense. 

Gorgiensis-' 

li Gornaix, Joffridus civ. Met. 651. 
filia : Ponceta, uxor Arnol- 
di dict. Baudouche 651. 
Theobaldus dict. — miles 
Met. 137. 
Gorzia {Gorse, Kr. Metz) 

Jacobus de — mon. Gorz. 143. 
archipresb. de — Johannes de- 
Prigneyo 115. 
Gorziense monasterium, ord. St. Be- 
ned. Met. dioc. {Gorze) 4. 32. 33. 52. 
53. 140. 163. 166. 477 

abbas 147. 477. 527. 610. 663. 670. 
697. 713. 761. 781. 798. 803. 
Adam (Ada), quondam prior de 
Warengevilla 163. 164. 165. 
166. 171. 202. 215. 804. 
Petrus (de Boiffremont), quondam 
abbas Lucensis, Bisunt. dioc. 52. 
53. 
Theobaldus, quondam prior de 
Asperomonte 143. 361. 364. 366. 
394. 395. ,396. 407. 408. 409, 
450. 451. 509. 531. 552. 573, 
599. 610. 645. 
Walterus (Diveux) 143. 166. 167. 



26 



402 — 



143. 



552. 



prior: 32. 52. 166. 361. 
Adam, prior claustralis 
Adam de Warengevilla 
Johannes de Amella 
Ludovicus de Petrecen 
Nicolaus de Wasnau 
Therricus de Portu 
Ade de Thaseyo, prior de 

Amella 
Nicolaus dict. Maresse de 
Amella 

supprior: Henricus de Atrio 361. 
praepositus : Thomas 143. 
camerarius : Broardus 143. 

Hermannus 361. 
cantor : Garcilius 143. 

Haymo 361. 
cellerarius : Matheus 143. 
custos : .Toffridus 143. 
elemosinarius 785. 
conventus: 32. 52. 53. 147. 166. 
361. 477. 527. 610. 663. 670.697. 
713. 761. 798. 803. 
monachi 
a) presbiteri : 

Ada de Thaseyo 552. 
Baudelus de Stanno 143. 
Bertrandus de Vignoliis 143. 
Ferricus de Venderiis 143. 
Garcilius de Ernavilla 143. 
Harmannus de Pargney 143. 
Henricus de Haris 361. 
Henricus dict. Pikerne 361. 
Huardus de Saxure 361. 
Jacobus de Gorzia 143. 
Jacobus de Ponte Monti onis 163 
Johannes di^t. li Alemans 143. 
Johannes li Bourgons 143. 
.Johannes de Esseyo 477. 
Johannes dict. Hennekins 143. 
Johannes de Pennis 143. 
Liebaudus Farinelz 
Liebaudus dict. Ferrans 
Ludovicus Xaudes 
Ludovycus de Gon- 

delainvilla 
Lyetardus de Warnes- 
perch 



143. 



143. 



>143. 



Nicolaus dict. Maresse 552. 
Nicolaus dict. de Petrecen 143. 
Richardus de Amella 
Rolinus Danamont 
Symon de Jaulans 
Symon dict. Myrlins 
Theobaldus de Nom- 

meney 
Warnerus de Waville 

b) dyaconi : 

Fulco de Bellomonte 
Haymo Bourgondus 
Johannes de Avoncourt 
Nicolaus de Moncleir 

c) subdyaconi : 

Gerardus de Rambuecourt\^ 
Henricus Pikerne / 

presbiter benficiatus ; Gobelinus Sy- 

monis 527. 
vasaUi 52. 166. 361. 
Goule, Albericus dict. can. — Met. 153. 
St. Gowari ecclesia Trevir. dioc. {St. 
Goar a. Rhein, B.-B. Cohlenz) 
can. Theodoricus de Theonisvilla303. 
Goziensis v. Gorziensis. 
Granate {Granada, Spanien) regnum775. 
Grandimontense monasterium 
{Grammont, dep. Tarn-et-Garonne, A. 
Castelsan-asin) 115. 
Grandimontensium ordo 213. 242. 

483. 589. 694. 
Grandisono, Oddo de — vir nobilis 

789. 
Grandisvallis monasterium, Basi- 
liens. dioc. {Moutier-Grandval, Schweiz, 
Cant. Bern) 
can. Otto de Aventica 448. 
Grangia {Grange b. Kattenhofen, Kr. 
Diedenhofen) 

Ludovicus de — can. Met. cantor 

'■ Met , decanus Met. 139. 140. 143. 

538. 584. 586. 595. 602. 614. 623. 

666. 670. 673. 685. 689. 

Granholio, Galhardus de — can. 

Leodiens , clericus chori eccl. Agen- 

nensis, cleric. beneficiat. eccl. St. 

Bartholomei Paduane, parroch. eccl. 

St. Martini de Vico 807. 



— 403 



645. 



Gras, [Gras h. St. Barle, Kr. Metz?). 
Werricus de — 312 
lil. Colardiis — can. Met. can. St. 
Servatii Trajectens., praepos. St. 
Marie Wallecuriensis, custos St. 
Theodardi Thudunensis Leod. 
dioc, can. St. Theodardi et St. 
Crucis Leod. 312. 
Gratianopolis [Grenohle, dexi. Isere) 
episc. 186. 225. 382. 
decanus 186. 
praepos. St. Andree 109. 
prior St. Laurentii 109. 
Grausello, prioratus de — prope 
Malausanam Vasionens. dioc. 153. 154. 
171—76. 193-208. 218. 219. 807. 
Griffonel, Johannes Met. 
fil. Jacobus, clericus 
Theobaldus 

fil. PhiHppus, clericus 
Grinol (GrimonviUer, dep. MeiirÜie-et- 
Moselle, A. Luneville) 

Gawardas de — rector eccles. in 
Vico 277. 
Gronaix v. Gornaix. 
G u a r c i n o (Guarcino b. Frosinone, Prov. 
Rom, Italien) 
Leonardus de — magister, thesaurar. 
eccl. Lingon., notarius papae 482. 
536. 579. 580. 581. 609. 652. 

Guidonis \^ Castronovo. 
Guigoni s / 



H. 



H ab r Ions, Oliverus dict. li — civ. 

Met. 81. 
H a 1 a t a , prior de St. Christoforo de — 

Silvanectens. dioc. 22. 23. v. Alta. 
H a 1 V e 1 s , Ludolphus de — , can. Trevir, 

613. 
Hamberch v. Homberg. 
Harne Ha, Herbertus de — 125. v. 

Amella. 
Hamskeska Morinens. dioc. 

perpetuus capellan. Andreas 797. 
Hanno nia v. Ilaynonia. 



Harancort (Haraucowt a. Seille, Kr. 
Chntemi-Salins, oder Haraucourt, dep. 
Meurthe-et-Moselle, A. Nancy) 
Henricus de — can. St. .Johannis 
Leodiens. 674. 
Harevilla TuU. dioc. {Hareville-som- 
Montfort, dep. Vosges, A. Mirecourt) 
prioratus de — ad. rnonast. St. 
Michaelis spectans prior 512. 
Haris {Arry, Kr. Mets) 

Henricus de — mon. Gorz. 361. 
H a r m a i s e s v. Armoises. 
Hathonis castrum {Hattonchatel , 

dep. Meuse, A. Vigneulles) 22. 
Hautebruce, Petrus dict. — civis et 

campsor TuU. 796. 
H a y n o n i a {Hennegau, Prov. Belgien) 
comes 805. 

Guido de — archidiac. et can. 
Leodiens., Met. et Trajectens. 
47. 48. 49. custos Leodiens. 49. 
Herricus, natus comitis de — can. 
Met., custos Leodiens., praepos. 
Condatiens. et Met. can. Came- 
racens. 48. 49. 
Henalpierre, Ermengaldis de. — , 

uxor Philippi de Florhenges 734. 
Hennamenil {Henatnenil, dej). Meurthe- 
et-Moselle, A. Luneville) 

Chaderonus de — armiger 764. 
Hennekins, Johannes dict. — mon. 

Gorz. 143. 
Herbipolensis ( Würzhurg, Bayern) 

episcop. 290. 750. 
Herbotsheim {Herhitsheim, Kr. Zä- 
hem, U.-Elsass) 
monast. monial. ord. St. Benedicti. 
227. 
H e r e m i t a , Johannes, presbit. Met. 821. 
Heremitarum ordo St. Augustini 

prior generalis 558. 
Hessen {Hessen, Kr. Saarburg, Lo- 
thringen) monast. ord. St. Benedict. 
Met. dioc. 

abbatissa et conventus 659. 
H i 1 d e s e m {Hildesheim , Prov. Hannover) 
monast. B. Marie Magdalene ord. St. 
Augustini 

26* 



404 — 



prior Geroldus, postea prepos. Ge-f 
neral. in Alamannia 152. 
H 1 1 a n d i e comes 805. 
Holtem, Hßrmannus dict. de — , no- 

tarius 324. 
H m b e r g {Homburg b. KecUngen, Kr. 
Diedenhofen) 
. Therricus de — 611 

fil. Philippus, can. St. Theobaldi 
Met., capellan. altaris B. Marie in* 
eccles. St. Crucis Met. 611. 
ecclesia: vicar. perpet. Simon de 
Amberch 581. 
Homborc {Oberhomburg, Kr. Forbach) 
castrum 709. 710. 754. 820. 
Johannes Gerardi de ~ acolitus 

741. 
Ludovicus de — can. Met. et 

Trevir. 58. 189. cf. infra. 
Symon de — rector eccl. parroch. 
de Huezanges 282. 284. 285. 
ecclesia collegiata St. Stephani 
altare St. Johanni Raptiste 
capellanus Guigo de \ 

Arnaysino [>709. 710. 

Johannes TopetiJ 
decanus 754 
praepositus Ludovicus de — 176. 

2.37. cf. supra. 
custos Guillelmus Betferre 699. 

702. 714. 
cantor Hanricus Hanrici 754. 
Homborch 
Hombourc 
Hombourch 
Hombuorch 
Hamburch j 

Homburgum ' 
Home V. Hörne. 

Homo de Pereculo (Pererulo), 
magister Turnens., can.Fanens.2fi6 277. 
Horinbach v. Hornbach. 
Hornbach {Hornbach, Bayr. Pfalz. 
Bes.-Amt Zweibrücken), monast. St. 
Benedict. Met. dioc. 432. 
abbas 232. 600. 601. 
conventus 232. 
archipresbiter 232. 



V. Homborc. 



Hornbachum'v. HornBach. 
Hörne {Hörn b. Boennond, Prov.IAm- 
burg, Niederlande) 
Theodoricus de — archidiac. Leo- 
diens. 75. 
Hoya {Huj/, Belgien, Fror. LiUtich) 
ecclesia de — Leodiens. dioc. 143. 
decanus 143. 

guardianus fratrum minorum'143. 
H y o V. Hoya. . 

Huesanges {Hüsingen b. Kattenh'ofen, 
Kr. Diedenhofen) 

eccles. parroch. Met. dioc. 284. 
rector Symon de Homburch 282. 
284. 285. 
Huesenges v. Huesanges. 
Humiliatorum ordo 589. 694. 



J. 

Januensis (Genua? Genf?) praepositus 

397. 
Jaqueti, Memguinus, magister scabinus 

Vir dun. 781. 
Jargolio {Jargeau, dep. Loiret, A. Or- 
leans) Aurelianens. dioc. 
St. Verani de — can. Aycardus 
Barbe 805. 
Jaul ans {Jaillon, dep. Meurlhe-et-Mo- 
selle) 

Symon de — , mon. Gorz. 143. 

Jeniche, Henricus de —, civ. Virdun. 23. 

Ilardensis {St~Hilaire-la-Palud) , dep. 

Deux-Sl'vres, A. Niort), Pictaviens. dioc. 

decanus: Oliverius de Cerzeto 754. 

774. 778 
can. Arnoldus de Mbrlans 134. 
St. Ilarii v. Ilardensis. 
Insula Baren sis {Lisle-en-Barrois, 
dep.Meuse, A.Bar-le-Duc), monast. ord. 
Cisterc. Tüll, dioc. 
abbas et conventus 341. 
Insula in Urbe {Isola): Stephanus 
de — prepos. St. Marie Rotunde Met., 
can. Met., Dignensis, St. Symphoriani 
Remens. 279. 
St. Johannis Jerosolimitani hospi- 
tale 188. 213. 242. 483. 589. 646. 694. 



— 405 



Jület, Henricus dict. — can. Met., 
rector parrodi. St. Martini in curtis 
Meti 634. „ ^ . ^ '":; • 

Irsutus com es (Bauhr-,mid Wildgraf 
V. Dhaun-Kijrbmg, Kr.. Kreuz nach) 
Conradus 628 
uxor Elisabeth de Liningen ()28. 
Ilalia 523. 539. ; .^;..;r;, 
Juliacü (Jiiiich., E.-B; Amhen, Rhein- 
pro vim) 
.Henricus de — can. Trajectens. 613. 
.•614 
. WillermüSi dti — * archidiac. Leo- 
. diens. 75., . 
J u s t i m n t i s ^Jtistberg, Kr. Diedenhofen) 
monasterium B. Marie, , ord. Pre- 
, , monstr. ,373 

abbas 509. v, Monte-Justino. 
Juxey (Jussg, Kr. Metz oder Jeuxey, 
dep, VosgeSy A. Epinal) 

Gerardus de — balistarius 764. 



L a b r (Lahro, Provinz Perugia, Uvi- 
brien, Italien) 
Jacobus de — can. eccl. Reatiiie 12. 
La f olle, Petrus, civ. Virdun. 23. 
Laiffinga [Lefßnghe b. Gent, Belgien, 
Westflandern) 
Walterus de — cleric. domesti.cus 
Johannis regis Boemie, can. St. 
Salvatoris Met., rector eccl. par- 
roch. de Bryedewilre, can. eccl. 
de Cardono 711. - 
Laines, Sentinus de — rector eccl. 

Virdun. 20. 
Lalo \ Laien, • dep. Charente-Inferieure, 
A. La Eochelle) 

Gerardus de — archidiac. Aurelia- 

cens. Claroinontane dioc. 623. 645. 

L a ni u 1 1 e y ( Lamouillg, dep Mcuse, A. 

Mö)itmedy) ' 

Hector de — miles 147. 803 

fil. .Johannes cleric. Trevir. dioc, 

parrochus de Amella 147. 803. 

Lando, Renaldus de — de Placentia, 

can. Met. 509. .531. 
Laon, .Jaciuetus, iusticiar. Virdun. 781. 



Lapide-(<:. d. Legen':') 

Henricus de — miles Trevir. dioc. 613 
filia 7ohanneta, menacha in mo- 
. -iTOsterio Novo Met. dioc. 613. 

Lardeinoix, .Johannes dict. — abbas 

St. Vitoni Virdun. 24. 
Lardeyrelis, Buthenens. dioc. eccles. 
B. Saturnini 
rector Guillermus Roderii 249. 
Lascaxam i(?.) ( La-Hcemborn, . Kr Saar- 
burg, Lothringen) 
Johahnes de — clericus 165. 
Lascurrensis {Lesear, dep. Basses- 
Pyrenees, A. Pau) 
dioc. 178 a. 
Lateranense concilium 194. 
Laude {Lodi b. Mailand) 

Petrus de — , in romana curia pro- 
curator causarum 65. 
Laudunensis {Laon, dep. Aisne) 
dioe. 30. 42 
episc. 192 

can. Jacobus de Cancellariis de 
Urbe 77 
Reginaldus de ßarro 42. 
St. Laurentii {St-Laurent-Rochefort, 

* dep. Loire Gant. Born) Aurelianens. 

• dioc. : prior 107. 

St. Laurentio, Dalmasius de — can. 

Tricastrinus 731. 771. 
Aaureus' Mons, Burdegalens. dioc. 
{Lormont, drp. Gironde, A Bordeaux) 
141. 801. 
£ausac, '.Johannes dict. — Scolaris 

Met. 334. 
Lausanensis {Lausanne, Schweiz, Gant. 
Waadt) 
civitas 493. 631. 680. 
dioc. 493, 589. 590. 631. 680. 695. 696. 
episc. 559. 589. 694. 749. 750. 
thesaurarius 527. 
can. Otto de Aventica 448. 
Layo {Läg-St-Ghristophe, dep. Meurthe- 
et-Moselle, A. Nancy) 

prioratus ad Monast. St. Arnulphi 
Met. pertinens. 

prior: Jacotus de Ponte \ ^.jo 
frater Andreas r 



— 406 — 



Layraco [Laijrac, ilep. Lot-et-Garonne, 
A.Agen) Agennens. dioc. 
prior de — 248. 
Lecot, Colleso dict. — civ. Virdun. 23. 
Lederospey, Petrinus dict. — 682. 
Ledovre, Ottinus, civ. Virdun 23. 
Lefolet, Ginotus — , de Fraxino 493. 
Leodiensis {Lüttich, Belgien) 

civitas 60. 62. 75. 88. 89. 100. 101. 

102. 114. 117. 120. 126. 190. 
ecclesiae : 
St. Bartholomei : decanus 130. 
St. Crucis 

can. Colardus de Gras 312. 
St. Dyonisii 

cantor 369. 502. 
St. Johannis 
can. Girardus de Xantis 811. 
Henricus de Harancort 674. 
St. Martini 
can. Johannes Bertaudi 421. 
monasteria : 
de Bello reditu 

abbas 502. 
St. Jacobi 
abbas 502. 
diocesis 15. 29. 58. 60. 62. 75. 76. 88. 
89. 100. 101. 102. 114. 117. 120. 
126. 130. 143. 151. 230. 231. 244. 
251. 264. 312. 495. 734. 751. 787. 
episcopus 188. 190. 301 . 749. 750. 
episcopi : 
Adulfus 60. 75. 

Theobaldus de Barro 28a. 75. 76. 
77. 78. 79. 188. 3^1. 801. 
capitulum 75. 

archidiacon: Guido de Haynonia 
47. 

Theodoricus de Home 75. 
Willermus de Juliaco 75. 
custos : 
Guido de Haynonia 49. 
Henricus de Haynonia 49. 
decanus 75. 
praepositus : 
Arnoldus 75. 

Rernardus St. Agathe diac. 
card. 502. 



canonici : 
Beltramus de Mediolano 330. 
Bernardus de Garvo 193 v. 

praepos. 
Ferricus de Barro 369. 
Galhardus de Granholio 807. 
Gerardus de Xanctis 811. 
Goddefridus de Frontanis 75. 
Guerricus de Doucellis 190. 
Henricus de Salmis 230. 271. 
Hugucio de Marchiano 302. 
Nicolaus de Yporegia 26. 
Symon de Marvilla 105. 200. 
Theobaldus de Barro 29. 58. 
V. episc. Leod. 
vasalli 75. 
Leonismonte {Leomont, dep. Meurthe- 
et-Moselle, A. Toul) Tüll. dioc. 
prior de — 575. 591. 
Lepetit, Ottinus, civ. Virdun 23. 
Leriche, Fulco dict. — civ. Met. 785. 
Liberduno {Liverdun. dep. Meurthe-et- 
Moselle, A. Toul) TuU. dioc. 
castrum de — 678. 
Symon dict. Gugnate de — 682. 
decanus de — 266. 
Licapre, Jacobus, civ. Virdun. 23. 
Lifossa, Jacobus dict. — civ.Virdun. 781. 
Limengen v. Liningen. 
Limingenv. Liningen. 
L i n c [Lignij-en-Barroi'i, dep. Meuse, 
A. Bar-le-Ihic), archidiaconatus de — 
archidiac. Philippus de Sirkes 299 
» Therricus de Suacem- 

bergh 299. 
Lincolniensis ( Lincoln, England) ec- 
clesia 58. 

can. Theobaldus de Barro 58. 
Linengis v. Liningen. 
Lingonensis ( Langre.% dep . Haute- 
Marne) 
urbs 682 
civitas 329. 682. 

diocesis 29. 141. 145. 148. 169.286. 
287. 288. 424. 458. 459. 465, 470. 
721. 766. 773. 816. 



— 407 



episcopus 608. 782 
Guillermus eleclus, translatus 

ad eccl. Rothomagens. 286 
Johannes, administrator eccl. 
Basiliens. 559. 608. 616. 627. 
636. 686. 
Ludovicus de Fictavia 286. 287. 
308. 314. 318. 323. 329. 333. 
415. 424. 816. 817. translatus 
ad eccl. Met. 458. 459. 
V. ibi. 
Petrus 466. 483. 484. 490. 
capitulum 329. 627. 816. 817 
'decanus 329. 816. 817. 
thesaurarius 
Leonardas de Guarcino 482. 
536. 579. 580. 581. 609. 
652. 
officialis 

Stephanus Genesii 784. 
canonici 
Amadeus Gebennensis 112. 243. 

281. 
Armandus de Clombis 820. 
Gentilis de Collealto 59. 
Guillermus de Moloc 393. 
Henricus de Salmis 817! 
Petrus Guigonis de Castronovo, 
alias Moreti 508. 517. 620. 
521. 523. 539. 541. 542. 564. 
773. 
Raymundus de Valleaurea 680. 
684. 695. 696.' 718. 773. 784. 
Theobaldus de Barro 29. 
Liningen {Leiningen, bat/r. Pf ah) 

Fredericus comes .583. 619. 620. 
621. 628. 806. 
uxor Jacta (?) 621. 
111. Fridericus, can. Argentinens. 
620. 
•lohannes, can. Spirensis 619. 
Elizabeth, vidua Friderici dorn, 
de Blankenheim, uxor Con- 
radi comitis Irsuti 628. 
Fredericus comes 622 

relicta Sophia 622 
.Tbffridus tomes, vir nobilis 545. 
■ 624. 625. 626. 660. 806. 



Lotharingia j 108. 300. 343. 468 
Lothoringia 1 511. 512. 573. 682 



Uxor Ij Methildis comitissa 624. 
625. 
2) Agneta, nobilis de Ossel- 
steyn 806.' 
ni. .Johannes, can. Trevir.,Spirens., 
Argentin. 545. 660. 
Joffridus, can. Trevir. 626. 
Linnigen v. Liningen. 
Lipetishostes, Jeunessonus, iustici- 

arius Virdun 781. 
Liverdunum v. Liberdunum. 
Lombardia 447. 596. 
Longoprato ( Longpre-les- Corps-Saints. 
dep. Somme, Ä Abbeville) 

Symon. dominus de — vir nobilis 734 
filia Beatrix, uxor Philippi de 
Florhenges 734. 
Los {Loo.i, dep. Meuse) 

Ludovicus de — comes de Chini 
V. ibi. 

468. 
„... „.^. „.„. 682. 
Lotoringia j 788: 795. 796. 

duces : 

Ferri III (Ferricus^ Fridericus) dux 
et marchio: 46. 167. 222. 805. 
' filia Elisabetha, uxor Henrici 

de Soliaco 46. 
Ferri IV. 411. 412. 413. 425. 439. 
441. 478. 505. 506. 519. 
uxor Elisabetha 519. 
filius Hugo 413. 
Rodulphus (Radulphus) 636. 691. 
692. 693. 706. 751. 752. 755. 
757. 758. 
uxor 1) Alienor 702. 

2) Maria nata Guidonis 
comitis Blesensis 706. 
752. 757. 758. 
Theobaldus 183. 222. 796. 
fil. Matheus 222. 
uxor Mahaut de Flandria 
222. 
lilia Margaretlia, uxor Guidonis 
Flandrensis 183. 
Isabella ducissa, vidua Theobaldi, 
consors Galtherii de Castellione 
273. 274. 383. 636. 



408 



filia Philippa, monialis mo- 
nast. de 3t. Paraclito 274. 
Elizabetha de Austria, ducissa, 
(uxor Ferri IV cf. supra) 551. 
Margarita, nata quondamFrederici 
de Lotharingia, uxor Ludovici 
de Los, comitis de Chini 232. 
753. 759. 760. 
Lovaniensis eccles., Leodiens. dioc. 
{Loewen, Belgien, Brahant) 
praepos. Wilhelmus, postea episc. 
Trajectensis 15. v. ibi. 
Lowias, Johannes dict. — civ. Met. 330. 
Lowy (Elot/es, dep. Vosges) 

Willermus — , frater predicator. 
Met. 81. 
Lozelin, Petrus Jacobi dict. — de Sar- 

borch, presb. eccl. Met. 610. 
Lubek (Lübeck), Andreas de — celle- 
rarius eccl. Lubicensis 324. v. Lubicens. 
Lubicensis ecclesia {Lübeck) 

cellerarius : Andreas de Lubek (Sa- 
xonia, Stephan!) 324. 332. 346. 
Luberdunum v. Liberdunum. 
Luca {hucca, Italien) 

mercatores de societatibus Riccar- 
dorum, Bettorum et Cardelinorum 
805. 
Lucceburg {Luxemburg) 
comitatus 443. 
comes Balduinus, can. Mel. 130. 
postea archiepisc. Trevir. v. ibi. 
Henricus 130. 132. v. etiam 

Romanorum rex. 
Godefridus dict. Trisman de — 5. 
111. Philippus, can. Met. 5. 276. 
Hanricus (Henricus) Bouchardi de 
— familiaris Balduini, can. St. 
Symeonis Trevir. 139. 140. 143. 
Petrus de — (alias deAixe) der. 
can. Met., rector eccl. in Keyle, 
capellan. St. Michaelis Luccem- 
burg. 130. 132. 
eccles. collegiata St. Michaelis 

capellanus Petrus de Aixe 132. 
monasterium St. Marie 

abbas 134. 136. 140. 377. 443.500. 
566. 711. 712. 



V. Lucceburg. 



Luccemburgensis 
L u c c e m b u r g h 
Lucelburgensis 
Lucely mborg 
Lucembourch 
Lucembourgh 
Lucemburch 
Lucemburgensis 
Lucensis Bi^untinae dioc. {Lux, dep. 
Cöte-d'Or, Ä. TJijon) 
abbas Petrus, postea Gorziens. 52. 
V, Gorz. 
Luchemberg v. Lucceburg. 
Lugdunense {Lyon, dep. Bhöne) con- 
cilium generale 10. 141. 176. 398. 
653. 
Lugdunensis {Lyon) diocesis 55. 96. 
108. 112. 169. 193. 729. 736. 747. 748. 
769. 772. 779. 795. 
archiepiscopus 60. 267. 333. 378. 

Petrus de Sabaudia 456. 818. 
canonici : 
Ademarius de Montilio 199, 
Amadeus comes Gebennensis 112. 

169. 243. 281. 310. 
Guillelmus de Claromonte 800. 
Guillelmus de Thureyo 710. 
Henricus Dalphinus 109 
Henricus de Villariis, camerarius 

501a. 
Ludovicus de Pictavia 55. 
Pontius Mite 710. 
Lugdunum {Lyon) 104—113. 225—28. 
808. 809. 
Petrus de — 638. 672, 
ecclesia St. Justi 

can. et praepos. Henricus Del- 
phinus 109. HO. 808. cf. supra. 
can. Guillermus de Malac 808. 
Lugusiacum prope Poitiers {Lusignan, 

dep. Vienne, A Poitiers) 125. 
Lunarivilla (Luneville, dep. Meurthe- 
et-Moselle) 
Gerardus de — magister 703. 
Lunato in eccles. Biterrensi {Lunax, 
dep. Herault, A. Lodeve). 

archidiac. de — Jacobus de Broa784. 
Lungnen v. Liningen. 



- 409 



Lustr^tum {Lmzun, dep. Lot-et-Ga- 
ronne, A. Marmande) eccl. parroch. 
Burdegal. dioc. 
rector : Galhardus de la Casa\ ^ 
Guillermus de la Casa/ 
Lu t r a (Ltire, dep. HaiUe-Saone) monaster. 
Bisunt. dioc. 
abbas 467. 
Luxoviense monasterium Bisuntin. 
dioc. (Luxeuü, dep. Haute-Saotie, A. Lure) 
abbas 467. 483. 484. 
Luxovium v. Luxoviense. 
Lymengon] 

Lymingen i v. Liningen. 
Lymingin I 

Lymp urgente monasterium {Limburg 
b. DürJcheim, bayr. Pfalz) 
abbas 660. 

M. 

Magdeburgensis {Magdeburg, Prov. 
Sachsen) civitas, dioc. et provincia 289. 
Magiennes {Mangiennes, dep. Meuse, 
A. Montmedij) 
silvae de — 196. 
Maguntina {Mainz, Hessen) 

ecclesia 289. 292. 350. 628. 802. 
archiepisc. Petrus (Henricus !) 
antea episc. Basiliens. 121. 
398. 440. 
decanus 476. 
canonici : 
Albertus, electus Pataviens. 321. 
Amadeus de Gebennis 169. 

243. 281. 
Johannes de Funtibus 476. 
ecclesia coUegiata St. Petri 
decanus 494, 
Maguntinensis v. Maguntina. 
Malac V. Moloc. 

Malausana Vasionensis dioc. {Malau- 
cene, dep. Vauduse, A. Orange) 153. 
174. 203. 
Malins Viennens. dioc. {Molines-en- 
Queyras, dep. Hantes- Alpes. A.BrianQon) 
villa de — 531. 
Mancondit, Michael, legum professor 
in eccl. Rothomagens. 10.7. 



V. Marchaville. 



Man Court Virdun. dioc. {Moncourt h- 
, ViCy Kr. Chäteau-Salins) eccles. de — 
rector Nicolaus 38. 
Manetti, Franciscus Juvenalis, miles. 

civ. Romanus 3. 
M a p i 1 e s, Johannes, scabinus Virdun.781 . 
Marchaville (Maxeville, dep. Meurthe- 
et-Moselle, A. Nancg) 

Symon de — dominus de Perroye, 

nobilis vir 342. 635. 636. 764. 780. 

lil. Gerardus, can. Met., Virdun., 

St. Deodati Tüll. dioc. 342. 780. 

Marcheuils, Nicolaus de — rector 

eccles. Virdun. 20. 
Marchevilla\ 
Marcheville/ 
Marchiano {Marchiennes, Belgien , 
Pi'ov. Ilennegau) 
Hugucio de — can. Leodiens. 302. 
Marchienville v. Marchaville. 
Mar esse, Nicolaus dict. — monach. 

Gorz., prior de Amella 552. 
Marley {Marly, Kr. Metz) 

Ermangeta Valdose de — civ. Met. 81. 
M a r n e i {Mang b. Fcdkenberg, Kr. For- 
bach) eccles. de — Met. dioc. 
rector Nicolaus 27. 
M a r s a 1 1 o {Marsal, Kr. Chäteau-Salins) 
Gerardus de — parrochus eccles. 

de Ayre supra Mosellam 482. 
Johannes Albuchonis de — clericus 

798. 
archidiaconus 553. 
. Albricus 797. 

Jacobus presbiter, capellanus 
Albrici 797. 
Petrus de Treva 291. 479. 
ecclesia St. Leodegarii 
decanus 553. 

Gobertus 797. 
scolasticus Nicolaus de Deicustodia 

603. 604. 
can. Godefridus Therricus de 
Metis 479. 
Marcus de Acquarellis de 

Florentia 603. 604. 
Petrus iil. Willermi dict. 
- Baren^on 665. . < 



— 410 



Marsalo v. Marsallo. 
Mar Sanum {Marsanne, dei). Dröitie, A. 
MonteUmar), Valentininens. dioc. 
ecclesia St. Martini 
prior: Ademarus de Montilio 199. 
Marsicana (Marsieo h. Neapel) eccies. 
can. Johannes de Trebis, magister 
430. 432. 433. 
Martini, Johannes, decanus scabino- 

rum palatii Virdun. 781. 
Martrachanicis, Uticens. dioc. {Mar- 
tragni/, dq). Calvados, Ä. Caen). 
eccies. parrochial. S. Martini de — 
rectorBertrandusde Cervorio X^a^ 
» ReymundusdeCerverio/ 
Mar vi IIa (MarriUe, dep. Meitxe, A. 
Montmedtj) 
Symon de — inagister, juris civilis 
Professor, scolasticus, capellanus 
sedis apostolicae, can. Met., Leo- 
•• diens., Virdun., thesaurarius Met. 
103. 105. 118. 147. 151. 200.231. 
246. 278. 481. 492. .507. 535. 568. 
M a s s i 1 i e n s i s ( Marseille, dep . Boiuhes- 
du-BJione) 

episc. Gasbertus, camerarius papae 
347. 363. 447. 815. postea archi- 
episc. Arelalensis 489 v. ibi. 
Mathioni, Guido, can. St. Salvatoris 

Met. 528 
Matis CO {Ma(;on, dep. Säone-et-Loire)'i'61. 
Matiscon ensis dioces. 329 
M au r i in o n a s t e r i u m ord. St. Benedicti, 
Argentinens. dioc. {Maarsmänster, Kr. 
Zobern, U.-Etsass) 
abbas 579. 597. 639. 
conventus 597. 
Media nense monasterium ord. St. 
Bened. TuU. dioc. {Moi/en-Moutier, dep. 
Vosges, A. St-Die) 
abbas Baucelinus 355 
monachus Albertus 355 
Medio lano {Mailand, Lombardei, ciel- 
leicht auch Mehnn s. Yeore) 
Andreas de Orto de — 65. 
Beltramus de — can. Leodicus 331 
Guidottus de — archidiac. Perga- 
mensife, capellanus papae 79. 



Med